Ne Biliyor Us?

Komedyen Deniz Göktaş'ın tahliyesinden yola çıkarak ifade özgürlüğü ve genel olarak özgürlüğe bakışımız üzerine, kısa bir kahve molası sohbeti. Yanıt aradığımız sorular Neden hepimiz özgürlüğe inandığımızı söyleriz ama başkalarının özgürlüğüne müdahale edebiliriz? Başkalarının sözüne ya da kıyafetine karışırken aslında neyi savunuyoruz? "Zarar verme" nerede başlar? Eleştiri ile hakaret, tek bir kişinin kanaati ile organize bir linç arasındaki çizgiyi nasıl çekeriz? Kaynaklar On Liberty – John...

Bir haber başlığının bizi yanıltması için yalan söylemesi gerekmiyor. Bu bölümde başlıkların ve fotoğrafların algımızı nasıl yönlendirdiğine, tekrarın neden inandırdığına ve buna karşı ne yapabileceğimize bakıyoruz. Yanıt aradığımız sorular Bir başlık, tek kelime yalan söylemeden nasıl yanıltır?Haberin yanındaki fotoğraf, kim hakkında ne düşündüğümüzü değiştirebilir mi?Yazının tamamını okumak, başlığın açtığı hasarı onarır mı?Hangi başlıklar daha çok tıklanıyor ve bu yirmi yılda medyayı nasıl...

Bu bölümde, birini "narsist" olarak tanımlamanın karşımızdakini anlamamıza yardım edip etmediğini sorguluyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:35) Tanıda güvenilirlik nedir? (02:59) Uzmanların anlaşması yeterli mi? (05:05) Kategoriler neden çalışmıyor? (06:52) "Narsist" teriminin gündelik hayatta erimesi (08:07) Neden etiketliyoruz? (09:51) Narsist demenin asıl işlevi (10:58) Ne yapabiliriz? Kaynaklar Kernberg, O. F. (1975). Borderline Conditions and Pathological Narcissism. Jason...

Bu bölümde uykuda solunum bozukluklarını göğüs hastalıkları uzmanı Prof. Dr. Özen Kaçmaz Başoğlu ile ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Toplumda kaç kişide uyku apnesi var ve neden çoğu bunu bilmiyor?Horlamak tek başına uyku apnesi demek mi, ne zaman bir uyarı sayılmalı?Uykuda nefesimizin durduğunu kendimiz fark edebilir miyiz?Tek başına yaşayan biri uyku apnesinden nasıl şüphelenebilir?Uyku apnesi sadece kilolu, orta yaşlı erkeklerde mi görülür? Kadınlarda, gençlerde, çocuklarda durum n...

Bu bölümde, iyi giden bir şeyi konuşmanın onu bozacağı inancını ve kendini övmenin psikolojisini ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: İyi giden bir şeyi konuşmak onu bozar mı? "Nazar değdi" dediğimizde aslında ne oluyor?Kendimizle ilgili olumlu şeyleri anlatmak neden çoğu zaman itici görünür?Bir hedefi başkalarına anlatmak onu gerçekleştirme şansımızı düşürür mü, yoksa bu bir mit mi?İçerik (00:00) Giriş (00:45) "Sus, nazar değmesin" (02:09) Kendini övme, aşırı tevazu ve iticilik (04:40) He...

Bu bölümde alışkanlıkların beynimizde nasıl kurulduğunu ve motivasyon bittiğinde bir davranışı sürdürenin ne olduğunu ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Bir alışkanlık gerçekten 21 günde mi yerleşir? Bu kural nereden çıktı?Bir alışkanlığın oturması gerçekte ne kadar sürüyor?Bir gün, hatta bir hafta ara vermek ilerlemeyi bozar mı?Alışkanlık asla gelişmeyebilir mi?Motivasyon ve ilk ödüller azaldığında bir davranışı sürdüren nedir?Bir alışkanlığı kurmanın ya da sevmediğimiz bir alışkanlıkta...

Bu bölümde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunu (DEHB) tanı açısından sorgulayıcı bir gözle ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Bir test, bir kişide DEHB olduğunu kesin olarak söyleyebilir mi?Pahalı dikkat testleri yaptırmaya değer mi?Psikolojik testler aslında neyi ölçüyor?DEHB neden bir "dopamin eksikliği" değil de farklı çalışan bir sistem?Aynı dikkat yapısı neden kimi için iyi, kimi için kötü?"Beklemeye tahammülsüzlük" gündelik hayatta nasıl görünüyor?DEHB toplumda ne k...

Bu bölümde sevdiklerimize neden yalan söylediğimizi, suskunluğun ne zaman bir yalana dönüştüğünü ve kırılan güvenin nasıl onarılabileceğini ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: Her yalan kötü müdür?Sevdiğimiz kişilere neden yalan söyleriz?Bir şeyi söylememek de yalan sayılır mı?Doğal mahremiyet ile bir şeyi örtbas etmek arasındaki sınır nerede?Aldatma yaptıysak partnerimize itiraf etmeli miyiz?Kırılan güven gerçekten onarılabilir mi?İçerik (00:00) Giriş ve yalanların ağırlığı (01:55) Proso...

Bu bölümde yalan söylemeyi nörobilim bakışıyla ele alıyoruz. Yanıt aradığımız sorular: İnsanlar günde ortalama kaç kez yalan söyler?Yalan söylemek sadece insana özgü bir beceri mi?Çocuklar yalan söylemeyi kaç yaşında öğreniyor?Cezalandırıcı yetiştirme tarzı dürüst çocuklar mı, yoksa daha iyi yalancılar mı yetiştiriyor?Yalan söylerken beynimizde tam olarak neler oluyor?Beynimiz tekrarlanan yalanlara alışıyor mu?Bedensel ipuçlarına bakarak yalan tespit etmek gerçekten mümkün mü?İçerik (00:00) G...

Bu bölümde, iki yıldır konuştuğumuz tüm meselelerin arkasında duran büyük soruyu doğrudan ele alıyoruz: Hayatın bir anlamı var mı? İçerik (00:00) Giriş: Elli bölüm, bir soru (01:36) İki uyarı (02:43) Albert Camus (06:28) Sisifos ve absürt (08:29) Üç seçenek ve isyan (09:29) Felsefi mi, depresif mi? (10:35) Hayat boş, Kerem Yılmazer ve Camus (12:38) Elli bölüm ve Sisifos ritüeli Kaynaklar Albert Camus — Sisifos Söyleni (çev. Tahsin Yücel, Can Yayınları) Albert Camus — Stanford Encyclopedia of...

Mary Ainsworth'ün "yabancı durum deneyi" bağlanma stillerini tanımlayan en ünlü çalışmalardan biri. Ama 20 dakikalık bir laboratuvar gözlemiyle bir bebeğin bağlanma stilini belirlemek ne kadar güvenilir? Bu bölümde bağlanma stillerinin nasıl keşfedildiğini, Ainsworth'ün hayat hikayesini ve bu kuramın gerçek dünyayı ne kadar yansıttığını sorguluyoruz. İçerik (00:00) Giriş (00:38) Mary Ainsworth'ün hayat hikayesi: Kanada ordusundan Uganda'ya (03:41) Baltimore çalışması ve yabancı durum deneyi (...

Yeni doğmuş bir bebek birkaç gün içinde annesinin kokusunu diğer tüm kadınlardan ayırt edebiliyor ama bunu bilinçli olarak yapmıyor. Bağlanma, farkında bile olmadan beynimize kazınan bu tür izlerle başlıyor. Bu bölümde bağlanma kuramının sancılı doğumunu ve bir bebeğin annesine bağlanırken beyninde neler olup bittiğini konuşuyoruz. İçerik (00:00) Bowlby'nin 1957 sunumu ve psikanalitik dünyanın tepkisi (03:22) Harlow'un tel anne — kumaş anne deneyi (04:59) Maymun Punch'ın hik...

Sabah alarmı çaldığında kendinizi dinlenmiş hissediyor musunuz? Çoğu kişi hissetmiyor. Bu bölümde kronik yorgunluğun önemli nedenlerinden biri olan iyi uyuyamamayı ele alıyoruz. Vücudumuzun iç saati nasıl çalışıyor? Kronotip farklılıkları neden önemli? Uyku borcu nasıl birikiyor? Gündüzden intikam almak için uykudan çalma döngüsü nelere yol açıyor? İçerik (00:00) Giriş: Neden herkes yorgun? (00:52) Vücudumuzun duvar saati: Hipotalamus ve sirkadiyen ritim (02:45) Kronotip, genetik ve sos...

Bu bölümde güç dinamiklerinin psikolojisini ele alıyoruz. Güç ağlarının nasıl kurulduğunu ve bu ağların dışına çıkmanın neden bu kadar zor olduğunu inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve güç kavramı (00:52) French ve Raven: gücün altı kaynağı (01:54) Güç ağları ve Epstein vakası (03:16) Prestijin çekim gücü ve ait olma ihtiyacı (05:23) Karşılıklılık normu ve bağlanma (06:08) Sadakat, ödünler ve seçim piramidi (07:26) İçeride kilitlenme (09:48) Güç merkezindek...

“Suça sürüklenme” denen şey nedir? Suç oranları neden ve nasıl artar? Bu bölümde gen–çevre tartışmasını, “suça sürüklenen çocuk” kavramının neden öne çıktığını ve suçun arkasındaki biyolojik, ailevi ve toplumsal etkenlerin nasıl iç içe geçtiğini konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve "Suça sürüklenen çocuk" kavramı. (02:16) Genetik açıklamalar: neyi açıklar, neyi açıklamaz? (05:05) Suç geni var mı? Genetik yüzde kaç etkili? (11:28) Toplumsal zemin: yoksulluk, adale...

Bu bölümde ertelemeciliğin altında yatan nedenleri ve çözüm önerilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve erteleme örnekleri (01:26) Dopamin ve harekete geçme (02:44) Ödül – ceza döngüsü ve son dakika etkisi (04:45) Mükemmeliyetçilik ve verimlilik yanılgısı (05:40) Duygu düzenleme, dikkat ve erteleme (08:19) Alt beyin – üst beyin çatışması (11:05) Gelecekteki ben, uykudan çalmak ve erteleme döngüsü (12:55) Çözüm önerileri ve sonuç Kaynaklar Basic behavioral processes involved in pro...

Sevmek, çalışmak ve gülmek ruhsal sağlık ve iyi yaşamın en temel yapı taşları arasında yer alıyor. Bu bölümde Freud’un “sevmek ve çalışmak” vurgusundan yola çıkıp, modern psikolojinin önemli çerçevelerinden öz belirlenim teorisiyle bu fikri yeniden ele alıyoruz. Çalışmanın bizi nasıl gerçekliğe bağladığını, sevmenin neden sadece rahatlatmak değil canlandırmak olduğunu ve mizahın neden en olgun savunma düzeneklerinden biri sayıldığını konuşuyoruz. İçerik (00:00) Çalışmak, sevmek ve ruh...

İnsan belleği kusursuz bir kayıt cihazı gibi çalışmaz, son derece güçlü ama yanılmaya açıktır. Bu bölümde belleğin neden bir kamera gibi değil, anlam ve çağrışımlar üzerinden çalışan bir sistem olduğunu; yanlış anıların, eksik kayıtların ve unutmanın aslında nasıl ortaya çıktığını konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve DRM deneyi (02:01) Örtük bellek ve açık bellek (03:02) Epizodik ve semantik bellek (05:15) Anıların parçalara ayrılarak kaydedilmesi (06:52) Enerji tasarrufu ve belleğin ve...

Unutkanlık en sık rastladığımız yakınmalardan biri. Bu bölümde belleğin nasıl çalıştığını, günlük yaşmadaki unutkanlığın sebeplerini, modern yaşamın bilişsel yükünü ve stresin belleğimiz üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Günlük yaşamda unutkanlık (01:06) Dikkatin bellek oluşumundaki rolü (01:44) Çalışma belleği ve kapasite sınırlılıkları (03:05) Kodlama (05:51) Bilginin depolanması ve geri çağırılması (08:00) Kayıtların zamanla değişmesi (09:45) Unutkanlı...

Bu bölümde en acı verici ama aynı zamanda en öğretici duygulardan birini, pişmanlığı ele alıyoruz. Bu bölümde yanıtlarını aradığımız bazı sorular: Pişmanlığı hayal kırıklığı ve suçluluktan ayıran temel fark nedir?Beynimiz nasıl aktif olarak çalışıp pişmanlığı üretiyor?Yaptıklarımızdan mı yapmadıklarımızdan mı daha çok pişman oluruz?Pişmanlığı nasıl geviş getirme (ruminasyon) döngüsü olmaktan çıkarıp, hayatımıza yön veren bir pusulaya nasıl dönüştürebiliriz?İçerik (00:00) Giriş (01:22) ...

Neden bazen karar verirken kilitleniriz? Seçeneklerin artması neden bizi özgürleştirmek yerine felç eder? Bu bölümde kararsızlığın psikolojisini, sonuçlarını ve çözüm yollarını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş, reçel deneyi ve seçenek bolluğu (01:39) Kararsızlık türleri (02:24) Tek yönlü ve çift yönlü kararlar (03:39) Karar yorgunluğu (06:12) Seçim felci: Fazla düşünmenin kilitlediği anlar (07:39) Kayıp korkusu, FOMO ve riskten kaçınma (09:26) Mükemmeliyetçilik ve “iyi olanla yetinme...

Hayat kritik anlarla dolu ve bazen saniyeler içinde karar vermemiz gerekiyor. Peki baskı altındayken beynimiz nasıl çalışır? Hızlı sezgilerimize mi güvenmeliyiz, yoksa yavaş ve analitik düşünceye mi? Bu bölümde Acil Tıp uzmanı Doç. Dr. Yusuf Ali Altuncı konuğumuz. Acil servisin yüksek temposunda hem hızlı hem de doğru kararların nasıl verildiğini ve bu zorlu ortamda kazanılan becerilerin günlük hayata nasıl uyarlanabileceğini konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş (04:10) Bir acil hekiminin beyni ...

Bu bölümde hemen herkesin hayatının bir döneminde kapıldığı bir histen, tükenmişlikten bahsediyoruz. Tükenmişlik tam olarak nedir? Gündelik bir yorgunluktan veya depresyondan farkı ne? Neden olur? Bizi tüketen şey başarı hırsı mı, geçim kaygısı mı? Ve son olarak, bu bir kader mi? Bu döngüyü kırmak için bireysel olarak ne yapabiliriz? İçerik (00:00) Giriş (01:44) Tükenmişlik nedir, depresyondan farkı ne? (05:39) Ne zaman doktora başvurulmalı? (06:38) Neden tükeniyoruz: Felsefi kökenler ...

Bu bölümde güzelliğin biyolojik kökenlerinden kültürler arası farklılıklara, tarihsel dönüşümlerden sosyal medyanın “Instagram yüzü”ne kadar uzanan geniş bir yolculuk yapıyoruz. Evrensel işaretler, dönemsel trendler ve algoritmaların yarattığı tek tip güzellik anlayışı üzerine konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Güzellik algısına dair temel sorular (00:48) Beynimiz için bir ödül olarak güzellik (02:32) Evrensel işaretler: simetri, orantı ve ortalama yüzler (06:35) Cinsi...

Bu bölümde konuğum İstanbul Tıp Fakültesi Psikiyatri Ana Bilim Dalı öğretim üyesi Irmak Polat'la birlikte yakın ilişkilerin önemini ele alıyoruz. Neden ilişkilere ihtiyaç duyarız? İlişkilere ihtiyaç duymamızın evrimsel nedenleri nelerdir? Yalnızlık ve sosyal acının beyindeki karşılığı nedir? Bebeklik dönemindeki bağlanma stilleri, yetişkinlikteki ilişkilerimizi nasıl şekillendirir? Kaçıngan, kaygılı veya güvenli bağlanma stilleri ne anlama gelir ve değiştirilebilir mi? Bu ve...

Bu bölümde başarısızlığın psikolojisini ve süreçten öğrenerek çıkmak için bu psikolojinin nasıl yönetilebileceğini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: "Demek ki hedefini hep küçük tutmuşsun" (01:24) Başarı nedir? (02:17) Sosyal acı ve beyin (03:32) Kendini kıyaslama (07:33) Başarısızlık sonrası analiz (09:36) Bilişsel çarpıtmalar (11:14) Süreç analizi: “Ne planladım, ne oldu?” (11:50) Kök nedeni bulmak (13:14) Şans faktörü Kaynaklar Resilience to emotional distress in response to failure, err...

Bu bölümde açıkça yanlış şeyleri savunan kişilerin bile neden hep kendilerini haklı sandığından ve kendi yanlışını fark etmenin neden bu kadar zor olduğundan bahsediyoruz. İçerik (00:00) Giriş, herkesin kendisini haklı sanması (01:00) Sistem 1 ve Sistem 2 (02:27) Wason kart deneyi ve Sistem 1'in hataları (04:44) Onaylama yanlılığı (06:22) Bilgi yeterliliği ve açıklama derinliği yanılsamaları (08:31) Dunning–Kruger etkisi (09:07) Fikir birliği yanlılı...

Bu bölümde, suç işleyen ya da ahlaki açıdan sorunlu davranışlar sergileyen kişilerin nasıl olup da kendilerini hâlâ “iyi insan” olarak gördüklerini konuşuyoruz. Rüşvet, torpil, kopya çekmek gibi örnekler üzerinden insanların vicdanlarını nasıl ikna ettiğini ve ahlaki çelişkilerle başa çıkmak için hangi psikolojik mekanizmaları kullandığını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: “Haram yemem, rüşvet yerim" (01:17) Suç işleyenlerin tuhaf mazeretleri (02:11) Piaget ve ahlaki gelişim (03:00) “Makul ...

Bu bölümde, ChatGPT gibi yapay zeka sohbet botlarının bir tür “ilişki danışmanı” olarak kullanılmasının mantıklı olup olmadığını tartışıyoruz. Önce LLM’lerin (geniş dil modellerinin) nasıl çalıştığını, daha sonra gerçek terapistlerle benzerlik ve farklılıklarını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: “ChatGPT’ye sordum, ayrıl dedi” (01:27 ) LLM’ler nasıl çalışır? (02:19) Çin Odası ve yapay anlama (04:12) Sistem 1 – Sistem 2 ve LLM benzerliği (06:38) Akıl yürüten modeller: o3 gibi örnekler (O7:...

Bu bölümde, psikiyatrik hastalıklar arasında en ölümcüllerden biri olan anoreksiya nervoza üzerine konuşuyoruz. Güzellik ve zayıflık kavramlarının modern kültürde nasıl iç içe geçtiğini, sosyal medyanın beden algısı üzerindeki etkisini ve neden bazı insanların zayıflık uğruna hayatlarını riske attığını inceliyoruz. Genetik yatkınlık, duygularla başa çıkma becerileri, kültürel değerler ve sosyal kıyaslamanın bu hastalığın gelişimindeki rolünü tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:20) Kültür...

Bu bölümde yaşadığımız coğrafyanın kişiliğimiz ve psikolojik yapımız üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İklim, kültür, ekonomik koşullar, sosyal normlar ve göç dinamikleri bireyi nasıl şekillendiriyor? Kültürel farkların ruh sağlığına etkisinden, halk danslarıyla birey-toplum ilişkisine; dikkat eksikliği olan kişilerin Amerika'ya göç eğiliminden büyük şehirde büyümenin psikolojik bedeline kadar birçok farklı örnek üzerinden çevre ve insan arasındaki etkileşimi tartışıyoruz. İçerik (00:00) G...

Bu bölümde psikiyatri perspektifinden burçlara bakıyoruz. Doğduğumuz ayın - ya da en azından mevsimin - kişiliğimize etkisi olabilir mi, yoksa burç yorumları tamamen rastgele mi? Burçlara olan inanç nereden geliyor ve neden bu kadar yaygın? İçerik (00:00) Giriş: Psikiyatri kitaplarında burç var mı? (01:17) Astrolojinin tarihçesi ve kültürel mirası (04:45) Astrolojiye kimler neden inanır? (07:19) Barnum etkisi ve kişisel analiz illüzyonu (09:50) Neden hep olumlu şeyler söyleniyor? (12:38) Doğ...

Bu bölümde rüyaların anlamlı olup olmadığını, Freud’un yorumlarından günümüz nörobilim bulgularına kadar ele alıyoruz. Rüyalar gerçekten bilinçdışına açılan bir kapı mı, yoksa zihnin rastgele üretimleri mi? Fizyolojik etkilerden psikolojik strese, sembollerden yaratıcı ilhamlara kadar rüyaları şekillendiren faktörleri konuşuyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve Freud'un Rüya Yorumu (01:53) Rüyalardaki mantıksız şeyler (02:30) Nörobilim Freud'u ne kadar doğruluyor? (04:07) Rüyaların içeriğind...

Önceki bölümde, psikiyatrik tanıların geçerliliğini ve güvenilirliğini sorgulayan Rosenhan deneyini ele almıştık. Bu bölümde ise tanıların pratikte ne işe yaradığını ve nerede yetersiz kaldığını konuşuyor, bir psikiyatristin hastayı bütünüyle anlamaya çalışırken tanı dışında nelere dikkat ettiğini inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Herkese tanı mı koyuyoruz? (02:06) Tolstoy depresyonda mıydı? (03:50) Tanıda muğlak sınırlar (05:35) Geçerlilik ve güvenilirlik ne demek? (06:25) Psikiyatrik tan...

Bu bölümde psikiyatride tanı koyma sürecinin bilimsel dayanaklarını ve sınırlılıklarını ele alıyoruz. 1973’te yapılan ünlü Rosenhan deneyinden yola çıkarak, psikiyatrik tanıların güvenilirliği ve geçerliliği üzerine yürütülen tartışmaları inceliyoruz. Tanılar gerçekten bilimsel mi, yoksa uydurma mı? Psikiyatristler tanı kılavuzlarını ne ölçüde kullanıyor? Hastaların söylediklerine ne kadar güveniyoruz? İçerik (00:00) Giriş (01:50) Rosenhan deneyi ve psikiyatriye yöneltilen eleştirile...

Bu bölümde çocukların neşesinin arkasındaki biyolojik, psikolojik ve sosyal etkenleri konuşuyoruz. Neden çocuklar daha çok güler? Anda kalmak neden onlar için kolaydır. Prefrontal korteks, dopamin, nöroplastisite ve mindfulness kavramlarıyla çocukların mutluluğuna bir pencere açıyoruz. İçerik (00:00) Giriş: Çocuk olmak neden güzel? (01:30) Üst beyin ve alt beyin (02:56) Dopamin ve keşfetmenin heyecanı (03:46) Uyum sağlama ve nöroplastisite (04:16) Ortam gürültüsü (Default mode network...

Bu bölümde sade yaşam arayışını antik felsefeler ve modern nörobilim ışığında ele alıyoruz. Antik Yunan’da Kinikler, Epikürcüler ve Stoacılar nasıl bir sadelik anlayışı geliştirdi? Günümüzde dopamin çağında yaşayan beyin bu sadeliği neden zor buluyor? Felsefi yaklaşımlar ve psikolojik gerçeklikler arasında sadeleşmenin sınırlarını tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:11) Antik Atina’da günlük yaşam nasıldı? (03:09) Diyojen ve Kiniklerin radikal sadeliği (04:47) Epikürcülük: Azl...

Bu bölümde bir protesto yöntemi olarak boykotu davranışsal psikoloji yönününden ele alıyoruz. İnsanlar neden boykota katılır? Hangi boykotlar tutar, hangileri söner? Ahlaki motivasyon, topluluk desteği, duyguların gücü ve sosyal medyanın rolü üzerinden boykotun psikolojik arka planını inceliyoruz. İçerik (00:00) Charles Boycott’un hikayesi (02:03) Yakın tarihten boykot örnekleri (03:30) İnsanlar boykotlara neden katılır? (04:36) Ahlaki motivasyon ve belirsizlik (05:10) Duyguların har...

Bu bölümde "normal" kavramının ne anlama geldiğini ve psikiyatride neden tanımlanmasının zor olduğunu konuşuyoruz. Normal nedir? Kime göre, neye göre normal? Günlük hayatta sıkça kullandığımız bu kelimenin istatistiksel, felsefi, evrimsel ve tıbbi açılardan nasıl farklı şekillerde tanımlanabileceğini tartışıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:00) Neler normal, neler hastalık belirtisi? (03:25) İstatistik, biyoloji, felsefe ve tıp açısından normal (05:11) Psikiyatride normal / anormal (06:19) Ps...

Bu bölümde günlük yaşamda karşılatığımız bir çok problemi çözmemizi, hatta belki bir çok kapıyı aralamamızı sağlayacak bir beceriden: iyi bir dinleyici olmaktan söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:02) Düşüncelerimiz dinlemeyi nasıl engelliyor? (02:15) Önemsemek ve anlamaya odaklanmak (03:50) Beden dili ve göz teması (05:42) Sessizliğe tahammül etmek (06:53) Kendimizi anlatma isteğini durdurmak (07:32) Anlatmaya teşvik etmek (10:14) Anladığımızı özetlemek (12:15) Özet Kaynaklar You're N...

Bu bölümde dinlemenin ilişkilerdeki kritik rolünden ve iyi bir dinleyici olmanın önündeki engellerden söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:22) Dinlemenin önemi (03:24) İlişkilerde dinlemek (05:37) Dinlemek neden zor? (07:37) Üzüntüyü dinlemek (08:15) Tartışırken dinlemek (09:50) Özet Kaynaklar You're Not Listening: What You're Missing and Why It Matters (Kate Murphy) The Lost Art of Listening: How Learning to Listen Can Improve Relationships (Michael P. Nichols) İletişim nebil...

Tıp fakültesinden çok sevdiğim öğrencimiz Alperen, mezun olduktan sonra Tıpta Uzmanlık Sınavı için yoğun bir tempoda çalışırken lenfoma tanısı aldı. Benim için gerçekten özel bir yeri olan bu bölümde ben sordum, Alperen bize kendi öyküsünü anlattı. Yalnızca onkoloji ve hematoloji hastalarının değil, stresli dönemlerden geçen herkesin yararlanabileceği, akıp giden bir sohbet oldu. İçerik (00:00) Giriş (01:35) Hastalığın fark edilmesi (04:43) Biyopsi sonucun beklenmesi (07:00) TUS ve hastalı...

Bu bölümde profesyonel dolandırıcıların çok zeki insanları bile nasıl manipüle edebildiğini davranış bilimleri açısından inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:00) Dolandırıcılık ve türleri (02:06) Alt beyin, üst beyin ve dolandırıcılar (03:45) Alt beynin harekete geçirilmesi (08:43) Üst beynin devre dışı bırakılması (13:12) Özet ve öneriler Kaynaklar The Psychology of Fraud, Persuasion and Scam Techniques: Understanding What Makes Us Vulnerable (Martina Dove) Nobody's Fool: Why We Get Ta...

Kartalkaya yangın felaketinde kaybettiklerimizin anısına ithaf ettiğimiz bu bölümde hayatın adil olmasına dair beklentimizi ve bu beklentinin davranışlarımız üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (00:38) Çaresizlik hissi ve adalet beklentisi (01:54) Milgram deneyi (02:58) Mervin Lerner ve adil dünya yanılgısı (04:35) Farklı kültürlerde adalet ve hak kavramları (07:03) Bireysel etkenler (08:13) Adil dünya inancı neleri açıklar? (11:12) Olumlu ve olumsuz yanlar...

Bu kısa molada kişisel gelişim kavramını ele alıyoruz. Kişisel gelişim yayınları yararlı mı yoksa zaman kaybı mı?Neden bazı insanlar bu kategoriden uzak duruyor?İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Bu bölümde çalışma ortamımızda kararlılıkla "Hayır" diyebilmek için üç temel ilkeden bahsediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (02:30) Birine iyilik yapmak ve işini iyi yapmak (07:40) "Hayır" derken suçlu hissetmek (10:12) Gerçekten sorumlu biz miyiz? (12:18) Evet demek aptallık mıdır? (13:34) Özet Kaynaklar When I Say No, I Feel Guilty: How to Cope - Using the Skills of Systematic Assertive Therapy (Manuel J. Smith) Boundaries: When to Say Yes, How to Say No to Take Control of Your Life ...

Herkese iyi seneler! Araya sıkıştırdığım bu ekstra bölümde podcaste neden başladığımdan, neden devam ettiğimden ve süreçte ne öğrendiğimden bahsediyorum. Bir de kısaca çok sevdiğim bir araştırmaya ve siyasetle ilgisine değiniyorum. Normal akıştaki 16. bölüm haftaya çarşamba yayında olacak. Görüşmek üzere :) İletişim nebiliyorus@gmail.com https://www.instagram.com/cenanhep⁠⁠⁠

Bu bölümde zaman yönetiminden ve verimli çalışmak için herkese yararlı olabilecek temel ilkelerden söz ediyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:25) Psikiyatri ve zaman yönetimi (03:11) Zaman yönetiminin kişiselliği (05:10) Neyi yapacağını hatırlama ve iş listeleri (07:24) İki dakika içinde yap, rica et ya da yaz (09:14) Sosyal medyanın kısıtlanması (11:17) Çalışma ortamı, zamanı ve süresi (13:33) Hedefe yönelik çalışma (14:05) Özet Kaynaklar Getting Things Done: The Art of Stress-Free Prod...

Bu bölümde internet ve sosyal medyanın bilişsel becerilerimiz üzerine etkilerini inceliyoruz. İçerik (00:00) Giriş ve Brain Rot (Beyin Çürümesi) (02:29) Dikkat ve uyaranların kontrolü (05:32) Dorsolateral prefrontal korteks ve RAM benzerliği (06:48) Zeka, dikkat ve internet (09:19) Bellek ve problem çözme (12:13) Bilişsel fonksiyonlar, uyku ve egzersiz (13:11) Araştırmaların sonuçları (14:41) Özet ve öneriler Kaynaklar Exploring the Impact of Internet Use on Memory and Attention Processe...

Bu bölümde kumar bağımlılığından kurtulmanın neden oldukça zor ama mümkün olduğunu hem nörobilim hem davranış bilimleri açısından kolay anlaşılır bir dilde ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:08) Dopamin ve bağımlılık (02:35) Dürtü kontrolü, alt beyin ve üst beyin (03:17) Dikkat eksikliği, dopamin ve kumar (04:02) Özgür irade ve biyoloji (05:06) Dopamin ve haz ilişkisi (07:20) Davranışsal zorluklar ve kontrol yanılsaması (09:59) Martingale stratejisi (11:40) Her yol tükenmeden yardım ist...

Sosyal medya bize iyi mi geliyor, kötü mü? Eğer gerçekten başkalarını sürekli mutlu görüp kötü hissetmemize yol açıyorsa neden kullanmaya devam ediyoruz? Hangi tip kullanım en iyisidir? İçerik (00:00) Giriş (00:50) Oyunlar, sosyal medya ve bağımlılık (03:40) Anket: sosyal medyanın iyi hissetmeye etkisi var mıdır? (04:49) Kötü hissettiren bir şeye neden devam ederiz? (05:48) İnsanların hakkımızdaki fikirlerini etkileme (08:45) Etkileşim ve beğendiğini belli etme (09:12) Gizlice takip etme (1...

Satın alamayacağımız hiç bir şey kalmayana kadar daha çok para her zaman daha mutlu olmaya yarar mı? Yoksa bir süre sonra çok da fark etmez mi? Bu bölümde para ve mutluluk ilişkisini ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:10) Mutluluk ve para ilişkisini inceleyen araştırmalar (02:02) Aylık hangi gelirin üstü ekstra mutluluk getirmez? (05:20) Parayla mutluluk ilişkisini sınırlayan faktörler (06:01) Hedonik adaptasyon (06:35) Sosyal kıyaslama (07:39) Sosyal medyanın etkisi (08:56) Kıskançlık v...

Bu bölümde psikiyatrik hastalıklarla şiddet suçları arasındaki ilişkiyi, bu ilişkinin medyada işlenme şeklinin önemini ve şiddet suçlarının önlenmesi için yapılabilecekleri ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:16) Vicdan, psikopat, sosyopat ve antisosyal kavramları (02:30) Psikiyatrik bozukluklar şiddet suçlarının ne kadarından sorumlu? (03:12) Damgalayıcı dil kullanımı ve etkileri (07:01) Şiddet suçları nasıl önlenebilir? (10:31) Cezaevi aflarının etkisi (12:13) Özet Kaynaklar Psychopa...

Bu bölümde işinde mutlu olma kavramının gerçekçi olup olmadığını inceliyoruz: Bir şey iş olarak yapıldığında mutlaka sıkıcı hale gelir mi? Sevmediğimiz bir işte de başarılı ve mutlu olabilir miyiz? İçerik (00:00) Giriş (01:22) Mesleğinizi / işinizi seviyor musunuz (02:22) Meslek seçerken önemli faktörler (03:54) Deniz Göktaş ve mesleki eğilim testi (05:24) Sevmediğin işi bırakamamak (06:09) İşimizde mutlu olmamız hangi koşullara bağlıdır? (06:44) Yeterlik (08:23) Kıymetinin bilindiğini hiss...

Bu bölümde, dikkat eksikliğinin tahammülsüzlük ve sinirlilikle nasıl iç içe geçtiğini, bunun günlük hayata ve sosyal ilişkilere nasıl yansıdığını ele alıyoruz. İçerik (00:00) Giriş (01:31) Sinirli herkeste dikkat eksikliği mi var? (02:09) Dikkat eksikliği ve hiperaktivite (02:56) Kişilik ve dikkat (03:44) Dikkat eksikliği olan kişiler neden sinirli oluyor? (05:29) Neden ilişki sorunları yaşıyorlar? (07:14) Narsist mi, DEHB mi? (08:29) Kimlerde DEHB düşünülmeli, dikkat eksikliği belirtileri ...

Bu bölüm antidepresanlarla ilgili şu soruları yanıtlıyor: İşe yarıyorlar mı? Gereğinden fazla mı kullanılıyorlar? Yan etkileri neler, zararları var mı? Bağımlılık yaparlar mı? Ne kadar süre kullanılabilirler? İçerik (00:00) Giriş (01:50) Antidepresanların etki mekanizmaları (03:49) Antidepresanlar işe yarıyor mu? (04:40) Gereğinden fazla mı kullanılıyorlar? (07:22) İlaç kullanmasak da olur mu? (09:15) Yan etkiler (11:22) Antidepresanlar intihar riskini artırır mı? (12:04) Bağımlılık y...

Bu bölümde antidepresanların büyük çoğunluğunun hedefi olan serotoninin çalışma şeklini, etkilerini ve psikiyatrik bozukluklardaki rolünü basit ve anlaşılır bir dille ele alıyoruz. İçerik: (00:00) Giriş (01:21) Serotonin nasıl çalışıyor? (02:50) Serotonin reseptörleri ve tipleri (04:15) Beyin dışında serotonin (04:55) Mutluluk hormonu ve antidepresanlar (07:48) Serotoninin etkileri (10:24) Depresyonda serotonin eksik mi? Kaynaklar The Roles of Serotonin in Neuropsychiatric Disorders The ser...

Bu bölümde iyi hissetmek için neden iyi uyumak gerektiğini bilimsel bir bakış açısıyla ele alıyoruz. İçerik: (00:00) Giriş ve çocukların uykusuz kalınca huysuzlaşması (01:10) Uykusuz kalma ile mani arasındaki ilişki (03:04) Duygu düzenleme (emosyon regülasyonu) (04:52) Amigdala ve prefrontal korteks (05:30) Enerji ile duygu düzenleme ilişkisi (06:16) Hatırlamak için uyu, unutmak için uyu (07:34) Non-REM uykusu ve bilişsel fonksiyonlar (08:17) Duygu düzenleme için stratejiler (10:41) E...

Bu bölümde çocuklara müzik dinletmenin zeka ve stres düzeyi üzerine etkisine de değinerek ebeveynlerin zeki ve sağlıklı çocuklar yetiştirmeyle ilgili kaygılarını ele alıyoruz. İçerik: (00:00) Giriş (00:24) Bebeklere klasik müzik dinletmek zekayı geliştiriyormu? (01:55) Müziğin stres azaltıcı etkisi ve araştırmalar (03:50) Ninniler ve geleneksel yöntemler (05:45) Evrensel geleneklerin değeri (06:29) Modern ebeveynlerin kaygıları (07:52) Aşırı yoğun (helikopter) ebeveynlik (09:17) Bilgilerin gü...

Bu bölümde kişilik özelliklerinin hangi ölçüde değişebileceğini, yaşla birlikte kişilikteki doğal değişimleri ve kritik yaşam olaylarının kişilik üzerindeki etkilerini ele alıyoruz. İçerik: (00:00) Giriş (01:07) Hangi yaşlarda kişilik değişebilir? (01:53) Yaşla birlikte doğal değişim (03:15) Başka birine dönüşme, sıralama değişimi (03:58) Bilimsel araştırmaların kısıtlılıkları (05:45) Aşırı genelleme (07:13) Yedi yaş sonrası değişim (07:46) Yaş ilerledikçe genetiğin etkisinin artmas...

Bu bölümde doğuştan, hatta daha doğmadan var olan kişilik özelliklerimizi: mizacı ele alıyoruz. İçerik: (00:00) Giriş (01:37) Kişilik, mizaç ve karakter (02:30) Hayvanlarda mizaç (03:55) Farklı mizaç tiplerinin evrimde korunması (04:28) İnsanlarda mizaç (05:43) Kişilik özelliklerinin ölçülmesi (06:35) Doğumda mizaç türleri (07:36) İkiz ve evlat edinme çalışmaları (08:26) Gen mi çevre mi? (10:16) Gen - çevre etkileşimi (11:50) Kişiliğin değişebilirliği İletişim nebiliyorus@g...

Bu bölümün ele aldığı iki soru var: 1. Kişilik gelişiminde çoğu kişinin hiç hatırlamadığı ilk 2-3 yaşta yaşananlar ne kadar etkili? 2. Bu konuyu inceleyen en meşhur kişi olan Freud nerede başarılı oldu, nerede yanıldı? İçerik (00:00) Giriş, bu podcastte ne bulacaksınız? (01:46) Çocukluğuna inmek (02:36) Kişilik gelişiminde etkili faktörler (03:42) Psikodinamik psikiyatri (04:35) Freud kişilik gelişimiyle ilgili neler söylemiş? (06:15) H.M vakası (08:19) Örtük bellek ve bilinç dışı (09:37) ...