Bureau Buitenland

De spanningen rond de Europese meerjarenbegroting lopen steeds verder op. De Europese leiders zijn vandaag bijeen in Dublin, waar de Duitse bondskanselier Merz dreigt de begroting te blokkeren als daarin geen financiële steun aan Oekraïne wordt vastgelegd. Slowakije, Hongarije en Tsjechië zetten op hun beurt hun hakken in het zand en spreken van chantage. En dat terwijl de druk groot is om de begroting nog dit jaar goed te keuren. EU-correspondent Rik Rutten is in Dublin en vertelt over de oplopende spanningen in de Ierse hoofdstad en de gevolgen daarvan voor de toekomst van Europa.

Zuid-Korea drijft af
Zuid-Korea wil een nieuwe koers inslaan. De nog frisse president Lee verrast vriend en vijand door te pleiten voor normalisatie met bovenbuur Noord-Korea en zoekt economische toenadering met landen als Rusland en China. Europese diplomaten raken ongerust over hun belangrijke handelspartner en vrezen dat ook Zuid-Korea gaat opereren volgens het recht van de sterkste. Drijft Korea zo verder van het Westen af? We bespreken het met hoogleraar Korea-studies Remco Breukers van Universiteit Leiden, die net terug is uit het land. 

Presentatie: Chris Kijne.

In Spanje is een nationale staking gaande die de grootste moet worden in 14 jaar. Vakbonden gaan de straat op voor hogere lonen, betaalbare woningen en betere publieke voorzieningen. Opmerkelijk genoeg worden de acties gesteund door de regering van Pedro Sanchez, die ze presenteert als een protest tegen de rechtse oppositie. En dat heeft alles te maken met de verkiezingen eind deze maand. We spreken erover met correspondent Sonja Pleumekers.

(10:22) Wat is de klimaattop nog waard?

Tijdens de 31ste klimaattop in Antalya wordt opnieuw gesproken over maatregelen tegen klimaatverandering. Terwijl leiders de afspraken van vorige bijeenkomsten niet nakomen, komen in Kenia jongeren zelf maar in actie tegen de gevolgen van klimaatverandering. Wat is er nodig om écht tot oplossingen te komen? En waarom organiseren we die klimaattop nog? Te gast zijn klimaatwetenschapper Pieter Pauw van de TU Eindhoven en, vanuit Kenia, antropoloog en onderzoekerNaomi van Stapele.

Presentatie Chris Kijne

De Republikeinse afgevaardigde Thomas Massie is een afzettingsprocedure begonnen tegen minister van Defensie Pete Hegseth. Het Huis van Afgevaardigden zal mogelijk morgen al stemmen over zijn positie. President Donald Trump heeft gezegd dat hij zijn minister zal blijven steunen, maar de vraag is hoelang hij dat volhoudt. Wat zegt de procedure over de staat van de Amerikaanse rechtspraak? Te gast is Kenneth Manusama, gespecialiseerd in Amerikaans Staatsrecht.

(11:13) Beslissende winter voor Oekraïne?
Vandaag is Abu Dhabi het toneel van vredesgesprekken tussen Oekraïne en Rusland. Voor het eerst sinds februari spreken beide landen elkaar onder toeziend oog van de VS. Aan de zijlijn zit Europa. De Europese leiders zijn niet welkom aan tafel maar mogen wel in hetzelfde gebouw aanwezig zijn. De gesprekken komen op een moment dat Oekraïne een zware en mogelijk een beslissende winter tegemoet gaat. We bespreken het met Robert Serry, oud topdiplomaat en net terug uit Oekraïne.

Presentatie: Sophie Derkzen.

De Amerikaanse vicepresident JD Vance ontvangt vandaag de premier van Qatar, die bemiddelt tussen Washington en Teheran. Vance wil persoonlijk graag een einde aan de oorlog, terwijl president Trump blijft dreigen met nieuwe aanvallen als het overleg vastloopt. Met Michel Don Michaloliákos van het Haagsch Instituut voor Geopolitiek bespreken we hoe dicht de VS en Iran bij een nieuwe ronde van de oorlog zijn.

(11:07) Het einde van de wereld 

Een nieuw IJzeren Gordijn verrijst in Europa. In Amerika staat de rechtsstaat onder druk. En wat is het internationaal recht nog waard? In zijn nieuwe boek Het einde van de wereld zoals we die kennen laat oorlogsverslaggever Rudi Vranckxzien hoe die verschuivingen ingrijpen in het leven van gewone mensen. Bij Bureau Buitenland vertelt hij over de mensen die hij op die breuklijnen ontmoette, en wat hem toch hoop geeft?

Presentatie: Sophie Derkzen

Datacenters! In Amerika keerden kiezers zich massaal tegen AI-fabrieken. Zijn die vervuilende energieslurpers eigenlijk wel nodig? En: door AI kunnen hackers in razend tempo gaten in systemen vinden. Wat is de rol van hackers in de geopolitiek? Tech-experts Bert Hubert en Fieke Jansen leggen het uit.

Presentatie: Sophie Derkzen

Turkije is in de ban van een groot financieel schandaal: voormalig minister Fatma Betül Sayan Kaya, die in 2017 voor reuring zorgde tijdens haar bezoek in Nederland, is in voorarrest geplaatst. Ze wordt onder meer verdacht van handel met voorkennis waardoor zo’n half miljoen Turkse beleggers zijn getroffen, juist ook binnen Erdogans eigen achterban. Kaya stond zelf jarenlang dicht bij de Turkse president. Hoe kwetsbaar maakt dit schandaal Erdoğan nu? Daarover journalist Cevahir Varan van Bureau Buitenland.\

(08:49) Oekraïens kinderboek van Lisa Weeda

Het wordt tijd dat we Oekraïne écht leren kennen. Schrijver Lisa Weeda schreef een boek over de rijke geschiedenis en cultuur van het land. Niet zomaar een boek, maar een kinderboek met de veelzeggende titel Mooi boek over Oekraïne. Waarom is het juist nu belangrijk om Oekraïne beter te leren kennen? En hoe kun je met een kinderboek een verhaal vertellen dat verder gaat dan oorlog alleen? Te gast schrijver Lisa Weeda. 

Presentatie: Nadia Moussaid

De Republikeinse partij van president Trump heeft een flinke klap gekregen van de Amerikaanse kiezer. De partij verliest haar meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en in de Senaat. Vicepresident J.D. Vance geeft de oorlog met Iran en de band met Israël de schuld. Vanuit Israël komt felle kritiek: zulke woorden zouden antisemitisch zijn. Gaat de VS een andere koers varen? En wat betekent dit voor de relatie tussen beide landen? Daarover Björn Soenens, oud VS-correspondent voor de VRT, en Derk Walters, Midden-oosten redacteur voor de NRC.

(12:30) Klaas Knot in Europees mijnenveld

Nederland draagt Klaas Knot voor als de nieuwe baas van de Europese Centrale Bank, vlak voor de deadline van morgen. Het komt op een moment dat de eurozone kookt. Frankrijk en België kampen met grote staatsschulden begrotingstekorten. En begint de markt de duidschroeven aan te draaien. Wat kan en moet de Europese Centrale Bank straks doen? We vragen het oud DNB-baas Nout Wellink.

Presentatie: Sophie Derkzen

Na hun verpletterende overwinning hebben Democraten Huis én Senaat veroverd. Maar campagne voeren tegen Trump is één ding. Maar nu moeten Democraten hun beloften ook waarmaken. Maar wat als ze daarvoor met de dwarse president moeten onderhandelen? En welke les trekken Republikeinen uit deze uitslag? Met correspondent Mari Meyer en Amerikaans staatsrechtdeskundige Eric Janse de Jonge kijken we voorbij de verkiezingsnacht.

Presentatie: Nadia Moussaid

De Amerikanen gaan vandaag naar de stembus voor de tussentijdse verkiezingen. Het beloven allesbehalve normale verkiezingen te worden. De peilingen wijzen op een flinke winst voor de Democratische partij. Trump dreigt nu al om Mr. Veto te worden, mocht dit scenario werkelijkheid worden. Welke koers slaat Amerika in en wat wordt het eindspel van Trump? We vragen het correspondent Jan Postma en Amerikakenner Casper Thomas.

Presentatie: Sophie Derkzen.

In België heeft premier De Wever zijn ontslag ingediend bij de Koning. Het lukt hem niet om binnen zijn coalitie overeenstemming te vinden over de begroting. België is niet het enige land in Europa met begrotingsproblemen. Wat steekt daarachter en hoe zenuwachtig worden ze daar in Brussel van? We vragen het correspondent Anouk Boone. 

(08:11) Bulgarije kiest pro-Russische president

In Bulgarije heeft gisteren een pro-Russische president de verkiezingen gewonnen. In april kozen de Bulgaren ook al voor een pro-Russische premier. Wat kunnen we van dit duo verwachten? En waarom was de opkomst zo extreem laag? Daarover spreken we met de Bulgaarse hoogleraar Antoaneta Dimitrovavan de Universiteit Leiden.

(15:08) Aantal ebolaslachtoffers passeert de 5000

De huidige ebola-uitbraak is de grootste ooit in de Democratische Republiek Congo. Inmiddels zijn meer dan 5.000 mensen aan het virus overleden. De uitbraak is nog lang niet onder controle en het epicentrum heeft zich verplaatst naar andere delen van het land. Ook in Nigeria en Kenia zijn besmettingen gemeld. Volgens deskundigen zou het virus zich ook naar Europa kunnen verspreiden. VRT-journalist Stijn Vercruysseis net teruggekeerd uit het gebied waar de uitbraak het hevigst woedt en zag de gevolgen van de epidemie van dichtbij.

Presentatie: Sophie Derkzen.

Wat als de tussentijdse verkiezingen in de VS niet goed uitpakken voor Donald Trump en de Republikeinen? Amerika-kenner Laila Frank kijkt vooruit naar 'the day after the midterms'. En ook: misdaadjournalist Jan Meeus over de armada aan boten waarmee Bolle Jos drugs vanuit Afrika naar Nederland brengt. Presentatie: Bram Vermeulen.

Na Frankrijk, Italië, Spanje, Servië en Albanië, is nu ook Duitsland aan de beurt. Al meer dan 100 duizend jongeren hebben aangegeven in steden door heel het land de straat op te gaan; voor het klimaat, onderwijs en nog tal van andere onderwerpen. Politici en politie slaan al dagen alarm en vrezen rellen. Gaat het op Halloween spoken in Duitsland? We bespreken het met Bureau Buitenland collega Djuna Kramer vanuit Berlijn. 

(09:28) Amerika in verzet voor midterms

Dinsdag gaat Amerika naar de stembus voor de eerste tussentijdse verkiezingen sinds de terugkeer van Trump. De hele wereld kijkt met spanning toe en vraagt zich af of er met Trump's presidentschap wordt afgerekend. Een jaar lang volgde correspondent Mari Meyer voor haar boek Resist gewone Amerikanen die met fluitjes, telefoons en rechtszaken in verzet komen tegen de razzia’s van ICE en wat zij zien als de afbraak van hun rechtsstaat, en daar soms een hoge prijs voor betalen. Wat betekent hun verzet voor de midterms?

Presentatie: Bram Vermeulen

Terwijl alle ogen gericht zijn op de verkiezingsresultaten in Israël, is op de Westelijke Jordaanoever de olijfoogst in volle gang. Palestijnse boeren worden daarbij belaagd door Joodse kolonisten en militairen. Om hen bij te staan met de oogst, reisde een groep rabbijnen uit Amerika, Canada en Nederland naar het gebied. Maar zelfs zij zijn niet veilig. We spreken met rabbijn in opleiding Lievnath Faber, vanuit een olijfgaard bij Nablus.

(13:06): De vlucht van Bolsonaro

De ene dag kun je president van Brazilië worden, de volgende dag vlucht je stiekem het land uit om politiek asiel aan te vragen in de VS. We hebben het over Flavio Bolsonaro, die is opgedoken in Florida, op de vlucht voor vervolging wegens witwassen en corruptie. Komt hiermee een einde aan het tijdperk Bolsonaro? Of gaat hij vanuit de VS stoken in de Braziliaanse politiek? We bespreken het met voormalig correspondent in Brazilië Marc Bessems.

Presentatie: Sophie Derkzen

Gisteravond leek het er nog even op dat de kiezer met premier Netanyahu afrekende, maar vanochtend werd duidelijk dat zijn partij toch de grootste wordt. Bovendien lijkt zijn coalitie ook groter te worden dan die van zijn uitdager. Een historisch hoge opkomst laat een land zien dat diep verdeeld is, en de Arabische partijen die bijna zijn verdubbeld, spelen mogelijk een sleutelrol. Wie gaat straks regeren, en wat betekent dat voor een regio die al jaren in oorlog is? In Bureau Buitenland daarover conflictanalist Erwin van Veen van Instituut Clingendael en antropoloog Erella Grassiani vanuit Tel Aviv.

Europese leiders bellen Poetin

Het was al meer dan een jaar geleden dat het Kremlin opnam voor president Macron. Sinds die tijd zijn er geen directe gesprekken meer geweest met Poetin zelf, maar nu hebben Noorse en Finse leiders anderhalf uur met hem gesproken. Lukt het Europa om een voet tussen de deur te krijgen bij komende onderhandelingen over een einde aan de oorlog in Oekraïne? En waarom neemt Poetin nu ineens de telefoon weer op? Daarover Rusland-kenner Helga Salemon.

Voor het eerst sinds het trauma van 7 oktober gaat Israël naar de stembus. Premier Netanyahu vecht voor zijn politieke overleven in een verhitte verkiezingsstrijd tegen oud-generaal Gadi Eisenkot. Het grote machtsspel voltrekt zich in de schaduw: de Arabische partijen hebben de sleutel in handen tot een meerderheid, maar worden door beide kandidaten uitgesloten. Welke koers slaat het diep verdeelde Israël in? We vragen het correspondent Gilad Perez en NRC Midden-Oosten redacteur Derk Walters.

(15:48) EU-grenswacht gaat de grens over

Het is een lang gekoesterde wens van Europese politici. Vandaag lijkt dat ook écht werkelijkheid te worden. De Europese Commissie presenteert haar plannen om EU-grensagentschap Frontex nieuwe, vergaande bevoegdheden te geven, waardoor het buiten Europa's landsgrenzen kan opereren. Zo mag Frontex straks onder andere migranten in landen als Libië en Mauritanië deporteren naar hun land van herkomst. Critici wijzen op voorhand al op mogelijke schendingen van het EU-recht, en vrezen neokoloniale praktijken op het Afrikaanse continent. Hierover Lighthouse-Reports journalist Klaas van Dijken.

Presentatie: Sophie Derkzen

Na twee jaar lange protesten in Servië begint het toch op een revolutie te lijken: de jongerenpartij heeft de Servische verkiezingen gewonnen. Het tijdperk Vučić lijkt daarmee tot zijn einde te komen en op de straten van Servië ontwaart zich een heus volksfeest. Maar gaat het de jongeren lukken hun verkiezingsbeloften in te lossen en zo de Servische politiek en maatschappij van corruptie te ontdoen? We bespreken het met Balkandeskundige Geert Luteijn en voormalig Balkan- en Ruslandcorrespondent David Jan Godfroid, woonachtig in Belgrado.

(13:49) Oekraïne gaat een onzekere winter tegemoet

Rusland voert de aanvallen op. Daarbij ligt ook de Zwarte Zee, cruciaal voor de Oekraïense graanexport, steeds meer onder vuur. Tegelijk neemt vanuit onder andere Amerikaanse en Chinese hoek de druk op Oekraïne toe om een vredesdeal met Rusland te sluiten, maar lijkt Oekraïne daarbij zelf weinig inspraak te krijgen. Hoe zwaar zal de komende winter worden? En wat zal dat betekenen voor de Oekraïners? We blikken vooruit met verslaggever Michiel Driebergen, die binnenkort weer naar Oekraïne reist.

Presentatie: Sophie Derkzen

Deze week werd alweer een vrachtschip op de Zwarte Zee  aangevallen; het is de nieuwste in een reeks aanvallen voor de kust van Roemenië en Bulgarije. NAVO-lid Roemenië wijst hierbij naar Rusland. Komt een directe confrontatie met Rusland hierdoor weer wat dichterbij? Journalist Jelle Brandt Corstius en oud-marinier en militair expert Ben Bekkering bespreken de situatie.

Presentatie: Sophie Derkzen

Het is een jaar geleden dat de Soedanese stad Al-Fasher in handen viel van de paramilitaire RSF-rebellen. Bij de inname werden op grote schaal burgers uitgemoord, de Verenigde Naties spreken van genocide. Amnesty International komt met nieuw onderzoek en vermoed dat nog altijd tienduizenden burgers vastzitten in detentiecentra. Hoe staat Al-Fasher er nu voor, en hoe is de situatie in de rest van Soedan? Bij ons is collega-redacteur Noëlle Habraken, die het conflict op de voet volgt en sprak met de hoofdonderzoeker van Amnesty.

Brazilië kiest en Trump kijkt mee

Komende zondag neemt de rechtse presidentskandidaat Flavio Bolsonaro het op tegen de zittende president Lula da Silva. En daar kijken niet alleen veel Brazilianen met spanning naar uit. Ook Donald Trump kijkt mee. Want voor hem is Brazilië de grote, ontbrekende schakel in zijn gedroomde heerschappij over het Westelijk Halfrond. Te gast is emeritus-hoogleraar en Brazilië-kenner Kees Koonings.

Presentatie: Laila Frank 

Zondag trekt Servië vervroegd naar de stembus. Na bijna twee jaar van grootschalige studentenprotesten staat de Servische premier Aleksandar Vučić voor de grootste politieke uitdaging in jaren. De door studenten gevormde Student List-partij hoopt de autocratische greep van Belgrado te doorbreken. Stevent Servië af op een Hongarije, waar het na jaren van autocratie lukte om de lang zittende premier van zijn troon te stoten? We vragen het journalist Max Smedes en Balkan deskundige Geert Luteijn. 

(12:24)Turkije claimt de Middellandse Zee

Doormiddel van een nieuwe omstreden deal met Libië wil Turkije de sleutel over de Middellandse Zee in handen krijgen. Het is een langgekoesterde Turkse wens die nu uit lijkt te komen: de claim op een groot gebied dat rijk is aan aardgas en olie. Maar niet iedereen is even blij met de Turkse ambities. Met name de EU, Griekenland en Israël reageren fel en vrezen voor vergaande gevolgen. Daarover oud-viceadmiraal Ben Bekkering, verbonden aan Instituut Clingendael.

Presentatie: Laila Frank

Premier Jetten kondigde deze week aan dat hij samen met zijn partner een kind krijgt via een draagmoeder. Niet in alle Europese landen is dit mogelijk. In Italië bijvoorbeeld, is het verboden een beroep te doen op een draagmoeder, ook als dat in een ander land gebeurt waar het wel is toegestaan. De regering Meloni vindt het een ‘universeel misdrijf’, en wie dit verbod negeert riskeert een hoge geldboete of zelfs gevangenisstraf. Correspondent Angelo van Schaik maakte een reportage over Alessandro en Andrea, twee mannen die samen al jaren een kind willen en toch een beroep deden op een draagmoeder.

(12:47) In de Sahel vechten IS en Al-Qaida met elkaar

Opnieuw tientallen slachtoffers in Mali wegens een grootschalige terreuraanval. Het onderstreept hoe instabiel de Sahel is, de regio in West-Afrika die is uitgegroeid tot de belangrijkste brandhaard van jihadistisch geweld. Vooral in Mali, Niger en Burkina Faso rukken terreurgroepen op, van Islamitische Staat tot aan Al-Qaida gelieerde bewegingen. Maar nu keren die groepen zich steeds vaker ook tegen elkaar. Wat betekent die strijd voor de veiligheid en stabiliteit in de regio, en wat is de dreiging hiervan voor ons, in Europa? Daarover West-Afrika-correspondent Eva Oude Elferink van NRC, en Saheldeskundige Mirjam de Bruijn. 

Presentatie: Nadia Moussaid.

Oekraïne zit bijna zonder Amerikaanse Patriotraketten, die ze gebruiken voor hun verdediging. Volgens president Zelensky vertraagd Washington leveringen van deze raketten en voelen ze zich hierdoor verraden. Ook bleven Amerikaanse waarschuwingen voor Russische raketaanvallen meerdere keren uit. Dit alles gebeurt juist op een moment dat Trump toenadering zoekt tot Rusland. Maakt dit Oekraïne kwetsbaar? En hoe reageren de Europese bondgenoten van Oekraïne? Daarover Bob Deen, directeur van Instituut Clingendael.

(13:02) Toekomst Israëlische democratie

Over precies een week gaat Israël naar de stembus. Daar is veel te doen over de koers van de Israëlische democratie. De nieuwe documentaire Awakening werpt een licht op activisten die zich al drieënhalfjaar inzetten voor het behoud van de rechtsstaat en de democratie. Antropoloog en Israëlkenner Erella Grassiani heeft deze documentaire voor ons bekeken, en blikt vooruit op de komende verkiezingen. 

Presentatie: Sophie Derkzen

Terwijl de ogen gericht zijn op Frankrijk, is dat niet de enige plek waar mensen de afgelopen maanden de straat op zijn gegaan. Van Spanje en Italië tot Albanië: Europeanen zijn boos over het onderwijs, het gebrek aan woningen en kansen op de arbeidsmarkt in hun landen.

In deze uitzending bespreken we de golf van protesten met hoogleraar politieke wetenschappen Catherine de Vries: wat hebben de demonstraties met elkaar gemeen? Met historicus en Frankrijkkenner Niek Pasbespreken we het laatste nieuws over de geweldsescalatie.  En we staan uitgebreid stil bij de heviger wordende protesten in Albanië met schrijver en journalist Pieter van Os.

Presentatie:Sophie Derkzen

Hij verbond zijn lot aan oorlog: in Iran, Libanon, Syrië en natuurlijk Gaza. Maar is het nu toch gedaan met de langstzittende premier van Israël, Benjamin Netanyahu? Bij de aanstaande verkiezingen heeft hij geduchte concurrentie; die van oud-generaal Gadi Eisenkot.

Wat zou het vertrek van Netanyahu betekenen voor Israël, en de regio? antropoloog Erella Grassiani, journalist Derk Walters, en onze eigen Abdou Bouzerda leggen het uit.

Presentatie: Bram Vermeulen

In aanloop naar de Amerikaanse midterms zijn alle ogen gericht op Texas. Volgens velen is die staat het symbool voor de landelijke strijd in de VS. Daar neemt Trumps favoriet Ken Paxton het op tegen de jonge Democraat James Talarico. Weten de Democraten de Lone Star State na bijna dertig jaar voor zich te winnen? Daarover journalist Jan Postma, die net terug is uit Texas.

(12:20) West Bank: leven onder bezetting

Wat betekent het om te leven onder een bezetting? In haar nieuwe boek Van de Zee en de Rivier vertelt journalist Eva Ludemann hoe geweld, onderdrukking en ontmenselijking het dagelijks leven van Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever bepalen. Ze bracht er ruim zeven maanden door en zag dat sinds 7 oktober 2023 ook daar het leven ingrijpend is veranderd. Eva Ludemann is bij ons in de studio en vertelt over haar ontmoetingen en ervaringen op de West Bank. 

Presentatie: Laila Frank

Al weken gaan Franse scholieren de straat op, nu duiken ook de Gele Hesjes weer op. Zij kondigen via sociale media een grootschalig protest aan voor aankomende zaterdag, en de studenten sluiten zich ook aan. Wat hebben die twee groepen met elkaar gemeen? En wat zegt deze brede golf van protest over de Franse samenleving? Hierover correspondent Eva Rammeloo en historicus en Frankrijkkenner Niek Pas.

(14:53): Cuba deel 2: nieuwe Amerikaanse prooi

Sinds begin dit jaar blokkeren de VS alle olietoevoer naar Cuba om de socialistische regering te dwingen tot hervormingen. Donald Trump zinspeelt zelfs regelmatig op militair ingrijpen en regime-change. Cuba zou daarmee na Venezuela en Iran het derde doelwit worden van de Amerikaanse buitenlandse agressie. In de driedelige Frontlinie-serie 'Cuba, de prooi' reist journalist Bram Vermeulen over het eiland om de gevolgen te onderzoeken van de diepste crisis sinds de revolutie. Voor Bureau Buitenland hield hij een dagboek bij, samengesteld door collega Edwin Koopman.

Presentatie: Laila Frank.

Volgens president Trump is er een bestand tussen Oekraïne en Rusland, om elkaars energiesectoren niet langer aan te vallen. Trump heeft hier zelf belang bij, want volgens hem zijn de dieselprijzen enorm gestegen - niet omdat de VS zelf Iran aanvielen - maar omdat Oekraïne de Russische olieraffinaderijen bestookt. Hoe pakt dit bestand uit op de grond? Daarover Oekraïne verslaggever Michiel Driebergen, die ook een reportage maakte. 

(13:30) Gaat Max Verstappen in Rwanda racen?

Rwanda haalt de Formule 1 binnen, en daarmee komen coureurs als Max Verstappen straks door de groene heuvels van Oost-Afrika gescheurd. Het kleine land verzamelt het ene sportevenement na het andere en presenteert zich als modern en efficiënt, maar achter die façade schuilt een omstreden regime. Waarom gaat de sportwereld daarin mee, en wat levert het Rwanda op? Daarover MO-Magazine journalist en Afrika-kenner Elien Spillebeen. 

Presentatie: Laila Frank

Er staat veel op het spel in aanloop naar komende EU-top van donderdag.
Het liefst wil Europa financieel op eigen benen staan. Vooral nu ternauwernood voorlopig een handelsoorlog met China is afgewend. En de relatie met de VS onzeker blijft. Maar nu ontploft de ruzie tussen de lidstaten over de meerjarenbegroting. Hoe fietst Europa zich door deze economische turbulentie? We vragen het econoom Mathijs Bouman.

(12:08)Ethiopië op rand van oorlog

De Ethiopische strijdkrachten hebben Adwa ingenomen. Die stad ligt op een cruciaal punt in de noordelijke regio Tigray, vlak bij de grens met Eritrea. De angst voor een bloederig conflict onder de bevolking groeit. Wat begin als een intern conflict lijkt daarmee uit te groeien tot een oorlog met buurland Eritrea. Daarover journalist Tom Claes en Mirjam van Reisen, hoogleraar internationale betrekkingen in Tilburg.

Presentatie: Nadia Moussaid

De Houthi’s hebben afgelopen weekend meerdere aanvallen uitgevoerd op vliegvelden in Saoedi-Arabië, met zeker twaalf doden en honderden gewonden tot gevolg. De Saoedi’s reageerden al snel door Jemen te bombarderen en dreigen met een krachtig antwoord. Wat willen de Houthi’s nu met deze aanvallen bereiken? En hoe kwetsbaar blijkt Saoedi-Arabië, dat zich lange tijd profileerde als een veilige haven in een onrustige regio? Daarover arabist Leo Kwarten. 

(11:53) Kantelpunt voor de Amazone

Het lijkt erop dat de tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Brazilië winst oplevert voor Flavio Bolsonaro. En dat lijkt slecht nieuws voor het Amazone-regenwoud, dat nog altijd zucht onder illegale ontbossing, mijnbouw en klimaatverandering. Onder zittend president Lula wordt geprobeerd het gebied en z’n inheemse gemeenschappen te beschermen, maar wat betekent een Braziliaanse ruk naar rechts voor een toch al kwetsbare Amazone? Daarover geograaf en criminoloog Tim Boekhout van Solingedie zelf regelmatig in het gebied werkt om ontbossing te voorkomen.

Presentatie: Nadia Moussaid

Gaat Brazilie toch voor een terugkeer van de Trump in de Tropen? De radicaal-rechtse presidentskandidaat Flavio Bolsonaro maakt grote kans over 2 weken zittend president Lula te verslaan. En net als zijn vader belooft hij zoveel mogelijk biefstukken te gaan produceren. Correspondent Nina Jurna en Sigrid Deters over de gevolgen voor de Amazone.

Presentatie: Bram Vermeulen.

In Miami praten de Amerikaanse gezanten Witkoff en Kushner vandaag met Oekraïense onderhandelaars en Europese veiligheidsadviseurs over ‘nieuwe ideeën’ om zo de slepende oorlog te doorbreken. Washington wil een doorbraak vóór de tussentijdse verkiezingen en Oekraïne heeft hier baat bij voordat de strenge winter het land in zijn greep krijgt. Maar wil Moskou wel? Daarover Ruslandkenner Hubert Smeets en journalist van de VRT Jens Franssen.

(10:04) Het leven in Iran onder dreiging

De Amerikaanse President Trump is niet van plan om Iran aan te vallen vóór de verkiezingen volgende maand. Dat schrijft hij op Truth social. Eerder meldde Amerikaanse media juist dat het leger zich wel degelijk paraat maakt voor grootschalige aanvallen op Iran op korte termijn. Wat betekent die onzekerheid voor de mensen in Iran? En hoe ziet hun leven eruit op dit moment? Te gast zijn de Iraanse Nederlanders Matin Abassi en Katayoun Arian.

Presentatie: Laila Frank

Kan Europa een handelsoorlog met China voorkomen? Die vraag hangt boven de markt als Europese handelcommissaris Maroš Šefčovič vandaag zijn Chinese ambtgenoot ontmoet in Peking. De EU verkeert in een enorme economische disbalans met China, en roept om een bescherming tegen de goedkope Chinese overproductie. Met name in de audio-industrie is de pijn groot. Duitsland en Frankrijk roepen in een gezamenlijke brief op om nú een Europese vuist te maken. Hoe krachtig is die, en laat China zich de les lezen? We vragen het EU-correspondent Rik Rutten en Joris Teer van EU Instituut voor Veiligheidsstudies.

(16:39) Cuba: nieuwe Amerikaanse prooi

Sinds begin dit jaar blokkeren de VS alle olietoevoer naar Cuba om de socialistische regering te dwingen tot hervormingen. Donald Trump zinspeelt zelfs regelmatig op militair ingrijpen en regime-change. Cuba zou daarmee na Venezuela en Iran het derde doelwit worden van de Amerikaanse buitenlandse agressie. In de driedelige Frontlinie-serie 'Cuba, de prooi' reist journalist Bram Vermeulen over het eiland om de gevolgen te onderzoeken van de diepste crisis sinds de revolutie. Voor Bureau Buitenland hield hij een dagboek bij, samengesteld door collega Edwin Koopman.

Presentatie: Laila Frank.

Wat is na drie jaar de impact van 7 oktober, en alles wat daarop volgde, op de Israëlische samenleving. Hoe heeft deze terroristische aanval de samenleving veranderd en in hoeverre wordt Netanyahu hier nog op afgerekend bij de komende verkiezingen?  Maar 7 oktober en de daaropvolgende genocide in Gaza hebben ook ingrijpende gevolgen voor de Palestijnse samenleving. Hoe werken die drie jaar later door? Hierover vanuit Israël religiewetenschapper en Israël-kenner Martine van den Berg, die ook onderzoek doet naar traumaverwerking, en de Palestijns-Nederlandse politicoloog Radi Suudi. 

Presentatie: Nadia Moussaid.

De afgelopen dagen zijn de Franse scholierenprotesten flink geëscaleerd, en ook vandaag zet Frankrijk zich schrap voor een dag vol protest. Ondertussen ruiken de politieke flanken hun kans en proberen zowel links als rechts de onvrede naar zich toe te trekken. Maar achter de rellen en blokkades schuilt een ander, veel groter probleem: een land dat steeds verder lijkt vast te lopen. Als dit protest opnieuw een symptoom is van een dieper verval, hoe krijgt Frankrijk zichzelf dan nog aan de praat? Daarover Frankrijkkenner Stefan de Vries.

(12:55) Brexit in zijn achteruit?

Tien jaar na het Brexitreferendum zet de Britse premier Andy Burnham de deur naar de Europese Unie op een kier. Hij wil alle opties onderzoeken, tot en met volledig lidmaatschap. Volgens peilingen lijkt een meerderheid van de Britten inmiddels voor open te staan hiervoor. Hoe realistisch is een Britse terugkeer? En wil Europa de Britten eigenlijk wel terug? Daarover Rem Korteweg, Brexit-expert verbonden aan het Clingendael instituut.

Presentatie: Nadia Moussaid

Erdogan noemt Netanyahu een 'terrorist' en Netanyahu Erdogan een 'tiran'. Ook bij de VN maakten ze elkaar onlangs voor rotte vis uit. Maar blijft het bij een woordenstrijd tussen Israël en Turkije? In Syrië maar ook in de Hoorn van van Afrika komen ze gevaarlijk dicht in elkaars vaarwater. Met Midden-Oosten-kenner Fernande van Tets en geopolitiek kaartenmaker Thomas van Linge.

Presentatie: Sophie Derkzen

De Spaanse wooncrisis heeft een kookpunt bereikt. Na massale protesten en een mislukte stemming voor een noodplan in het parlement, heeft premier Sánchez vanochtend vervroegde verkiezingen uitgeschreven. Sánchez waagt een ultieme gok: kan hij munt slaan uit de wooncrisis? En wat betekent dit voor Spanje? We vragen het journalist Sonja Pleumeekersen Spanjekenner Samuel Witteveen Gómez.

(13:05) Tragisch lot van frontstad Olesjky

Afgelopen weekend toonden dronebeelden hoe tientallen mensen, lopend met handkarren, wegvluchtten uit de Oekraïense stad Oleshky. Het door Rusland bezette stadje haalde vorige week het wereldnieuws vanwege de hongersnood die er heerst: de burgers zouden soep koken van gras en ook honden opeten vanwege de honger.  Oekraïne-verslaggever Michiel Driebergen sprak inwoners uit de stad. Hij vertelt over de mensen die hij ontmoette.

Presentatie: Sophie Derkzen

De Indiase Cockroach Janta Party’, ook wel bekend als de Kakkerlakken-beweging, gaat vandaag opnieuw de straat op. De invloedrijke Gen Z-beweging dwong afgelopen zomer de minister van Onderwijs tot aftreden. Nu eisen ze het vertrek van de hoogste verkiezingsbaas in het land. En dat zet de regering van premier Modi in het nauw. Daarover Aletta André, oud-correspondent India.

(10:07) Politieke revanche Bolsonaro in Brazilië?

Komende zondag zijn er in Brazilië presidentsverkiezingen. Die worden met argusogen gevolgd door president Trump. Als een van de laatste linkse bolwerken in Latijns-Amerika kan Brazilië een ruk maken naar rechts. En daarmee in handen vallen van familie Bolsonaro. Die heeft nauwe banden met het Witte Huis en leek even uitgespeeld na een mislukte couppoging. Te gast is journalist Hans Veltmeijer, schrijver van het boek De Tropische Trump.

Presentatie:Nadia Moussaid

In Egypte is de volledige redactie van onderzoeksplatform Matsadaash gearresteerd. Het platform staat bekend om factchecks van uitspraken van de Egyptische overheid. En geldt met honderden duizenden volgers als een van de laatste onafhankelijke media in het land. Hoeveel ruimte is er nog voor de vrije pers in Egypte? We vragen het correspondent Ruth Vandewalle.

(09:55) Spaans protestgolf tegen wooncrisis groeit

Spaanse jongeren roepen om verandering en protesteren over heel Spanje tegen de wooncrisis in hun land. Wat begon als een protest tegen een enkele huisuitzetting, lijkt nu uit te groeien tot een grote jongerenbeweging. Morgen komt de Spaanse regering bijeen voor een spoedzitting, in de hoop rust in de tent te brengen. Te gast zijn VRT-correspondent Sven Tuytens en Spanjekenner Samuel Witteveen Goméz.

Presentatie: Sophie Derkzen

Al dagen gaan Franse scholieren en docenten de straat op tegen lege lerarenkamers en scholen die uit elkaar vallen, en op verschillende plekken komt het tot botsingen met de politie. Ook verpleegkundigen, brandweer en ander overheidspersoneel leggen het werk neer, net nu de premier morgen een begroting presenteert die moet bezuinigen op een recordschuld. Hoe lang houdt de regering het vol als zowel de straat als het parlement zich tegen haar keert? In Bureau Buitenland: Frankrijk-correspondent Eva Rammeloo.

(11:52) Vrouwelijke premier: Marokko lukt het wel

Een historisch moment: voor het eerst in de geschiedenis krijgt Marokko een vrouwelijke premier en dat kan Nederland nog niet zeggen. Vorige week won Fatima Zahra El Mansouri de verkiezingen waarop de Marokkaanse koning haar als leider van de nieuwe regering koos. Wat betekent haar benoeming voor de positie van vrouwen in Marokko? En, zal het deze kersverse premier lukken iets te doen aan de grote sociaaleconomische problemen in het land? Daarover te gast Nadia Bouras, historicus aan de Universiteit Leiden.

Presentatie: Nadia Moussaid

Na zeventig dagen acclimatiseren aan de macht, spreekt Andy Burnham vanmiddag voor het eerst zijn partij toe als partijleider en premier. Het wordt zijn belangrijkste speech tot nu. Gebrek aan visie heeft hij alvast niet. Burnham heeft grootse plannen, zo wil hij een universeel systeem optuigen voor de zorg. Maar daar is ook groot geld voor nodig, en dat brengt de vraag ter tafel: hoe realistisch is Burnhams nieuwe koers? Daarover VK-kenner en politicoloog aan de Radboud Universiteit, Casper Kirkels.

(10:38) De frontlinie van AI-oorlogsvoering 

Volgend jaar al kan het zo zijn dat niet langer de mensen maar AI bepaalt wat er gebeurt op het slagveld. Dat zei de Oekraïense president Zelensky bij de Algemene Vergadering van de VN. En, zei hij: voordat het zover is, kunnen we maar beter vrede hebben. De oorlog in Oekraïne is een proeftuin voor razendsnelle technologische ontwikkeling. Oekraïne loopt voorop, maar is het ook een goed voorbeeld voor ons, in Europa, in Nederland? Te gast is Jessica Dorsey, universitair docent Internationaal recht aan de Universiteit Utrecht en expert op het gebied van AI in militaire context. 

Presentatie: Sophie Derkzen

Terwijl de macht in Venezuela grotendeels in handen blijft van de Verenigde-Staten, neemt de onrust onder de bevolking toe. Op meerdere plaatsen kwamen mensen de straten op tegen de regering vanwege de voortdurende stroomuitval. Ook eisten de demonstranten dat oppositieleider Maria Corina Machado terugkeert naar Venezuela en dat er nieuwe presidentsverkiezingen komen. Hoe gaat dit verder in Venezuela? Hierover collega en Latijns-Amerikakenner Edwin Koopman.

(10:01) Hoe Rusland via Kirgistan sancties ontduikt 

Niet alleen via de enorme schaduwvloot probeert Rusland de westerse sancties te ontduiken. Het Centraal-Aziatische land Kirgistan speelt inmiddels een sleutelrol in de doorvoer van allerlei goederen naar Rusland die dan toch terechtkomen in de defensie-industrie. Deze 'Kirigistan route' loopt onder andere via cryptomunten, lokale banken, nepbedrijven en het Russische A7: een bedrijf dat is opgericht door een veroordeelde fraudeur, politicus en ondernemer. De Europese Unie probeert sinds kort Kirgistan harder aan te pakken om de ontduiking van sancties tegen te gaan. Maar gaat deze aanpak ook werken? Wij vragen het journalist Thijs Broekkamp, die Kirgistan goed kent. 

Presentatie: Nadia Moussaid.

Al veertien jaar probeert het Westen Rusland te straffen met steeds hardere sancties. Maar Russische bedrijven vinden nog steeds sluwe wegen om die blokkades te omzeilen. Hoe doen ze dat? We praten erover met sanctie-expert Yvo Amar en onderzoeksjournalist Karlijn Kuijpers.

Presentatie: Bram Vermeulen

In Europa rinkelen de alarmbellen over een mogelijke Russische escalatie op Europese bodem. Het laatste waarschuwingssignaal komt uit Denemarken. Volgens de Deense inlichtingendienst groeit de kans op een beperkte Russische aanval op een lidstaat van de NAVO, en dat op korte termijn. Waar is het Kremlin op uit? We vragen het Ruslandkenner Hubert Smeets van platform Raam.

(07:32)Extremisme in Israël

De film Naza zorgt voor grote ophef in Israël. De makers worden bedreigd met het intrekken van hun nationaliteit, en kunnen uit gevaar voor eigen veiligheid niet meer in het land verblijven. Dat roept vragen op over de vrijheid van meningsuiting in Israël. Hoe groot is het extremisme én hoeveel ruimte is er om vrij te spreken? Te gast zijn artistiek leider Jaïr Stranders en schrijver Natascha van Weezel.

Presentatie: Nadia Moussaid

In de VS lijken de aankomende tussentijdse verkiezingen de duurste ooit te zullen worden, met miljarden dollars aan campagne-budget. Vooral de Republikeinen hebben in de laatste weken een “money bomb” laten vallen, aldus Amerikaanse media. Bedrijven mogen in de VS ongelimiteerd doneren aan politieke partijen, én ze kunnen dat anoniem doen. Maar het verzet tegen deze zogenaamde Dark Money groeit, zag collega en Amerika-kenner Laila Frank in Montana.

(10:58) Tigray onder hoogspanning

De spanningen in de Ethiopische regio Tigray lopen opnieuw op. De Ethiopische regering en een alliantie van rebellengroepen beschuldigen elkaar van agressie, waardoor de vrees voor een nieuw conflict toeneemt. Het vredesakkoord tussen beide partijen lijkt op losse schroeven te staan, dat werd afgesloten na de oorlog die tussen 2020 en 2022 aan honderdduizenden mensen het leven kostte. Volgens hoogleraar internationale betrekkingen van de Universiteit Tilburg Mirjam van Reisenzijn de huidige spanningen onderdeel van een bredere regionale machtsstrijd.

Presentatie: Sophie Derkzen. 

Een jaar geleden gingen duizenden Marokkaanse jongeren de straat op tegen corruptie en eisten zij betere zorg en beter onderwijs. Vandaag kiest Marokko een nieuw parlement, maar volgens kiezersonderzoek gaat bijna niemand van de 18- tot 24-jarigen naar de stembus. Hoe komt het vertrouwen in de politiek onder die jongeren zo laag? En: hoe vertaalt de onvrede van een generatie zich als demonstreren niets oplevert en stemmen ook geen optie is? Daarover collega Noumidia Massaoudi, net terug uit Marokko, waar ze jongeren sprak in aanloop naar de verkiezingen.

(10:59) De ‘deal’ rond Groenland

De VS, Denemarken en Groenland hebben bij de VN in New York een gloednieuw akkoord getekend. De VS mag meer militaire bases op het Groenland vestigen, krijgt militair meer grip op het eiland en concurrerende grootmachten als China en Rusland worden buiten de deur gehouden. De Deense premier Frederiksen spreekt opgelucht van "een deal die eeuwig kan duren". Want begin dit jaar dreigde Trump nog met annexatie. Hebben de Denen en Groenlanders een goed akkoord gesloten of heeft Trump na alle dreigementen toch vooral zijn zin gekregen? Journalist Olaf Koens duidt alle geopolitieke haken en ogen.

Presentatie: Sophie Derkzen

Vandaag ontmoet Donald Trump de Oekraïense president Zelensky bij de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, waar een staakt-het-vuren op het gebied van energie op tafel ligt. Trump wijst met de vinger naar Zelensky: Oekraïne zou volgens hem met aanvallen op Russische olieraffinaderijen de hoge benzineprijzen veroorzaken. Iets wat Trump heel slecht uitkomt met de aankomende tussentijdse verkiezingen. Zelensky wil zijn land intussen door de winter loodsen. Daarover Oost-Europa verslaggever Michiel Driebergen vanuit Kharkiv. 
 
(12:37) Zorgen om veiligheid Taiwan 

President Trump en Xi Jinping treffen elkaar donderdag in Washington. Het is de tweede topontmoeting van de wereldleiders dit jaar, die in Taiwan voor de nodige onrust zorgt. Trump legde het eiland al eerder op tafel als wisselgeld bij het sluiten van deals. Bronnen melden dat Xi hem ook vandaag onder druk zal zetten om wapenleveranties aan Taiwan te stoppen. Hoever is de Amerikaanse president donderdag bereid te gaan? Daarover Casper Wits, sinoloog verbonden aan de Universiteit van Leiden.

De Amerikaanse regering bereidt nieuwe sancties voor tegen het gehele Internationaal Strafhof en zal die binnenkort opleggen. Terwijl de druk vanuit Washington steeds verder lijkt te worden opgevoerd om het hof af te breken, blijft het vanuit Europa opvallend stil. Wat kunnen gastland Nederland en de andere lidstaten doen om het hof te beschermen? Daarover Alette Smeulers, Hoogleraar Internationale Misdrijven aan de Rijksuniversiteit Groningen.

(08:54) Eindspel bondskanselier Merz

Opnieuw lijdt de CDU van bondskanselier Merz een historische nederlaag bij de Duitse deelstaatverkiezingen. De grote winnaars zijn de uiterst rechtse AFD en de uiterst linkse Linke. Daarmee lijkt er een nieuwe politieke realiteit te ontstaan in Duitsland, wat vergaande gevolgen kan hebben voor de positie van Merz. Wat wordt zijn eindspel? We vragen het Volkskrant-correspondent Peter Giesen en Hanco Jürgens van het Duitsland Instituut.

Presentatie: Sophie Derkzen.

Deze week brengt de Chinese president Xi voor het eerst in jaren een staatsbezoek aan de VS. Op de agenda: AI. Trump riep dit weekend dat ie met volle kracht vooruit wil, met de ontwikkeling van AI, om van China te winnen. Wij vragen ons af: wat stelt Xi daar tegenover, straks in Washington? 

Aan de Bureau Buitenlandtafel: Dorien Emmers, sinoloog en econoom aan de KU Leuven én Stanford. En Paul Verhagen, van het Haags Centrum voor Strategische Studies, over de botsing tussen geopolitiek en technologie schreef hij onlangs het boek Tech-tonic shift.

Presentatie: Sophie Derkzen

Deze week blokkeerden Franse vissers urenlang havens en een olieterminal in Zuid-Frankrijk, uit protest tegen de hoge brandstofprijzen. Vandaag houdt president Macron een spoedberaad in het Élysée over de nijpende geopolitieke situatie. Intussen staan het uiterst rechtse Rassemblement National en het uiterst linkse La France insoumise klaar in de coulissen. Daarover journalist en Frankrijk-kenner Stefan de Vries.

(11:45) De dappere leraren van Soedan

Terwijl in Soedan de oorlog tussen de RSF-rebellen en het Soedanese regeringsleger al ruim drie jaar voortduurt, spreken hulporganisaties van een van de langste en ernstigste schoolsluitingen ter wereld. Meer dan 8 miljoen kinderen, bijna de helft van alle kinderen in het land, kunnen nog altijd niet naar school. Toch vinden Soedanezen manieren om kinderen les te blijven geven. Hoe pakken ze dat aan? Collega-redacteur Noëlle Habraken sprak met Soedanese leraren en zocht het uit.

Presentatie: Chris Kijne.

Voor het eerst sinds de Russische invasie in Oekraïne houdt Rusland verkiezingen voor de Doema, het Russische lagerhuis. De verkiezingen komen op een pijnlijk moment voor Rusland nu Oekraïne erin slaagt de Russische economie diep te raken. Ondertussen staat de uitslag al vast. Waarom hecht het Kremlin dan toch zoveel waarde aan parlementaire verkiezingen? Hierover Ruslandkenner Eva Cukier.

Turkse lhbti'ers strijden voor hun rechten

In Turkije is een grootschalige arrestatiegolf gaande. Mikpunt is de lhbti-gemeenschap. Prominente activisten worden opgepakt en zonder pardon in de gevangenis gezet. De Turkse regering wil daarmee het traditionele Turkse gezin beschermen. Wat betekent dit voor de lhbti'ers, en hoe gaan zij hiermee om? Te gast is collega en Turkijekenner Cevahir Varan, die contact opnam met een uitgesproken Turkse lhbti-activist. 

Presentatie: Sophie Derkzen.

"Het was de beste tijd, het was de slechtste tijd.” Met dat citaat van Charles Dickens opende voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vandaag haar jaarlijkse State of the Union-toespraak in Straatsburg. Na een zomer vol bosbranden, berichten over Russische sabotageacties en een rel over de migranten die de Spaanse Exclave Ceuta binnenkwamen, zijn de uitdagingen voor de EU gigantisch. Is ze ertegen opgewassen? Daarover Louise van Schaik, hoofd EU en geopolitiek bij Instituut Clingendael en Europa-correspondent Tijn Sadée. 

(14:13) Gedichten uit Gaza 

Genocide, vernietiging, haat en ontmenselijking. Achter al het vreselijke nieuws uit Gaza zitten mensen, met gevoelens en dromen. De jonge Palestijnse schrijfster Shrouq Doghmosh verwoordt die in haar bundel Niemand op de begraafplaats, die deze week in Nederland uitkwam. 
Collega Edwin Koopman sprak met de vertaalster van de bundel, Djûke Poppinga.

Presentatie: Nadia Moussaid. 

De regeringsleiders van Schotland, Wales en Noord-Ierland komen vandaag bij elkaar om plannen te bespreken hoe te breken met het Verenigd Koninkrijk. Daarmee is de onafhankelijkheidsdiscussie weer in full swing. Hoe kansrijk is deze nieuwe poging om zelfstandigheid te bereiken? En in hoeverre heeft premier Andy Burnham dit vuurtje zelf aangewakkerd? Daarover correspondent Anne Saenen vanuit Londen.

(07:16) Dreigende blokkade Rode Zee

De Houthi's namen de westkust van Jemen in en kondigden een blokkade af tegen Saoedische scheepvaart bij Bab el-Mandeb, de nauwe doorgang door de Rode Zee, waar een groot deel van de wereldhandel doorheen vervoerd wordt. Maar niet alleen de Houthi’s zorgen voor dreiging: er is ook een opvallende opleving van piraterij die de doorgang naar de Rode Zee in gevaar brengt. Toeval, of hangt dit samen? Hierover arabist Leo Kwarten en Mirjam van Reisen, expert op het gebied van de Hoorn van Afrika.

Presentatie: Sophie Derkzen

Onrust bóven en ónder water: wat betekent de verovering van de toegangspoort tot de Rode Zee door de aan Iran gelieerde Houthi’s voor ons? We bespreken het met schrijver en journalist Dirk Wanrooij.

(10:09) Wie beheerst onze zeekabels?

En wat deden Russische onderzeeërs bij de datakabels op de bodem van de Barentszee bij Noorwegen? Bert Hubert en Barbara Kathmann schuiven aan bij de Bureau-Buitenlandtafel over de kabeloorlog diep in de oceaan.

Presentatie: Bram Vermeulen

Vandaag is het 25 jaar geleden dat terroristen met gekaapte vliegtuigen de torens binnenvlogen van het World Trade Center in New York. Kort erna riep de Amerikaanse president George W. Bush de “War on Terror” uit. Iets dat volgens de Amerikaanse Brown Universiteit direct het leven kostte aan meer 940.000 mensen, en indirect nog veel meer. Wat is de erfenis van 9/11 in het Midden-Oosten? En hoe werkt de War on Terror nog door? Daarover historicus Peyman Jafari en Midden-Oostenkenner Kawa Hassan. 

Presentatie: Nadia Moussaid. 

Dit weekend is India gastland van de BRICS-top, waar een opvallende gast aanwezig is: Xi Jinping. Voor het eerst sinds jaren reist de Chinese president met een delegatie van 400 man af naar New Delhi. India en China staan al langer op gespannen voet, maar kan dus een verandering in komen. Het past allemaal in het rijtje van de vele bezoekjes die China de afgelopen tijd maakt, in aanloop naar de grote ontmoeting met de Amerikaanse president Trump later deze maand. Wat zit er achter de Chinese reislust? We vragen het Haroon Sheikh, filosoof en hoogleraar aan de VU.

(10:04) Van wie is Groenland?

De afgelopen jaren domineerde Groenland, een eiland van slechts 56.000 inwoners, de media als toneel van een geopolitiek machtsspel. Maar over de mensen die er wonen en wat zíj zelf willen, horen we opvallend weinig. De Deens-Nederlandse filosofe Stine Jensen duikt in haar boek We moeten het over Groenland hebben in de geschiedenis, cultuur en identiteit van de Groenlanders en stelt de vraag: welke toekomst willen ze voor zichzelf?

Presentatie: Sophie Derkzen

In de VS wil Donald Trump het recht om per post te stemmen beperken. De afzonderlijke staten verzetten zich fel en vechten dit aan tot bij het Amerikaanse Hooggerechtshof, dat zich vandaag over de kwestie buigt. De tussentijdse verkiezingen komen eraan en terwijl de eerste staten hun stembiljetten al hebben verstuurd, heerst er grote verwarring onder de kiezers. Mogen ze nu wel of niet per post stemmen? Laila Frank is in Florida en vertelt over de impact die deze juridische strijd heeft op kiezers in de VS.

(09:25) Russische beïnvloeding Zweedse verkiezingen

Zweden gaat dit weekend naar de stembus, en de extreemrechtse Zwedendemocraten staan er goed voor. Maar binnen de partij zijn opnieuw banden met Rusland aan het licht gekomen. De Zweedse partijleider van de Sociaaldemocraten waarschuwde dat de partij wordt geïnfiltreerd door pro-Poetin-krachten. Hoe beïnvloedt dit nieuws de campagne die volop gaande is? En hoeveel zorgen moeten we ons in de rest van Europa eigenlijk maken over beïnvloeding van buitenaf? Er staan nogal wat verkiezingen op stapel. Hierover correspondent Tjade Michels en Jelle Postma, directeur van Justice for Prosperity.

Presentatie: Sophie Derkzen.

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu zou van tevoren een expliciete waarschuwing hebben gekregen dat 7 oktober ophanden was. Dat stellen Israëlische journalisten in een nieuw boek. President Mohammed bin Zayed van de Verenigde Arabische Emiraten zou Netanyahu in een telefoongesprek hebben verteld dat Hamas-leider Yahya Sinwar een grote operatie tegen Israël beraamde, met niet te overziene gevolgen voor de regio. Waarom waarschuwden juist de Emiraten, en wat betekent dit bericht voor de aankomende Israëlische verkiezingen? Daarover NRC-journalist Derk Waltersen arabist Leo Kwarten.  

(13:39) Spoor van in Syrië verdwenen journalist 

Onder het Assad-regime verdwenen in Syrië tienduizenden mensen. Een van hen is de Amerikaanse journalist Austin Tice, die sinds 2012 spoorloos is. De FBI doet nog altijd onderzoek naar zijn lot. Maar niet alleen de Amerikaanse autoriteiten zoeken naar antwoorden. Arabist en journalist Rena Netjes achterhaalde dankzij haar unieke Syrische contacten waar Tice mogelijk na zijn ontvoering werd vastgehouden. Collega Abdou Bouzerda sprak met Netjes over haar onderzoek.

Presentatie: Sophie Derkzen. 

Duitsland maakt ruk naar uiterst rechts (00:41)

De AFD heeft een historische verkiezingsoverwinning geboekt in de Oost-Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. De Oostelijke tak van de partij, die door veiligheidsdiensten als extreemrechts wordt aangemerkt, kan de eerste extreemrechtse partij worden die gaat regeren sinds de tweede wereldoorlog. Wat gaat dat betekenen voor Duitsland? En voor Europa, waar met argusogen wordt gekeken naar de nieuwe wind die door Duitsland waait. We bespreken het met VRT-verslaggever Jeroen Reygaert, Lynn Stroo van het Duitsland Instituut en collega-presentator Sophie Derkzen. 

Presentator: Nadia Moussaid

Na het overlijden van veroordeeld oorlogsmisdadiger Ratko Mladić trekken duizenden Serviërs feestvierend de straat op, en morgen zullen sommigen hem herdenken. Voor genocide-onderzoeker Alma Mustafic, overlevende van de oorlog in Bosnië, is dit geen incident, maar een schoolvoorbeeld van genocideontkenning: dertig jaar indoctrinatie voedde een slachtoffernarratief waarin Srebrenica wordt weggerelativeerd.

De cultuurstrijd van de AfD (09:11)

De AfD staat in Saksen-Anhalt op 43 procent in de peilingen, wat genoeg kan zijn voor een absolute meerderheid. Dat terwijl de partij in de deelstaat als rechts-extreem wordt bestempeld door de veiligheidsdiensten. Als de AfD aan de macht komt, wil zij alles op de schop nemen in de deelstaat - zo heeft de partij vergaande plannen voor cultuur en onderwijs. Sophie Derkzen was in Saksen-Anhalt en sprak met cultuurinstellingen die zich zorgen maken. Theo Jung is hoogleraar moderne geschiedenis in de deelstaat, en ook zijn universiteit bereidt zich voor op een machtsovername door de AfD.

In Spanje gingen tienduizenden de straat op om te protesteren tegen premier Sánchez. Aanleiding is de crisis in de Spaanse exclave Ceuta, dat vorige maand werd bestormd door duizenden Marokkanen. Sánchez wordt verweten niet streng genoeg te zijn tegen Marokko en daarmee de Spaanse soevereiniteit te grabbel te gooien. Vandaag moet hij zich verantwoorden voor het parlement. We spreken erover met correspondent Sven Tuytens in Madrid.

(12:24) Onze vrouw in Rio

In een ongekend spannend verkiezingsjaar in Brazillië duikt journalist Nina Jurna in haar thuisstad: Rio de Janeiro. De stad waar alles naast elkaar bestaat: schoonheid en geweld, kansen en uitzichtloosheid. In haar nieuwe driedelige VPRO-serie Onze vrouw in Rio ziet ze hoe de politieke strijd tussen president Lula en zijn uitdager Flavio Bolsonaro in het dagelijks leven voelbaar is. Niet in het congres, maar in de favella's.

Presentatie: Nadia Moussaid

Zondag zijn er verkiezingen in Saksen-Anhalt, in het Oosten van Duitsland. De AfD staat er al weken op meer dan 40 procent in de peilingen. Het is genoeg om de grootste te worden, en misschien zelfs voor een absolute meerderheid in het parlement – als een paar kleine partijen de kiesdrempel niet halen. De AfD in Saksen-Anhalt is door de veiligheidsdiensten bestempeld als bewezen extreem-rechts. Wat zou een machtsovername door de partij betekenen? Collega Sophie Derkzenreisde rond door Saksen-Anhalt en sprak met aanhangers én tegenstanders van de AfD. Met Djuna Kramer maakte ze een reisverslag.

(11:41) Is de oorlog met Rusland nog hybride?

Boven een vliegveld bij Leipzig dook een drone op met een lading explosieven, vlak bij een Oekraïens vrachtvliegtuig. Berlijn wijst naar nu Moskou, blijkt uit een persconferentie die minister Alexander Dobrindt gister gaf. Is dit nog een 'hybride’ oorlog te noemen? En hoe zou een Europese reactie eruit moeten zien? Daarover spreken we met Koen Aartsma van Clingendael en Europarlementariër Bart Groothuis (VVD).

Presentatie: Nadia Moussaid

Wil Europa haar eigen industrie redden, dan moet het veel onafhankelijker worden van grootmachten als China. Europa moet innoveren, maar heeft ook een strenger handelsbeleid met importheffingen nodig. Dat stelt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in een recent rapport. Maar kan Europa zich op dit moment wel een handelsconflict met China veroorloven? En is er geen slimmere manier om de eigen industrie te redden? Daarover een discussie tussen Ab Klink, lid van de WRR, en geopolitiek en technologie analist bij HCSS Paul Verhagen.

(13:32) Mag Syrië een succes worden?

Syriërs dromen na jarenlange burgeroorlog van een veilige toekomst. Maar het land dreigt verstrikt te raken in een regionale machtsstrijd. Israël en Turkije liggen op ramkoers met elkaar over het land. En daar betaalt Syrië de prijs voor. Welke kansen heeft het land voor een wederopbouw, en in hoeverre mogen Syriërs deze zelf bepalen? We vragen het journalist en SyriëkennerFernande van Tets.

Presentatie: Laila Frank

Iran heeft vannacht Amerikaanse legerbases in Jordanië onder vuur genomen. Het lijkt een vergelding voor de Amerikaanse aanval van afgelopen zondag waarbij Iraanse raketinstallaties op een eiland in de Straat van Hormuz gebombardeerd werden. Waarom besloot de VS voor het eerst sinds een maand weer militair op te treden en leidt de Iraanse reactie tot verdere escalatie? Hierover Arabist en Iran-kenner Leo Kwarten.  

(10:33) Amerikaanse drugsstrijd gaat nieuwe fase in

Een jaar geleden schokte de VS de wereld door in de Caribische zee een bootje te bombarderen met mogelijke drugssmokkelaars. Inmiddels staat bijna niemand meer te kijken van deze buitengerechtelijke executies, waarbij al ruim tweehonderd doden zijn gevallen. Komende woensdag is het precies een jaar geleden dat de eerste boot tot zinken werd gebracht. Wat levert deze methode de VS op in de strijd tegen drugs en wat is de regering Trump nog meer van plan in Latijns-Amerika? In de studio Latijns-Amerika redacteur Edwin Koopman.
 
Presentatie: Laila Frank

Het was een bezoek dat we niet vaak zien: CIA-directeur John Ratcliffe vloog vorige week naar Moskou. In eerste instantie leek de aanleiding van zijn bezoek vooral de situatie Iran te zijn geweest, maar volgens verschillende media zou het zijn gegaan om er een serieuze Russische dreiging richting Navo-lidstaten. Hoe serieus is de dreiging en hoe wat moet de NAVO hiermee? Daarover Bart Groothuis, Europarlementaïr voor de VVD en die zelf elf jaar bij de MIVD werkte, en Defensie-analist aan de Universiteit van Gent Michelle Haas.

(14:30) De Duitsers achter de mislukte coup

In december 2022 probeert een zelfbenoemde prins een staatsgreep te plegen in Duitsland. Hij is deel van de Reichsbürger – duizenden mensen die weigeren de Duitse staat te erkennen en die hun eigen wetten schrijven. Onder de soevereinen zitten rechters, militairen en politici, en er blijken warme banden te zijn met de uiterst-rechtse AfD, die volgende week een ongekende verkiezingsoverwinning lijkt te zullen behalen in de deelstaat Saksen-Anhalt. Journalist Guy Hoeks woont in Berlijn en schreef een boek over de Reichsbürger-beweging: Duitse dagdromen over het keizerrijk.

Presentatie: Sophie Derkzen

Opnieuw een grote Russische aanval op de Oekraïense havenstad Odessa vannacht. Poetin dreigt verder te escaleren: havens en schepen op de Zwarte Zee blijven onder vuur, juist nu het oogstseizoen begint en de graanexport onder druk staat. Oekraïne slaat terug. Hoe kijken Oekraïners naar deze escalatie, en zit er nog een rem op? Vanuit Odessa correspondent Michiel Driebergen.

(08:27) Koerden in Turkije hopen op vrede

Turkije heeft een belangrijke stap gezet om de kwestie met de Koerdische PKK voor goed op te lossen. Dat moet een einde brengen aan een conflict van veertig jaar, met tienduizenden slachtoffers over en weer. Welke belangen spelen er, en valt de wens tot bemiddeling te rijmen met de zorgen die leven over de rechtsstaat en de democratie in Turkije zelf? We vragen het Turkije-correspondent Suzan Yücel en filmmaker Reber Dosky.

Presentatie: Sophie Derkzen.

In de Belgische hoofdstad escaleert het drugsgeweld. In de afgelopen dagen zijn er zes schietpartijen geweest, waarbij ook restaurants en woonhuizen zijn geraakt. Intussen worstelt de politiek met het vinden van een oplossing, en werkt minister-president Boris Dilliès zelfs aan een plan om drones in te zetten voor de opsporing van criminelen.  Journalist Bart Eeckhout van De Morgen neemt ons mee naar de Brusselse straten.

(12:18) Arbeidsmigranten op drift in Libanon 

Door het aanhoudende Israëlische geweld in Libanon wordt zichtbaar hoe kwetsbaar de positie is van honderdduizenden arbeidsmigranten uit onder meer Afrika en Azië. Veel van hen werken als huishoudelijke hulp en vallen onder het omstreden kafalasysteem, waardoor ze weinig rechten hebben en volledig afhankelijk zijn van hun werkgever. Juliëtte Verhoeven, hulpcoördinator voor Save the Children, was in Libanon en sprak met deze groep. 

Presentatie: Laila Frank.

In een poging om de oorlog met Iran op scherp te zetten, kondigde de Amerikaanse minister van Financiën Scott Bessent een zeer stevige nieuwe sanctiegolf tegen Iran aan: 'Operation Economic Outcast'. Door bondgenoten van Iran aan te pakken proberen de Amerikanen het Iraanse regime zelf te raken. Hoe reageert Iran en heeft dit nieuwe pakket sancties zin? Daarover geopolitiek analist Michel Don Michalioliákos.

Canada zegt nee tegen Trump (09:10)

Canada weigert verder mee te gaan in de eisen die Donald Trump stelt inzake handelstarieven. Daarmee is Canada de eerste ‘bondgenoot’ die een keiharde opstelling tegenover de VS kiest. De handelsoorlog die volgt zal het land economisch hard raken, want de Canadese economie is sterk afhankelijk van de VS. Toch lijkt de Canadese overheid van de bevolking steun te krijgen om voet bij stuk te houden in dit conflict. Hierover Canada-correspondent Tom Bijvoet en Philip Marey,  die voor de Rabobank de Noord-Amerikaanse economie volgt.

Presentatie: Laila Frank

De regering in Congo en M23-rebellen zijn het eens geworden over een stappenplan voor vredesonderhandelingen. Wat betekent dat en kan het op termijn een duurzame oplossing bieden voor Congo. We vragen het journalist en Congo-kenner Elien Spillebeen. 

(10:12) IJsland bij de EU?

IJslanders mogen het dit weekend zeggen: willen ze wel of niet bij de EU?  Eerdere pogingen liepen stuk, maar nu Rusland en de Verenigde Staten hun pijlen hebben gericht op het Arctisch gebied, zijn de kaarten anders geschud. Wat betekent dit voor IJsland en de EU? Daarover correspondent Olaf Koens.

Presentatie: Laila Frank

Uit pas gepubliceerde documenten blijkt dat immigratiedienst ICE met Iran heeft afgestemd over deportaties. Dat leidde ertoe dat Iraniërs die voor het regime waren gevlucht werden teruggestuurd. Opmerkelijk genoeg gebeurde dit alles terwijl de spanningen tussen Iran en de VS al hoog opliepen. Wat zegt dit over het opereren van ICE en over de diplomatieke kanalen tussen Iran en de VS? Daarover Amerika-kenner en Journalist van de Groene Amsterdammer Casper Thomas.

(11:21) 'Fuck Hemedti': Soedenese artiesten in Egyptische rapscene

Een nieuwe generatie Soedanese artiesten laat luid van zich horen. Jonge rappers weten vanuit hun ballingschap in Egypte miljoenen mensen te bereiken met teksten over de bloedige oorlog in hun land, en het leven daar. En daarbij nemen ze bepaald geen blad voor de mond. Thijs Broekkamp, journalist en fotograaf, trok met hen op.

Presentatie: Laura Stek

Bij een grootschalige Russische aanval op Kiev zijn afgelopen nacht zeker dertien doden en ruim veertig gewonden gevallen. Intussen heeft president Zelensky te maken met een politieke crisis. Het ontslag van zijn minister van Defensie, Mychajlo Fedorov, leidde tot grote protesten. Nu roept diezelfde Fedorov op tot het houden van nieuwe verkiezingen, en beschuldigt hij de gevestigde orde van corruptie. Hoe gegrond zijn die aanklachten? En zijn nieuwe verkiezingen een goed idee? Daarover verslaggever Michiel Driebergen en Politicoloog en hoogleraar van de Universiteit Leiden Antoaneta Dimitrova.

(14:57) De Engelse jacht op de vossenjagers

De Britse regering staat op het punt een eeuwenoude traditie definitief te verbieden. De klassieke vossenjacht, waarbij vossen werden gedood, is al verboden, maar nu wordt ook het alternatief dat jagers daarop bedachten in de ban gedaan. Op het Britse platteland lopen de spanningen hierover hoog op. Correspondent Anne Saenen trok naar Great Thurlow.

Presentatie: Sophie Derkzen.

Deze week meldt het Europees agentschap Frontex een daling van irreguliere migratie aan de buitengrenzen van Europa. Maar hoe humaan is het beleid werkelijk en welke prijs wordt hiervoor betaalt? 

In Bureau Buitenland bespreken we migratie vandaag met documentairemaker Eefje van Blankevoort, die een vierdelige serie maakt over grensbewaking en Frontex, migratiedeskundige Marlou Schrover en journalist Reneé Boskaljon.

Presentatie: Nadia Moussaid 

Het memorandum dat Trump in juni sloot om de oorlog met Iran te stoppen, verloopt vandaag formeel. Terwijl Iran de overwinning op diplomatiek en militair front al heeft uitgeroepen, dreigt Trump met verdere escalaties - en zelfs dat Iran 'de witte vlag moet gaan hijsen'. Maar zijn militaire reserves zijn uitgeput, de midterms naderen en bondgenoten twijfelen. Heeft Trump nog troefkaarten, of is dit bluf uit nood? Daarover Amerikanist en VVD-senator Koen Petersen. 

(14:14) Oorlog in Jemen laait op 

De regionale spanningen rondom Iran zorgen in Jemen voor binnenlandse escalatie. Na jaren van burgeroorlog, die leidde tot ’s werelds ergste humanitaire crisis, kwam er in 2022 een fragiel bestand. Nu lijkt het staakt-het-vuren weer op losse schroeven te staan. Dreigt het conflict in Jemen opnieuw te ontaarden in een burgeroorlog? In de studio: Cultureel antropoloog en Jemen-kenner: Marina de Regt.

Presentatie: Nadia Moussaid 

De ebola-uitbraak in Congo is inmiddels de dodelijkste uitbraak in de geschiedenis van het land. Meer dan 2.300 mensen zijn overleden en bijna 5.000 besmettingen zijn bevestigd. Wat gaat hier mis? Waarom lukt het, ondanks alle ervaring met ebola, niet om de uitbraak onder controle te krijgen? En wordt er wel genoeg gedaan? Daarover spreken we met infectioloog Laurens Liesenborghs, die in Congo meehelpt met de bestrijding, en met Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga (D66), die in Nederland aandacht vraagt voor extra steun.

(15:09) IM voor de dichtende lijkenruimer uit Oekraïne

Oleksiy Yukov, de hoofdpersoon uit het derde deel van onze podcastserie Dichter aan het front, is begin augustus gesneuveld. Oleksiy ruimde jarenlang lijken direct aan de frontlinie, van gesneuvelde Oekraïense maar ook Russische, soldaten. Nu is hijzelf gesneuveld. Michiel Driebergen over het einde van deze bijzondere dichter. 

Presentatie: Sophie Derkzen

"De veiligheidssituatie in Afghanistan is slecht, instabiel en onvoorspelbaar”, zo luidt het reisadvies van het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken. Vijf jaar nadat de Taliban de macht weer heeft overgenomen, is Afghanistan een ernstig repressief land, waar een diepe humanitaire crisis heerst.

Toch wordt het terugsturen van Afghanen binnen de EU steeds verder genormaliseerd, en zoeken Europese leiders toenadering tot de Taliban. Vooral Duitsland schept met zijn terugkeervluchten een nieuw precedent voor de rest van Europa. Wat betekent dit voor het Europees migratiebeleid, en welke rol speelt de opkomst van de radicaal-rechtse AfD?

Hierover in onze Bureau Buitenland Zomertafel: onderzoeksjournalist Romy van Baarsen en historica en Duitsland-kenner Lynn Stroo van het Duitsland Instituut.

Presentatie: Nadia Moussaid. 

Vijf jaar na de machtsovername van de Taliban is de positie van de Afghaanse vrouw nijpender dan ooit — 2,5 miljoen meisjes kunnen niet naar school, klinieken sluiten. Tegelijk openen Europese landen de deur voor de Taliban steeds verder. Waarmee zijn Afghaanse vrouwen daadwerkelijk geholpen?

In Mekka ondertekenden Pakistan, Turkije en Saoedi-Arabië een militair verdrag. Kan dit het begin zijn van een islamitische Navo? En hoe reageren Amerika en de regio op dit nieuwe bondgenootschap?

In Bureau Buitenland Zomertafel: Midden-Oostenjournalist Fernande van Tets & kunsthistoricus en Afghanistan-kenner Nathalie Paarlberg. 

Presentatie: Nadia Moussaid 

In Italië daagt oud-generaal Roberto Vannacci premier Giorgia Meloni uit vanaf haar eigen rechterflank. Meloni voelt zich daardoor gedwongen verder naar rechts op te schuiven.

Tussen India en Pakistan loopt de spanning op. India wil meer controle over de Indusrivier, waarvan Pakistan voor landbouw en drinkwater afhankelijk is. Pakistan dreigt met “alle middelen” te reageren. Hoe reëel is een waterconflict tussen twee kernmachten?

In Bureau Buitenland Zomertafel: historicus en Italië-kenner Arthur Weststeijn en buitenlandredacteur bij Trouw en voormalig Zuid-Azië-correspondentAletta André.

Presentatie: Nadia Moussaid

Een recordaantal natuurbranden heeft Europa deze zomer al zeker 15 miljard euro gekost, zo meldde persbureau Reuters. En dit is nog maar het begin, zeggen klimaatdeskundigen. Want de omvang van de branden hangt regelrecht samen met de klimaatverandering. Wat kunnen we daar in Europa aan doen? En zijn onze politici in staat om de juiste stappen te nemen?

In Bureau Buitenland Zomertafel: klimaatwetenschapper én optimist Tim van Hattum van de Wageningen Universiteit en Europa-journalist Stefan de Vries.

Presentatie: Sophie Derkzen. 

Terwijl de situatie aan het front onveranderd lijkt, valt Oekraïne meer en meer olieraffinaderijen, bedrijven en steden diep in Rusland aan. Poetin’s strategie om de oorlog zo veel mogelijk weg te houden van zijn eigen bevolking lijkt daarmee in het gedrang te komen. Zeker nu er hardnekkige geruchten rondgaan dat er voor een algemene mobilisatie aankomt. Welke invloed hebben deze ontwikkelingen op de komende ‘verkiezingen’ in september. Daarover Hubert Smeets van Platform Raam. 

En hoewel er nog dagelijks doden en gewonden vallen, zetten Gazanen zich in om met kunst en cultuur kinderen te helpen hun trauma's te verwerken. Kunstenares en oprichtster van stichting HOPE Ingrid Rollema vertelt over het grote belang van cultuur, ook in het door genocide getroffen Gaza.

Presentator: Sophie Derkzen

Armenië richt zich steeds meer op Europa, maar Rusland probeert zijn invloed te behouden. Poetin dreigt, Europa wenkt, en de Armeniërs zelf zijn verdeeld.

In China speelt een heel andere verdeeldheid: het land staat bekend als economische grootmacht, maar intussen lopen miljoenen jongeren vast in woningnood, gebrek aan goede banen en gebrek aan vrijheid.

In Bureau Buitenland Zomertafel spreken Michel Don Michaloliákos van GeopolitiekNu, en oud-China correspondent Garrie van Pinxteren over de toekomst van beide landen.

Presentatie: Nadia Moussaid.

Het Internationaal Strafhof is op zoek naar een nieuwe hoofdaanklager, nu Karim Khan is weggestemd na klachten van seksueel wangedrag. Er ligt een mijnenveld klaar voor degene die het stokje overneemt: een leegloop van landen, sancties tegen medewerkers en een actieve ondermijningscampagne van de VS. Hoe nu verder? 

En: hoe hard Xi Jinping zich ook inzet om de bevolkingskrimp in zijn land tegen te gaan, het lijkt niet te mogen baten. Waarom zijn Chinezen huiverig voor een groter gezin?

In Bureau Buitenland Zomertafel: Marieke de Hoon, docent internationaal strafrecht aan de UvA, die documenten over voormalige hoofdaanklager van het Hof inzag, en Dorien Emmers, sinoloog en econoom aan de KU Leuven, die onderzoek deed op het Chinese platteland, en sprak met vrouwen over hun kinderwens. 

Presentatie: Nadia Moussaid. 

Ruim vijf maanden duurt de oorlog tussen de VS en Iran nu al en het conflict heeft enorme gevolgen voor de bewoners en de politiek in beide landen. In Iran moeten de bewoners manoeuvreren tussen de weer oplaaiende oorlog én de toenemende binnenlandse repressie.  En in de VS klinkt binnen de Republikeinse Partij steeds meer kritiek op het beleid van Donald Trump.

In Bureau Buitenland Zomertafel: historicus en Iran-kenner Peyman Jafari, en jurist en Amerika-kenner Kenneth Manusama, over de gevolgen van de oorlog in de Amerikaanse en Iraanse maatschappij. 

Presentatie: Laila Frank 
 

Spoedoverleg in de EU: de ministers van meer dan twintig Europese lidstaten buigen zich vandaag over de vraag hoe de buitengrenzen te beschermen. Dit nadat tienduizenden mensen vanuit Marokko de Spaanse exclave Ceuta binnenkwamen. De situatie is gespannen, en de Spaanse premier Pedro Sánchez hoopt op de brede steun die hij tot dusver heeft gemist. 

En terwijl de wereld naar de Iran-oorlog en de Straat van Hormuz kijkt, is er in Libanon een front ontstaan dat zowel het redmiddel als de genadestoot kan worden. Met de tanende invloed van Iran in de regio lijkt dit een goede kans voor Libanon om de controle over het grondgebied terug te winnen en de plannen van Israël voor een bufferzone te verhinderen. Gloort er een hoopvollere toekomst?

Te gast aan onze zomertafel zijn Spanje-kenner en journalist Samuel Witteveen Gómez, en arabist en voormalig diplomaat Petra Stienen.

Presentatie: Laila Frank

Wat drijft iemand zover dat hij probeert een geweer af te pakken van een kolonist? Vorige week gebeurde dat op de Westbank — een moment dat viraal ging. Volgens de VN zijn er dit jaar 76 Palestijnen en één Israëliër gedood en vinden er gemiddeld 190 aanvallen per maand plaats. Alweer een nieuw record. De escalatie is ongekend, maar internationale druk blijft uit.

En in Israël staan verkiezingen voor de deur. Het geweld tegen Palestijnen lijkt onderdeel van de campagne geworden — waarin het leger en kolonisten steeds vaker met elkaar optrekken. 

In Bureau Buitenland Zomertafel: journalist Ruth Vandewalle over Palestijns verzet en UvA-onderzoeker Erella Grassianiover hoe de geweldsdynamiek een rol speelt in de aanstaande verkiezingen.

Presentatie: Nadia Moussaid

Het geweld tussen Iran en de VS laait op en een snel einde lijkt niet in zicht. De vrije doorvaart in de Straat van Hormuz en Bab el Mandeb staat onder druk. Gaan we naar een wereld waarin het zeerecht wordt losgelaten en de zee een geopolitiek drukmiddel wordt?

Na terugtrekking van de VS uit de WHO voert Amerika een America First-strategie in Afrika: bilaterale gezondheidsdeals waarin Afrikaanse landen zich naar Amerikaanse belangen moeten schikken in ruil voor geld.

In Bureau Buitenland Zomertafel waarschuwt viceadmiraal buitendienst Ben Bekkering over de gevolgen voor internationaal zeerecht en journalist en documentairemaker Elien Spillebeen ziet hoe Amerika's strategie in Kenia voor problemen zorgt. 

Presentatie: Nadia Moussaid.

Nigel Farage zou giften hebben aangenomen van een veroordeelde crypto-investeerder zonder die op te geven. Hij stapte op, riep meteen een tussentijdse verkiezing uit en neemt het op 23 augustus in Clacton-on-Sea op tegen de satirisch kandidaat Count Binface. Welke gevolgen heeft dit schandaal op de populariteit van Farage?

En In de VS zijn de midterms over honderd dagen, de afbrokkelende steun voor Israël is een grote splijtzwam in de Democratische partij.

In Bureau Buitenland Zomertafel bespreekt VK-correspondent Lia van Bekhoven waarom een corruptieonderzoek naar Farage tot een tussentijdse verkiezing leidt, en Amerikakenner Casper Thomas over hoe diep de Israël-kloof binnen de Democratische Partij is.

Presentatie: Nadia Moussaïd

Belangrijke techfiguren als Peter Thiel, Elon Musk en Marc Andreessen bewegen steeds meer richting het Witte Huis en hun uitspraken over AI worden radicaler. Denkbeelden die decennialang onbespreekbaar waren, klinken nu uit de mond van miljardairs.

Tegelijk verhardt China zijn houding richting Europa, van chipmachines tot pekingeend.

In Bureau Buitenland Zomertafel bespreken Paul Verhagen, expert geopolitiek en technologie bij het Haags Centrum voor Strategische Studies, het gedachtegoed van de grote tech-bazen, en Rem Korteweg, senior onderzoeker bij Instituut Clingendael, de handelsstrijd tussen China, de VS en Europa.

Presentatie: Nadia Moussaid.

Honderden Noord-Koreaanse hackers probeerden afgelopen weekend een Britse bank binnen te dringen, hoewel hun eigen land geen internettoegang heeft. Hoe kan dat? En hoe gevaarlijk wordt dit met AI?

In Nicaragua wil president Daniel Ortega de verkiezingen afschaffen, waardoor de macht binnen de familiekringen zal blijven. Dit patroon van personalisme, waarin vertrouwen in personen boven vertrouwen in systemen komt, herhaalt zich van links tot rechts in Latijns-Amerika.

In Bureau Buitenland Zomertafel bespreken Casper van der Veen, Noord-Korea-expert, en Wil Pansters, emiritus hoogleraar Latijns-Amerikastudies, hoe machtige leiders en familiestructuren instituties ondermijnen en persoonlijke loyaliteit boven de rechtsorde stellen.

Presentatie: Laila Frank.

De Indiase minister van Onderwijs stapt op na wekenlange protesten van de Kakkerlakken-beweging. Het is de eerste grote concessie van premier Modi aan dit studentenprotest. Journalist Lisa Dupuyonderhoudt contact met de jongeren. 

In Mali rukken de jihadisten op. Voor president Donald Trump is dit reden om luchtaanvallen te overwegen in het West-Afrikaanse land. Afrikanist en hoogleraar Mirjam de Bruijn over het succes van de extremisten in Mali. 

Verder bespreken onze gasten in Bureau Buitenland: Zomertafel ook de impact van de aanslag bij de Pride in Berlijn. 

Presentatie: Laila Frank 

In het Verenigd Koninkrijk is het nieuwe kabinet van premier Andy Burnham gepresenteerd. Wat zegt de samenstelling van zijn regering over de koers die hij wil varen? 

In Rusland nemen de totalitaire tendensen verder toe. Zelfs populaire animatiefilms liggen inmiddels onder een Poetins vergrootglas.

In Bureau Buitenland: Zomertafel bespreken politicoloog Casper Kirkels en Ruslandkenner Helga Salemon de nieuwe Britse politieke koers en de toenemende controle in Rusland.

Presentatie: Laila Frank

De oorlog tussen Iran en de VS escaleert verder. Afgelopen nacht mengden ook de Houthi-rebellen in Jemen zich nadrukkelijker in de strijd. De pro-Iraanse beweging dreigt de scheepvaart door de Bab el-Mandeb af te sluiten. Tegelijk kijken invloedrijke christelijk-nationalistische groepen in Washington door een religieuze bril naar het conflict en zien zij de oorlog als onderdeel van een goddelijke missie.

In Bureau Buitenland: Zomertafel bespreken journalist Rinke Verkerk (De Correspondent) en Midden-Oostendeskundige Kawa Hassan (Stimson Center) de laatste escalatie in het Midden-Oosten én hoe eindtijdsgeloof in het conflict een steeds grotere rol speelt.

Presentatie: Laila Frank

Volgens een nieuw rapport is China voor het eerst wereldwijd aantrekkelijker dan Amerika. Terwijl Amerika wegzakt, bouwt China een strategie op via cultuur. Jongeren sparen Labubu's, spelen Chinese games, drinken bubble tea. China wordt steeds cooler.

En na dagenlange protesten op Oekraïense straten ontslaat Zelensky zijn legergeneraal Syrsky. De burgers willen af van het nalatenschap van het Sovjet-tijdperk. Maar Russische president Poetin houdt juist vast aan het gebied. Hij stuurt zijn soldaten die kant op om de eenheid te bewaren met wat hij noemt, “etnische Russen”. Maar wat is eigenlijk een etnische Rus?

In Bureau Buitenland: Zomertafel bespreken historicus en Rusland-kenner Hubert Smeets en China-deskundige Manya Koetse hoe twee grootmachten via identiteit en cultuur hun macht willen uitbreiden.

Presentatie: Laila Frank

Merz en Macron doen er alles aan om een goede Frans-Duitse samenwerking uit te stralen. Dat bleek ook tijdens de top van een paar dagen terug. Toch is er veel te doen om de zogeheten Frans-Duitse motor die de laatste jaren steeds meer hapert. Hoe staat het er nu echt voor met de relatie tussen beide landen?

Tegelijkertijd worden beide landen geconfronteerd met een ontwikkeling die de politieke verhoudingen verder onder druk zet: de onmiskenbare opkomst van radicaal rechts.
In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag aan: historicus Marja Verburg, verbonden aan het Duitsland Instituut, en Frankrijkkenner Stefan de Vries. 

Presentatie: Laila Frank.

Dit weekend voerde Rusland een van de grootste raketaanvallen uit op Kiev sinds het begin van de oorlog, en steeds vaker worden daarbij burgerdoelen geraakt. Toch wordt er al werk gemaakt van de wederopbouw van Oekraïne, onder welke omstandigheden gebeurt dat?

Aan de andere kant van de oceaan waait er al even een behoorlijk rechtse wind; vorige maand werd er opnieuw een extreemrechtse president gekozen in Latijns-Amerika. Is Brazilië binnenkort de volgende, nu er na de zomer presidentsverkiezingen zijn in het land?

In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag stedenbouwkundige Fulco Treffers en hoogleraar Brazilië-studies Kees Koonings aan.

Presentatie: Nadia Moussaid

Het Verenigd Koninkrijk maakt zich klaar voor de beëdiging komende maandag van Andy Burnham tot nieuwe premier, de zevende alweer in tien jaar tijd. Een politiek tempo dat kenmerkend is voor de diepe verdeeldheid in het land. 
Ook een ander eiland, aan de andere kant van de wereld kampt met verdeeldheid: Taiwan wordt gemangeld tussen de supermachten China en Amerika. Wie brengt stabiliteit in roerige tijden? En hoe werk je samen met een land waarmee je het fundamenteel oneens bent?

In Bureau Buitenland Zomertafel schuiven vandaag oud-VK-correspondent Hieke Jippes en documentairemaker Ruben Terlou aan over twee verdeelde eilanden. 

Presentatie: Nadia Moussaid

Na twee dodelijke schietincidenten met ICE in Texas en Maine groeit opnieuw de discussie over de bevoegdheden van de immigratiedienst. Trump keert zich tegen zijn eigen ministerie, terwijl de Democraten zoeken naar een duidelijke gezamenlijke koers.

Ook in Oekraïne is politieke onrust: Zelensky voert opnieuw een machtswisseling door en ontslaat zelfs zijn succesvolle minister van Defensie. Wat betekenen deze veranderingen voor de toekomst van beide landen?

In Bureau Buitenland: Zomertafel bespreken voormalig VS-correspondent Karlijn van Houwelingen en Oekraïne-verslaggever Michiel Driebergen de politiek in hun landen.

Presentatie: Nadia Moussaid.

De spanningen rond Iran escaleren opnieuw. Terwijl de blokkade van de Straat van Hormuz voor onvrede zorgt in Washington, vallen beide landen elkaar aan in de Golf. Trump dreigt ook civiele doelen te raken. Vandaag meldt Iran dat er tientallen burgers zijn gedood door Amerikaanse aanvallen.

In Bureau Buitenland: Zomertafel gaan VRT-Duitslandverslaggever Jeroen Reygaert en hoogleraar Haroon Sheikh in op de vraag hoe Europa zich staande houdt in deze onrustige tijd. Reygaert duidt de tanende populariteit van  bondskanselier Friedrich Merz, terwijl Sheikh laat zien welke economische en geopolitieke kansen de snel veranderende wereldorde Europa juist biedt. 

Presentatie: Nadia Moussaid

Regering-Trump lanceert een campagne om het Internationaal Strafhof (ICC) te ontmantelen. Volgens de Amerikaanse regering brengt het Internationaal Strafhof de soevereiniteit van Amerika in gevaar. Mensenrechtenorganisaties waarschuwen voor het uiteenvallen van de internationale rechtsorde. Eén land trekt daarbij het hardst aan de bel: Japan, dat een van de grootste financiële bijdragers is van het Strafhof.

In Bureau Buitenland: Zomertafelschuiven japanoloog Casper Wits en hoogleraar internationale misdrijven Alette Smeulers aan. 

Nu de spanningen rond de cruciale zeeroute oplopen, zien Syriërs ineens nieuwe kansen voor een oud plan: gas en olie via pijpleidingen door Syrië vervoeren, als alternatief voor de kwetsbare route door de Golf. In Rusland is de dreiging rond Hormuz juist een klein meevallertje: de stijgende olieprijs spekt de Russische staatskas. De vraag is alleen of dat effect opweegt tegen de economische druk die ontstaat nu Oekraïne erin slaagt steeds meer Russische raffinaderijen te treffen.

In Bureau Buitenland: Zomertafel schuiven voormalig diplomaat Petra Stienen en Ruslandkenner Pjotr Sauer aan. Met Stienen kijken we naar het nieuwe Syrië en de bijzondere relatie die het land, ondanks de val van Assad, nog altijd met Moskou onderhoudt. En Sauer vertelt hoe de steun voor het Kremlin binnen de Russische elite steeds verder afbrokkelt.

Presentatie: Laila Frank.

Voor het eerst benoemt het Europees Parlement in een aangenomen resolutie expliciet de betrokkenheid van de Verenigde Arabische Emiraten in Soedan. De door VAE gesteunde rebellengroep  RSF – omsingelt El Obeid, waar een half miljoen mensen gevangen zitten. Internationale organisaties waarschuwen voor: dit wordt Al Fasher 2.0, een massale slachting. Wat kan de internationale gemeenschap doen om dat scenario te voorkomen? We vragen het Anette Hoffmann, Soedan-expert verbonden aan Clingendael, en Marit Maij, Europees Parlementariër namens PRO.

(11:07) Turkse humor botst met Erdogan

Een nieuwe voorstelling van een jonge Turkse komiek gaat viraal in Turkije. Het zet het land op z’n kop, waar nu een jonge generatie comedians steeds vaker tegen heilige huisjes schoppen in het land, van religie tot politiek. Waarom durven zij verder te gaan en welke prijs staat daar tegenover? Te gast is Mitra Nazar, oud-correspondent Turkije.

Presentatie: Laila Frank

Zeventien EU-landen, onder wie Nederland, willen uitstel van nieuwe Europese methaanregels. Methaan is een krachtig broeikasgas en verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de wereldwijde uitstoot. Deze landen vrezen gevolgen voor de energievoorziening en de economie. Achter de schermen voeren de Verenigde Staten en de energiesector de druk op. Staat Europa voor een keuze tussen ambitieuze klimaatdoelen en betaalbare, zekere energie, juist nu geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten opnieuw oplopen? We bespreken het met Europa-correspondent Anouk Boone en energie-expert Lucia van Geuns( HCSS).

(12:57) Noorse gevangenissen: straf of tweede kans?

Noorwegen heeft een van de laagste recidivecijfers ter wereld. De gevangenissen zijn kleinschalig en draaien niet alleen om straf, maar vooral om een succesvolle terugkeer in de samenleving. Gedetineerden zijn er geen nummer, maar worden benaderd als mensen. Hoe werkt dat in de praktijk? En houdt dit model stand nu ook Noorwegen moet bezuinigen? Verslaggever Ellen van den Berg bezocht twee gevangenissen en sprak met gedetineerden en medewerkers.

Presentatie: Sophie Derkzen.