شعرهای کمونیستی ایران

▨ شعر: با هرچه ام که شعله به جان است

▨ شاعر: سیاوش کسرایی

▨ با صدای: سیاوش کسرایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ــــــــــــــــ

آزادی

در من چرا زبان نگشودی

با من چرا نیامدی ننشستی درین سرا!؟

آخر چرا چرا

آن بذر سبز را به دفترم نفشاندی!؟

ای خوش‌نوا چرا

یک‌بار سر ندادی آوازی

در بزم تلخ ما!؟

هر روز، هر کجا

در چارسوی کشور دنیا

نقشی ز خویش می‌زنی و جلوه می‌کُنی

بر چشم و بر دهان چه بسیار مردما

Hosted on SHENOTO

▨ شعر: بوسه

▨ شاعر: هوشنگ ابتهاج

▨ با صدای: هوشنگ ابتهاج

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

شنیدن این شعر با صدای شاعر

ــــــــــ

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: کارخانه 

▨ شاعر: منوچهر نیستانی

▨ با صدای: منو.چهر نیستانی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــ

اینجا،

هر دکمه‌ای به منبع برقی‌ست متصل،

کارِ تلاشِ آهن و بازوست.

هر گوشه پیلواری، پولاد،

-روی زمینِ چرب-

خفته‌ست و دودِ عالم، با اوست

با سینه‌ها رفاقتِ دیرینِ صبر و سل.

اینجا،

گل‌های لفظ را {گل‌های لفظ‌های شما را}

-نارسته از لبان-

توفان پرغریو هزاران چرخ،

از دودکش، به خارج انبار می‌برد.

اینجا،

انبار انفجار مدامی پر از صداست،

بازی بی‌صدای لبان، پیکِ قلب‌هاست،

هر سینه، کوره‌ای وز صد یاد مشتعل:

یاد غروب

(درهای آهنی بر روی پاشنه می‌چرخند

مردانِ چربِ خسته،

بی‌حرف

دسته‌دسته، بیرون می‌آیند...)

یاد غروب، و خانه...

- چه خوب، آه!

لم دادن و تمدد اعصاب،

با چایِ داغ، و شامِ لبِ حوض،

فریادِ بچه‌ها،

برخوردِ دیگ و قاشقِ مطبخ

و آنگاه، خواب،

خواب...

چشمان نمی‌توانند این دود را شکافت.

هر چهره، یک غریبه‌ی دیگر،

با چشم باد کرده، با گونه‌ی برآمده - از پشتِ درد و دود

شطِ مدامِ همهمه، اینجا،

خاموش می‌کند، (اگر نه بود!)

فریاد قلب‌های شما را

طوفانِ بی‌امانی،

با خویش می‌برد،

گل‌های رنگ‌رنگِ صدا را

▨ 

منوچهر نیستانی

از دفتر شعر دیروز، خط فاصله

منتشر شده به سال ۱۳۵۰

ــــــــــــ

پی‌نوشت اول: تاریخ خوانش مربوط است به ۲۶ مهر ماه ۱۳۵۶ در شب نهم از شب‌های شعر گوته.

پی‌نوشت دوم: متن شعر منطبق بر خوانش شاعر است و با نسخۀ چاپ شده در کتاب، تفاوت‌هایی دارد. شکل مکتوب شعر‌، در داخل آکولاد {} آمده است.

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: شکاف

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــ

در اعدام خسرو گلسرخی

ـــــــــــــــــ

زاده شدن

بر نیزه‌ی تاریک

همچون میلادِ گشاده‌ی زخمی.

سِفْرِ یگانه‌ی فرصت را

             سراسر

در سلسله پیمودن.

بر شعله‌ی خویش

           سوختن

تا جرقّه‌ی واپسین،

بر شعله‌ی حُرمتی

که در خاکِ راهش

           یافته‌اند

بردگان

    این‌چنین.

اینچنین سُرخ و لوند

بر خاربوته‌ی خون

          شکفتن

وینچنین گردن‌فراز

بر تازیانه‌زارِ تحقیر

           گذشتن

و راه را تا غایتِ نفرت

             بریدن. ــ

آه، از که سخن می‌گویم؟

ما بی‌چرازندگانیم

آنان به چِرامرگِ خود آگاهانند.

▨ 

احمد شاملو - ۱۳۵۴

از دفتر شعر دشنه در دیس

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: کاروان (گالیا)

▨ شاعر: هوشنگ ابتهاج

▨ با صدای: هوشنگ ابتهاج

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــــــــــــ 

دیر است، گالیا!

در گوشِ من فسانهٔ دلدادگی مخوان!

دیگر ز من ترانهٔ شوریدگی مخواه!

دیرست، گالیا! به ره افتاد کاروان

عشق من و تو؟... آه

این هم حکایتی‌ست.

اما، در این زمانه که درمانده هر کسی

از بهر نان شب

دیگر برای عشق و حکایت مجال نیست.

شاد و شکفته، در شبِ جشنِ تولّدت

تو بیست شمع خواهی افروخت تابناک،

امشب هزار دخترِ هم‌سالِ تو، ولی

خوابیده‌اند گرسنه و لخت، روی خاک.

زیباست رقص و نازِ سرانگشت‌های تو

بر پرده‌های ساز،

اما، هزار دخترِ بافنده این زمان

با چرک و خونِ زخمِ سرانگشت‌هایشان

جان می‌کنند در قفسِ تنگِ کارگاه

از بهرِ دستمزدِ حقیری که بیش از آن

پرتاب می‌کنی تو به دامانِ یک گدا.

وین فرشِ هفت‌رنگ که پامالِ رقص توست

از خون و زندگانیِ انسان گرفته رنگ

در تار و پود هر خط و خالش: هزار رنج

در آب و رنگ هر گل و برگش: هزار ننگ.

اینجا به خاک خفته هزار آرزوی پاک

اینجا به باد رفته هزار آتش جوان

دستِ هزار کودکِ شیرینِ بی‌گناه

چشمِ هزار دختر بیمار ناتوان...

دیرست، گالیا!

هنگامِ بوسه و غزل عاشقانه نیست

هر چیز رنگ آتش و خون دارد این زمان.

هنگامهٔ رهایی لب‌ها و دست‌هاست

عصیان زندگیست.

در رویِ من مخند!

شیرینیِ نگاه تو بر من حرام باد!

بر من حرام باد ازین پس شراب و عشق!

بر من حرام باد تپش‌های قلبِ شاد!

یارانِ من به بند:

در دخمه‌های تیره و نمناکِ باغشاه

در عُزلتِ تب‌آورِ تبعیدگاهِ خارک.

در هر کنار و گوشهٔ این دوزخ سیاه.

زودست، گالیا!

در گوش من فسانهٔ دلدادگی مخوان!

اکنون ز من ترانهٔ شوریدگی مخواه!

زودست، گالیا! نرسیده‌ست کاروان...

روزی که بازوانِ بلورین صبح‌دم

برداشت تیغ و پردهٔ تاریکِ شب شکافت،

روزی که آفتاب

از هر دریچه تافت،

..

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: به فردا (به گلگشت جوانان)

▨ شاعر: محمد زهری

▨ با صدای: محمد زهری

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

_________

به گل‌گشتِ جوانان ،

یادِ ما را زنده دارید، ای رفیقان !

که ما در ظلمتِ شب ،

زیرِ بالِ وحشیِ خفاشِ خون‌آشام ،

نشاندیم این نگینِ صبحِ روشن را ،

به رویِ پایهٔ انگشترِ فردا.

و خونِ ما

به سرخیِ گلِ لاله

به گرمیِ لبِ تب‌داِر بی‌دل

به پاکیِ تنِ بی‌رنگِِ ژاله

ریخت بر دیوارِ هر کوچه

و رنگی زد به خاکِ تشنهٔ هر کوه؛

و نقشی شد به فرشِ سنگیِ میدانِ هر شهری

و این است آن پرندِ نرمِ شنگرفی که می‌بافید

و این است آن گلِ آتش‌فروزِ شمعدانی

که در باغِ بزرگِ شهر می‌خندد

و این است آن لبِ لعلِ زنانی را که می‌خواهید

و پرپر می‌زند ارواحِ ما

اندر سرودِ عشرتِ جاویدتان؛

و عشق ماست لای برگ‌های هر کتابی را که می‌خوانید.

شما یاران نمی‌دانید

چه تب‌هایی تنِ رنجور ما را آب می‌کرد

چه لب‌هایی، به جایِ نقشِ خنده، داغ می‌شد

و چه امیدهایی در دلِ غرقآبِ خون، نابود می‌گردید .

ولی ما دیده‌ایم اندر نمای دورهٔ خود ،

حصارِ ساکتِ زندان ،

که در خود می‌فشارد نغمه‌های زندگانی را

{سرِ آزادِ مردان را فراز چوبه‌های دار}

و رنجی که اندرونِ کورهٔ خود می‌گدازد آهنِ تنها ،

تلسمِ پاسدارانِ فسون، هرگز نشد کارا

کسی از ما، نه پای از راه گردانید

و نه در راه دشمن گام زد .

و این صبحی که می‌خندد به روی بام‌هاتان

و این نوشی که می‌جوشد میانِ جام‌هاتان

گواهِ ماست، ای یاران !

گواه پایمردی‌های ما

گواه عزم ما

کز رزم‌ها

جانانه‌تر شد!

▨

محمد زهری

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: هستن

▨ شاعر: مهدی اخوان ثالث

▨ با صدای: مهدی اخوان ثالث

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــ

گفت و گو از پاک و ناپاک است

وز کم و بیشِ زلالِ آب و آیینه

وز سبوی گرم و پرخونی که هر ناپاک یا هر پاک

دارد اندر پستوی سینه

هر کسی پیمانه‌ای دارد که پرسد

چند و چون از وی

گوید این ناپاک و آن پاک است

این به سانِ شبنم خورشید

وآن به سانِ لیسکی لولنده در خاک است

نیز من پیمانه‌ای دارم

با سبوی خویش، کز آن می‌تراود خون (زهر)

گفت و گو از دردناک افسانه‌ای دارم؛

ما اگر چون شبنم از پاکان

یا اگر چون لیسکان ناپاک

گر

نگینِ تاجِ خورشیدیم

ورنگونِ ژرفنای خاک

هرچه‌ایم، آلوده‌ایم، آلوده‌ایم، ای مرد

آه، می‌فهمی چه می‌گویم؟

ما به «هست» آلوده‌ایم، آری

همچنان هستان هست و بودگان بوده‌ایم، ای مرد

نه چو آن هستان اینک جاودانی نیست

افسری زر وَش هلال‌آسا، به سرهامان

ز افتخارِ

مرگِ پاکی، در طریقِ پوک

در جوار رحمت ناراستینِ آسمان بغنوده‌ایم، ای مرد

که دگر یادی از آنان نیست

ور بود، جز در فریب شوم دیگر پاکجانان نیست

گفت و گو از پاک و ناپاک است

ما به هست آلوده‌ایم، ای پاک! و ای ناپاک

پست و ناپاکیم ما هستان

گر همه غمگین، اگر

بی‌غم

پاک می‌دانی کیان بودند؟

آن کبوترها که زد در خونشان پرپر

سربیِ سردِ سپیده‌دم

سبز خطانی

که الواحِ سحر را سرخ‌رو کردند

بی جدال و جنگ

ای به خون خویشتن آغشتگان کوچیده زین تنگ آشیانِ ننگ

ای کبوترها

کاشکی پر می‌زد آنجا مرغ دَردم، ای کبوترها

که من ار مستم، اگر هوشیار

گر چه می‌دانم

به هست آلوده مَردم، ای کبوترها

در سکوت برجِ بی‌کس مانده‌تان هموار

نیز در برج سکوت و عصمت غمگینتان جاوید

های پاکان! های پاکان! گوی

می‌خروشم زار

▨

مهدی اخوان ثالث

متخلص به م. امید

از دفتر شعر زمستان

منتشر شده به سال ۱۳۳۵

ــــــــــ

پی‌نوشت: شعر در نسخه‌ی چاپ شده، با نسخه‌ی این خوانش، جای واژه‌ی «خون»، واژه‌ی «زهر» آمده است

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: ميلاد آن که عاشقانه بر خاک مُرد

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ موسیقی از: Volker Bertelmann

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــ

تقدیم‌نامه‌ی شاعر: در شهادتِ احمد زِیبَرُم در پس‌کوچه‌های نازی‌آباد

ـــــــــــــــــ

۱

نگاه کن چه فروتنانه بر خاک می‌گستَرَد

آن که نهالِ نازکِ دستانش

از عشق

خداست

و پیشِ عصیانش

بالای جهنم

پست است.

آن کو به یکی «آری» می‌میرد

نه به زخمِ صد خنجر،

و مرگش در نمی‌رسد

مگر آن که از تبِ وهن

دق کند.

قلعه‌یی عظیم

که طلسمِ دروازه‌اش

کلامِ کوچکِ دوستی‌ست.

▨ 

احمد شاملو - ۱۳۵۲

از دفتر شعر ابراهیم در آتش

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: آرش کمانگیر

▨ شاعر: سیاوش کسرایی

▨ با صدای: سیاوش کسرایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــ

برف می بارد؛

برف می بارد به روی خار و خارا سنگ.

کوه ها خاموش،

دره ها دلتنگ؛

راه ها چشم انتظار کاروانی با صدای زنگ ...

بر نمی شد گر ز بام خانه ها دودی،

یا که سوسوی چراغی گر پیامی مان نمی آورد،

رد پاها گر نمی افتاد روی جاده ها لغزان،

ما چه می کردیم در کولاک دل آشفته ی دم سرد؟

آنک، آنک کلبه ای روشن،

روی تپه، رو به روی من ...

در گشودندم.

مهربانی ها نمودندم.

زود دانستم، که دور از داستان خشم برف و سوز،

در کنار شعله ی آتش،

قصه می گوید برای بچه های خود عمو نوروز:

«...گفته بودم زندگی زیباست.

گفته و نا گفته، ای بس نکته ها کاینجاست.

آسمان باز؛

آفتاب زر؛

باغ های گل؛

دشت های بی در و پیکر؛

سر برون آوردن گل از درون برف؛

تاب نرم رقص ماهی در بلور آب؛

بوی عطر خاک باران خورده در کهسار؛

خواب گندم زارها در چشمه ی مهتاب؛

آمدن، رفتن، دویدن؛

عشق ورزیدن؛

در غم انسان نشستن؛

پا به پای شادمانی های مردم پای کوبیدن؛

کار کردن، کار کردن؛

آرمیدن؛

چشم انداز بیابان های خشک و تشنه را دیدن؛

جرعه هایی از سبوی تازه آب پاک نوشیدن؛

گوسفندان را سحرگاهان به سوی کوه راندن؛

هم نفس با بلبلان کوهی آواره خواندن؛

در تله افتاده آهو بچگان را شیر دادن؛

نیم روزخستگی را در پناه دره ماندن؛

گاه گاهی،

زیر سقف این سفالین بام های مه گرفته،

قصه های در هم غم را ز نم نم های باران ها شنیدن؛

بی تکان گهواره ی رنگین کمان را

د

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: از پنجره

▨ شاعر: یدالله رویایی

▨ با صدای: یدالله رویایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ــــــــــــــــ

بر بلندِ سبزِ چنار، از دور

آفتاب، بسته طلایی‌ها

سایه‌ها به زمزمه‌ای خاموش

در نشیبِ تندِ جدایی‌ها

در فضای خسته، غمی بیمار

مُرده در نگاهِ کلاغ آواز

پیشِ دیده، میلهٔ ناهنجار

پشتِ پنجره، گذرِ سرباز

چه غروبِ بی‌نفسِ تنگی

مژده در غریوِ کلاغش نیست

جغد هم گریخته، پروازی

در سکوتِ مردهٔ باغش نیست

جاده خالی از قدمِ قاصد

دل تپیده منتظرِ پیغام

همه خستگی، همه سنگینی

آسمان، روی چنار آرام

▨ 

یدالله رویایی

پاییز ۱۳۳۶ - زندان لشکر ۲ زرهی

از دفتر شعر «بر جاده‌های تهی»

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: زمستان

▨ شاعر: مهدی اخوان ثالث

▨ با صدای: مهدی اخوان ثالث

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــ

سلامت را نمی‌خواهند پاسخ گفت

سرها در گریبان است

کسی سربر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را

نگه جز پیشِ پا را دید نتواند

که ره تاریک و لغزان است

وگر دست محبت سوی کس یازی

به اکراه آوَرَد دست از بغل بیرون

که سرما سخت سوزان است

نفس کز گرم‌گاهِ سینه می‌آید برون، ابری شود تاریک

چو دیوار ایستد در پیشِ چشمانت

نفس کاین است پس دیگر چه داری چشم

ز چشم دوستان دور یا نزدیک؟

مسیحای جوان مردِ من

ای ترسای پیرِ پیرهن‌چرکین

هوا بس ناجوانمردانه سرد است...آی...

دمت گرم و سرت خوش باد

سلامم را تو پاسخ گوی در بگشای!

منم من میهمان هر شبت لولی‌وشِ مغموم

منم من سنگ تیپا‌خورده‌ی رنجور

منم، دشنام پست آفرینش نغمه‌ی ناجور

نه از رومم نه از زنگم همان بیرنگِ بیرنگم

بیا بگشای در بگشای دلتنگم

حریفا میزبانا میهمان سال و ماهت پشت در چون موج می‌لرزد

تگرگی نیست مرگی نیست

صدایی گر شنیدی صحبت سرما و دندان است

من امشب آمدستم وام بگذارم

حسابت را کنار جام بگذارم

چه می گویی که بیگه شد سحر شد بامداد آمد

فریبت می‌دهد برآسمان، این سرخیِ بعد از سحرگه نیست

حریفا! گوشِ سرما برده است این

یادگار سیلی سرد زمستان است

و قندیل سپهر تنگ‌میدان مرده یا زنده

به تابوت ستبر ظلمت نُه توی مرگ اندود پنهان است

حریفا! رو چراغ باده را بفروز شب با روز یکسان است

سلامت را نمی خواهند پاسخ گفت

هوا دلگیر درها بسته سرها در گریبان دست‌ها پنهان

نفس‌ها، ابر دل‌ها خسته و غمگین

درختان اسکلت‌های بلورآجین

زمین دل‌مرده سقف آسمان کوتاه

غبار آلوده مهر و ماه

زمستان است

▨

مهدی اخوان ثالث

متخلص به م. امید

از دفتر شعر زمستان

منتشر شده به سال ۱۳۳۵

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: مردان

▨ شاعر: فریدون توللی

▨ با صدای: فریدون توللی

▨ موسیقی: کیهان کلهر

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــ

سخن اینجاست که مردان را

همه کشتند به نامردی

من و این نغمه‌ی دردآلود

تو و آن خنده‌ی بی‌دردی

شبی از پنجره دزدآسا

سر آن سفره فروجَستند

بَرِ فرزند و زن از شادی

به جفا دستِ پدر بستند

به یکی حمله بکاویدند

سر و سامان خرابش را

بگشودند لحافش را

بدریدند کتابش را

به امیدی که مگر گوید

به خیانت سخن از یاران

پس هر قهقهه بشکستند

سر و دستش چو گنهکاران

چه بگویم که در این گیتی

دلش از دغدغه خونین بود

همه کین بود به ناپاکان

گنهی داشت اگر، این بود

شده بر حالت او گریان

به خموشی دل همسایه

بُنِ پرونده یکی بهتان

که دروغ آمده از پایه

نفسی رفت و در آن دهلیز

همه اندر پی او تازان

ز قفا بر کمرش هر دم

لگد از چکمه‌ی سربازان

بن آن کوچه فضایی بود

پس آن باغی و دیواری

چو نهادند به دیوارش

طلبش؛ آبی و سیگاری

به دهان بود هنوز آرام

بن آن سوخته سیگارش

که در آن سوز سحرگاهان

بسپردند به رگبارش

چون سر از چاک افق بر زد

رخِ خورشیدِ زمستانی

به یتیمی دو سه، مادر گفت

که پدر رفته به مهمانی

▨

فریدون توللی

بیست و پنجم بهمن ماه ۱۳۵۰

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: پس از من شاعری آید

▨ شاعر: سیاوش کسرایی

▨ با صدای: سیاوش کسرایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــــــــــــ 

پس از من شاعری آید 

که اشکی را که من در چشم رنج افروختم 

خواهد سِتُرد

پس از من شاعری آید 

که قدرِ ناله‌هایی را که گستردم نمی‌داند 

گلوی نغمه‌های درد را 

خواهد فشرد

پس از من شاعری آید 

که در گهوارهٔ نرمِ سخن‌هایم، شنیده لای‌لایِ من 

که پیوندِ طلایی دارد او با من 

و این پیوندِ روشن، قطره‌های شعرهای بی‌کرانِ ماست 

ولی بیگانه‌ام با او 

و او در دشت‌های دیگری گردونه می‌تازد

پس از من شاعری آید 

که شعر او بهارِ بارور در سینه اندوزد 

نمی‌انگیزدش رقص شکوفه‌های شومِ شاخهٔ پاییز 

که چشمانش نمی‌پوید 

سکوتِ ساحل تاریک را، چون دیدهٔ فانوس

و او شعری برای رنجِ یک حسرت 

که بر اشکی‌ست آویزان 

نمی‌سازد

پس ازمن شاعری آید 

که می‌خندند اشعارش

که می‌بویند آواهای خودرویش 

چو عطرِ سایه‌دار و دیرمانِ یک گلِ نارنج 

که می‌روبند الحانش

غبارِ کاروان‌های قرونِ درد و خاموشی

پس از من شاعری آید 

که رنگی تازه دارد رنگدانِ او 

زداید صورتِ خاکستر از کانون آتش‌های گرمِ خاطرِ فردا 

زند بر نقشِ خونینِ ستم 

رنگِ فراموشی

پس از من شاعری آید 

که توفان را نمی‌خواهد 

نمی‌جوید امیدی را درون یک صدف در قعرِ دریاها 

نمی‌شوید به موجِ اشک 

چشمِ آرزویش را 

پس از من شاعری ‌آید 

که می‌روبد بساط شعرهای پیش

که می‌کوبد همه گل‌ها به پایِ خویش

نمی‌گیرد به خود زیباییِ پرپر 

نگاهِ جست و جویش را

پس از من شاعری آید 

که ب

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: سرود برای مرد روشن که به سایه رفت

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــــــ

قناعت‌وار

     تکیده بود

باریک و بلند

چون پیامی دشوار

           که در لغتی

با چشمانی

از سوآل و

      عسل

و رُخساری برتافته

از حقیقت و

       باد.

مردی با گردشِ آب

مردی مختصر

        که خلاصه‌ی خود بود.

خرخاکی‌ها در جنازه‌ات به سوءِظن می‌نگرند.

□

پیش از آن که خشمِ صاعقه خاکسترش کند

تسمه از گُرده‌ی گاوِ توفان کشیده بود.

آزمونِ ایمان‌های کهن را

بر قفلِ معجرهای عتیق

              دندان فرسوده بود.

بر پرت‌افتاده‌ترینِ راه‌ها

             پوزار کشیده بود

رهگذری نامنتظر

که هر بیشه و هر پُل آوازش را می‌شناخت.

□

جاده‌ها با خاطره‌ی قدم‌های تو بیدار می‌مانند

که روز را پیشباز می‌رفتی،

هرچند

    سپیده

       تو را

از آن پیش‌تر دمید

که خروسان

       بانگِ سحر کنند.

□

مرغی در بال‌هایش شکفت

زنی در پستان‌هایش

باغی در درختش.

ما در عتابِ تو می‌شکوفیم

در شتابت

ما در کتابِ تو می‌شکوفیم

در دفاع از لبخندِ تو

           که یقین است و باور است.

دریا به جُرعه‌یی که تو از چاه خورده‌ای حسادت می‌کند.

▨ 

احمد شاملو

تهران ۱۳۴۸

از

Hosted on SHENOTO

▨ نام قطعه: ای شاعر نسلی تهیدست (برش دوم از شعر بلند اسماعیل)

▨ شاعر: رضا براهنی

▨ با صدای: رضا براهنی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــــــــ

تقدیم‌نامه‌ی شاعر: تقدیم به خاطره‌ی مخدوش دوستم اسماعیل شاهرودی [آینده] که در پاییز شصت در تهران مُرد

ــــــــــــــــــــــــ

ای شاعر نسلی تهی‌دست!

گورت کجاست تا {تا که} به مدد عشق تو را از اعماق آن بیرون بکشم {کشم}؟

ای اسماعیل! ای برادر من! بلند نشو از رختخوابت

یادت صبحانه‌ایست که در روز اول انقلاب خوردم

...

ای که واژه‌ها را هم یک‌یک و هم دسته‌دسته فراموش کردی

تو را به خدا، بلند نشو از رختخوابت

-مثل آسمانی که پرنده‌هایش {پرندگانش} را فوج به فوج فراموش می‌کند

مثل شبی که ستاره‌هایش {ستارگانش} را فراموش می‌کند-

بلند نشو از رختخوابت

ای پدر زخمی کبوترهای گریان ایران

{ای پدر زخمی پرندگان گریان آسمان ایران}

...

ای تبعید شده از شانه‌ی سوخته‌ی کویر به روسپی‌خانه‌ی تهران!

تهران، تو را، پیش از آن که بمیری به گوری گمنام بدل کرد

بلند نشو از رختخوابت

اما به من بگو: گورت کجاست تا ابریشمی از کلمات بر آن بریزم

...

▨

رضا براهنی

بهمن ۱۳۶۰ تا فروردین ۱۳۶۱ – تهران

از کتاب «شعر بلند اسماعیل»

ـــــــــــــــــ

تذکر: فقط بندهایی از بخش ابتدایی شعر بلند اسماعیل، به انتخاب من تنظیم شده است.

ـــــــــــــــــ

پی‌نوشت: متن شعر منطبق بر خوانش شاعر است و با نسخه‌ی چاپ شده در کتاب، تفاوت‌هایی دارد. شکل مکتوب شعر‌، در داخل آکولاد {} آمده است.

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: بگذراید این وطن دوباره وطن شود

▨ شاعر: لنگستون هیوز (شاعر معاصر آمریکایی)

▨ با ترجمه و با صدای: احمد شاملو

▨ موسیقی از: Hélène Vogelsinger

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــ

بگذارید این وطن دوباره وطن شود

بگذارید دوباره همان رویایی شود که بود

بگذارید پیشاهنگِ دشت شود

و در آن‌جا که آزاد است منزلگاهی بجوید.

(این وطن هرگز برای من وطن نبود.)

بگذارید این وطن رویایی باشد که رویاپروران در رویای خویش داشته‌اند.ــ

بگذارید سرزمین بزرگ و پرتوانِ عشق شود

سرزمینی که در آن، نه شاهان بتوانند بی‌اعتنایی نشان دهند نه ستمگران اسباب‌چینی کنند

تا هر انسانی را، آن که برتر از اوست از پا درآورد.

(این وطن هرگز برای من وطن نبود.)

آه، بگذارید سرزمین من سرزمینی شود که در آن، آزادی را

با تاج ِ گل ِ ساختگی ِ وطن‌پرستی نمی‌آرایند.

اما فرصت و امکان واقعی برای همه‌کس هست، زندگی آزاد است

و برابری در هوایی است که استنشاق می‌کنیم.

(در این «سرزمین ِ آزادگان» برای من هرگز

نه برابری در کار بوده است نه آزادی.)

بگو، تو کیستی که زیر لب در تاریکی زمزمه می‌کنی؟

کیستی تو که حجابت تا ستاره‌گان فراگستر می‌شود؟

سفیدپوستی بینوایم که فریبم داده به دورم افکنده‌اند،

سیاهپوستی هستم که داغ بردگی بر تن دارم،

سرخپوستی هستم رانده از سرزمین خویش،

مهاجری هستم چنگ‌افکنده به امیدی که دل در آن بسته‌ام

اما چیزی جز همان تمهیدِ لعنتیِ دیرین به نصیب نبرده‌ام

که سگ، سگ را می‌درد و توانا ناتوان را لگدمال می‌کند.

من جوانی هستم سرشار از امید و اقتدار، که گرفتار آمده‌ام

در زنجیره‌ی بی‌پایان ِ دیرینه‌سالِ

سود، قدرت، استفاده،

قاپیدن زمین، قا

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: تا گل سرخ شدن

▨ شاعر: ایرج جنتی عطایی

▨ با صدای: ایرج جنتی عطایی

♪ پالایش و تنظیم: شهروز

──── ♪ ────

این شعر در رثای خسرو گلسرخی سروده شده

────────

باغبان، پیر ِ گریان ِشبیخون خورده، گفت:

-" بی تو ای غنچه گل سرخ

همه گل‌هایم، گل ِ حسرت شده‌اند

و نسیم، بوی بی‌باوری و تسلیم

بوی تن در دادن دارد

▨

خاک اگر خاک کرامت باشد

دهن ِ باغ پر از فریاد است

و درخت، سرخی ِ کینه‌ی گل را می‌سراید

با خشم

کاش؛ ای کاش باز در باغ، گل ِسرخی بود

باغبان بر سر نعش ِ گل ِ سرخ نشست

گل ِسرخ، آخرین سرخ گل ِخون‌آلود

گل شهیدِ نعره‌ی باغستان

گل سرخ، تیرباران شده‌ی جوخه‌ی یخ

زیر رگبار ِ زمستانی ِ شب

خواب آزادی رویش می دید

▨

قلب سبز گل سرخ

با صدایی خونین در شب باغ سرود:

-"از شب سرد زمستان تا سحر

سحر سرخ بهار

فاصله فریاد است

تا گل ِ سرخ شدن راهی نیست

می توانی گل سرخی باشی"

باغبان اشکش را با پر ِ شال ِچهل تکه زُدود

▨

سی‌ام بهمن ماه ۱۳۵۳

ایرج جنتی عطایی

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: کفرنامه

▨ شاعر: کارو

▨ با صدای: کارو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــ

شب است و ماه می‌رقصد

ستاره نقره می‌پاشد

نسیمِ پونه و عطر شقایق‌ها

به لب‌های هوس‌آلودِ زنبق‌های وحشی بوسه می‌چیند و من تنهای تنهایم در این تاریکی شب.

خدایم! آه خدایم!

صدایت می‌زندم بشنو صدایم!

از زبان کارو فریادت دهم، اگر هستی برس به دادم

خداوندا!

اگر روزی از عرشت به زیر آیی و

لباس فقر بپوشی و

و برای لقمه‌نانی غرورت را به پای نامردان بشکنی

زمین و آسمانت را کفر می‌گویی، نمی‌گویی؟

خداوندا!

اگر در روز گرماگیرِ تابستانی

تن خسته‌ی خویش را بر سایه دیواری

به خاک بسپاری

اندکی آن طرف‌تر کاخ‌های مرمرین بینی

زمین و آسمانت را کفر می‌گویی، نمی‌گویی؟

خداوندا!

اگر با مردم آمیزی

شتابان در پی روزی

ز پیشانی عرق ریزی

شب‌آزرده و دل‌خسته

تهی‌دست و زبان‌بسته

به سوی خانه باز آیی

زمین و آسمانت را کفر می‌گویی، نمی‌گویی؟

خدایا! خالقا! بس کن جنایت را

بس کن تو ظلمت را

تو در قرآن جاویدت هزاران وعده دادی

تو خود گفتی که نامردمان بهشت را نمی‌بینند

ولی من با دو چشم خویشتن دیدم

که نامردمان ز خون پاک مردانت هزاران کاخ می‌سازند

خدایا! خالقا! بس کن جنایت را

بس کن تو ظلمت را

تو خود گفتی اگر اهرمنِ شهوت

بر انسان حکم فرماید تو او را با صلیبِ عصیانت

م

Hosted on SHENOTO

▨ نام گردانه: عروسی عروسک‌ها (برشی کوتاه از بخشی از شعر بلند خاکستری سیاه) 

▨ شاعر: حمید مصدق

▨ با صدای: حمید مصدق

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

_____________

باز کن پنجره را

من تو را خواهم برد

به عروسی عروسک‌های

کودکِ خواهرِ خویش؛

که در آن مجلس جشن

صحبتی نیست ز داراییِ داماد و عروس

صحبت از سادگی و کودکی است

چهره‌ای نیست عبوس

کودکِ خواهرِ من

در شبِ جشنِ عروسیِ عروسک‌هایش می‌رقصد

کودکِ خواهرِ من

امپراتوریِ پر وسعت خود را هر روز،

شوکتی می‌بخشد

کودک خواهر من، نامِ تو را می‌داند

نامِ تو را می‌خواند

گلِ قاصد آیا

با تو این قصهٔ خوش خواهد گفت؟!

▨

حمید مصدق

(بخشی از شعر بلند آبی خاکستری سیاه)

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: واقعیت رویای من است

▨ شاعر: بیژن نجدی

▨ با صدای: بیژن نجدی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــ

واقعیت خواب‌های من است

خونِ رویای من

برگ‌تر از سبز – سبزتر از برگِ گیاه

که با دشنهٔ تلکس خبرگزاری‌‌ها

خنجر کلمات روزنامه

نمی‌ریزد

واقعیت رویای من است

آن‌جا هیچ‌کس نمی‌داند که سیلی چیست؟

و چاقو

شرمندهٔ تیغش نه.

در خیال‌بافی ذهن من، ترور نمی‌شود لبخند

کشته نمی‌شود سهراب

بر زانوان پیر پیرمرد رفته است لبخند

تکه‌های تن هر که می‌میرد

در اخبار رادیو – برصفحهٔ تلویزیون

آن‌‌جا

آفریقا(فرق نمی‌کند: خاورمیانه

آسیای دور)

درخواب‌های من باز می‌گردد به گهواره و گریه

آن‌‌ها بزرگ می‌شوند – در خواب‌‌های من

به مدرسه می‌روند و آب می‌خورند و انار- درخواب‌های من

و درخت اناری دوباره می‌روید

از کتابی که مانده روی رف

آن‌ها در خانه‌ای ساده، بچه‌دار می‌شوند و

روزی

بر سپید ساده بستری ساده

کنار مردمی ساده

با تعریف ساده‌ای از مرگ، می‌میرند

اما دریغ

واقعیت، نه خواب‌‌های من است – نه رؤیای تو

نه خیال‌بافی من – نه آرزوی تو

همین تو که روزنامه می‌خوانی

و گاهی شعر مرا

▨

بیژن نجدی

از کتاب واقعیت رویای من است نشر مرکز صفحه ۶

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: مناجات

▨ شاعر: اسماعیل شاهرودی (آینده)

▨ با صدای: شاعر

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــــــــ

ای آفریدگار

با پای ِ شعر سوی تو می‌آیم این زمان 

تا سر کنم ترانه‌ی خود را 

از بام روزگار

در آن زمان که گردنه‌ی حرف باز بود 

لب‌های شعر من 

جز آستان رنج نبوسید هیچ‌گاه

هرگز نکرد نقش و نگار یأس 

دیوار آرزوی دراز مرا سیاه

ای آفریدگار

بگذار تا دوباره بکارم در سرزمین شعر 

بذر امید را 

بگذار تا ز سینه برآرم 

صبح سپید را 

ای آفریدگار

در سال‌های پیش که در روبروی ما 

دریا نشسته بود 

من با سرود خویش 

بسیار ساختم 

زورق برای مردم جویای آفتاب؛ 

اینک طناب ببافم من؟ - ای دریغ

ای آفریدگار

ما را ز گیر و دار نگه‌دار

از روی شهر تیرگی کینه را بگیر

وقتی که می‌رود 

چشم به خواب ناز 

آن چشم را ز آفت کابوس حفظ کن

عشاق را سلامتی جاودان ببخش

آن‌ها چو آب چشمه گوارا و روشن‌اند

آن‌ها درون جنگل انبوه شعر من 

دنبال مرغ گمشده‌ای پرسه می‌زنند

ای آفریدگار

در این زمان که رخنه‌ی بسیار چشم را 

پر کرده است قیر 

ما در درون چشم 

خورشید زندگانی خود را 

پنهان نموده‌ایم

بگذار آن که هست پس از ما در این دیار 

داند که بوده‌ا یم

ای آفریدگار

در جامِ ما شراب تحمل

بسیارتر بریز

ما رهرو طریقه‌ی کس جز تو نیستیم

جز عشق و زندگی 

در این دل کویر 

ما را کسی به جست و جوی ره نخوانده است

تو خود به هر چه می‌گذرد خوب آگهی

ای آفریدگار 

ما را کنار آن که عزیز است پیش‌مان 

پیوند قلب‌های بلا دیده نام ده

وز قلب مادری 

مگذار شاخ سرو بلندی سوا شود

اشعار من 

-این کشتزار عشق درو خورده‌ی مرا-

از دست من مگیر

مگذار دیده‌ای 

در پیشگاه تو 

از دیدگاه روشن مردم جدا شود

ای آفریدگار 

مگذار ...

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: پرنده می‌ داند

▨ شاعر: هوشنگ ابتهاج

▨ با صدای: هوشنگ ابتهاج

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــــــــــــــ

خیالِ دلکشِ پرواز در طراوتِ ابر

به خواب می‌ماند.

پرنده در قفس خویش

خواب می‌بیند.

پرنده در قفس خویش

به رنگ و روغنِ تصویر باغ می نگرد.

پرنده می‌داند

که باد بی‌نفس است

و باغ تصویری است.

پرنده در قفس خویش

خواب می‌بیند.

▨

هوشنگ ابتهاج (متخلص به هـ. ا. سایه)

۱۳۵۰ تهران

از دفتر شعر یادگار خون سرو

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: منتخبی از رباعیات خویی - بخش دوم

▨ شاعر: اسماعیل خویی

▨ با صدای: اسماعیل خویی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــــــــ

من با تو نگویم که چه یا چون بنویس

از حالِ درون یا که ز بیرون بنویس

بنویس بدان چه‌ت آید از دل، یعنی

ای شاعرِ قتل‌عام، با خون بنویس

▨ 

چون گام در این خانه‌ی شر بگذارید

انگار که گام در سَقَر بگذارید

آنجا که سرود دانته که‌ای آمدگان

امیدِ نجات، پشتِ در بگذارید

▨ 

اندوهِ هزارساله دارم در دل

ای کاش نبینَدَم غمِ دیگر دل

من پیرترم هزار سالی امروز

با داغِ هزارها جوانم بر دل

▨ 

با این‌همه خون که از تَنَش گشت روان

رفته‌ست ز اندامِ وطن توش و توان

با این‌همه باش تا ز جا کنده شود

سیلابه‌ی شیخ‌اوژنِ جان‌های جوان

▨ 

از کینه و بغض و خشم آکنده شدیم

بر مرکبِ انقلاب تازنده شدیم

فریاد زدیم: شاه مردم‌خوار است

شیخ آمد و ما ز شاه شرمنده شدیم

▨ 

اسماعیل خویی

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر (ترانه): خانه سرخ است

▨ شاعر: ایرج جنتی‌عطایی

▨ با صدای: ایرج جنتی‌عطایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــ

خانه سرخ و کوچه سرخ است و خیابان سرخ است

باری از خون پهنه‌ی برزن و میدان سرخ است

دِه به دِه پرچم خشم است که بر می‌خیزد

مزرعه زرد و چپر سبز و بیابان سرخ است

تا گلِ خونیِ فریاد در این باغستان

ساقه از ضربه‌ی شلاقِ زمستان سرخ است

وحشتی نیست از انبوهِ مسلسل‌داران

تا در این دشت، غرورِ کینه‌داران سرخ است

رو سیاه است اگر این شبِ مردم‌کشِ بد

تا دمِ صبحِ وطن سینه‌ی یاران سرخ است

با تو سرسبزی از ایثار سیه‌پوشان است

ای مسلّط! دستت از خون شهیدان سرخ است!

▨

ایرج جنتی‌عطایی

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: بر سواد سنگفرش راه (ای جلاد، ننگت باد)

▨ شاعر: هوشنگ ابتهاج (سایه)

▨ با صدای: هوشنگ ابتهاج (سایه)

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــــــــــــــ

این شعر را هوشنگ ابتهاج برای حوادث سی‌تیر ۱۳۳۱ سروده است

ـــــــــــــــــــــــــــــ

با تمام خشم خویش

با تمام نفرت دیوانه‌وار خویش

می‌کشم فریاد

ای جلاد

ننگت باد

آه هنگامی که یک انسان

می‌کشد انسان دیگر را

می‌کشد در خویشتن

انسان بودن را

بشنو ای جلاد

می‌رسد آخر

روز دیگرگون

روز کیفر

روز کین‌خواهی

روز بارآوردن این شوره‌زار خون

زیر این باران خونین

سبز خواهد گشت بذر کین

وین کویر خشک

بارور خواهد شد از گل‌های نفرین

آه هنگامی که خون از خشم سرکش

در تنور قلب‌ها می‌گیرد آتش

برق سرنیزه چه ناچیز است

و خروش خلق

هنگامی که می‌پیچد

چون طنین رعد از آفاق تا آفاق

چه دلاویز است

بشنو ای جلاد

می‌خروشد خشم در شیپور

می‌کوبد غضب بر طبل

هر طرف سر می‌کشد عصیان

و درون بستر خونین خشم خلق

زاده می‌شود طوفان

بشنو ای جلاد

و مپوشان چهره با دستان خون‌آلود

می‌شناسندت به صد نقش و نشان مردم

می‌درخشد زیر برق چکمه‌های تو

لکه‌های خون دامن‌گیر

و به کوه و دشت پیچیده ست

نام ننگین تو با هر مرده باد خلق کیفرخواه

و به جا مانده‌ست از خون شهیدان

بر سواد سنگ فرش راه

نقش یک فریاد:

ای جلاد

ننگت باد

▨

هوشنگ ابتهاج

متخلص به ه.الف سایه

امرداد ماه سال ۱۳۳۱

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: خانه خونین است اینک 

▨ شاعر: سیمین بهبهانی

▨ با صدای: سیمین بهبهانی

▨ موسیقی: قطعه‌ی دیلمان از سامان صمیمی 

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــــــــ

خانه ابری بود روزی؛ خانه خونين است اينک

آن چنان بود اين چنين شد، حال ما اين است اينک

مرده‌واری طيلسان بر دوش و خون آشام و شب‌رو

تشنه ی خون با دو دندان چو دو زوبين است اينک

می‌کَشد در خون پلنگ ِ پير، آهوی جوان را

وحشت ِ قانون ِجنگل؛ تهمت ِ دين است اينک

سرو ِ باغ عشق را نازم که در باران ِ سُربی

چون درخت ِ ارغوان از خون، گل‌آزین است اینک

می‌درخشد خاک همچون آسمان با روشنانش

بر زمین بشکسته شمشادی بلورین است اینک

گِرد ماه ِ چارده؛ شب با شبآویزان سُرخش

رشته‌ی مرجان نثار ِ زلف مِشکین است اینک

چشم ِ شوخ ِ گزمگان، تا ننگرد دوشيزگان را؛

پرده‌‌ساز ِ چهره‌ها، گيسوی پرچين است اينک

نوعروسان ِ بلوراندام ِ بازو مرمری را

حجله‌‌گه گور است و خاک ِ تيره‌ بالين است اينک

گوهر ِ ناسفته را گر شَرع می‌گويد که مَشکن

سُفتن و آنگه شکستن؟ تا چه آیين است اينک!؟

تيغه‌ی فرياد ِ غم بشکست چون فولاد ِ خنجر

پرده‌ی گوش ِ ستم ديوار ِرويين‌ است اينک

نه! که کارستان ِظالم همچو خاکستر بريزد

حاصل ِ کبريت ِ نفرت، شعله‌ی کين است اينک

خانه ابری بود روزی، گرچه خونين شد، وليکن

پشت ِ ظلمت وز پی ِ خون؛ صبح ِسيمين است اينک

▨ 

سیمین بهبهانی، نیمای غزل ِایران

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: آواز کرک

▨ شاعر: مهدی اخوان ثالث

▨ با صدای: مهدی اخوان ثالث

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــ

بَده … بَد بَد

چه امیدی؟… چه ایمانی؟…

کَرَک جان خوب می‌خوانی

من این آواز پاکت را در این غمگین‌خراب‌آباد

چو بوی بال‌های سوخته‌ات پرواز خواهم داد

گَرَت دستی دهد با خویش، در دنجی فراهم باش

بخوان آواز تلخت را

ولیکن دل به غم مسپار

کَرَک جان! بنده‌ی دم باش

بَده … بَد بَد

ره هر پیک و پیغام و خبر بسته‌ست

نه تنها بال و پر، بالِ نظر بسته‌ست

قفس تنگ است و در، بسته‌ست

کَرَک جان! راست گفتی، خوب خواندی، نازِ آوازت

من این آوازِ تلخت را

بَده … بَد بَد …

دروغین بود هم لبخند و هم سوگند

دروغین است هر سوگند و هر لبخند!

و حتی دلنشین‌آوازِ جفتِ تشنه‌ی پیوند

من این غمگین‌سرودت را

هم آوازِ پرستوهای آهِ خویشتن، پرواز خواهم داد

به شهر آواز خواهم داد

بَده … بَد بَد … چه پیوندی؟ چه پیمانی؟

کَرَک جان! خوب می‌خوانی

خوشا با خود نشستن، نرم‌نرمک اشکی افشاندن

خوشا پیمانه‌ای دور از حریفانِ گران‌جانی

▨

مهدی اخوان ثالث

متخلص به م. امید

از دفتر شعر زمستان

منتشر شده به سال ۱۳۳۵

ــــــــــ

پی‌نوشت: شعر در نسخه‌ی چاپ شده، با نسخه‌ی این خوانش، کم وبیش تفاوت‌هایی دارد

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: از عموهایت (نسخه‌ی کلاسیک) 

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــ

تقدیم نامه‌ی شاعر: برای سیاوش کوچک

(توضیح: این شعر در رثای مرتضی کیوان سروده شده)

ــــــــــــــــ

نه به‌خاطر آفتاب نه به‌خاطر حماسه

به‌خاطر سایه‌ی بام کوچک‌اش

به‌خاطر ترانه‌یی

کوچک‌تر از دست‌های تو

نه به‌خاطر جنگل‌ها نه به‌خاطر دریا

به‌خاطر یک برگ

به‌خاطر یک قطره

روشن‌تر از چشم‌های تو

نه به‌خاطر دیوارها ــ به‌خاطر یک چپر

نه به‌خاطر همه انسان‌ها ــ به‌خاطر نوزاد دشمن‌اش شاید

نه به‌خاطر دنیا ــ به‌خاطر خانه‌ی تو

به‌خاطر یقین کوچک‌ات

که انسان دنیایی است

به‌خاطر آرزوی یک لحظه‌ی من که پیش تو باشم

به‌خاطر دست‌های کوچک‌ات در دست‌های بزرگ من

و لب‌های بزرگ من

بر گونه‌های بی‌گناه تو

به‌خاطر پرستویی در باد، هنگامی که تو هلهله‌می‌کنی

به‌خاطر شبنمی بر برگ، هنگامی که تو خفته‌ای

به‌خاطر یک لبخند

هنگامی که مرا در کنار خود ببینی

به‌خاطر یک سرود

به‌خاطر یک قصه در سردترین شب‌ها تاریک‌ترین شب‌ها

به‌خاطر عروسک‌های تو، نه به‌خاطر انسان‌های بزرگ

به‌خاطر سنگ‌فرشی که مرا به تو می‌رساند، نه به خاطر شاه‌راه‌های دوردست

به‌خاطر ناودان، هنگامی که می‌بارد

به‌خاطر کندوها و زنبورهای کوچک

به‌خاطر جار سپید ابر در آسمان بزرگ آرام

به‌خاطر تو

به‌خاطر هر چیز کوچک هر چیز پاک برخاک‌افتادند

به‌یادآر

عموهای‌ات را می‌گویم

از مرتضا سخن‌می‌گویم.

▨ 

احمد شاملو

۱۳۳۴

ــــــــــــ

مرتضی کیوان در پی پناه دادن به سه تن از نظامیان فراری حزب توده در جریان کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، دستگیر و به جرم خیانت، در ۲۷ مهر ۱۳۳۳ تیرباران شد

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: آذربایجان

▨ شاعر: استاد شهریار

▨ با صدای: استاد شهریار

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

 پر می‌زند مرغ ِ دلم با یاد آذربایجان

 خوش‌باد وقت ِ مردم ِ آزاد آذربایجان

 دیری‌ست دور از دامن ِ مهرش مرا افسرده دل

 باز ای عزیزان زنده­ام با یاد آذربایجان

آزادی ایران ز تو، آبادی ایران ز تو

آزاد باش ای خطّه­ی آباد آذربایجان

تا باشد آذربایجان، پیوند ِایران است و بس

این گفت با صوتی رسا؛ فریاد ِ آذربایجان

 در بیستون ِ انقلاب، از شور ِ شیرین ِ وطن

 بس تیشه بر سر کوفته، فرهاد ِ آذربایجان

 در مکتب ِ عشق ِ وطن، جان‌باختن آموخته

 یارب که بودست از ازل استاد آذربایجان؟

شمشاد ِ ری را تا بُوَد آزادی از جلاد ِ دی

در خاک و خون غلتیده بس شمشاد آذربایجان

آوخ که نیرنگ ِعدو، با دست ِ ناپاک ِ خودی

بگسیخت طوق ِ طاعت از اکراد آذربایجان

اشک ارومی بین که با، خون دل سلماس و خوی

دریا شد و برمی‌کَنَد بنیاد ِآذربایجان

 ضحاکیان ِمرکزی بیرون برند از حد ستم

 تا سر برآرد کاوه‌ی حداد ِآذربایجان

 خون شد دل ِ آزادگان یارب پس از چندین ستم

کام ستمگر می‌دهی؛ یا داد ِ آذربایجان؟

 جان داده آذربایجان امداد ِ ایران را و، نیست

 ایران‌مداران را سَر ِ امداد ِآذربایجان

تا چند در هر بوم و بر آواره‌اید و دربه‌در

دستی به هم ای نامور اولاد آذربایجان

از آتش ِ پاشیدگی تا چند خاکسترنشین

آباد باید خانه‌ی بر باد ِ آذربایجان

بر زخم آذرباییان هان شهریارا مرهمی

 تا شاد گردانی دل ِ ناشاد ِ آذربایجان

▨

 سیّد محمّدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: قاصدک

▨ شاعر: مهدی اخوان ثالث

▨ با صدای: مهدی اخوان ثالث

▨ موسیقی: Euan Millar McMeeken

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ــــــــــــــــــ

قاصدک! هان، چه خبر آوردی؟

از کجا وز که خبر آوردی؟

خوش‌خبر باشی، اما،‌ اما

گِردِ بام و درِ من

بی‌ثمر می‌گردی

انتظارِ خبری نیست

مرا

نه ز یاری نه ز دیّار و دیاری باری

برو آنجا که بود چشمی و گوشی با کس

برو آنجا که تو را منتظرند

قاصدک

در دلِ من همه کورند و کرند

دست بردار از این در وطنِ خویش غریب

قاصد تجربه‌های همه تلخ

با دلم می‌گوید

که دروغی تو، دروغ

که

فریبی تو، فریب

قاصدک! هان، ولی... آخر... ای وای

راستی آیا رفتی با باد؟

با توام، آی! کجا رفتی؟ آی

راستی آیا جایی خبری هست هنوز؟

مانده خاکستر گرمی، جایی؟

در اجاقی طمعِ شعله نمی بندم؛ خُردک شرری هست هنوز؟

قاصدک

ابرهای همه عالم شب و روز

در دلم می‌گریند

▨

مهدی اخوان ثالث

متخلص به م. امید

از دفتر شعر: از آخر شاهنامه

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: شتر (نگاه کن به شتر آری) 

▨ شاعر: سیمین بهبهانی

▨ با صدای: سیمین بهبهانی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

__________

 و نگاه کن به شتر، آری‌، که چه‌گونه ساخته شد، باری

نه زآب و گل که سرشتندش ز سراب و حوصله پنداری

و سراب را همه می‌دانی که چگونه دیده‌فریب آمد

و سراب هیچ نمی‌داند که چگونه حوصله می‌آری

و چگونه حوصله می‌آری‌ به عطش، به شن، به نمک‌زاران

و حضورِ گستره را دیدن‌ به نگاهی از سرِ بیزاری

و نگاه کن که نگاه این‌جا ز شیار شوره نشان دارد

چو خطوطِ خشک پس از اشکی‌ که به گونه‌هات شود جاری

و به اشک بین که تهی کردت ز هر آنچه مایه‌ی آگاهی

و تو این تهی‌شده را باید ز کدام هیچ بیَنباری

و در این تهی‌شده می‌بینی هَیَمانِ اُشترِ عَطشان را

که جنون برآمده با صبرش‌ نرود سبک به گرانباری

و جنون دو نیشه‌ی رخشان شد، به صف خشونت دندان‌ها

که ز صبر کینه به بار آید که ز کینه، زخم شود کاری

و نگاه کن که به کین‌توزی رگ ساربان زده با دندان

ز سراب حوصله تنگ آمد، و نگاه کن به شتر، آری

▨ 

سیمین بهبهانی، نیمای غزل ِایران

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: آی آدم‌ها

▨ شاعر: نیما یوشیج

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آی آدم‌ها که بر ساحل نشسته شاد و خندانید!

یک نفر در آب دارد می‌سپارد جان.

یک نفر دارد که دست و پای دایم می‌زند

روی این دریای تند و تیره و سنگین که می‌دانید.

آن زمان که مست هستید از خیال دست یابیدن به دشمن،

آن زمان که پیش خود بی‌هوده پندارید

که گرفتستید دست ناتوانی را

تا توانایّی بهتر را پدید آرید،

آن زمان که تنگ می‌بندید

بر کمرهاتان کمربند.

در چه هنگامی بگویم من؟

یک نفر در آب دارد می‌کُند بیهوده جان قربان!

آی آدم‌ها که بر ساحل بساط دلگشا دارید!

نان به سفره، جامه‌تان بر تن؛

یک نفر در آب می‌خواند شما را.

موج سنگین را به دست خسته می‌کوبد

باز می‌دارد دهان با چشم از وحشت دریده

سایه‌هاتان را ز راه دور دیده

آب را بلعیده در گود کبود و هر زمان بی‌تابیش افزون

می‌کند زین آب‌ها بیرون

گاه سر، گه پا.

آی آدم‌ها!

او ز راه دور این کهنه جهان را باز می‌پاید،

می‌زند فریاد و امید کمک دارد

آی آدم‌ها که روی ساحل آرام در کار تماشایید!

موج می‌کوبد به روی ساحل خاموش

پخش می‌گردد چنان مستی به جای افتاده. بس مدهوش

می‌رود نعره‌زنان. وین بانگ باز از دور می‌آید:

…«آی آدمها»-

و صدای باد هر دم دل‌گزاتر،

در صدای باد بانگ او رهاتر

از میان آب‌های دور و نزدیک

باز در گوش این نداها:

…«آی آدمها»

▨

نیما یوشیج - ۲۷ آذر ۱۳۲۰

ـــــــــــــــــــــــــ

نشانه‌گذاری در شعر نیما یوشیج همیشه مجادله‌برانگیز بوده است. نشانه‌گذاری و متن شعر که در بالا آمده، بر اساس کتاب ِ مجموعه اشعار نیما یوشیج، انتشارات زرین، چاپ اول انجام گرفته است.

Hosted on SHENOTO

▨ نام اثر: سرو | در بزرگداشت سرو آزاد؛ مرتضی کیوان

▨ با صدای: هوشنگ ابتهاج (سایه) و احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ـــــــــــــــــــــــــــــ

مرتضی کیوان از دوستان بسیار نزدیک هوشنگ ابتهاج و احمد شاملو بود. او در روزهای پس از کودتای ۲۸ مرداد، در حالی که سه تن از نظامیان فراری سازمان نظامی حزب توده را در خانهٔ خود پنهان کرده‌ بود، دستگیر شد و در ۲۷ مهر ۱۳۳۳ در زندان قصر تیر باران شد.

Hosted on SHENOTO

▨ شعر: این بار

▨ شاعر: سیاوش کسرایی

▨ با صدای: سیاوش کسرایی

▨ پالایش و تنظیم: شهروز

ــــــــــــــــــ

بار دگر اگر به درختی نظر کنم

یا از میان بیشه و باغی گذر کنم

چشمم به قدّ و قامت دار و درخت نیست

چشمم به روی نقش و نگار بهار نیست

چشمم به برگ نیست

چشمم به غنچه و گل و سبزینه‌خار نیست

چشمم به دست‌های پُرِ شاخسار نیست 

این بار چشم من به سوی آشیانه‌هاست

آنجا که می‌تپد دل نوزادِ زندگی

واندر هجوم سخت‌ترین تندباد‌هاست

آماجگاه تیر تگرگ و سنان برق

پروازگاه خوشدلی و خانه‌ی بلاست

چشمم به لانه‌هاست. 

ای جوجگان از دل توفان برآمده

چشمم پی شماست!

▨

سیاوش کسرایی

شعر در سال ۱۳۵۴ در تهران سروده شده و در دفتر شعر چهل کلید به سال ۱۳۶۰ چاپ شده است.

ــــــــــــــــ

پی‌نوشت اول: این خوانش در شب‌های شعر گوته، در مهر ۱۳۵۶، انجام شده است.

پی‌نوشت دوم: عبارت «واندر» در شعر فوق، در کتاب با املای «وندر» آمده است.

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: با کشورم چه رفته است؟

▨ شاعر: سعید سلطانپور

▨ با صدای: سعید سلطانپور

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ــــــــــــــــ

به یاد سعید سلطانپور از جشن عروسی به ضیافت مرگ رفت.

ــــــــــــــــ

با کشورم چه رفته است؟

با کشورم چه رفته است

که زندان‌ها

از شبنم و شقایق

سرشاراند

و بازماندگانِ شهیدان

- انبوه ابرهای پریشان و سوگوار -

در سوگِ لاله‌های سوخته می‌بارند؟

با کشورم چه رفته است

که گل‌ها هنوز سوگوارند {داغدارند}؟

با شورِ گردباد

آنک

منم که تفته‌‌تر از گردبادها

در خارزارِ بادیه می‌چرخم

تا آتشِ نهفته به خاکستر

آشفته‌تر ز نعرهٔ خورشید‌های «تیر»

از قلبِ خاک‌‌های فراموش سرکشد

تا از قناتِ حنجره‌ها

فوجِ {موجِ } خشم و خون

روی غروبِ سوختهٔ مرگ پر کِشد.

این نعرهٔ من است

این نعرهٔ من است

که روی فلات می‌‌پیچد

و خاک‌‌های سکوتِ زمانهٔ تاریک را می‌‌آشوبد

و با هزار مشتِ گران

بر آب‌‌های عمان می‌کوبد

این نعره‌‌ی من است که می‌‌روبد

خاکسترِ زمان را از خشمِ روزگار

بعد از تو ای

ای گلشنِ ستارهٔ دنباله‌دارِ اعدامی!

ای خسروِ بزرگ!

که برق و لرزه در ارکانِ خسروان بودی

ای آخرین ستاره!

خونین‌ترین سرور!

در باغِ ارغوان

در ازدحامِ خلق

در دوردست و نزدیک

من هیچ نیستم

جز آن مسلسلی که در زمینه‌ی یک انقلاب می‌گذرد

و خالی و برهنه و خون‌آلود

سهم و سترگ و سنگین

در خون توده‌‌های جوان می‌‌غلتد

تا مثلِ خار سهمناک و درشتی

- روییده بر گریوهای گلِ سرخ -

آینده را

بماند

در چشمِ روزگار

یادآور شهادتِ شوریدگانِ خ

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: سرود برای مرد روشن که به سایه رفت

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــــــ

قناعت‌وار

     تکیده بود

باریک و بلند

چون پیامی دشوار

           که در لغتی

با چشمانی

از سوآل و

      عسل

و رُخساری برتافته

از حقیقت و

       باد.

مردی با گردشِ آب

مردی مختصر

        که خلاصه‌ی خود بود.

خرخاکی‌ها در جنازه‌ات به سوءِظن می‌نگرند.

□

پیش از آن که خشمِ صاعقه خاکسترش کند

تسمه از گُرده‌ی گاوِ توفان کشیده بود.

آزمونِ ایمان‌های کهن را

بر قفلِ معجرهای عتیق

              دندان فرسوده بود.

بر پرت‌افتاده‌ترینِ راه‌ها

             پوزار کشیده بود

رهگذری نامنتظر

که هر بیشه و هر پُل آوازش را می‌شناخت.

□

جاده‌ها با خاطره‌ی قدم‌های تو بیدار می‌مانند

که روز را پیشباز می‌رفتی،

هرچند

    سپیده

       تو را

از آن پیش‌تر دمید

که خروسان

       بانگِ سحر کنند.

□

مرغی در بال‌هایش شکفت

زنی در پستان‌هایش

باغی در درختش.

ما در عتابِ تو می‌شکوفیم

در شتابت

ما در کتابِ تو می‌شکوفیم

در دفاع از لبخندِ تو

           که یقین است و باور است.

دریا به جُرعه‌یی که تو از چاه خورده‌ای حسادت می‌کند.

▨ 

احمد شاملو

تهران ۱۳۴۸

از

Hosted on SHENOTO

▨ نام شعر: وارتان سخن نگفت (مرگ نازلی)

▨ شاعر: احمد شاملو

▨ با صدای: احمد شاملو

▨ پالایش و تنظیم: شهروز کبیری

ـــــــــــــــــــــــــ

« وارطان! بهار خنده زد و ارغوان شکفت.

در خانه، زیر پنجره گل داد یاس پیر.

دست از گمان بدار!

با مرگِ نحس پنجه میفکن!

بودن به از نبود شدن، خاصه در بهار…»

وارطان سخن نگفت،

سرافراز

دندان خشم بر جگرِ خسته بست و رفت

□

« وارطان ! سخن بگو!

مرغ سکوت، جوجه‌ی مرگی فجیع را

در آشیان به بیضه نشسته ست!»

وارطان سخن نگفت،

چو خورشید

از تیرگی بر آمد و در خون نشست و رفت...

□

وارطان سخن نگفت

وارطان ستاره بود:

یک دم درین ظلام درخشید و جست و رفت...

وارطان سخن نگفت

وارطان بنفشه بود

گل داد و

مژده داد: «زمستان شکست!»

و

رفت…

▨ 

احمد شاملو

زندان قصر ۱۳۳۳

از دفتر شعر هوای تازه

Hosted on SHENOTO