Dick en Daniël Geloven het Wel

Met Carin Slotboom-Meijers (CHE) en Arco den Heijer (Theologische Universiteit Utrecht). Moslims geloven dat de Koran rechtstreeks uit de hemel is neergedaald. Veel christenen kijken stiekem net zo naar de Bijbel. Maar zo is het niet gegaan: de Bijbel kwam eeuwenlang, stukje bij beetje door mensenhanden tot stand. En er kwam ook een heleboel níét in. Er waren tientallen evangeliën, waarvan er maar vier het Nieuwe Testament haalden; protestanten kennen 66 bijbelboeken, katholieken 73 en de Ethiopische Kerk heeft er meer dan tachtig. Hoe kun je dan blijven geloven dat dit boek van God komt?
Carin kan zich goed voorstellen dat het spannend is: wat gebeurt er als je de Bijbel tot op het bot ontleedt, zoals zij dat zelf bij haar studie Nederlands met elke tekst deed? Ze raakte haar geloof niet kwijt - het werd juist rijker. Toch ziet ze haar eerstejaars nog altijd schrikken als ze ontdekken hoeveel menselijke keuzes er kwamen kijken bij het ontstaan van de Bijbel. Arco ging theologie studeren om antwoorden te vinden op zijn vragen. Die antwoorden kreeg hij niet, wél leerde hij de vragen beter begrijpen.

Dick en Daniël bespreken met hen een aantal lastige gevallen: de vier evangeliën die zich niet altijd met elkaar laten rijmen, koning Manasse die in het ene Bijbelboek de grote schurk is en in het andere tot bekering komt, en het verschil tussen onfeilbaar en foutloos. Want als Matteüs de profeet Zacharia citeert maar hem Jeremia noemt - is dat een probleem, of gewoon een foutje waar Calvijn zijn schouders al over ophaalde? En wat betekent het eigenlijk dat de Bijbel 'geïnspireerd' is?
Die rommelige ontstaansgeschiedenis hoeft je geloof niet te laten wankelen, betogen beiden. Integendeel: ze brengt de Bijbel juist dichterbij, in al zijn menselijkheid. Want ook God zelf werd mens. 'Mijn geloof in God en in Jezus is veel groter dan die vragen over de bijbeltekst.'

Link naar enquête: https://ND.nl/DDevent

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met kerkhistoricus George Harinck (68), rector magnificus van de Theologische Universiteit Utrecht. Jodenhaat, dat is toch iets van extreemrechts of van moslims? Een beetje christen houdt juist van Israël en het Joodse volk. Maar wie iets beter kijkt, ontdekt dat een negatieve kijk op Joden diep ingebakken zit in het christelijk geloof zelf. George neemt Dick en Daniël mee langs de wortels van de christelijke afkeer van Joden. Van teksten in het Nieuwe Testament (is dat antisemitisme, of anti-Judaïsme?), via het Concilie van Nicea dat het christelijke Pasen losmaakte van het Joodse Pesach, tot Abraham Kuyper, die opkwam voor orthodoxe Joden maar tegelijk moeiteloos antisemitische frasen in de mond nam. En dan breekt de Tweede Wereldoorlog uit, en voeren de nazi's die verschrikkelijke Holocaust uit. Het is opvallend hoeveel betrokken christenen in die periode juist Joden rédden, vertelt George. Al was het motief soms ook om Joodse kinderen te bekeren. George doet onderzoek naar deze onderduikverhalen, samen met het Holocaust Museum in Washington. Hoe zit het tegenwoordig? Wanneer is kritiek op de staat Israël antisemitisme? En kan de stevige Israël-liefde van sommige christenen ook omslaan in een nieuw soort antisemitisme, zodra de Joden zich niet gedragen zoals christenen willen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Laurentine Van Landeghem (33). Hoe kun je katholiek opgroeien – gedoopt, communie, katholieke school – en tóch pas op je dertigste voor het eerst horen dat Jezus voor jou aan het kruis stierf? Laurentine veroverde als jonge Vlaamse ondernemer België met vier kledingwinkels, een eigen merk en tienduizenden volgers. Maar haar succes maakte haar niet gelukkig. Ze verkocht haar merk en zocht vervulling in zelfontwikkeling, new age, manifestatie en vision boards – tot een vrouw uit diezelfde spirituele wereld ineens over Jezus begon. Laurentine dacht dat ze gek geworden was. Toch knielde ze op een dag neer: 'Jezus, als u bestaat, laat het me dan zien.' In deze eerste aflevering van het nieuwe seizoen vertelt Laurentine aan Dick en Daniël over die ommekeer – en over het gevoel bedrogen te zijn: waarom had niemand haar het evangelie ooit verteld? Ze schreef er een boek over, De leugens die we graag geloven, waarin ze zeven moderne 'waarheden' ontmaskert, van 'je bent genoeg' tot 'jij bepaalt je eigen waarheid'. Ook het welvaartsevangelie ziet ze als zo'n leugen met een christelijk sausje. Ze praat met Dick en Daniël over geloven mét of zónder een groot bekeringsmoment, over kerkelijke teleurstelling en scheuring, en over waarom ze uitgesproken pro-life werd, mede door haar eigen abortus. 'Ik ben gewoon heel dankbaar dat ik daar vergiffenis voor heb ontvangen.' Boek 'De leugens die we graag geloven': https://www.kokboekencentrum.nl/boek/de-leugens-die-we-graag-geloven/

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom wonen zoveel bevindelijk gereformeerden op de Biblebelt?
Met John Exalto, universitair docent historische pedagogiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. 
Een dorp vol kerken, reformatorische scholen, lange rokken en zwarte kousen: de Biblebelt roept bij veel Nederlanders een haast folkloristisch beeld op. Maar hoe komt het eigenlijk dat zoveel bevindelijk gereformeerden op die strook van Zeeuws-Vlaanderen tot Staphorst wonen?
John groeide zelf op in Veenendaal en kent de Bijbelgordel van binnenuit. Dat zoveel reformatorische christenen bij elkaar wonen is niet alleen een geografisch, maar ook een religieus-cultureel fenomeen, legt John uit. Na de Afscheiding van 1834 beginnen steeds meer christenen zich in dezelfde regio te vestigen. Het reformatorische onderwijs blijkt daarin een belangrijke motor. 
Welke kenmerken moet zo’n dorp of stad hebben om tot de Biblebelt te behoren? Een harde grens is volgens John niet aan te wijzen, maar er zijn wel indicatoren. John legt uit welke deze zijn en neemt ons in deze aflevering mee in de geschiedenis en de cultuur van de Biblebelt. Waarom vallen vooral dorpen, en minder steden, onder de Biblebelt? Wat zijn opvallende culturele kenmerken binnen de gordel? En heeft het nog toekomst? Of valt hij straks uiteen in losse ‘verdikkingen’ rond de Veluwe en de Betuwe? 
Daarnaast ziet John een opvallende, nieuwe ontwikkeling op de Biblebelt: de opkomst van de Amerikaans geïmporteerde 'cultuuroorlog' die vooral zichtbaar wordt in het lhbti-debat. Wat betekent dat voor de toekomst van de gordel? ‘Het brengt zichzelf daarmee in gevaar?’
Dit was de laatste aflevering van deze zomerserie Van Avondmaal tot Zondeval. Vanaf volgende week zitten Dick en Daniël weer samen aan tafel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met priester en moraaltheoloog Anton ten Klooster (Tilburg University). 

Protestantse dominees trouwen, evangelische voorgangers hebben meestal een partner, en zelfs in de orthodoxe en Anglicaanse kerken kunnen priesters een gezin hebben. Waarom kiest de Rooms-Katholieke Kerk dan voor het celibaat? 

Anton werd op zijn 26e de jongste priester van het Aartsbisdom Utrecht. Hoewel hij opgroeide in een protestants gezin, voelde hij zich tijdens een schoolreisje naar Rome onverwacht thuis in de katholieke kerk. ‘Ik ben thuisgekomen en nooit meer weggegaan.’ Niet veel later voelt hij een verlangen voor het priesterschap. Zo’n keuze maak je niet zomaar, want kiezen voor de kerk betekent ook het uitsluiten van een romantische relatie. Anton onderzocht zelf zes jaar lang of zijn verlangen echt een roeping was. Hij legt uit wat er in zo’n proces op je afkomt.

Maar welke (Bijbelse) argumenten zijn er eigenlijk voor het celibaat? En waar komt het vandaan? Anton legt uit waar de wortels van het celibaat liggen, hoe de praktijk van onthouding uitgroeide tot een vaste discipline in de katholieke kerk en waarom Luther juist brak met deze traditie. Het is daarnaast ook nog maar de vraag of het celibaat toekomst heeft nu het aantal priesters afneemt. Afschaffen dus, dat celibaat? Maar dan gaat er volgens Anton iets verloren wat je nooit meer terugkrijgt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Miranda Klaver. Godsdienstsocioloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
De leus ‘God geneest iedereen’ van Tom de Wal stond afgelopen tijd weer volop in de belangstelling. Hoewel deze uitspraak ook door veel evangelische christenen in twijfel wordt getrokken, is het bidden om genezing een van de kernaspecten van de evangelische beweging. Waarop baseren evangelische christenen dat geloof?
Sinds bekende genezingspredikers uit de Verenigde Staten als T.L. Osborn eind jaren vijftig het Malieveld vulden met duizenden mensen, is de interesse in het gebruik enorm gegroeid.   Maar hoe zat het al die eeuwen hiervoor? Waren christenen in Nederland gebedsgenezing eeuwenlang gewoon vergeten? Zeker niet, zegt Miranda, ‘er zijn altijd opwekkingsbewegingen geweest waarin gebedsgenezing werd verkondigd’. Ze neemt ons mee van de Vroege Kerk - waar ziekte als demonische macht werd beschouwd - naar de Middeleeuwen, de Reformatie en de religieuze opwekkingen in de 18e en 19e eeuw.
Vandaag de dag zijn christenen verdeeld over de vraag of gebedsgenezing nog plaatsvindt, maar hoe duid je dit eigenlijk theologisch? Wanneer mag je spreken van ‘goddelijke genezing’? En wat zijn de risico’s als je blijft verlangen naar bovennatuurlijke genezing? Miranda deed jarenlang onderzoek naar het fenomeen en deelt haar bevindingen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en musicus Hanna Rijken.

In bijna elke kerk staat hij wel: het orgel. Eeuwenlang hoorden gemeenteleden dit massale instrument iedere zondag in de kerk. En nog steeds zijn veel protestanten er verknocht aan. Zo zelfs dat het in sommige gemeenten het enige instrument is dat tijdens de dienst mag klinken. Judith, die opgroeide zonder orgel in de kerk, snapt die liefde voor het instrument niet zo. Voor Dick is het orgel juist pure nostalgie. Zijn jeugd bestond uit orgelles, Bach, samen psalmen zingen na het eten …

Waarom zijn veel protestanten nou zo verknocht aan dat orgel? En waarom mag er in veel kerken tijdens de eredienst niet op een ander instrument gespeeld worden? Die grote liefde voor het orgel onder protestanten was niet altijd al aanwezig, weet Hanna. Calvijn noemde het orgel eens ‘de doedelzak van de duivel’. Hij snoeide, om de gemeentezang alle ruimte te geven, uiteindelijk bijna alle muzikale takken in de kerk weg. Maar dan barst rond 1640 de orgelstrijd uit. De uitkomst van deze discussie zou alles bepalend zijn voor hoe protestanten nu naar het instrument kijken.

Hanna schetst in deze aflevering hoe het orgel zich heeft geëvolueerd tot het belangrijkste instrument in de kerk en legt uit waarom een band in sommige kerken echt ondenkbaar is, maar juist goed past bij kerken met een evangelicale spiritualiteit. ‘Het gaat niet alleen om smaak, maar ook om theologie. Het orgel hoort bij de klassiek-protestantse liturgie.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom heeft de Bijbel maar 66 boeken?

Met bijbelwetenschapper Bert-Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Bijbelwetenschappen aan de Vrije Universiteit. 

Deze zomer schuift niet Daniël, maar journalist Judith de Ruiter aan. In de komende vijf weken bespreekt zij in de podcast ‘Van Avondmaal tot Zondeval’ iedere vrijdag samen met theoloog en journalist Dick Schinkelshoek én een expert vragen over kerkgeschiedenis en theologie. Deze week: hoe kwam de samenstelling van de protestantse Bijbel tot stand?

Protestanten lezen al eeuwen uit een Bijbel met 66 boeken. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het allerminst. Zo telt de katholieke kanon wel 73 boeken en die van de Ethiopisch-orthodoxe kerk maar liefst 83. Waarom heeft de protestantse kanon een kleinere samenstelling? Hoe en wanneer kwam deze tot stand? En welke boeken haalden de selectie niet?

Bert-Jan kent de ontstaansgeschiedenis van de Bijbel op zijn duim en legt haarfijn uit welke keuzes en hoe deze zijn gemaakt. In deze aflevering regent het dan ook aan belangrijke concilies en interessante (en bizarre) geschriften, die de shortlist niet haalden. Bijvoorbeeld een evangelie die vertelt hoe een kruis wegloopt uit het graf van Jezus …

Waarom die laatste en de apocriefe en deuteronieke boeken niet in de selectie kwamen, maar boeken als Hooglied en de Openbaring van Johannes wel, is te wijten aan drie criteria, vertelt Bert-Jan. Na de strenge selectie is het kanon vooralsnog gesloten. Maar wat nou als de derde brief aan de Korinthiërs wordt gevonden? Kan het kanon dan weer worden heropend?

Dit is aflevering 1/5 van de zomerpodcast Van Avondmaal tot Zondeval. Een podcast van theologen voor niet-theologen. Volgende week: waarom zingen we in de kerk zo graag bij een orgel?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (26) die de weg naar de kerk vond. Ruim een jaar geleden was Sefa al eens te gast bij Dick en Daniël. Toen leefde hij nog van weekend naar weekend, met optredens voor tienduizenden op festivals als Defqon.1. Hij had echter het geloof ontdekt. De God die onvoorwaardelijk vergeeft liet hem niet los. Sindsdien heeft hij er een hele geloofsreis op zitten. Met Pasen deed Sefa belijdenis en werd hij in Katwijk gedoopt door ds. Gerard van Zanden. Zijn dooptekst kwam uit Efeze 5: 'U was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere.'
Zijn geloof doet hem intussen worstelen met tal van keuzes. Kan hij de hardstyle-wereld combineren met zijn leven met God? Sefa krijgt kritiek van twee kanten: de een medegelovige vindt dat hij moet stoppen, de ander vindt dat hij juist in de hardstyle-wereld moet blijven om daar te getuigen. Het aantal optredens bracht hij terug, van zo'n zestig in 2024 naar twintig in 2025, tot hij sinds september vorig jaar geen draaitafel meer aanraakte. Dat is ook een rouwproces, bekent hij: afstand nemen van een leven dat hem sinds zijn negende jaar vertrouwd was.  
Dit jaar zou hij toch, na lang aarzelen, op hardstyle-festival Defqon.1 staan. Voor de duizenden bezoekers wilde hij in hun muziektaal iets laten zien van zijn eigen geloofsweg. Maanden werkte hij eraan, maar door de hittegolf werd het festival afgelast. Wat toen gebeurde, was heel gek: een paar jaar terug zou hij zielig in een hoekje gaan zitten, nu voelde Sefa opluchting. Hij ziet er de geestelijke betekenis wel van in. In september staat Sefa in de Jaarbeurs. Dan wil hij met duizenden mensen tegelijk oude psalmen en gezangen gaan zingen.

Aflevering #193 Dick en Daniël: Wat heeft hardstyle-dj Sefa in de refobubbel te zoeken? https://open.spotify.com/episode/0iohj2LehAhyvb19JlBR77?si=UdvxLLkIRy-lmt2bXqXz1Q

✏️Interview Nederlands Dagblad (Houvast)
https://www.nd.nl/geloof/geloof/1228515/dj-sefa-vindt-de-psalmen-in-de-berijming-van-1773-geweldig-de

📺 Optredens van Sefa op Defqon.1 https://youtu.be/5mEWXmS3cnM (2022) en https://youtu.be/TR7mmkZuIuk?si=iwIOGBISsR3uWVDn (2024)

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met socioloog en oud-RD-hoofdredacteur Chris Janse en HHK-dominee Johan van Vugt.
Er is nog één traditioneel protestants kerkgenootschap dat groeit: de Hersteld Hervormde Kerk. Meer dan 600 leden kwamen erbij vorig jaar, een groei die met name komt door overstappers uit andere protestantse kerkgenootschappen. De grootste groep komt over uit de Gereformeerde Gemeenten, zegt Chris. ‘Kerkelijke overgangen gaan meestal van rechts naar links, van zwaar naar minder zwaar.’
Maar is dat de hele verklaring? Johan vindt het te makkelijk om de reden van overstappen te reduceren tot lange broeken en verboden televisies. In zijn vroegere gemeente Kruiningen hoorde vooral verhalen over geestelijke nood: mensen die jarenlang dachten dat het heil niet voor hen was, en huilend aan tafel zaten toen ze voor het eerst hoorden dat het ook voor hen kon. Chris erkent die nood, maar ziet ook een keerzijde: is een toename van avondmaalsgangers een goede ontwikkeling of wijst dat juist op oppervlakkigheid? ‘Als je historisch kijkt, zijn kerken met een hoge avondmaalsdeelname er niet rechtzinniger op geworden.’
Ondertussen verandert de toestroom ook de HHK zelf. Inmiddels heeft bijna de helft van de predikanten geen hervormde achtergrond meer. Johan blijft erbij dat de kerk hervormd wíl zijn – een gezindheid van saamhorigheid en ruimte binnen brede marges – maar ziet ook hoe in sommige gemeenten het zangtempo, de kledingstijl en het verenigingsleven langzaam verschuiven richting de cultuur die nieuwkomers meebrengen.
Tot slot blikken Chris en Johan vooruit. Nu de Christelijke Gereformeerde Kerken uiteenvallen, vraagt Johan zich hardop af of afgescheiden kerken niet gewoon moeten terugkeren naar de 'moederkerk'. Chris ziet vooral veel praktische hobbels.

#85 - Waarom de GerGem nooit de reformatorische zuil zullen opgeven
https://open.spotify.com/episode/7i3doTyPUJk4LPus70kSYk?si=99tLKFzxQpCt8U5hRBee2g (met Chris Janse)

#156 Waarom de hersteld-hervormden zo aantrekkelijk zijn voor refo’s
https://open.spotify.com/episode/0QzyFe6nzV6K92VTj9cZui?si=ahgdthJwTfCmUWFXPrJOHg (met Wim van Vlastuin)
Interview wijlen dominee Aart Moerkerken:
https://www.nd.nl/geloof/protestant/1151458/dominee-aart-moerkerken-stempelde-de-gereformeerde-gemeenten-ik

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met columnist Annemarie van Heijningen (Nederlands Dagblad) en emeritus hoogleraar Erik de Boer (Theologische Universiteit Utrecht). Inmiddels heeft drie op de tien Nederlanders een tattoo, en ook in de kerk duiken ze steeds vaker op. Daniël heeft zelf een klein kruisje op zijn pols, Dick voelt vooral aarzeling – hij vindt het zelfs een beetje ordinair. Maar wat zegt het christelijk geloof er eigenlijk over?

Erik liet pas op latere leeftijd een Coventry-kruis van drie spijkers tatoeëren, met de initialen van hem en zijn vrouw eronder: samen aan de voet van het kruis. Voor hem is het verbod in Leviticus 19 minder hard dan het lijkt – in de Griekse vertaling staat er 'geprikte letters', precies wat Paulus bedoelt als hij schrijft dat hij 'de stigmata van Christus' in zijn lichaam draagt. Dick zet de klassieke bezwaren op een rij: van kerkvader Basilius tot het merkteken van het beest en het lichaam als tempel van de Heilige Geest. Annemarie vertelt over haar zoon, die zijn hele arm vol liet zetten.

Het gesprek gaat over toewijding: aan wie verbind je je met wat je in je huid laat etsen? Over rouwtattoos, over hoe je als ouder het gesprek aangaat, en over de overgrootvader die zich ná zijn bekering zó schaamde voor 'geloof, hoop en liefde' op zijn arm dat hij voortaan lange mouwen droeg. En geen zorgen: dit is geen oproep om naar de tattooshop te rennen.

Essay van Daniël over zijn tatoeage: https://www.nd.nl/opinie/opinie/551112/essay-ik-heb-een-tattoo-laten-zetten

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kees van Ekris (54) is sinds een jaar scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Dick noemde zijn functie ooit een 'hondenbaan' – en het eerste jaar van Kees maakte dat niet makkelijker. Hij kreeg heftige kritiek over het spreken (of het niet-spreken) van de kerk over Israël en Gaza. Daar bovenop kwam een bestuurscrisis bij de dienstenorganisatie na ND-onderzoek. En dan wil Kees nog hard gaan nadenken over hoe de kerk publiek moet spreken. Kees groeide op in Veenendaal, 'een echte reformatorische jongen', en raakte als student bestuurskunde in Enschede bijna zijn geloof kwijt – tot hij ontdekte dat de taal van het geloof iets toevoegt aan een leven dat je anders niet begrijpt.

Hij ruilde een mogelijke diplomatencarrière in voor de theologie. Over Israël en Gaza krijgt hij van twee kanten kritiek. Kees legt uit waarom hij weigert simpelweg partij te kiezen. 'Laten we in de kerk allereerst maar eens huilen', schreef hij. Dat is riskante taal, geeft hij toe, maar wel de eerlijkste reactie op wat hij in Israël én onder Palestijnse christenen zag. Hij nodigt Joodse en Palestijnse trainers uit om PKN-leden te leren omgaan met hun verschillen.

Voor Kees is de kerk een gemeenschap waar mensen samenkomen die elkaar nooit hadden uitgekozen, tegen het populistische verlangen naar eenduidigheid in. Zeker zo'n plurale kerk maakt onomwonden naar buiten treden ingewikkeld. Toch zijn er aan die veelkleurigheid ook grenzen. Politiek verschillend denken over migratie mag, zegt Kees, maar 'met fakkels staan voor huizen waar mensen onderdak vinden, dat is onacceptabel.'

Luister ook eens naar deze afleveringen:
- Widya zoekt God - Je thuis voelen in een kerk zonder red flags. Widya in gesprek met Kees van Ekris: https://open.spotify.com/episode/5V8wa3T0LGDMGIQueH1LnI?si=oXBuRl8TQqmuz-VGTeFgNg
- Dick en Daniël geloven het wel - Was de scheuring in de CGK te vroeg? Twee dominees uit het kamp 'Hoogeveen' https://open.spotify.com/episode/7HfrckqvZRsulqM6KdkbZo?si=G5hiK8XUTGyxG44VE_Vd2A

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met ds. Han Schenau (Goes) en ds. Jurrian Oosterbroek (Hoogeveen). De twee dominees zijn lid van het comité dat een nieuwe synode van de zwaar gehavende Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) voorbereidt. Die vergadering moet in september in Hoogeveen plaatsvinden. De Christelijke Gereformeerde Kerken scheuren – over de vrouw in het ambt, over homoseksuele relaties, en dieper nog: over het gezag van de Bijbel en de vraag of je je als plaatselijke kerk moet binden aan landelijke synodebesluiten. Na een kort geding adviseerde de rechter de CGK vorig jaar alsnog een nieuwe synode te beleggen. Die komt er nu. Tegelijk vormt een deel van de Christelijke Gereformeerde Kerken zich opnieuw. Zo staat 'Hoogeveen' tegenover 'Rijnsburg'. Dick en Daniël praten in deze aflevering met de Hoogeveense kant, die naar eigen zeggen 'gewoon christelijk-gereformeerd' wil blijven. Han Schenau, oud-synodevoorzitter, wil niet spreken van 'kampen' – daarvoor zit het verdriet te diep. In dat andere kamp zitten broeders met wie hij veertig jaar optrok. Hij vindt het uiteengaan zoals het nu gaat te vroeg: er is volgens hem nog onvoldoende echt inhoudelijk doorgepraat.  Jurrian Oosterbroek zit als predikant van de 'roepende kerk' in Hoogeveen in een ongemakkelijke spagaat: uitgerekend zíjn kerk nam onlangs een principebesluit om de vrouw in het ambt toe te laten. 'Zie je wel', zeggen de bezwaarden. Terwijl de synodebesluiten die de vrouw in het ambt afwijzen ook voor 'Hoogeveen' nog steeds geldig zijn. Er klinkt ook hoop in deze podcastaflevering. Wellicht vindt deze synode wél een weg vooruit. Han Schenau durft zelfs de ontbinding van zijn kerkverband onder ogen te zien als dat Gods koninkrijk meer dient: 'De Heere is niet van de Christelijke Gereformeerde Kerken afhankelijk.' Dit is lang niet de eerste keer dat Dick en Daniël over de Christelijke Gereformeerde Kerken praten. Dit zijn vorige afleveringen: #54 Gaan de Christelijke Gereformeerde Kerken uit elkaar vallen? https://open.spotify.com/episode/3rcSN0yy8MO30k8TiuKHK4?si=AymTAR-dT9WP20Muoc1gjg #160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren https://open.spotify.com/episode/4dhqCkO490VrZ5ZBDPo77g?si=L8I4N9YsQXaFBY2TqtsZqA #174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken https://open.spotify.com/episode/4tEZDycqAU6Ly3FK8aSc9x?si=JFaqIJQnSTacRkMYxso9Qw #187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden? https://open.spotify.com/episode/7gbaZCOkV3zmi7m9SLPUN0?si=-xbAHC53Szm3bompjijaKg #208 De Christelijke Gereformeerde Kerken storten in. Hoe moet het verder? https://open.spotify.com/episode/3sO3yjK78loEWCnsxz836I?si=Z1AZOcGhTZ-UivprLh6hLw #226 Het is zover: de Christelijke Gereformeerde Kerken zijn gescheurd. Wat betekent dit voor gewone kerkleden? https://open.spotify.com/episode/6iX3ar0oV6kwRtVhNgYTqw?si=o3u8jtg4SfihXU5zPTbT9Q #231 Waarom stappen lokale Christelijke Gereformeerde Kerken naar de rechter? Kan dat niet anders? https://open.spotify.com/episode/64JamQAU0O4iEnKNacrWJG?si=lG6eCOHtTEe-P0s47-kacQ

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ben je vóór of tégen Israël? Het debat lijkt maar twee smaken te kennen. Terwijl er in de kerk vanouds veel verbondenheid met Israël wordt gevoeld, maar je van het leed van de Palestijnen ook niet kunt wegkijken. Toch blijken ook kerkgangers dat gesprek onderling bijna niet meer te kunnen voeren. Waarom lukt dat juist rond Israël zo slecht? En is er een weg uit die impasse?
Daarover praten Dick en Daniël met dominee Lourens Geuze. Hij werkte tien jaar in de regio: bij een Messiasbelijdende gemeente in Haifa, als docent onder Palestijnse jongeren op de Westbank, en later in de christelijke gemeenschap in Nazareth, waar zijn dochter werd geboren. Zijn zoon vernoemde hij naar zijn beste Joodse vriend. Vlak vóór 7 oktober 2023 keerde hij terug naar Nederland. Hij ziet hoe die dag een wissel heeft getrokken in de kerken: predikanten gaan met knikkende knieën de preekstoel op, gemeenteleden weten niet meer goed hoe te bidden.
In zijn boek Weg van Hoop schetst Laurens vijf christelijke visies op Israël – van vervangingsleer tot de bedelingenleer van de Left Behind-boeken. Lourens stelt een zesde visie voor: de verbindingenleer. Geen keihard pro-Israël of glashard pro-Palestijns, maar verbondenheid mét bewogenheid, voor Joden én Palestijnen. Bewust gebruikt hij het woord 'genocide' niet, omdat mensen dan stoppen met luisteren. Hij vertelt over vriendschappen die het conflict hem heeft gekost, over de IDF-soldaten én de Gazanen die hij persoonlijk kent, en over het stille midden – de zo'n 70 procent van de kerk die zoekende is. Want, zo betoogt hij: juist als buitenstaander kun je soms bruggenbouwer zijn waar lokale mensen dat niet kunnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Jan Poortman (82) en Joram Kaat, voor de tiende keer presentator van de EO Jongerendag. Die bestaat vijftig jaar – en zaterdag stromen er weer 15.000 tieners Ahoy in Rotterdam binnen. Voor hele generaties christenen een onvergetelijke ervaring. Maar voor Jan Poortman betekende het feest ook een ander verhaal. 

Het zijn de jaren tachtig. Jan is lid van de Gereformeerde Gemeenten, maar zit ook in het bestuur van de EO. In 1986 staat hij drie minuten op het podium: geschminkt, 15.000 paar ogen op zich gericht. God zorgt als een vader voor je, is zijn boodschap aan de jongeren voor hem. Dat zijn gevaarlijke, misleidende woorden volgens zijn eigen kerkverband. Hij moet ze herroepen in het landelijke kerkblad. Dat weigert Jan. Met zijn gezin moet hij noodgedwongen vertrekken uit zijn kerk. Vriendschappen worden beëindigd. En zijn vrouw staat alleen op het schoolplein. 

Joram Kaat luistert verbijsterd naar Jans verhaal. Voor hem is de EO Jongerendag juist een dag van samen je geloof vieren. Hij presenteert de dag voor de tiende keer. Thema dit jaar: Fearless Generation – over angst, onzekerheid en God die groter is. 

Dick en Daniël bespreken ook de toekomst van de Jongerendag. Een kaartje kost slechts 20 euro – terwijl een festival tegenwoordig moeilijk onder de honderd euro blijft. Dat lukt alleen dankzij donaties van oud-bezoekers die willen dat hun kinderen hetzelfde kunnen meemaken als zij. En Jan? Die is er - ondanks zijn 82 jaar - zaterdag gewoon weer bij.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Vaticaan-watcher en theoloog Hendro Munsterman (even over uit Rome) en Joan Lindhout, die als hervormde jongen toetrad tot de Rooms-Katholieke Kerk.

Officieel zijn er 3,5 miljoen katholieken in Nederland, maar schijn bedriegt. Op zondag bezoeken maar zo'n 90.000 mensen een katholieke misviering. Gebouwen sluiten, parochies fuseren en elk jaar verliest de kerk meer dan 60.000 mensen. Maar er zijn ook lichtpuntjes: migrantengemeenschappen groeien hard, en onder jongeren is een voorzichtige opleving zichtbaar. 600 mensen vonden vorig jaar de weg naar de Rooms-Katholieke Kerk, veel meer dan in de jaren daarvoor.
Een van deze bekeerlingen is Joan Lindhout. Hij groeide op in een orthodox-protestants milieu en was ouderling in een gereformeerdebondsgemeente. Katholiek worden was ondenkbaar. Tot die ene lezing die hij bezocht. Hij sloot zich aan bij de behoudende Pius-broederschap, die vasthoudt aan de mis in het Latijn. Die keuze is niet zonder risico: mogelijk komen de priesters van de broederschap vanaf 1 juli buiten de kerk te staan. Hoe is het als nieuwe katholiek om bij zo'n club te zitten? 
Hendro schetst de bewogen geschiedenis van de Nederlandse katholieken en ziet lichtpuntjes in nieuwe missionaire initiatieven. Zijn advies: katholieken moeten leren open over hun geloof te praten. Zie voor meer informatie over Joans boek Dat Nooit: joanlindhout.com

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met oud-partijleider van de Partij voor de Dieren en theoloog Marianne Thieme en dominee Tim Vreugdenhil. Christenen eten gewoon alles. Ze kennen geen spijswetten of lijstjes met verboden voedsel. Maar betekent dat ook dat eten een neutraal onderwerp is? Heeft de Bijbel christenen dan niks te zeggen over wat er op hun bord ligt?
Oud-politica Marianne Thieme werd vegetariër in haar studententijd, mede door wat ze zag in de bio-industrie rondom Ede waar ze opgroeide. Sinds 2015 is ze vegan. Tijdens haar theologiestudie, opgepakt ná haar afscheid van de Tweede Kamer, ontdekte ze: de Bijbel spreekt veel uitgebreider over voedsel, land en dieren dan de gemiddelde kerkganger denkt. Het Oude Testament is niet afgeschaft – maar biedt juist een alternatief voor ons kapitalistische systeem dat dieren én boeren uitknijpt. Ze vindt het pijnlijk dat de Biblebelt bekendstaat als bolwerk van de bio-industrie – terwijl mensen er de Bijbel serieus zeggen te nemen. In de Kamer had ze daar veel discussies over met haar SGP-collega’s. 
De Amsterdamse stadsdominee Tim Vreugdenhil schreef eerder dat elke maaltijd eigenlijk een sacrament is. Tim werd via zijn dochter parttime vegetariër. Voor veel gelovigen is voedsel een neutraal onderwerp, terwijl je best meer zou mogen beseffen dat voor iedere maaltijd iets gestorven is. Het is een vorm van gebrokenheid. 
Dick en Daniël praten met Tim en Marianne ook over supermarktprijzen, leren koken en samen eten. Én over bidden voor je maaltijd. Waarom is dat belangrijk? En hoe doe je dat als er niet-gelovige gasten aan tafel zitten? Het blijkt dat stilte voor de maaltijd ook mensen die niet in God geloven veel kan brengen. En ze bespreken wat het betekent dat het avondmaal - het centrale ritueel van het christendom - óók over eten gaat. Is dat eigenlijk geen vreemd ritueel om te doen zonder een echte maaltijd daaromheen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met historicus John Exalto (Rijksuniversiteit Groningen) en Frans van Hartingsveldt, bestuurder aan het Fruytier College in Apeldoorn. Zo'n 25.000 kinderen zitten in Nederland op reformatorische middelbare scholen. Dick en Daniël gooien het er maar meteen in: zij zaten zelf ook op een refoschool. Frans was zelfs de leraar Latijn van Dick. 'Ik kan alle rijtjes nog dromen.' Waarom zou je kiezen voor een reformatorische school? Frans legt uit dat die een sterk eigen profiel heeft: de noodzaak van wedergeboorte en bekering staat centraal. John vult aan: op gereformeerde scholen leren kinderen dat ze gered zijn, op reformatorische scholen dat ze nog gered moeten wórden. Maar refoscholen begonnen óók als reactie. Op de ontkerstening van het protestants-christelijk onderwijs in de jaren zestig, op nihilisme en autonomie als nieuwe religie. John schetst hoe de 'SGP-sleutel' van Piet Kuyt en de Mammoetwet van 1968 de weg vrijmaakten voor scholen als de Driestar, het Van Lodenstein en de Wartburg. Wat dat heeft opgeleverd? Veel emancipatie. Kinderen uit kleine, bevindelijke gemeenschappen gingen voor het eerst naar grotere steden, en gingen vervolgens doorstuderen. Ook meisjes. Al is er ook de anekdote van de decaan die aan elk meisje vroeg: 'Is de Pabo niet iets voor jou?' Want daar had je later als moeder ook nog iets aan. En dan zijn er de uiterlijke kenmerken: de rok voor de meisjes, de psalmen, de Statenvertaling. Zijn die wezenlijk voor het reformatorisch onderwijs? Frans vindt van niet, John zet ze in historisch perspectief. En hoe zit het met de veiligheid van kinderen die anders geaard zijn? Het bijzonder onderwijs ligt onder een vergrootglas. Hoe lang zal Nederland nog refo-scholen kunnen tolereren? Of zie je dan niet wat ze te bieden hebben?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en bijbelleraar Willem Ouweneel (81). Tongentaal is iets van pinkstergelovigen. Of vooral iets uit de tijd van de Bijbel. Of klopt dat beeld niet? Op de Opwekkingsconferentie spreekt directeur Lourens du Plessis openlijk in tongen. Is tongentaal - glossolalie of klanktaal - gewoon 'abacadabra' of een vergeten christelijk gebruik dat aan een comeback bezig is? Wat zegt de Bijbel er eigenlijk over? 

Willem Ouweneel groeide op in de Vergadering van Gelovigen, waar tongentaal 'niet meer van deze tijd' was. Totdat een vriend hem vier uur lang met bijbelse argumenten om de oren sloeg — en hij op de terugweg naar huis zomaar begon te spreken. Sindsdien staat hij er voor open, maar hij blijft ook kritisch: veel van wat hij in de kerk hoort, is wat hem betreft gewoon gebrabbel. En Paulus, betoogt hij, waarschuwt daar in 1 Korintiërs 14 juist tegen. Veel charismatische christenen begrijpen die tekst volgen hem verkeerd.

Dick en Daniël besprek met Willem Ouweneel de twee uitersten: de cessationist die zegt dat alle gaven van de Geest zijn opgehouden, en de charismaticus die zegt dat je niet vol van de Geest kunt zijn zonder tongentaal. Ze hebben het volgens Ouweneel allebei bij het verkeerde eind. Wat hij wél gelooft: genadegaven zijn altijd voor anderen, niet voor jezelf.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met organist Marco den Toom en psalmenkenner Jaco van der Knijff. Het is een typisch Nederlands fenomeen: met z’n allen psalmen zingen bij een orgel. In Katwijk komen daarvoor jaarlijks zelfs duizenden mannen bij elkaar. Hoe zijn die oude psalmen zo belangrijk geworden voor Nederlandse protestanten? Waarom zingt de ene kerk ze ritmisch en de andere op hele noten? Waarom vinden sommige christenen dat je uitsluitend psalmen mag zingen in de kerk - ook al komt Christus er niet in voor? En waarom lijken ze vrijwel overal langzaam te verdwijnen als er gezangen en opwekkingsliederen aan het repertoire worden toegevoegd? 
Jaco is theoloog en hymnoloog. Hij legt uit hoe Calvijn in Genève besloot de gemeente in de eigen taal te laten zingen, hoe dat 124 unieke melodieën opleverde en hoe de berijming van 1773 een staatsproject was dat binnen een generatie overal werd ingevoerd. Opwekking of gezangen? Geen kerklied zingt zo lekker als psalmen, weet Marco uit zijn jarenlange ervaring als organist. Liefst niet-ritmisch. Hij begeleidt de duizenden mannen die ieder jaar in Katwijk psalmen komen zingen. En wat is er mis met psalm 114? Die psalm zou totaal onzingbaar zijn. Maar klopt dat wel?

Luister ook aflevering #209 Waarom is het orgel zo heilig in sommige kerken?

Jaco van der Knijff schreef ‘Ons psalmboek’ over psalmen zingen in de gereformeerde traditie. debanier.nl/ons-psalmboek

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Tirza van der Graaf (Blauw Bloed) en Nelleke de Bruin, eigenaar van fanaccount op Instagram @alexia_van_oranje. Het is weer (bijna) Koningsdag! Dick en Daniël zijn niet erg van de oranje outfits, maar bespeuren wel een grote koningshuisliefde in protestantse kring. Vooral onder reformatorische christenen is de aanhang voor het Oranjehuis groot. Waar komt dat vandaan?, vragen ze zich af. Speelt ‘God, Nederland en Oranje’ een grote rol, of is dit toch vooral een ‘verantwoorde’ manier van je vergapen aan glamour? Nelleke vertelt wat er komt kijken bij het beheren van een fanaccount met bijna 200.000 volgers én over haar gedroomde ontmoeting met prinses Alexia. Tirza volgt het koningshuis al járen op de voet. Zou Amalia zich vaker op de Biblebelt moeten vertonen - als juist daar de aanhang zo groot is? Nemen jonge refo’s de liefde voor het koningshuis wel over van de oudere generaties? En waarom maakt de geringe kerkelijkheid van de moderne Oranjes voor hun reformatorische fans zo weinig verschil?

Luister ook:
#104 Alles wat je wilt weten over het geloof van de oranjes: nd.nl/dd104

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met pastoor en ND-columnist Jan-Jaap van Peperstraten en dominee Almatine Leene, voorzitter van Veilige Kerk. Philip Yancey, de Amerikaanse bestsellerauteur, biechtte begin dit jaar op dat hij jarenlang een buitenechtelijke relatie had. Ga je dan zijn pastorale boeken niet heel anders lezen? Moet je ze misschien zelfs wegdoen? Die vraag is groter dan Yancey alleen. Want wat doe je met Karl Barth, die openlijk in een driehoeksverhouding leefde? Met Jean Vanier, stichter van de Arche-beweging, die kwetsbare vrouwen misbruikte in de intieme context van geestelijke begeleiding? Met Bill Hybels? Met Augustinus, die zijn vriendin en kind op straat zette om een godzalig leven te leiden? En met David, wiens psalmen we nog steeds zingen terwijl zijn daad met Bathseba in onze tijd gewoon verkrachting zou heten?
Jan-Jaap deed zijn Vanier-boeken weg — omdat hij zich bedrogen voelde door iemand die hij zo dichtbij had gelaten in zijn geestelijk leven. Almatine hield tot nu toe al haar boeken van 'foute auteurs'. Niet als goedkeuring, maar als waarschuwing: voor zichzelf, voor de neiging om leiders te verheerlijken, en als tegenwicht tegen de cancelcultuur die ze — ook als christen — principieel afwijst.
Dick en Daniël vragen hun gasten ook naar wat de katholieke kerk doet als een charismatische stichter wordt ontmaskerd, en waarom de protestantse wereld daar veel minder greep op heeft. En hoe voorkom je dat dit überhaupt gebeurt? Niet door zwaardere straffen, zegt Almatine, maar door de drempel om te bekennen zo laag mogelijk te houden — liefst vóórdat die misstap heeft plaatsgevonden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Henk Boerman, begeleider van pioniersprojecten (IZB) en auteur van het boekje Biertje met de dominee – Missionair kerk zijn op het platteland. In een dorp kent iedereen elkaar. De kerk staat al eeuwen op het plein. En toch is het juist op het platteland soms erg lastig om missionair te zijn. Familie is belangrijker dan in de stad, en de dingen liggen vaak veel meer vast, legt Henk uit. 'Een ouderling die twee generaties terug iets verkeerds deed, dat klinkt nog na.' En voor de standaard pioniersaanpak - een nieuwe, laagdrempelige geloofsgemeenschap beginnen - zijn veel dorpen gewoonweg te klein. Dat moet dus anders. 
Hoe? Nou in Drenthe, een van de meest ontkerkelijke regio's van Nederland, draait al een aantal jaar Missie Westerveld. Dat is een missionaire beweging waarbij protestantse gemeenten, een hersteld-hervormde gemeente én een katholieke parochie samenwerken om het evangelie in de regio te laten klinken. Mede daardoor vond dit jaar The Passion plaats in Dwingelo. Je kunt missionair zijn in jouw dorp, ontdekte Henk. Als je met een paar dingen rekening houdt. En misschien begint pionieren in een dorp wel met rouwen om wat er al voorbij is. Pas daarna kun je weer bouwen.

Biertje met de dominee: https://www.vuurbaak.nl/product/biertje-met-de-dominee
Aflevering #166 Kerken kunnen beter soep dan koffie schenken. En andere tips van een missionair predikant
 https://open.spotify.com/episode/5Bbk783qRcZdLwpxWZTOq7?si=s-YIDxgzQRmoQoutB9Qjjg

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met influencer Noor van der Weijden en dominee Gerard van Zanden (Katwijk). Het is zonnige zomerzondag aan de Katwijkse boulevard. Aan de ene kant zie je de strandgangers, genietend van de zon. Aan de andere kant de kerkgangers, stemmige gekleed, slalommend tussen de badgasten door. En dan is er nog de ijsjeskar. Ga je in de rij staan of niet?
Het ijsje op zondag is hét symbool geworden voor een veel bredere vraag: hoe ga je als christen om met de zondag? Noor van der Weijden deelt al twee jaar 'Zondag Kerkdag'-video's op TikTok en wil vooral laten zien wat een ‘gelovige’ zondag voor prachtige dag kan zijn: kerk, familie, vrienden, een glas wijn. Soms koopt ze een ijsje. Daar heeft ze dan geen schuldgevoel over. Maar boodschappen doen? Liever niet. 
Dominee Gerard van Zanden heeft op zondag zijn drukste werkdag. Rustig is anders. Tóch kiest hij er principieel voor geen marathons op zondag te lopen – ook al moet hij daarvoor standaard die van Rotterdam en Amsterdam laten schieten. 'Als ik een keer ga, ga ik er volgend jaar twee doen.' Één keertje deed hij in zijn studententijd op zondag boodschappen. Hij fluistert het bijna. Want hij zou het nooit meer doen.
Dick en Daniël praten met hun gasten door over de Bijbelse achtergrond van Sabbat én zondag, over de 17e-eeuwse strijd tussen de voetianen en coccejanen (mag je met paard en wagen erop uit?), over de koopzondag in Katwijk, en over de vraag of zondagsrust nu vooral een zaak van het geweten is, of een gebod.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met spreker en trainer Paulien Vervoorn en Dirk-Jan Nijsink, ouderling in de Gereformeerde Gemeente van Utrecht. Een ouderling die op de kansel staat en een preek voorleest die hij niet zelf heeft geschreven. Is dat een volwaardige kerkdienst – of toch een beetje behelpen? In veel gereformeerde kerken is het een bekend verschijnsel, en ook in de grote PKN krijgen ze er steeds vaker mee te maken. In de Gereformeerde Gemeenten bestaan ‘leesdiensten’ al sinds de oprichting van het kerkverband – er zijn daar altijd meer gemeenten geweest dan predikanten. Dirk-Jan doet al twaalf jaar aan ‘preeklezen’, en hij worstelt er nog steeds mee. Het voelt vreemd om iets voor te lezen dat niet helemaal je eigen tekst is. Paulien, die een heel handboek schreef voor preeklezers en overal trainingen geeft, ziet het anders. Preeklezen hoeft geen noodoplossing te zijn. Mits je het goed doet: een preek niet zozeer voorlezen, maar doorleven en overbrengen. Eigen voorbeelden toevoegen. Loskomen van het papier. Aansluiten bij je eigen gemeente.
Dick en Daniël vragen door: wat mag je aanpassen aan een preek van een ander? Moet je de maker altijd om toestemming vragen? En waarom zou een dominee eigenlijk zelf niet een preek van een collega voorlezen als hij in die week drie uitvaarten heeft gehad? 

Gratis checklist voor preeklezers bij Handboek preeklezers van Paulien Vervoorn: geloofwaardigspreken.nl/gratis

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met journalist en ervaringsdeskundige Harmke Zonnebeld en hoogleraar ethiek Stef Groenewoud (Theologische Universiteit Utrecht). Een op de vijf-zes stellen heeft te maken met vruchtbaarheidsproblemen. Toch gaat het daar in christelijke kring nauwelijks over. 'Dan neem je toch een hond?' wordt er gezegd. Of: 'Je moet blijven vertrouwen.' Jarenlang hadden Harmke en haar man Stephan daardoor het gevoel: we moeten het alleen uitzoeken met onze kinderwens. Samen gingen ze een heel traject door: een TESE-operatie, twee rondes ICSI, vijf teruggeplaatste embryo's - en na drie à vier jaar: dochter Eva.
Harmke vertelt open over de hormoonspuiten, de ziekenhuisbezoekjes die niet te plannen waren, het gevoel zwanger te zijn terwijl je dat niet bent, de teleurstelling als het opnieuw niet lukt. En hoe haar man Stephan zich machteloos voelde, en schuldig door zijn onvruchtbaarheid.
Stef Groenewoud schetst het ethische kader. Wat kan en mag er naar christelijk perspectief? Waar liggen de grenzen? Wat kan echt niet meer? En hoe denkt christelijk Nederland over donorzaad, draagmoederschap en de vraag of een homoseksueel stel ook in aanmerking zou mogen komen? Het gesprek gaat verder over rest-embryo's in de vriezer, de rommeligheid van het verre van ideale leven en wat je als omstander wél of juist níet moet zeggen tegen iemand die dit doormaakt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met oudtestamenticus Koert van Bekkum (Theologische Universiteit Utrecht) en systematisch theoloog Gijsbert van den Brink (Vrije Universiteit Amsterdam). Precies honderd jaar geleden verloor dominee Geelkerken zijn ambt omdat hij openlijk twijfelde of de slang in Genesis 3 werkelijk hardop had gesproken. De gereformeerde synode van Assen legde vast: alles in Genesis 2 en 3 heeft zintuigelijk waarneembaar plaatsgevonden. Maar was dat terecht? En wat betekent die uitspraak voor hoe we vandaag de Bijbel lezen?

Bijbelwetenschapper Koert laat zien waarom Genesis 1-11 een ander soort tekst is dan veel gelovigen gewend zijn te denken — en waarom dat erkennen niets afdoet aan het gezag van de Schrift. Integendeel volgens hem. Gijsbert maakt een onderscheid tussen de Bijbel letterlijk nemen en de Bijbel serieus nemen. 'De bijbellezer die zegt: ik lees gewoon wat er staat - die is eigenlijk al veel meer door de moderniteit beïnvloed dan hij doorheeft.'  En ze bespreken waarom de zondeval voor hen wél een historisch karakter heeft. Want als dat slechts een verhaal is en God in het verleden niet echt met mensen iets gedaan heeft, waarom zou Hij dat dan nu wel doen?
Dick en Daniël vragen ook naar het hellend-vlak-argument. Veel gelovigen redeneren: als Genesis niet letterlijk gelezen wordt, wat staat er dan daarna ter discussie? En hoe lees je als niet-theoloog de Bijbel op een goede manier, zonder te verzanden in vragen die je onzeker maken?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Meld je aan voor 'Lewis voor je leven'! via nd.nl/lewis

Met dominee Hanneke Ouwerkerk (Utrecht) en ND-journalist en Lewis-kenner Maurice Hoogendoorn. De openingsfilm van filmfestival Reflect is volgende week Freud's Last Session: een fictief gesprek tussen Sigmund Freud en C.S. Lewis. En eind 2026 verschijnt een gloednieuwe Narnia-film. Reden genoeg voor Dick en Daniël om zich te verdiepen in een van de meest gelezen christelijke schrijvers aller tijden. Een man die geen theoloog was, maar wiens boeken de meeste theologen al decennia's overleven.
Wie was Jack – zoals zijn vrienden hem noemden? Een Iers-Britse literatuurprofessor in Oxford en Cambridge, die als overtuigd atheïst na nachtelijke gesprekken met Tolkien (Lord of the Rings) tot geloof kwam. Die in de Tweede Wereldoorlog op de BBC miljoenen Britten toesprak over wat het christelijk geloof eigenlijk inhoudt. Die stierf op exact dezelfde dag als John F. Kennedy – waardoor bijna niemand opmerkte dat hij er niet meer was.
Hanneke en Maurice vertellen over de boeken die hen het meest raakten: Onversneden Christendom, Het probleem van het lijden, het dunne en rauwe Verdriet, dood en geloof – en uiteraard de Kronieken van Narnia, die Lewis zelf nadrukkelijk geen allegorie noemde maar een alternatieve wereld: hoe zou het eruit zien als God ook daar mens zou worden?
Ze bespreken zijn fameuze 'lunatic, liar or Lord'-redenering, zijn beeld van de hel als een stad waaruit mensen zelf niet weg willen – de hel zit van binnenuit op slot – en de vraag of zijn apologetische werk vooral een fase is in een geloofsleven, of iets wat je blijft dragen. En waarom zijn stijl – ratio én verbeelding tegelijk – hem zo uniek maakt. En waarom 'doe maar alsof' volgens Lewis helemaal geen slechte geloofsstrategie is.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Peter Kruijt, voorganger van de Baptistengemeente Amersfoort, en Dirk de Bree, dominee van de Nieuwe Kerk (PKN) in Utrecht.

Lang was het verhaal van de kerk in Nederland er één van secularisatie, krimp en kerksluitingen. Maar iets lijkt te schuiven. Sommige min of meer traditionele protestantse gemeenten groeien weer – en het zijn opvallend vaak twintigers die binnenlopen.

Dirk leidt de Nieuwe Kerk die uit haar voegen barst. Zijn voorganger begon dertig jaar geleden te bidden om volle balkons – terwijl er beneden vijftig mensen zaten. 'Wij staan op de schouders van een biddende generatie,' zegt Dirk. Peter zag zijn baptistengemeente in Amersfoort de afgelopen drie jaar met tweehonderd mensen groeien, nadat ze gingen kerken in een voormalige rooms-katholieke kerk.

Dick en Daniël vragen hun gasten of dit échte groei is of vooral 'circulation of the saints'. Er verkassen zeker gelovigen van de ene naar de andere gemeente, erkent Peter. Maar dat doen ze niet lichtvaardig. Er komen ook mensen van buiten – nieuwsgierige twintigers zonder kerkelijke achtergrond die gewoon binnenlopen. Dirk: 'De drempel om naar een kerk te gaan is echt mega laag geworden.' Gen Z googelt, vindt een gemeente en gaat.

Ze verlangen naar houvast, naar gemeenschap in een tijd van eenzaamheid, en – verrassend genoeg – naar rituelen

Wat zeg je tegen de gemeente die krimpt, bidt, en het tij niet ziet keren? 'Die formule hebben wij niet in Amersfoort,' zegt Peter. Dirk vult aan: 'Onderschat niet wat Jezus aan het doen is. Hij kijkt anders dan wij kijken.'

Column Mark de Jager: https://www.nd.nl/opinie/columns/1303062/de-protestantse-kerk-heeft-een-gigantisch-missionair-probleem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met psycholoog en EFT-therapeut Aukelien van Abbema en Jorieke Kammeraat, oprichter van Roots dating. De tijd dat je je toekomstige partner vanzelf tegenkwam op de jeugdvereniging of in de kerkbank is niet helemaal voorbij – maar ook voor christenen staat online daten allang met stip op één. Hoe werkt dat? En waarom blijft het voor zo veel christelijke singles zo ingewikkeld?

Aukelien schrijft boeken over single zijn in de kerk, en ontdekte in haar eigen datingleven dat er achter mislukte dates vaak gewoon angst schuilt. Angst dat iemand je leuk vindt. Angst om af te wijzen. Ze voelde zich als single in de kerk een tweederangsburger: 'Ik stond onderaan in de hiërarchie, ergens in de categorie ziek en in de gevangenis.' Jorieke richtte Roots op omdat ze vond dat online christelijk daten zo'n 'truttig imago' had – en ontmoette haar man toen hij journalist-achtig een profiel aanmaakte op haar eigen platform. 

Dick en Daniël vragen hun gasten ook naar hardnekkige patronen: mannen die niet reageren of emotioneel onvolwassen zijn, vrouwen die steeds kritischer worden naarmate ze langer single zijn. En wat moet je zeggen tegen die tante op de verjaardag die maar niet begrijpt waarom jij nog steeds niemand hebt gevonden?

Luister ook #108 Waarom het voor singles ingewikkeld is in de kerk
https://open.spotify.com/episode/6bmg7VlumMJpPalkby5ZR7?si=e2a62f0fde414631

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Ariaan Baan (48). Evangelist Tom de Wal mag zeggen dat ‘God altijd geneest’, Ariaan weet dat zijn leven steeds meer beperkingen zal kennen - zo veel dat hij er uiteindelijk aan zal overlijden. De Groningse dominee heeft de ziekte van Huntington, een progressieve hersenziekte die niet te genezen is. Zijn moeder had het ook, dus Ariaan weet wat hem te wachten staat, vertelt hij in de podcast. Hoe leef je daarmee, als je in de tijd die je rest niet alleen patiënt wilt zijn, maar ook mens, geliefde, vader, gelovige? De oplossing van De Wal vindt hij misleidend, al begrijpt hij dat mensen naar diens genezingsdiensten gaan. Waar komt ziekte dan vandaan? Is het inderdaad van de duivel, zoals Tom de Wal stelt? Of komt het uit Gods vaderlijke hand (Heidelbergse Catechismus)? Ariaan schreef een boek over goed, christelijk leven - of je nu ziek bent of niet: Virtuoos leven. Euthanasie is voor hem geen optie. ‘Ik heb bij mijn moeder gezien dat ze ook op haar ziekbed veel kon betekenen.’

Boek: Virtuoos leven. Zeven deugden om goed te leven in een dolgedraaide wereld: https://www.theologie.nl/boek/virtuoos-leven/?srsltid=AfmBOopTHVh8iz7o6I6Zw6g4OJvRwLM0sL0GxlHtqNXPSu9_3AiKR44X

Aflevering Dick en Daniël met Tom de Wal: #229 https://open.spotify.com/episode/1v0fUF1SO0abtx2kHXhqF4?si=MuqAjk-ARYiaoH6s5Ujp1Q

Twee eerdere afleveringen met zieke christenen:
#102 Hoe leef je als je binnenkort gaat sterven (Bert Wiersema):
https://open.spotify.com/episode/2nmKhu6fKFG2muRx0XL5h0?si=kinX0-iTQc2RMQzGJpZSbQ

#192 Geloven met kanker. Hoe voorganger Jan Pool op God blijft vertrouwen, ondanks zijn ziekte
https://open.spotify.com/episode/4xCFoRjNoDH8k7VqcDZ0ds?si=tZMnxJUkTguGppvZxmsfBw

Interview met Ariaan Baan: https://www.nd.nl/geloof/protestant/1278052/dominee-ariaan-baan-heeft-de-ziekte-van-huntington-ik-blijf-a

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met gepensioneerd huisarts Nico Wolswinkel en onderzoeker Wieke Ligtenberg. Euthanasie, daar zijn christenen vanouds tegen. Want God geeft het leven. Maar dan komt ineens die vraag van je goede vriend, je broer, je moeder: ik wil euthanasie, wat zou je daarvan vinden? Of je bent huisarts. ‘Dokter, wilt u mij helpen sterven?’ Nico heeft vanuit zijn geloof altijd geweigerd euthanasie uit te voeren - ‘Ik ben dokter geworden om mensen beter te maken’. Maar hij bracht de optie wel altijd ter sprake. Want dat hoort, vindt hij, bij zijn professionaliteit als dokter. Hoe werkt het precies als een patiënt met zo’n vraag bij de dokter komt? 
Wieke ziet dat euthanasie uitvoeren voor artsen behoorlijk psychisch belastend kan zijn. ‘Ik ken een huisarts die na een euthanasie de rest van de dag zijn bed in duikt.’ Daar is in alle discussies te weinig aandacht voor, zegt ze. Haar onderzoek naar de rol van dokters bij euthanasie aan de Theologische Universiteit Utrecht moet daar verandering in brengen. 
Voor wie nu denkt: euthanasie, dat is ver van mijn bed in mijn christelijke omgeving - vergeet het maar!, zeggen ze beiden. Ook onder christenen is actieve levensbeëindiging steeds meer geaccepteerd geworden. En de vraag hoe jij je levenseinde voor je ziet, is vroeg of laat echt voor iedereen relevant.

Boek 'Euthanasie en de dokter': https://www.skandalon.nl/shop/alle-boeken/755-euthanasie-en-de-dokter.html
Eerdere aflevering:
#150 Waarom christenen minder negatief zijn over euthanasie
https://open.spotify.com/episode/77kda8PZyOMCtQgORuWpJH?si=NE75mlhTS8CBJIjtyxDKCg

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met advocaat Hans Bügel en kerkrechtdeskundige Leon van den Broeke. Mag je als christen je eigen broeders en zusters voor de rechter slepen? De lokale Christelijke Gereformeerde Kerken van Lelystad en Hasselt zien geen andere oplossing dan een kort geding tegen hun zusterkerk Eben Haëzer op Urk. Ook al waarschuwt Paulus ertegen (1 Korintiërs 6) en zet het de spanningen in het scheurende kerkgenootschap nog verder op scherp. Hans is advocaat van Lelystad en Hasselt. Hij legt uit waarom procederen soms onvermijdelijk is. En waarom dat niet on-christelijk hoeft te zijn. ‘Dit is juist om de vrede te herstellen.’ Over de vraag of je als christen naar de rechter mag stappen, hebben christenen altijd veel nagedacht, vertelt Leon. Hij somt opvallende zaken van de laatste jaren op, waarbij kerken betrokken waren. Meest tragisch was misschien wel onlangs de zaak van de hersteld-hervormde dominee Willem Jan op ‘t Hof tegen zijn kerk in Driedorp. Het overlijdensbericht van de predikant en oud-hoogleraar kwam op dezelfde dag als het bericht dat deze rechtszaak zou worden voortgezet. 

Eerdere afleveringen van Dick & Daniël over de CGK:
#54 Gaan de Christelijke Gereformeerde Kerken uit elkaar vallen?
https://open.spotify.com/episode/3rcSN0yy8MO30k8TiuKHK4?si=AymTAR-dT9WP20Muoc1gjg
#160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren
https://open.spotify.com/episode/4dhqCkO490VrZ5ZBDPo77g?si=L8I4N9YsQXaFBY2TqtsZqA
#174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken
https://open.spotify.com/episode/4tEZDycqAU6Ly3FK8aSc9x?si=JFaqIJQnSTacRkMYxso9Qw
#187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden?
https://open.spotify.com/episode/7gbaZCOkV3zmi7m9SLPUN0?si=-xbAHC53Szm3bompjijaKg
#208 De Christelijke Gereformeerde Kerken storten in. Hoe moet het verder?
https://open.spotify.com/episode/3sO3yjK78loEWCnsxz836I?si=Z1AZOcGhTZ-UivprLh6hLw
#226 Het is zover: de Christelijke Gereformeerde Kerken zijn gescheurd. Wat betekent dit voor gewone kerkleden? https://open.spotify.com/episode/6iX3ar0oV6kwRtVhNgYTqw?si=o3u8jtg4SfihXU5zPTbT9Q

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vroeger streepte de christelijke bibliotheek vloeken en lelijke woorden door in boeken. De televisie ging uit als er werd gevloekt.  Is dat de manier waarop je als christen met vloeken moet omgaan? 
Carin en Martijn vertellen waar vloeken vandaan komt, dat een krachtterm kan helpen als er iets pijnlijks gebeurt (‘Iedereen heeft een ventielwoord nodig’), waarom Nederlanders vloeken met ‘God’ en ‘Jezus’ en waarom het derde gebod over meer gaat dan vloeken.
Over het pleidooi tien jaar geleden van theoloog Rikko Voorberg om ‘gvd’  meer te zien als het vervloeken van het kwaad, zien Martijn en Carin wel wat. Tenminste, als dát de intentie is. Want zo wordt dit niet meer begrepen. 
Wil je iemand aanspreken op het vloeken, leg dan uit wat de vloek met jou persoonlijk doet, is hun advies. Dat sluit beter aan dan over de heiligheid van God te beginnen tegen iemand die niet gelooft.
Martijn had in zijn vorige werk een collega die ‘Halleluja’ zei als iemand vloekte met ‘Jezus’. Dat is ook een luchtige manier om een vloek om te zetten in een lofprijzing, vindt Martijn. Want je kunt niet altijd een heel gesprek beginnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is de meest besproken en omstreden evangelist van Nederland: Tom de Wal. Afgelopen weekend kwam Tom landelijk in het nieuws doordat de politie op last van de burgemeester zijn genezingsdienst in Tilburg onderbrak én hem aanhield op straat toen hij daar doorging met het bidden voor bezoekers. Maar hij is al veel langer bekend en controversieel, maar praat bijna nooit met de media. 
Dick en Daniël gaan voor een fair gesprek met een hoop kritische vragen. Had Tom zijn arrestatie niet kunnen voorkomen? Past dit niet gewoon mooi in het plaatje om zijn onlangs verschenen boek Verwacht Vervolging te promoten? En kun je dit nu christenvervolging noemen, zoals Tom doet, juist in de week dat Open Doors uitkomt met de Ranglijst Christenvervolging?
Tom gaat in dit uitgebreide gesprek in op alle vragen. En Dick en Daniël willen ook meer weten over zijn roeping, zijn visie op genezing en zijn verhouding tot andere kerken.

Lees alles over de arrestatie van  Tom de Wal en wat er volgde via:
https://www.nd.nl/geloof/geloof/1301690/wat-schrijft-het-nederlands-dagblad-over-de-arrestatie-van-ge

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Willem Visscher van de Gereformeerde Gemeente in Amersfoort en mediator en columnist Steef Post. Kerkenraadsleden in de reformatorische wereld zijn mannen van aanzien, gekleed in stemmig zwarte pakken. Ze geven leiding aan de gemeente. Hoe kan het dat sommige ouderlingen en diakenen van zichzelf niet zeggen dat ze ‘het ware geloof’ hebben - vraagt Steef zich af. Hij schreef er behoorlijk kritische columns over in het Reformatorisch Dagblad. Willem kijkt er pragmatischer naar: sommige mensen hebben ‘het lampje op de rug’. Als ze serieus met geestelijke zaken bezig zijn, kunnen ze best eventueel diaken worden. Wat is het verschil met ouderlingen? En waarom zitten kerkenraadsleden in de Gereformeerde Gemeenten soms tientallen jaren? Steef, die na negen jaar kerkenraad in de Gereformeerde Gemeente van Gorinchem weer ‘gewoon in de kerkbank zit’,  denkt dat het gezonder is om een maximaal aantal jaren aan het ambt te verbinden, zoals in veel andere kerken gebruikelijk is. 

Eerdere aflevering met Willem Visscher:
🎧 #180 Waar gaat het naartoe met de Gereformeerde Gemeenten:
https://open.spotify.com/episode/2kpl9b0VUdrd9Avbq6X0x2?si=12mnOF2hTN2CSAIiIPHbfw
📘 Bundel Welbeschouwd in meervoud:
https://www.debanier.nl/welbeschouwd-in-meervoud-e-book

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift? Denk mee op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket!

Met tv-presentator Joris Linssen en dominee Anne-Marie van Briemen. Het is bijna Kerst. Iedereen lijkt dan wel een beetje geloviger: kerststalletjes en kerstliederen overal, de kerken zitten vol. Hoe luisteren mensen die zich nooit gelovig zouden noemen naar al die bijbelverhalen? Wat spreekt hen aan in de kerk, en hoe sluit je daar als dominee en kerkganger bij aan?

Joris - bekend van o.a. tv-programma Joris’ kerstboom - werd bij het kerkasiel in Kampen zeer geraakt door wat gelovigen kunnen betekenen. Met dominee Anne-Marie van Briemen voerde hij lange gesprekken over geloof, in de aanloop naar zijn theatervoorstelling Lieve hemel. Dat gaat over het bijbelboek Ruth. Wat heeft Joris van dominee Anne-Marie geleerd? Is hij dichter bij het geloof gekomen?

‘Het valt me op dat jullie graag willen dat iemand bij de club komt’, zegt Joris lachend. Hij blijft zich niet-gelovig noemen, maar de ‘medemenselijkheid’ raakt hem diep. Al ziet hij ook christenen handelen in weerwil van een geloof. ‘Wees wat meer een Jezus!’

🎧 Twee eerdere afleveringen van Dick en Daniël die voorbij komen in deze podcast: #139 BN’er Bastiaan Ragas is na zijn ‘ommekeer’ gegrepen door de Bijbel https://open.spotify.com/episode/3pz4wFzIG0HyOyUIKOCc2O?si=qD2EFSECRHGoRktyMVqFHQ

#199 Keert het kerkasiel in Kampen zich niet vroeg of laat tegen de kerken? https://open.spotify.com/episode/5lv27BboKG4gpdYah4e3uv?si=x_imxzqGQnadaN2U-aWyTg

Theatertickets voor Joris Linssen zijn voorstelling: theaterlievehemel.nl 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift? Denk mee op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket!

Te gast zijn CGK-dominees Alwin Uitslag en Cees-Jan Smits. Ze staan hetzelfde in het geloof en óók in de gevoelige discussies als over de vrouw in het ambt. Ze willen allebei christelijk-gereformeerd blijven, en zouden zo samen avondmaal kunnen vieren. En toch horen ze straks niet meer bij hetzelfde kerkverband. De scheuring van de Christelijke Gereformeerde Kerken was al een tijdlang aanstaande, maar is nu een feit. Hoe kon dat zo mis gaan? Alwin, dominee op Urk en lid van de ‘Rijnsburg-groep’ en Cees-Jan, dominee in Papendrecht en vastbesloten om ‘gewoon christelijk-gereformeerd’ te blijven, gaan daarover met Dick en Daniël in gesprek. En met elkaar. ‘Hoe ver gaat de liefde dan volgens jou?’, vraagt Alwin aan Cees-Jan. ‘Is een onderdeel daarvan elkaar ook niet de waarheid zeggen?’ Bij Cees-Jan overheerst het verdriet. Hij hoopt intussen maar dat de scheurende christelijk-gereformeerden een ‘wakeup-call’ voor de gereformeerde gezindte zijn. ‘Misschien dat een onafhankelijke, derde partij eens met ons kan meekijken? Zelf komen we er niet meer uit.’

🎧 Eerdere afleveringen van Dick & Daniël over de CGK:
#54 Gaan de Christelijke Gereformeerde Kerken uit elkaar vallen?
https://open.spotify.com/episode/3rcSN0yy8MO30k8TiuKHK4?si=AymTAR-dT9WP20Muoc1gjg
#160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren
https://open.spotify.com/episode/4dhqCkO490VrZ5ZBDPo77g?si=L8I4N9YsQXaFBY2TqtsZqA
#174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken
https://open.spotify.com/episode/4tEZDycqAU6Ly3FK8aSc9x?si=JFaqIJQnSTacRkMYxso9Qw
#187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden?
https://open.spotify.com/episode/7gbaZCOkV3zmi7m9SLPUN0?si=-xbAHC53Szm3bompjijaKg
#208 De Christelijke Gereformeerde Kerken storten in. Hoe moet het verder?
https://open.spotify.com/episode/3sO3yjK78loEWCnsxz836I?si=Z1AZOcGhTZ-UivprLh6hLw

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dick en Daniël smeden nu al plannen voor 2026. Maar wat vind jij als luisteraar? Welke onderwerpen moeten zij oppakken? En wie wil jij dat er aanschuift?
Denk mee met Dick en Daniël op nd.nl/denkmee en win een boekenpakket!
===
Met Bert Jan Lietaert Peerbolte, hoogleraar Nieuwe Testament aan de VU en Jeroen Kloosterman, hersteld-hervormd predikant in Lunteren. De Apostolische Geloofsbelijdenis (of ‘12 Artikelen’) - die kennen de meeste kerkgangers wel. De langere van ‘Nicea’ is een stuk minder bekend, maar  ‘minstens zo rijk’, zegt Jeroen. De Geloofsbelijdenis van Nicea is (deels) ontstaan tijdens het gelijknamige concilie dat dit jaar precies 1700 jaar geleden werd gehouden. Dé grote vraag die Nicea beantwoordt, is wie Jezus Christus precies is, legt Bert Jan uit. ‘En dat Hij net zozeer God is als God de Vader’. Dat had veel voeten in de aarde. Zo werd er tijdens het concilie - zelfs letterlijk - gevochten, en had de keizer een ongewoon grote vinger in de pap. Toch wil Jeroen in de uitkomst de leiding van God zien. Tijdens een conferentie in Iznik (zoals Nicea tegenwoordig heet) ervoer wat het betekent dat christenen van heel verschillende richtingen allemaal ‘Nicea’ onderschrijven. Kan de geloofsbelijdenis - in tijden van een scheuring in de Christelijke Gereformeerde Kerken - juist weer bij elkaar brengen? Want dit is het laatste document dat door zo ongeveer alle christenen ter wereld wordt onderschreven.
Hoe prachtig ook, Nicea heeft één groot probleem veroorzaakt: in het jaar 325 werd de band met het Jodendom en Joodse christenen radicaal doorgeknipt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De politici Chris Stoffer (‘lastige zondagen’) en Derk Boswijk (‘een worsteling’) gaan niet aan het avondmaal. Voor veel reformatorische christenen is hun ervaring herkenbaar. De vrees voor het avondmaal is groot. Ben ik bekeerd? Heb ik mij voldoende voorbereid? Voldoe ik wel? 
Avondmaalsmijding komt veel voor in reformatorische kerken. Er zijn kerken van de Gereformeerde Gemeenten waar minder dan tien procent van de kerkgangers aan het avondmaal gaat.
Te gast zijn Maarten Wisse, hoogleraar dogmatiek, en Ditty Meerkerk, theoloog en contextueel therapeut.
Maarten legt uit dat de spanning rond het avondmaal zo oud is als het christendom zelf, maar dat de Nadere Reformatie hier een specifieke Nederlandse draai aan gaf. En avondmaalsmijding is breder dan alleen de gereformeerde gezindte - ook in de Protestantse Kerk blijven mensen thuis op avondmaalszondagen, alleen is het daardoor minder zichtbaar. Uit onderzoek van Ditty blijkt het belang van ‘de stem’ van ouders of grootouders die meeklinkt in de keuze om wel of niet aan te gaan.
Kun je van de avondmaalsvrees afkomen? Maarten vertelt dat hij er zelf voor koos om ‘gewoon te vieren in plaats van te voelen’. Ditty benadrukt dat pushen niet werkt. Ze pleit voor meer samen delen als gemeente. De echte doorbraak kan alleen komen door zoveel mogelijk aandacht te besteden aan ‘de overstelpende genade van God’.

📘 Besproken boek: ‘Te heilig om …? Avondmaalsviering in de gereformeerde gezindte’: https://www.debanier.nl/te-heilig-om
✏️ Analyse van Dick over avondmaalsmijding: https://www.nd.nl/geloof/reformatorisch/1289105/reformatorische-kerkgangers-blijven-massaal-weg-bij-het-avond
🎧 Podcast met Chris Stoffer: https://open.spotify.com/episode/3jM6cyn3kwYeN6TPeWqmJw?si=95KIZrqTRBS-SQlR1NB0mw
🎧 Podcast met Derk Boswijk: https://open.spotify.com/episode/2XZdADCp15bcWSpFtneHJ5?si=sTeqhYHnTlufI_VyXXiN1g

See omnystudio.com/listener for privacy information.

David de Vos was de ideale schoonzoon, maar is nu het enfant terrible van evangelisch Nederland. Meer dan twintig jaar verkondigde hij het evangelie op podia in binnen- en buitenland. Maar hij stopt, want volgens hem hem zijn ‘alle mensen kinderen van God’. Dick en Daniël praten met David over wat hij over zich heen krijgt, maar stellen hem kritische vragen. Maakt het dan echt niet uit of je christen bent of niet? En wat betekent Jezus’ verlossingswerk nog? David benadrukt dat hij het geloof niet kwijt is, maar dat hij zijn theologische ontwikkeling juist als een verdieping ziet. En antropoloog en theoloog Miranda Klaver zit aan tafel om de ontwikkeling van David te duiden. Wat betekent zijn stap voor evangelisch Nederland? Geloven veel christenen niet uiteindelijk hetzelfde als David en waartoe kan dit leiden? En Miranda heeft tips voor mensen die in verwarring raken nu David een andere kant op gaat. ‘Lees een goed boek.’

David de Vos was eerder te gast bij Dick en Daniël:

#148 Van Jezus als quick fix naar eerlijk naar jezelf kijken. Hoe evangelische voorganger David de Vos veranderde https://open.spotify.com/episode/1VC8mSCleRm3XkZUfhFizV?si=UUvjtNA8R-aACscqju413A Zijn boek is verkrijgbaar via zijn eigen site: https://daviddevos.nl/webshop/ Miranda Klaver tipt het boek ‘De weg van vrede’ van theoloog Stefan Paas: https://www.kokboekencentrum.nl/boek/de-weg-van-vrede/ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Arnold Huijgen maakte naam met zijn boeken over Maria en de hel – geen thema’s waarover je dominees vaak hoort. De christelijk-gereformeerde Arnold ziet zich graag als ‘theoloog van de vergeten groenten’. Hij gaat aan op vergeten onderwerpen. Bij Dick en Daniël ontvouwt hij als kersverse ‘theoloog der Nederlanden’ zijn plan voor komend jaar. Wat hebben theologen te melden als catastrofes over de wereld trekken en, bijvoorbeeld door de klimaatcrisis, onze levens blijvend veranderen? In de podcast deelt Arnold ook zijn verdriet over de aanstaande scheuring van zijn christelijk-gereformeerde kerkverband – ‘Zo onnodig en zo onbijbels’ – en legt hij uit waar het groeiende aantal theologiestudenten volgens hem vandaan komt .Theologen zouden tot slot een voorbeeld moeten nemen aan tiktokkers: kun je als dominee ook in 30 seconden je punt maken?

Andere afleveringen met Arnold Huijgen:
🎧 #20 Waarom protestanten Maria nodig hebben
https://open.spotify.com/episode/4hewHt3qhGYsqhBpvz59Bk?si=w4jzt0yJRY-G2lMdt8EVlQ&nd=1&dlsi=01ce53a4d583498d
🎧 #127 Voor wie is de hel? https://open.spotify.com/episode/6k5gYkdyKIHM3h3cMZyMbz

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Gert Janssen van Refoweb en panellid, dominee Arie Simons. 23 duizend vragen (!) heeft Refoweb in een kleine 25 jaar al beantwoord. Die variëren van ‘Hoe ver mag ik gaan tijdens mijn verkering?’ tot ‘Hebben dieren een ziel?’ en ‘Ben ik een kind van God?’. Waarom is er onder reformatorische jongeren zo’n enorme behoefte aan een ‘eigen’ online vraagbaak? Dick en Daniël zochten uit: 1 op de 5 vragen gaat over geloof, en 1 op de 3 over relaties en seksualiteit. Over dat laatste wordt niet open genoeg gepraat, zeggen Gert en Arie. ‘Eigenlijk zou Refoweb overbodig moeten zijn.’ Voor buitenstaanders gaat het soms om absurde vragen, maar in refo-kring is ‘een zuiver leven’ vaak een voorwaarde voor het ware geloof. De van oorsprong oud-gereformeerde Arie Simons kan zich goed verplaatsen in reformatorische vraagstellers die twijfelen over hun geloof, vertelt hij. ‘Eigenlijk ben ik een dominee voor het hele land.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast zijn dominees Ad van Nieuwpoort en Bettelies Westerbeek. We leven daags na de Tweede Kamerverkiezingen. Ad en Bettelies werken beiden in Den Haag, maar in heel verschillende wijken. Hoe kijken ze naar de verkiezingsuitslag? Waar maken ze zich zorgen om? En hoe ‘politiek’ kun je als dominee zijn? In het arme Moerwijk heeft Bettelies oog gekregen voor het feit dat sommige partijen daadwerkelijk verschil maken, en andere niet. Ad schreef het boekje ‘Buig niet’ over hoe de Bijbelse Daniël waakzaam bleef in een autocratisch systeem. Dominees moeten volgens Ad werken aan meer ‘geestelijke weerbaarheid’ tegenover de machten van deze tijd. Verbijsterend vinden zowel Bettelies als Ad het gemak waarmee christenen zich laten inpakken door rechts-populistische partijen die flirten met het christendom. ‘Dan kies je voor de haat.’ Voor Chris Stoffer (SGP) die PVV verkiest boven GroenLinks-PvdA heeft Ad wel een advies: ‘Chris, ga je bijbel lezen.’

📘 'Buig niet'. Bijbels tegengif voor nu van Ad van Nieuwpoort is verschenen bij uitgever Prometheus en voor 17,50 euro verkrijgbaar bij de boekhandel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is hoogleraar theologie Wim van Vlastuin. Hij schreef ‘In Christus gedoopt’ over wat in de gereformeerde traditie de doop werkelijk betekent. Je wordt als kind niet alleen maar lid van de kerk, of op de ‘erf van het verbond’ geplaatst. Je wordt een kind van God. Punt. De doop is zoals een trouwring, stelt Wim. Het ritueel is het teken van Gods huwelijksverbond met jou. Dus toen een man, die zes kinderen uit de kerk zag vertrekken, aan Wim vroeg: “Mag ik ervan uitgaan dat ze behouden zijn?”, kon hij dat alleen maar bevestigen. Zowel in strikt-reformatorische als in evangelische kring wordt er heel anders tegen de doop aangekeken, erkent Wim. ‘Meer vanuit ons mensen dan vanuit God.’ In de strikt-reformatorische kijk, die zich helemaal richt op de wedergeboorte, komt de doop ‘in de lucht te hangen’. In de kern is die opvatting volgens Wim dan ook niet gereformeerd meer. Betekent dit dat het niet meer uitmaakt of mensen geloven? En wat zou Wim, als fervent voorstander van de kinderdoop doen als een van zijn kinderen zou zeggen: pa, mooi wat je er allemaal over zegt – maar ik wil als volwassene opnieuw gedoopt worden?

📘 Meer informatie over het boek:

https://www.debanier.nl/in-christus-gedoopt

Wim van Vlastuin was eerder te gast

🎧 #156 Waarom de hersteld-hervormden zo aantrekkelijk zijn voor refo’s:

https://open.spotify.com/episode/0QzyFe6nzV6K92VTj9cZui?si=oqn4CVltQTunffCu1-2kCg

Dick en Daniël maakten eerder twee afleveringen over de doop:

🎧 #143 Een of twee keer dopen? - hoe kerken uit deze discussie kunnen komen:

https://open.spotify.com/episode/3EKiFAbGoXMifkpWPybMuf?si=tJkV8UoWQ06bYTiLrO7ubQ

🎧 #152 Waarom de doop steeds minder voorwaarde wordt om bij de baptisten te horen:

https://open.spotify.com/episode/4SlvCj6w1JvPP8vu1UXagc?si=eXT78Pq8RoSYGmhluUJlVw

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is Derk Boswijk, nummer 3 op de CDA-lijst en ‘misschien wel het meest behoudende CDA-Kamerlid’. Hoewel hij in een SGP-bubbel leeft, kiest Derk principieel voor het CDA. Waarom? Daarvoor vertelt hij het bijbelverhaal van de profeet Elia en stalmeester Obadja (1 Koningen 18). Voor Derk is de zondag heilig. Liefst twee keer naar de kerk in zijn hervormde gemeente, en geen mediaoptredens. ‘Als Buitenhof belt, kom ik niet.’ Derk heeft liever een orgel en psalmen (en een handvol oude, vertrouwde gezangen) dan Opwekkingsliederen, en als mensen hem na de dienst aanschieten, neemt hij bewust de tijd. ‘Ook al heb ik er niet altijd zin in.’ Anders dan zijn partijleider Henri Bontenbal gelooft Derk wel dat bidden voor ‘onbenullige dingen’ zin heeft. Voor Nederland bidt hij veel om ‘saaie politiek’. Want de polarisatie baart hem ernstig zorgen. Hoewel zeer gelovig en kerkgaand mijdt Derk liever het avondmaal. Want is hij daarvoor goed genoeg? ‘Dat is wel een worsteling.’

🎧 Dick & Daniël spraken in 2022 met Henri Bontenbal:

#73: Hoe een christelijke politicus in de energiecrisis lichtpuntjes ziet

https://open.spotify.com/episode/0KgnE3mPrL05LqswakfOgD?si=AM2MDDuLSj-rHwpD1PKQLw

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mirjam Bikker (43) houdt de zondag heilig, ook midden in de verkiezingscampagne. Als lijsttrekker van de ChristenUnie geen politieke tv-programma's voor haar. ‘De zondag is de brandstof waarop ik de rest van de week kan functioneren.’ Twee keer naar de kerk op zondag? Gewoon doen. ‘Ik heb het nodig om tot rust te komen.’ Zelf is ze gestopt met bijbelkring en gemeentelijke taken om tijd voor het gezin te bewaren.

Voor Mirjam is christelijke politiek niet alleen ethiek en onderwijsvrijheid. ‘Christelijke politiek gaat bij wijze van spreken over de stoeptegels. Want als die scheef liggen, kun je niet met je rollator op pad en vereenzaam je.’ Die brede visie leerde ze van dominee Wim Rietkerk in de Utrechtse gemeenteraad, waar ze fractiemedewerker was.

Dick en Daniël praten met Mirjam ook over de spanningen rond Israël en Gaza. De ChristenUnie is kritisch. ‘Dit is de eerste regering die ik ken die niet de weg van vrede bewandelt, maar de weg van oorlog. Als de ChristenUnie in de Knesset zou zitten, zouden we een oppositiepartij zijn.’

In aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober duiken Dick & Daniël drie keer in de politiek en gaan met een christelijke politicus in gesprek over geloof, kerk en het christelijk leven. Vorige week was Chris Stoffer (SGP) te gast, volgende week schuift Derk Boswijk van het CDA aan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij volgde twee jaar geleden Kees van der Staaij op als SGP-leider, en heeft iets meer van ‘de beuk erin’. Geloof is ‘alles’ voor Chris Stoffer (51), en aan zijn zondagsrust moet je niet komen. ‘Hooguit kijk ik één of twee keer op mijn telefoon.’ Wat beweegt hem, en wat betekende het vroege overlijden van zijn moeder voor zijn geloof? Erop vertrouwen dat God ook van jou houdt, spreekt niet vanzelf in Chris’ Gereformeerde Gemeenten in Nederland. Toch vond hij zekerheid, in het verhaal van Jezus die tegen de zondares sprak: Uw zonden zijn u vergeven (Lukas 7). Waarom neemt hij in zijn Elspeetse gemeente dan toch niet deel aan het Avondmaal? ‘Dat zijn lastige zondagen.’

Ook doordeweeks in Den Haag gaat Chris als hij kan naar de kerk: naar de Vrije Oud-Gereformeerde Gemeente van Den Haag, waar veel verschillende reformatorische dominees preken. Chris wil breed kijken, maar voelt zich diep van binnen nog het meest ‘klassiek hervormd’.

Verder: hoe verbindt de SGP-leider zijn geloof aan praktische politiek? Wat betekent dat voor de SGP-opstelling rond Israël en Gaza? En hoe kijken zijn drie dochters aan tegen het vrouwenstandpunt van zijn partij?

In aanloop naar de verkiezingen op 29 oktober duiken Dick & Daniël drie keer in de politiek en gaan ze met een christelijke politicus in gesprek over geloof, kerk en het christelijk leven. Volgende week is Mirjam Bikker (ChristenUnie) te gast, de week erna zit Derk Boswijk (CDA) bij Dick & Daniël aan tafel.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is Piet Vergunst, de algemeen-secretaris van de Gereformeerde Bond die na ruim 25 jaar met pensioen gaat.

De Gereformeerde Bond is de behoudende flank van de Protestantse Kerk in Nederland vooral bekend van het zingen van oude Psalmen, tegen de vrouw in het ambt en de initiatiefnemer van de Herziene Statenvertaling. Maar de Bond is niet vooral overal tegen zoals vroeger, betoogt Piet. Hij benut de positie van de Gereformeerde Bond nu vooral positief: meepraten en meedenken. Diplomatie bedrijven in de kerk is geen vies woord, vindt Piet. En dat alles met het doel de hele kerk weer bij de gereformeerde waarheid te krijgen.

Dick en Daniël praten met Piet ook over het roemruchte domineesgeslacht waar hij uit komt. Zijn vader en oom waren vooraanstaande predikanten, respectievelijk in de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Gemeenten. Oom Arie Vergunst overleed op 55-jarige leeftijd. ‘Je kunt lijden aan de kerk.’ Als hij langer had geleefd, hadden de Gereformeerde Gemeenten er wellicht anders uitgezien.

Ook vertelt Piet hoe hij terugkijkt op de scheuring in de Gereformeerde Bond die leidde tot de vorming van de Hersteld Hervormde Kerk. En wat de parallellen zijn met de situatie in de Christelijke Gereformeerde Kerken.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is dominee Bas van der Graaf, schrijver van het boek Levenslessen van Jezus. Hoe word je een mooier, beter mens als je naar Jezus luistert?

Bas maakte eigenlijk een soort zelfhulpboek met Jezus, aan de hand van de Bergrede. ‘Je kunt hem een goeroe noemen.’

Maar hoe werkt dat? Kun je het evangelie zo gebruiken? En wat leer je dan concreet, hoe word je echt een ander, beter mens door naar Jezus te luisteren? ‘Het is echt een kwestie van oefenen’, stelt Bas. En in het Koninkrijk van God leven. ‘Als christenen nou eens serieus zouden nemen wat hun leermeester hun geleerd had, dan zou de kerk er heel anders uitzien.’

Overigens kunnen ook seculiere mensen baat hebben bij de woorden van Jezus in de Bergrede.

Dick en Daniël gaan met Bas zes concrete lessen voor het goede leven langs: Afrekenen met overmatige boosheid, Waken over je seksuele lust, Rechtvaardig uit elkaar gaan, Betrouwbare woorden spreken, Kwaad met goed vergelden en De revolutie van de liefde.

Meer informatie over het boek: https://levenslessenvanjezus.nl/

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met oud-Navigators-praeses Edgar Eilander en IFES-studentenwerker Yvonne Cho. Studeren is duur, een kamer vinden is lastig en je moet het studietempo flink erin houden. Dus staat het lidmaatschap van ook christelijke studentenverenigingen onder druk. Dat is een slechte ontwikkeling, zeggen Yvonne en Edgar. Natuurlijk kost een studentenvereniging je tijd en geld, maar ‘je leert er dingen die je nergens anders leert. Ook niet in de schoolbanken.’ In een misschien verwarrende, onbekende studentenstad biedt een christelijke vereniging ook houvast, weet Yvonne. Je leert er met leeftijdsgenoten je te verhouden tot het geloof van thuis. Een goede vereniging is een plek waar je vragen mag stellen. Voor Edgar betekende lidmaatschap een ‘gigantische verandering’ in zijn geloof. Dick en Daniël vragen zich verder af: hoe zit het met de ontgroeningen op christelijke verenigingen? En zit er niet ergens ook een spanning tussen bier en Bijbel?

📝 Meer lezen over het drugsonderzoek van het Nederlands Dagblad:

nd.nl/drugs

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met twee vrouwelijke leidinggevenden: Rina Molenaar, directeur van hulporganisatie Woord en Daad en Jolineke van Dooren, directeur van de Johannes Calvijnschool in Sliedrecht.

Vrouwen die leiding geven – daar zijn we in Nederland wel zo’n beetje aan gewend. Maar waar dat nog steeds lastig kan liggen, is in de reformatorische wereld. Want hoort dat wel: een hoge maatschappelijke positie innemen als vrouw, en zeker als getrouwde vrouw? Past dat wel bij je roeping, en het plan dat God met je heeft?

Dominee Maarten Klaassen bracht het thema opnieuw onder de aandacht: mannen zijn geroepen om leiding te geven. De ware roeping van vrouwen ligt in het gezin en in het dienen van hun man. Voor Rina en Jolineke is het geen vraag: vrouwen kunnen in het maatschappelijk leven gewoon leiding geven. Jolineke heeft de boeken van Maarten Klaassen gelezen. ‘Ik heb mij nooit afgevraagd of ik dit werk als vrouw kon doen. Wel of het te combineren is met mijn gezin, maar die vraag stelt mijn man zich ook.’ Voor Rina is het een discussie die ver van haar afstaat. ‘Typisch Nederlands.’

Beide vrouwen gaan niet de barricade op voor gelijke behandeling van mannen en vrouwen. ‘Misschien komt dat ook doordat wij er in de praktijk weinig last van hebben.’ Wel willen ze een voorbeeld zijn voor jonge refovrouwen. Zowel Rina als Jolineke voert wel gesprekken met jongeren over schoolkeuze en ambitie.

Eerdere podcasts over dit thema:

🎧 #71 - Zet een reformatorische opvoeding vrouwen op achterstand? https://open.spotify.com/episode/2voxEtafQpLwAJ2R5rErqp?si=ftyg1En7QEefBknxx9GdNQ

🎧 #159 Waarom je als vrouw volgens Maarten Klaassen geen leiding mag geven https://open.spotify.com/episode/1ftJSwlcR5y0UvTgVj2n2S?si=wvcexQ0QQ0yOmNxElRNbWA

🎧 #190 Worden reformatorische vrouwen onderdrukt?

https://open.spotify.com/episode/5I2I0OwjW8ZOMhlOdZEhjQ?si=voj9oyz5R3GT3NoFL3TQ_g

🎧 #200 Waarom vinden SGP’ers politiek actieve vrouwen niet oké (behalve als ze koningin zijn)?

https://open.spotify.com/episode/5YXJ90fCDMpvrCZ8vvy7vi?si=cWWYwjdASHyTVoZ1aigTgQ

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met twee gasten die alles weten van geloof en jongeren: Corina Nagel (KiemPlaats, PKN) en Wim Klop (hersteld-hervormd jeugdwerkadviseur). Het kerkelijke seizoen begint zachtjes aan weer. Hoe krijg je je kinderen naar catechisatie? Dit geloofsonderwijs dat in veel protestantse kerken wordt aangeboden roept vaak onder tieners een ‘Beh’-gevoel op. Niet altijd ten onrechte, weet Wim – al is er ook aan de rechterkant van de protestantse kerken veel verbeterd. Of komt dat negatieve vaker van hun ouders, die misschien op een ouderwetse en niet aansprekende manier catechisatie hebben gehad?, oppert Corina. We praten over waarom catechisatie eigenlijk belangrijk is, wat een goede catecheet nodig heeft - én of je die geloofslessen wel zo leuk en gezellig moet willen maken voor jongeren. Dick haalt zijn eigen catechisatieherinneringen op – met de vragen en antwoorden uit het 18e-eeuwse boekje van Hellenbroek. En Corina deelt uit haar onderzoek de vijf dingen die jongeren in elk geval nodig hebben, willen ze geloof en kerk een kans geven.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent.

Te gast zijn Jolanda Aantjes, bestuurslid van New Wine die bekendheid verwierf door dagelijks te bidden voor nieuwe dopelingen in haar kleine kerk, en Ronald Westerbeek, huistheoloog van New Wine en auteur van het nieuwe boek 'Proeven en watertanden'.

Worden protestantse kerken steeds charismatischer? En wat betekent dat eigenlijk? In aanloop naar de New Wine zomerconferentie bespreken Dick en Daniël met hun gasten of elke doorsnee gelovige moet leren profeteren en bidden om genezing. ‘De Heilige Geest is niet iets vaags maar gewoon realiteit’, stelt Jolanda, die na anderhalfjaar bidden inderdaad nieuwe dopelingen zag in haar vergrijzende kerkje. Maar charismatisch is niet hetzelfde als evangelisch, benadrukken ze. En wat onderscheidt echte charismatische spiritualiteit van de uitwassen? Ronald pleit voor een bredere kijk: ‘God werkt wonderen door ons heen, we worden daarbij ingeschakeld.’ Het gesprek gaat over profetie – zonder direct “Zo spreekt de Heer" te zeggen – over het wonder van de broodvermenigvuldiging, en waarom trouw aan je lokale gemeente belangrijker is dan hoppen van event naar event. Want waar werkt de Heilige Geest het meest - op een conferentie of gewoon in je eigen kerk?

Dit is de laatste aflevering voor de zomerstop. Dick en Daniël zijn weer terug op 29 augustus.

Luister ook:

🎧 #203 Waarom God niet altijd geneest. Met 'bekeerde' pinkstervoorganger Martin Koornstra](https://www.nd.nl/podcast/dick-en-daniel-geloven-het-wel)

Lees verder:

✏️ Ronald Westerbeek bepleit ruimte voor lijden binnen charismatische beweging. ‘Gaat om meer dan wonderen’ https://www.nd.nl/geloof/evangelisch/1267277/ronald-westerbeek-bepleit-ruimte-voor-lijden-binnen-charismat

✏️ Zo beïnvloedt de New Wine conferentie Nederlandse kerken. 'Veilig charismatisch snuffelen' https://www.nd.nl/geloof/geloof/1231762/wat-is-de-invloed-van-de-new-wine-conferentie-op-nederlandse-

✏️ Wit, hoogopgeleid en protestant: dit zijn de bezoekers van New Wine. 'Ze snakken naar geestelijke impuls' https://www.nd.nl/geloof/evangelisch/1232131/wit-hoogopgeleid-en-protestant-dit-zijn-de-bezoekers-van-new-wine

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent.

Met Gert-Jan Baan, dominee in de Gereformeerde Gemeenten, en Nederland Zingt-organist Martin Zonnenberg.

Hoe komt het dat een kerkdienst zonder orgel voor veel traditionele protestanten ondenkbaar is? En waarom botsen organisten en predikanten in reformatorische kerken zo regelmatig met elkaar? In deze aflevering duiken Dick en Daniël samen met hun gasten in de relatie tussen kerk en orgel. Hoe kan het dat Calvijn het orgel nog 'sirene van de duivel' noemde en het instrument toch uitgroeide tot het meest geliefde instrument in veel protestantse kerken? Juist door die sterke positie zijn er ook kerkgangers die er niets meer van moeten hebben.

Martin zat als klein mannetje 'achter een instrument dat kan fluisteren en heel veel decibels kan maken'. Volgens de Nederland Zingt-organist hoort een organist dienstbaar te zijn aan de gemeentezang. De Gereformeerde Gemeenten zijn hofleverancier van goede organisten, maar velen verlaten uit frustratie de kerk. Gert-Jan, voorzitter van de vereniging van organisten der Gereformeerde Gemeenten, vindt dat musici met een vakopleiding een vaste aanstelling moeten krijgen. 'Hun bekwaamheid moet worden gewaardeerd.'

Van drums en elektrische gitaren in de kerk moet hij niks hebben, maar volgens Martin valt dat best te combineren. Gert-Jan wil wel dat de Gereformeerde Gemeenten ritmisch gaan zingen - 'zoals het hoort'.

📺 Dick en Daniël op YouTube:

https://youtu.be/ALJ095vOhlw

Lees ook in het ND:

✏️ Jonge organisten lopen vast in refo-kerken

https://www.nd.nl/geloof/reformatorisch/1262537/jonge-organisten-lopen-vast-in-refo-kerken-bij-de-tweede-zin-

✏️ Hoe Nederlandse protestanten een liefdesrelatie kregen met het orgel

https://www.nd.nl/geloof/geloof/1261024/hoe-nederlandse-protestanten-een-liefdesrelatie-kregen-met-he

‘Dick en Daniël Geloven het Wel’ is een podcast van het Nederlands Dagblad. Wil je deze podcast steunen? Overweeg dan een abonnement op het ND: nd.nl/abonnement

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

⚙️ Wegens onderhoud aan onze studio kan de kwaliteit van de podcast anders klinken dan u gewend bent.

Met dominee Anton Egas en professor Gerard den Hertog.

Na het vastlopen van de gesprekken over vrouw in het ambt heeft de synode van de Christelijke Gereformeerde Kerken het opgegeven. De toekomst van het kerkverband ligt in handen van lokale kerken. Hoe moet het verder met het kerkverband dat uiteen valt?

Het gaat er aan het einde van de podcast stevig aan toe tussen de twee gasten. Anton, gekant tegen de vrouw in het ambt, neemt het Gerard kwalijk dat hij gemeenten niet wil veroordelen die tegen synodebesluiten zijn ingegaan. ‘Daar hoor ik jou niet over. En dat doet me verdriet.’ Van de manier van kerk-zijn die Anton schetst, moet Gerard niets hebben: ‘Ik zeg het nu even heel scherp, van die kerk wil ik geen lid zijn’.

Het kerkverband is aan het opsplitsen, te beginnen rond een initiatief van de kerk van Rijnsburg waar gelijkgezinde gemeenten zich bij hebben aangesloten. Anton hoopt dat de breuk op een ‘heel broederlijke, rustige wijze’ kan verlopen.

Gerard, emeritus hoogleraar ethiek, pleit voor meer rust. Hij wil dat de kerken bij elkaar blijven door meer geduld met elkaar te hebben en verschillen van mening te verdragen. Hij roept de ‘middengemeenten’ op om contact met elkaar te houden.

In de podcast wordt de fundamentele spanning hoorbaar tussen de kerk als “geestelijke gemeenschap” en de kerk als “vereniging met afspraken”. Volgens Anton is er geen crisis in de kerk, maar in het kerkverband omdat kerken zich niet houden aan afspraken. Maar Gerard ziet de kerk als plek waar Christus mensen verzamelt rond het evangelie. ‘De kern van de kerk is niet dat we het eens zijn op een aantal standpunten, maar dat je aan een avondmaalstafel zit elkaar in de ogen kijkt en erkent dat je eigendom van je trouwe zaligmaker Jezus Christus bent.’

Eerdere afleveringen van Dick & Daniël over de CGK:

🎧 #54 Gaan de Christelijke Gereformeerde Kerken uit elkaar vallen?

https://open.spotify.com/episode/3rcSN0yy8MO30k8TiuKHK4?si=AymTAR-dT9WP20Muoc1gjg

🎧 #160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren

https://open.spotify.com/episode/4dhqCkO490VrZ5ZBDPo77g?si=L8I4N9YsQXaFBY2TqtsZqA

🎧 #174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken

https://open.spotify.com/episode/4tEZDycqAU6Ly3FK8aSc9x?si=JFaqIJQnSTacRkMYxso9Qw

🎧 #187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden?

https://open.spotify.com/episode/7gbaZCOkV3zmi7m9SLPUN0?si=-xbAHC53Szm3bompjijaKg

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een extra aflevering met Dick Schinkelshoek als gast in plaats van interviewer. Dick promoveert vandaag op de ethische worsteling van de Duitse theoloog Alfred Dedo Müller met de ontwikkelingen in nazi-Duitsland. Wat hebben zijn keuzes ons vandaag de dag te zeggen?

Müller ging ver mee met de nazi’s in hun spreken en handelen. Hij wilde relevant zijn in zijn tijd, maar trok pas laat een grens.

In de podcast trekt Dick lijnen naar deze tijd. Sommige evangelicals in de Verenigde Staten gaan volgens hem veel te ver in het omarmen van het Trumpisme als ideologie. Wanneer moet een kerk zich dan uitspreken? Dick geeft advies aan Kees van Ekris, de nieuwe scriba van de Protestantse Kerk in Nederland. Is de kerk geroepen aan de talkshowtafel?

Vanaf de kansel moeten dominees weten wanneer het tijd is om zwijgen. Zijn tip aan theologen: help deskundigen om op hun terrein lessen uit het evangelie te verwerken in hun denken en spreken. En pas als iedereen zwijgt over maatschappelijke problemen, moet de kerk spreken.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze zijn bekend als voorgangers van de Barneveldse evangelische megakerk Doorbrekers, maar ooit zaten Peter en Ilona Paauwe twee keer per zondag in de Gereformeerde Gemeenten. Maar hoe word je nu gered van je zonden? En waarom is er telkens die ervaring dat het wankele geloof van doordeweeks op zondag weer wordt afgebroken? Het is niet dat ze met negativiteit terugkijken op hun reformatorische roots. De ‘vreze des Heeren’ heeft hen gestempeld, vertellen ze. En het grote respect voor het Woord van God en de nadruk op bekering (‘Er moet iets gebeuren in je leven’) zijn belangrijke onderdelen geworden van hun gemeente. Toch maken ze radicaal andere keuzes. Allemaal, zeggen ze, op basis van ‘het Woord’. Welke geloofsweg heeft het stel afgelegd? Welke roeping kreeg Peter, en hoe ontdekte Ilona dat diezelfde roeping ook voor haar gold? Dat was immers verre van logisch voor een vrouw met reformatorische achtergrond. En waarom moest er 20 jaar geleden een nieuwe kerk in Barneveld komen, een plek met kerken te over?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat in de Verenigde Staten gebeurt, komt vroeg of laat ook naar Nederland. Of je het nu wilt of niet: Amerika is een gidsland. Gert-Jan Segers trok vijf maanden door de Verenigde Staten. Hoe zag hij het land veranderen onder het presidentschap van Donald Trump? En wat kunnen wij leren van Amerikaanse christenen?

Amerikanen zijn bang geworden, constateert Gert-Jan. Ze durven zich niet uit te spreken uit angst dat Trump ze hard aanpakt. En kerken zwijgen vanwege hun verscheurde achterban. Gert-Jan ergerde zich enorm aan het gebed van evangelist Franklin Graham die bij de inauguratie Trump presenteerde als de door God zelf gekozen president.

Dat moet Nederlandse christenen bij de les houden, vindt Gert-Jan. Je moet écht je stem verheffen als christelijke waarden ter discussie staan. Daarnaast somt hij een aantal leerpunten op voor Nederlandse christenen, zoals de enorme gastvrijheid van Amerikanen en hun inzet voor mensen aan de rand van de samenleving.

🎧 Luister ook aflevering #175 Waarom christenen in de VS en in Nederland hopen dat Trump president wordt: https://open.spotify.com/episode/7DPh98CoawhAPXvXn40MQL?si=TdhIy9wVQCiAkB-n2NuO7w

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met rabbijn Lody van de Kamp en kersverse CHE-lector Marco Rotman. Een farizeeër, dat wil niemand zijn. Totdat je doorkrijgt wie de farizeeërs in Jezus’ tijd waren. Rabbijn en ND-columnist Lody is hun trotse nakomeling. ‘En ik ben echt niet huichelachtig.’ Marco gaat onderzoek doen naar diep ingesleten beelden van Joden in het Nieuwe Testament, en hoe je die kunt bijstellen. Zoals die over de zogenaamd huichelachtige farizeeërs met hun regeltjes. Hij wil christelijke scholen en zondagsscholen helpen om in hun godsdienstonderwijs meer recht te doen aan de Joodse omgeving waarbinnen Jezus werkte en het christelijk geloof ontstond. Lody slaat soms nog steil achterover van de vragen die hij van christenen krijgt. Vooral uit reformatorische hoek. ‘Soms zeg ik maar gewoon: ik snap niet dat u die vraag durft te stellen. Kunnen de meeste mensen wel tegen hoor.’

📺 Dick en Daniël Geloven het Wel bekijken? https://youtu.be/aKDZKwbLQ9k

✏️ Column van Lody van de Kamp in

https://www.nd.nl/opinie/columns/1271324/hoe-de-sgp-de-godsdienstvrijheid-hanteert-laat-me-niet-geheel

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Thirza van der Neut en baptistenvoorganger Maurits Luth. Jarenlang was Thirza verslaafd aan porno. Nu maakt ze zich sterk voor het bespreken van het onderwerp. Porno is overal. En het is een probleem, want een mooier en geloviger mens word je er niet van. Jongeren vertellen opener dan vroeger dat ze verslaafd zijn, kinderen leren van porno hoe seks ‘werkt’. En was porno ooit vooral een mannenthema, tegenwoordig worstelt een snel groeiende groep vrouwen ermee. Moeten kerken duidelijker regels aan gemeenteleden communiceren? Of zit het probleem dieper? En waar begin je dan? Bestaat zoiets als ‘normaal’ pornogebruik? En hoe voorkom je het opgeheven vingertje en een nóg groter schuldgevoel? Jeugdleiders moeten volgens Thirza het gesprek met jongeren voeren: vertel over je eigen worsteling. Maurits regelde een ‘accountability groepje’ van drie vrienden om zich heen, die hem – niet alleen op het vlak van seksualiteit – helpen Jezus te volgen.

🎧 Relatiepodcast #3 Porno als norm is gevaarlijk:

https://open.spotify.com/episode/6ATz6hb1hhkEQuuChRdZDc?si=cDbxL1DOTXinbB0PfsXJ0A

🌐 Stichting Freehearted: pratenoverporno.nl

✏️ ND-onderzoek onder christelijke studenten over porno: https://www.nd.nl/leven/leven/1126312/christelijke-studenten-willen-geen-porno-kijken-maar-doen-het-t

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met evangelisch-charismatisch spreker Martin Koornstra.

Het is bijna Pinksteren. Martin groeide op als radicaal pinkstergelovige. Gebedsgenezing was, als een van de gaven van de Heilige Geest, een kernonderdeel van zijn bediening. Maar daar denkt hij nu minder extreem over, zegt hij. Martin kiest voor het ‘radicale midden’, zoals hij het verwoordt - Hij wortelt in Jezus. Genezing vindt niet altijd plaats, want God doet niet altijd waar de mens om bidt. Daardoor heeft hij meer oog gekregen voor de mensen die niet genezen.

Dick en Daniël praten met Martin over zijn ontwikkeling. Hoe is zijn theologie veranderd en wat betekent dat? Welke fouten heeft hij gemaakt? Groeien de protestantse stromingen gereformeerd en evangelisch-charismatisch naar elkaar toe? Hij sprak al in een NGK-gemeente.

Ook geeft Martin zijn kijk op het handelen van gebedsgenezer Tom de Wal en legt hij uit waarom hij toch (nog) gebedsgenezingsdiensten houdt.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met psychosociaal hulpverlener Henrike Schouten en relatiecoach Cocky Drost.

We moeten het hoognodig hebben over gezinsvorming, vinden Cocky en Henrike. Zeker in christelijke kring. Want dat iedereen het maar vooral zelf moet weten, maakt vrouwen - en ook mannen - erg eenzaam. Aan de ene kant is de wereld complexer geworden, en opvoeden ingewikkelder. Aan de andere kant bestaat in de kerk vaak nog steeds de onuitgesproken norm dat je als getrouwde vrouw ‘eigenlijk wel’ kinderen moet krijgen, en liefst meer dan twee.

Hoe praat je in je relatie én met anderen over kinderen krijgen? Welke taboes zijn er nog steeds? En hoe weet je of je gezin compleet is – of mag je die vraag niet definitief beantwoorden?

Henrike en Cocky pleiten allebei voor ontspanning. Wie een beetje serieus in het geloof staat, kiest vaak intuïtief voor de moeilijkste weg. Maar wordt dat wel van iedereen gevraagd? En hoe kijk je op een gezonde en gelovige manier naar anticonceptie en naar de bewuste keuze van sommige mensen - ook in de kerk - om geen kinderen te willen? Dick en Daniël vragen zich ten slotte af waar de mannen zijn. Vrouwen zijn logisch genoeg veel meer met het thema bezig, maar moeten de (aanstaande) vaders niet ook wat meer verantwoordelijkheid nemen?

✏️ Essay Daniël Gillissen uit 2017 over zijn grote gezin: https://www.nd.nl/opinie/opinie/582202/essay-wie-nadenkt-krijgt-geen-zes-kinderen

🎧Luister de Relatiepodcast: https://open.spotify.com/show/10NGNqdze0U80qnK1Kfrw2?si=d6baa72dacae4788

🎧Luister Gebroken Gelofte, over scheiden in christelijk Nederland: https://open.spotify.com/show/4ZOxIXxp3BnhOXZS2e6WH7?si=ad0654e31ad44dea

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Wilke Stuij van EO Beam en spreker bij de komende EO Jongerendag.

Geloven verandert. Waarom blijft de EO Jongerendag in deze tijd van social media toch zo’n succes? De tieners en twintigers van vandaag staan gemiddeld een stuk positiever tegenover geloven dan voorgaande generaties. Wat is er gaande onder Nederlandse jongeren? En zagen ze dat aankomen bij de EO, sinds jaar en dag de organisatie achter de EO Jongerendag? Wilke weet alles van christelijke én zoekende jongeren. Het jongerenmerk EO Beam richt zich de laatste jaren steeds nadrukkelijker op jongeren die op zoek zijn, en minder exclusief op jongeren in een christelijke bubbel. ‘We bleken helemaal geen artikel te hebben over wat het christelijk geloof inhoudt. Die vraag kwam nooit. En nu wel.’ Ze spreekt bij de komende EO Jongerendag. ‘Magisch’, noemt ze dit grootste christelijke jongerenevenement van Nederland. Jongeren krijgen er het gevoel dat ze niet alleen zijn, ook al zijn er in hun klas of vriendengroep vrijwel geen anderen die geloven. Wilke vertelt ook over de meest bijzondere ervaring die ze er had. ‘Ik word weer emotioneel als ik eraan terugdenk.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Esther Grisnich van SGP-vrouwennetwerk Sapientia en theoloog Henk Post. Waarom geven ze bij de SGP niet, zoals andere (christelijke) partijen, ruimte aan vrouwen om mee te doen? Waar komt het idee vandaan dat het ‘regeerambt’ alleen mannen toekomt? Henk promoveerde op het onderwerp, en geeft historische duiding. Politiek actieve vrouwen zijn na het vrouwenkiesrecht en het SGP-lidmaatschap ‘het laatste bastion’, legt Henk uit. Esther strijdt al jaren voor vrouwen op de SGP-lijsten, en vertelt waar ze tegenaan loopt. Volgens haar is slechts ‘een kleine minderheid’ faliekant tegen. En dat is soms heel frustrerend. Denkt ze nooit: ik kap ermee, ik ga naar een andere partij? Het is een kwestie van tijd voordat ook bij de SGP vrouwen helemaal kunnen meedoen, denken Henk en Esther. Of kan dat niet, omdat vrouwen dan vroeg of laat een actieve rol opeisen in de reformatorische kerken?

Interview met Lilian Janse, eerste SGP-gemeenteraadslid:

https://www.nd.nl/nieuws/politiek/1262581/sgp-raadslid-lilian-janse-droomt-al-over-den-haag-ik-vind-het

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de dominees Kasper Jager en Tjaard Barnard. Kasper is als predikant van de Open Hof in Kampen al vijf maanden gastheer van de Oezbeekse familie Babayants. Zij hebben ‘kerkasiel’ gezocht in zijn kerk: zolang daar een eredienst gaande is, mag de overheid het gezin niet uitzetten. Remonstrants predikant Tjaard keert zich tegen het fenomeen kerkasiel. Niet omdat er geen recht moet worden gedaan aan de familie Babayants, maar is dit wel het goede middel? En keert dit oprekken van de wet zich niet vroeg of laat tegen de kerken? Voor Kasper is het helder: een gezin met minderjarige kinderen, die helemaal geworteld zijn in Nederland - dar kun je niet op straat laten staan. Maar: hoe lang moet dit doorgaan? Minister Faber (Asiel en migratie) heeft nu al gezegd dat ze rustig afwacht totdat het gezin weer uit de kerk naar buiten komt. Volgens Kasper kan het gezin de vrijwillige opsluiting goed volhouden en zijn er voldoende vrijwilligers om de kerkdienst 24 uur per dag te laten voortduren. Zijn ze in Kampen echt bereid om tot het uiterste te gaan?

✏️ Uit het Nederlands Dagblad:

https://www.nd.nl/geloof/protestant/1261396/ngk-delegatie-bezoekt-kerkasiel-al-schuurt-dat-met-de-gerefor

https://www.nd.nl/nieuws/politiek/1255404/christenunie-bezoekt-als-eerste-partij-kerkasiel-in-kampen-ni

https://www.nd.nl/geloof/geloof/1259379/pkn-baas-rene-de-reuver-opnieuw-naar-kerkasiel-het-gaat-niet-

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met rasechte protestanten en tegelijk Katholieke Kerkadepten Andries Knevel en Elsbeth Gruteke. Paus Franciscus is overleden. Katholieken zijn in rouw en in afwachting van een nieuwe kerkleider. Hoe is dat voor protestanten? Hoe kijken zij naar het fenomeen paus, en naar Franciscus in het bijzonder? Dat hij de antichrist is, wordt in deze geseculariseerde tijd door weinig protestanten meer serieus geloofd. Maar hoe moet je dan kijken naar de bisschop van Rome? Elsbeths fascinatie voor de Rooms-Katholieke Kerk begon bij deze paus. ‘Toen hij bij zijn verkiezing in 2013 heel simpel ‘Goedenavond’ zei, en ‘Wilt u voor mij bidden?’, was mijn interesse gewekt. Zeker toen hij een week later al naar de vluchtelingen op Lampedusa ging.’ Voor Andries was dat anders. Hij heeft meer met Franciscus’ voorganger, de gedegen theoloog Benedictus XVI. Franciscus hinkte voor Andries te veel op twee gedachten: moet je nu bij Christus zijn om gered te worden, of zijn mensen van alle religies kinderen van God? Als je zo veel met de Katholieke Kerk hebt, waarom word je dan niet katholiek – of erken je niet de paus als hoofd? Daar hebben Andries en Elsbeth wel zo hun gedachten over. En hoe moet je die woorden van Jezus uit Matteüs 16 begrijpen als hij Petrus de rots noemt, waarop Hij zijn gemeente bouwt?

Volg alle berichtgeving over de pauselijke uitvaart en de komende pausverkiezing op nd.nl/paus

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de christelijk-gereformeerde dominees Cees-Jan Smits en Rein den Hertog. In de doodsstrijd van de Christelijke Gereformeerde Kerken zien Cees-Jan en Rein toch lichtpuntjes. Rein moest om zichzelf (‘en het proces’) te beschermen terugtreden uit de vorige synode, Cees-Jan zat bij de laatste overleggen op het puntje van zijn stoel. Natuurlijk, ze voelen verdriet. En boosheid. Want waarom lukt het nu niet om de ander te vinden in de intens verdeelde CGK? En vooral: wanneer gaat de synode nu eens inhoudelijk praten, in plaats van alleen maar procedureel? De huidige synodeaanpak is kapot, oordelen ze. Hoe moet het dan wel? Daar hebben Cees-Jan en Rein wel ideeën over, die ook relevant zijn voor andere kerken. En een synode kan wel bedenken dat het kerkverband ‘van bovenaf’ gescheurd moet worden - maar als iedereen nu blijft waar hij zit, blijven de Christelijke Gereformeerde Kerken toch gewoon bij elkaar?

🎧 Eerdere podcasts

#187 Gaat deze oplossing de Christelijke Gereformeerde Kerken redden?

#174 Wat vrouwen zelf eigenlijk vinden van de vrouwendiscussie in de Christelijke Gereformeerde Kerken

#160 Waarom de kans groot is dat de Christelijke Gereformeerde Kerken gaan scheuren

#124 Hef alle gereformeerde kerken op, en deel de kerkleden opnieuw in - zegt deze hoogleraar (met Herman Selderhuis)

#122 Hoe is het om als vrouw dertig jaar te vechten voor een plek in de kerkenraad? (met christelijk-gereformeerden uit Zoetermeer)

✏️ Interview met Rein den Hertog

https://www.nd.nl/geloof/protestant/1256742/amsterdamse-dominee-rein-den-hertog-trekt-polarisatie-tijdens

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Martha Frederiks (60) wordt de nieuwe rector van de Protestantse Theologische Universiteit (PThU), de predikantsopleider van de PKN. De hoogleraar wereldchristendom werkte eerder als predikant in Gambia. Aanstaande dominees wil ze graag meegeven dat het wereldwijde christelijke geloof veel breder en diverser is dan hun eigen protestantse traditie. En iedere student moet eigenlijk wel op stage naar Afrika. In Utrecht zitten tegenwoordig, naast de PThU, nog een aantal theologieopleidingen. Die moeten er niet alleen zijn voor de eigen studenten, maar voor alle studenten en belangstellenden - christelijk of niet. Met mooie basale vakken als ‘Wie is wie in de Bijbel’ en een introductie wereldchristendom. Moeten die theologie-instellingen ook institutioneel gaan samenwerken? ‘Dat ligt gevoelig’, weet de nieuwe rector. Maar de wetenschappers en de studenten weten elkaar wel te vinden. Martha Frederiks begint op 1 augustus.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met ondernemer Piet Mars (70), oprichter van softwarebedrijf Afas. Zijn bedrijf verwerkt talloze Nederlandse salarisstrookjes, ziekmeldingen en vakantiedagen. Zelf staat hij in de Quote500 op een eerbiedwaardige 58e plek - iets waar hij zelf niet mee te koop loopt. Piet vindt immers dat hij een gewone hardwerkende jongen met een bedrijf is. Ooit voelde hij dat God bij hem aanklopte en vroeg: ‘Piet wat ga je nu doen met je bezit?’

Dick en Daniël gaan in gesprek over geld en geloof, Piet vertelt waar hij zijn geld het liefst aan uitgeeft en beantwoordt de vraag: In hoeverre bepaalt je geloof wat je doet met je geld?

In de podcast verhaalt hij over het eerste doel waar hij zich grootst voor ging inzetten: de minderbedeelden. Sindsdien gaan er elk jaar tientallen miljoenen naar mensen die het hard nodig hebben. Begin dit jaar gaf de christelijke ondernemer samen met zijn compagnon 30 procent van de aandelen weg aan hun eigen goede doelen-stichtingen, naar schatting ter waarde van maar liefst 600 miljoen. Met het rendement daarvan is de financiering van de goede doelen verzekerd. Wat vinden zijn kinderen ervan? ‘Die zeiden meteen ja.’ Ze hebben volgens Piet alles wat ze nodig hebben, dus meer geld is niet nodig. Zo voedt hij ook zijn kleinkinderen op - met een blik op de nood in de wereld. Een Porsche of Ferrari voor een van hen? ‘Dat gaat niet gebeuren.’

Aan het einde van de podcast geeft Piet een financiële tip die geldt voor alle christenen.

✏️ Interview met Piet Mars uit 2012:

https://www.nd.nl/nieuws/nederland/825711/piet-mars-waterdrager-naar-dood-land

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Gerard van Zanden. Het is vijf jaar geleden dat de hele samenleving, inclusief de meeste kerken, op slot ging vanwege het coronavirus. Hebben christenen er goed aan gedaan zo veel mee te bewegen, kerkdiensten totaal digitaal te doen, en de ouderen en stervenden niet meer te bezoeken? Gerard, tegenwoordig predikant op Katwijk en in de coronajaren op Urk, vraagt het zich af. De coronamaatregelen van de overheid - adviezen voor de kerken - waren zinvol en nodig, maar over de houding van veel kerkgangers heeft Gerard zich verbaasd. ‘Jarenlang zongen we uit volle borst: ‘Nu jaagt de dood geen angst meer aan’, maar dan komt er een pandemie en zijn we allemaal doodsbang.’ Op Urk gingen de kerken vaak hun eigen gang ten opzichte van de adviezen. Gerard legt uit waarom dat over het algemeen prima kon en verstandig was. Wat hem als dominee het meest heeft geraakt, is het afscheid van een stervende vrouw terwijl hij helemaal in een plastic pak was ingepakt. ‘Was ik maar meer zoals Jezus. Hij had haar aangeraakt.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is hardstyle-dj Sefa Vlaarkamp (24). Als niet-christelijk opgevoede jongen kwam hij via Bach bij de Geneefse psalmen terecht en via de berijming van 1773 in de reformatorische wereld. Hij treedt op voor een uitzinnige menigtes tot wel 60.000 mensen zoals bij festival Defqon.1 - waar diehardfans zijn naam op hun arm hebben getatoeëerd. En op zondagochtend kun je hem zomaar aantreffen tijdens een kerkdienst van de Gereformeerde Gemeente.

Hoe kun je met een been in de hardstyle-wereld staan en met het andere in de christelijke wereld - of zelfs de refobubbel? De wereld van seks en drugs, en de wereld van vroomheid en psalmgezang gaan toch niet samen? Sefa worstelt daar ook mee, vertelt hij aan Dick en Daniël. Het is hem duidelijk dat bepaald woordgebruik niet meer kan, maar met het vermaken van mensen is niet per se iets mis. ‘Ik hoop dat God mij kan gebruiken op een bepaalde manier. Maar ik ben niet de hardstyle-evangelist.’

Hij is fan van de reformatorische vormen, zoals psalmen zingen op hele noten. Theologisch gezien trekt de behoudende kant van de Protestantse Kerk hem meer. ‘In de Dordtse Leerregels vind ik meer troost dan veroordeling.’

✏️ Houvast-interview met Sefa: https://www.nd.nl/geloof/geloof/1228515/dj-sefa-vindt-de-psalmen-in-de-berijming-van-1773-geweldig-de

✏️ Reportage mee naar de kerk in Katwijk met Sefa: https://www.nd.nl/geloof/geloof/1244595/hardstyle-dj-sefa-bezoekt-hervormde-kerkdienst-ik-weet-wat-er

📺 Optredens van Sefa op Defqon.1 https://youtu.be/5mEWXmS3cnM (2022) en https://youtu.be/TR7mmkZuIuk?si=iwIOGBISsR3uWVDn (2024)

⛪ Kerkentour: https://protestantsekerk.nl/evenementen/heidelbergse-catechismus-dj-sefa/

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De bekende evangelische voorganger Jan Pool heeft kanker. Menselijkerwijs gesproken is hij niet meer te genezen. Hoe ga je daarmee om als je altijd hebt geloofd dat God geneest, ook heel concreet? Komt de kanker bij God vandaan? En wat leert ziekte je over wie God is? Jan vertelt open over zijn ziekte, zijn twijfel en zijn geloof. Dat is belangrijk vindt hij. Voor zichzelf werkt het goed, maar hij kan er ook een zegen mee zijn voor andere mensen - ziek of niet. Dick en Daniël praten verder met Jan over de dood, over afscheid nemen en bang zijn voor het naderende einde. En wat komt volgens Jan daarna? Hoe ziet hij de hemel? Voor mensen die ziek zijn, heeft Jan drie adviezen: ga naar God, begin gewoon in je bijbel te lezen en praat erover met anderen.

✏️ Interview met Jan Pool in het Nederlands Dagblad:

https://www.nd.nl/geloof/evangelisch/1122425/jan-pool-ik-schreeuwde-naar-hem-waar-bent-u-

🎧 Podcast met kinderboekschrijver Bert Wiersema over de naderende dood: https://open.spotify.com/episode/2nmKhu6fKFG2muRx0XL5h0?si=72qKQTqoT2eTydSnrs-Ffw

🎧 Podcast met Jan Pool over de opwekking aan de Asbury University:

https://open.spotify.com/episode/4d6Tki8SVIKrAEPFHfRhRI?si=gEC-zBL0Tl-0yfzPv0r9EA

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominees Almatine Leene (NGK) en Rinie van Reenen (HHK). De hel is weer helemaal onderwerp van gesprek in kerkelijke kringen sinds Reinier Sonneveld zijn boek Het einde van de hel uitbracht. Maar hoe preek je over Gods oordeel? En hoe praat je erover in de kerk?

Rinie gelooft dat je als predikant daarin helder moet zijn: er zijn twee wegen, en eentje eindigt voor eeuwig verkeerd. Dat geeft preken een grote ernst. De dreiging van de hel voor wie niet in Christus gelooft, is een van Rinies redenen om in het onkerkelijke Drenthe evangelisatiewerk te gaan doen.

Voor Almatine is dat te uitgesproken: de bijbelteksten over het oordeel zijn helemaal niet zo eenduidig. En heeft Jezus het over de hel, dan gaat het vooral over goede keuzes die je nú moet maken. Als de hel tijdelijk is of zelfs leeg blijkt te zijn, staat dat volgens haar ernstig (s)preken helemaal niet in de weg. In pastorale gesprekken is over de hel praten zo mogelijk nog lastiger: wat zeg je als dominee tegen mensen die vrezen dat hun niet-gelovige kinderen naar de hel zullen gaan?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Te gast is spreker en columnist Christine Stam. Ze mogen in veel kerken niet stemmen, laat staan als ambtsdrager gekozen worden. In de SGP mogen ze eigenlijk niet op de lijst, en buiten de deur werken is officieel ook lastig. Hoeveel ruimte krijgen vrouwen in de reformatorische zuil? ‘De stem van vrouwen wordt inderdaad niet gehoord’, zegt Christine. Terwijl dominees kaders uitzetten over wat vrouwen wel en niet mogen, is de praktijk allang dat refo-meisjes gaat studeren en vrouwen werken en hun talenten ontplooien. Al dan niet gecombineerd met het moederschap.

Christine is lid van de Gereformeerde Gemeenten. Vrouwen mogen in dit kerkgenootschap niet naar ledenvergaderingen en maken geen deel uit van pastorale teams. Dat moet veranderen, vindt ze. Of vrouwen ook ambtsdrager kunnen worden, daarin is ze nog wat zoekende. Maar meestemmen, zoals de mannen, en op bezoek gaan bij alleenstaande vrouwen, dat moet toch kunnen?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met Joost Röselaers, remonstrants predikant in Bussum.

Af en toe klinkt er een bittere klacht in kerkelijk Nederland: we worden vrijzinniger met z’n allen. En vrijzinnig - dat wil niemand zijn. Of toch?

Voor Joost is vrijzinnig geloven ‘het meest pure calvinisme’ dat er bestaat. Het gaat er niet om dat je niet zou mogen geloven dat Jezus God is, het draait vooral om jouw eigen geloofskeuze, voorbij dogma’s. ‘Alleen de Bijbel is het frame.’

Vrijzinnigen zitten niet ‘in christelijke bubbels’ en hebben daardoor veel voeling met maatschappelijke ontwikkelingen. Daardoor hebben ze in allerlei ontwikkelingen voorop gelopen. Is het niet zuur dat rechtzinnige christenen je verketteren, en zich afvragen of je nog wel iets gelooft, terwijl ze een aantal jaar later dezelfde praktijken invoeren (zoals het zegenen van homorelaties en het invoeren van vrouwelijke predikanten)?

Aan de andere kant: vrijzinnigen zijn ‘laatste generatie christenen’. Het geloof overdragen lukt hen maar matig. En wat hen ooit onderscheidde, vinden mensen niet interessant meer. Wat zullen vrijzinnigen op hun beurt van rechtzinnigen leren om te blijven voortbestaan?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met PKN-dominee Mark de Jager en Mozaiek-voorganger Arjen ten Brinke. Mozaiek heeft het kerkelijk landschap op z’n kop gezet. Eerst in Veenendaal en daarna in een handvol andere plaatsen trekt de relatieve nieuwe evangelische gemeente duizenden bezoekers. Soms tot afgunst en afgrijzen van bestaande kerken. Stop daar alsjeblieft mee, zeggen Mark en Arjen. Mozaiek en de Protestantse Kerk hebben zelfs zo veel gemeen, dat ze zich op een fusie moeten richten - vindt Mark. In elk geval kunnen beide kerken veel van elkaar leren. Hoe zou zo’n samenwerking er concreet uit moeten zien? Wat zijn de serieuze theologische verschillen? En wat heeft Mozaiek aan de PKN, en andersom? Mark vertelt hoe gevoel voor traditie en een goede organisatie een jonge kerk als Mozaiek kunnen helpen. En Arjen ziet in gevestigde kerken nogal eens ‘een angst voor evangelischen’. Hij heeft een advies: ‘Durf je deuren eens écht open te gooien.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de christelijk-gereformeerde dominees (en tegenpolen) Anton Egas uit Damwoude en Henk Mijnders uit Zwolle. De Christelijke Gereformeerde Kerken staan in brand. Het kerkgenootschap staat op de drempel van een scheuring omdat de verschillende kerken het niet eens zijn over onder meer de vrouw in het ambt. Een scheuring lijkt onvermijdelijk. Anton en Henk staan inhoudelijk mijlenver bij elkaar vandaan. Wat de een ‘zonde’ noemt (vrouwen in het ambt, homostellen aan het avondmaal) is voor de ander ‘onontkoombaar’. Wat beweegt beiden, waarom komen ze er niet uit en hoe moet het verder met hun kerk? Beide predikanten komen in het gesprek met Dick en Daniël met een oplossing, hoewel die niet ideaal is. Hoe zou dat moeten werken, een federatief model met een ‘Christelijk-gereformeerd A’ en een ‘Christelijk-gereformeerd B’?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met theoloog en schrijver Reinier Sonneveld. Er zijn twee wegen: een weg naar de hemel en eentje naar het eeuwige verderf. Veel kerkgangers hebben het altijd zo geleerd, maar hoe bijbels is dat? En hoe redelijk, als je in een goede God gelooft? Reinier schreef het boek Het einde van de hel, en betoogt daarin dat het veel bijbelser, christelijker en logischer is om te geloven dat uiteindelijk ieder mens zal worden gered. Niet dat er geen hel bestaat, maar die is tijdelijk. ‘Want je hebt als mens dingen op te lossen. Met God en met andere mensen.’ Is deze kijk van universalisme of alverzoening werkelijk meer in lijn met de Bijbel en de christelijke traditie? Reinier neemt de luisteraar mee langs tal van belangrijke bijbelteksten. Ook de gruweldaden van dictators als Hitler en Stalin komen langs. Reinier benadrukt: geloven in een tijdelijke hel is niet per se makkelijker dan in een eeuwig verderf. ‘Loutering betekent dat je met de billen bloot moet.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met synodevoorzitter Peter Sinia van de Nederlandse Gereformeerde Kerken en Mariecke van den Berg, bijzonder hoogleraar feminisme en christendom aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en universitair hoofddocent religie en gender aan de VU Amsterdam. Veel homo’s hebben onnoemelijk veel pijn geleden door hoe kerken en individuele christenen met hen zijn omgegaan. Dat is niet goed geweest, bedachten ze bij de Nederlandse Gereformeerde Kerken. Ze zitten daar midden in een bezinningsproces over wat de plek moet zijn van homoseksuele gemeenteleden in de kerk. Maar eerst moest er een verootmoediging komen. Zijn homo’s daarmee geholpen? Mariecke is er blij mee want ze heeft vaak het gevoel gehad dat over haar is gepraat. Maar ze plaatst ook kanttekeningen. Zo vindt ze de verootmoediging ‘halfslachtig’ en mist ze het woord ‘schuld’. Volgens Peter kunnen plaatselijke kerken na deze landelijke verootmoediging zelf sorry zeggen tegen specifieke gemeenteleden. De grote vraag is welke rol lhbt+’ers krijgen in de NGK. Mag een homo dominee worden? En is het mogelijk een huwelijk te laten inzegenen?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met evangelist en dirigent Bert Noteboom en zijn dochter Joëlle (16). Bert is onder meer bekend van Nederland Zingt en de mannenzangavonden in Katwijk. Zo’n vijf avonden per week maken Joëlle en haar vader Bert aan tafel een spontane video waarin zij hem een onverwachte vraag stelt over het geloof. Die worden op sociale media massaal bekeken. Waarom vinden veel christelijke ouders het zo lastig om met hun kinderen over geloof te praten - terwijl ze dat vrijwel allemaal belangrijk vinden? Bert en Joëlle delen tips over hoe je zo’n gesprek zo natuurlijk mogelijk kunt laten verlopen. En over wat jongeren belangrijk vinden om van hun (groot)ouders te horen. Twee jaar geleden kreeg Bert een roeping om vanuit Almere naar Noordoost-Groningen te verhuizen om daar te evangeliseren. Hoe vond Joëlle dat? Ze vertelt van een bijzondere geestelijke ervaring die ze als 14-jarige kreeg in een van de eerste nachten in het donker van het Groningse platteland.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een heftig onderwerp dit keer: hoe ga je in de kerk om met daders van seksueel misbruik? Is er voor hen plaats in de christelijke gemeente? En wanneer begin je over vergeving? Niet te snel, zegt Paul van Dam. Paul werd als kind slachtoffer van seksueel misbruik. Kerken beginnen te snel tegen slachtoffers over vergeving. Désirée Dijk is herstelbemiddelaar, en zit vaak met daders en slachtoffers van misbruik aan tafel. Hoe verder met daders in de kerk? De veiligheid en de behoeften van slachtoffers moeten voorop staan. ‘Daarvoor kan het nodig zijn dat een pleger voortaan naar een zusterkerk gaat.’ Maar vervolgens mag ook de dader worden gehoord. Mensen die een misstap hebben begaan en een béétje zelfinzicht hebben, gaan vaak onder een zware last gebukt. Daarom moet de kerk er ook voor hen zijn. Als mens. Paul gaat voor in kerkdiensten en preekt dan geregeld over het verhaal van Davids zoon Amnon die zijn halfzuster Tamar verkracht. ‘Dan hoor ik mensen zeggen: dat verhaal lazen wij vroeger nooit thuis uit de Bijbel. Blijkt de vader van het gezin zelf ook losse handen te hebben gehad.’ In de kerk zitten Tamars, maar ook Amnons, houdt Paul dan zijn gehoor voor. Én in de kerk zitten mensen die, zoals koning David, zwijgen over wat er is gebeurd. Zonder openheid is misbruik in de kerk een wond die blijft dooretteren, zeggen Désirée en Paul.

In aflevering 40 praatten Dick en Daniël met theoloog en ervaringsdeskundige Marie Hansen over wat seksueel misbruik met een slachtoffer doet.

#40 - Waarom praten over seks misbruik voorkomt

Lees ook: De kerk zit in haar maag met daders. Hoe ga je christelijk om met iemand die een misstap heeft begaan?

https://www.nd.nl/geloof/geloof/1241428/de-kerk-zit-in-haar-maag-met-daders-hoe-ga-je-christelijk-om-

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Van een bezoek aan Oekraïne word ik geloviger.’ EO-voorzitter Arjan Lock merkte het heel duidelijk, nadat hij in het land was geweest dat door oorlog wordt verscheurd. Samen met ND-oorlogscorrespondent Daphne Wesdorp, die het leed en de verwoesting van de oorlog met eigen ogen zag, vertelt hij aan Dick en Daniël over hoe Oekraïners dit jaar Kerst vieren. Over kersttakjes in de modderige loopgraven en een kerstboom met pakjes eronder in de schuilkelders. Oekraïners zijn veelal zeer gelovige mensen. De oorlog brengt hoop en verwachting bij hen naar boven, maar ook een steeds grotere moedeloosheid, en grote vragen. Zoals: waar is God? ‘Oekraïners zijn niet van woorden maar van daden’, vertelt Daphne. Ze pakken aan. Wat leren wij Nederlanders daarvan? Arjan: ‘Dat daar, te midden van de ellende, mensen ervoor kiezen om vanuit een gelovig hart gewoon de goede dingen te doen.’

En Arjan en Daphne reageren op de waarschuwing van NAVO-baas Rutte voor oorlogsdreiging. Wordt het ook in Nederland een andere Kerst dan normaal?

‘Kerst onder vuur’ is op 24 december te zien om 21:50 uur en op 25 december om 23:40 uur bij de EO op NPO 2.

De artikelen van Daphne uit Oekraïne voor het Nederlands Dagblad zijn te vinden op nd.nl.

Deze podcast steunen? nd.nl/missie

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geen Kerst zonder muziek. Zeker niet in de kerk. Hoe komt dat? Wat maakt een kerstlied goed? En zijn er ook nieuwe kerstliederen die je niet zou mogen missen? Onderaan deze shownotes vind je een Spotify afspeellijst met alle liederen en nummers die langskomen in deze aflevering. Kun je ze eens rustig naluisteren.

Te gast zijn twee zeer ervaren muziekkenners: dirigent en theoloog Hanna Rijken en zangeres Joke Buis. We praten over mooie én minder mooie kerstliederen, over de ingrediënten van een geslaagd kerstnummer en over het succes van seculiere liedjes. Hanna vertelt over de rijke geschiedenis van hét kerstliederenland bij uitstek Engeland. En Joke laat zien hoe ze met haar kersttour mensen een beetje ‘zachter’ wil maken. Zodat Kerst niet alleen iets blijft van eind december maar het hele jaar doorwerkt.

Waarom kan Kerst niet zonder muziek? Nostalgie en verlangen naar licht en vrede spelen een belangrijke rol, zeggen Hanna en Joke. Komen daarom ook zo veel niet-gelovige mensen op christelijke kerstconcerten af? Allebei hebben ze luistertips en delen ze hun favoriete oude én nieuwe kerstliederen.

Hier vind je de afspeellijst met alle muziek die in deze aflevering wordt genoemd: https://open.spotify.com/playlist/6Wl5vpWURh53jCI5xD1p2Z?si=n3x1KWYpSwC_l_VxBNwRxw

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Willem Visscher en historicus en ouderling Ton van der Schans, beiden van de Gereformeerde Gemeenten. De ‘GerGem’ zijn het grootste kerkverband van de reformatorische zuil. Maar wat is dat voor een kerk? En wat klopt er van de clichés van starheid en somberheid? ‘Niets’, antwoordt Willem resoluut op die laatste vraag. In de Gereformeerde Gemeenten is de bekering van het hart cruciaal, legt Ton uit. De heilsfeiten uit de Bijbel moeten in het leven van de kerkganger worden toegepast. Dat zorgt ervoor dat een GerGem-dominee ervan uitgaat dat er in zijn gemeente twee soorten mensen zitten, vertelt Willem. Bekeerde en (nog) onbekeerde mensen. De kritiek van de hersteld-hervormde theoloog Gert van den Brink dat bevindelijke dominees mensen bij God vandaan houden, vindt hij ‘pertinent onjuist’. ‘Ik ken in de Gereformeerde Gemeenten geen dominee die dat doet.’ De wetenschap dat je gered moet worden, zorgt ervoor dat er in de Gereformeerde Gemeenten echt iets op het spel staat, zegt Ton. Het is heilige ernst. Dick en Daniël hebben ook hun vragen over het grote aantal overtuigd gelovige mensen die jaarlijks de GerGem verlaten: zo’n 100.000 in zestig jaar tijd, zo groot als het kerkverband groot is. Hoe komt dat? En wat doet dat met de beide mannen?

Luister ook:

#94 Aflevering met Gert van den Brink: https://open.spotify.com/episode/3IsSAk3zqT1Xzwlobe7Tkv?si=fLWRlU0LSAmwxTNy-HbDuA

#112 Aflevering met Laurens van der Tang: https://open.spotify.com/episode/01rwnwWTUklJmkxS5qEyvn?si=ixQW7yfdTV2uhI_DwkMCPg

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de kersverse theoloog des vaderlands Mirella Klomp.

Kijk eens naar beneden, naar de grond onder je voeten. Wat is dat voor grond? En als je erop geboren bent: hoe heeft die je leven bepaald? Krijg je er een gevoel van vrijheid door, of voelt die grond beklemmend? Is het je vaderland, of zal het dat nooit worden?

Christenen zijn te veel met hun hoofd en met hun hart bezig, maar geloven is ook lichamelijk, het zit ook in je handen - en in je voeten op de grond, zegt Mirella. Hoe beleven mensen hun klei, zand, water en beton?, vraagt ze zich af. En wat heeft christelijke theologie daarover te zeggen?

Met die vraag gaat ze het komende jaar het land in. Is ‘grond’ niet ook gevaarlijk?, vragen Dick en Daniël zich af. Denk aan de nazi’s met hun ‘bloed en bodem’. Dan wordt het: dit is mijn grond, blijf jij er weg! Hoe blijf je daarbij vandaan? Christenen mogen hun (geboorte)grond nooit te belangrijk maken, legt Mirella uit. ‘Ze geloven ook nog in zoiets als een ander Vaderland.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met René de Reuver, scheidend scriba van de Protestantse Kerk.

Het is een hondenbaan: het gezicht zijn van de Protestantse Kerk. René geeft het grif toe. Ook in de kerk zijn de discussies de laatste jaren harder geworden. En altijd is er in een brede kerk als de PKN wel iemand die het niet met je eens is. Hoe is zijn kerk eraan toe? En welke ontwikkelingen heeft hij verder gezien, de afgelopen negen jaar?

René groeide op in de Gereformeerde Gemeenten en heeft daar goede herinneringen aan. Hij leerde er dat de kerk niet maakbaar is - en dat het draait om het hart. Samengaan met de kerk van zijn jeugd zit er niet in, legt hij uit, maar met de Nederlandse Gereformeerde Kerken gaat hij wel meemaken. ‘De theologische verschillen zijn niet groot genoeg meer dat ze aparte kerken rechtvaardigen.’

Met evangelische gemeenten als Mozaiek wil René niet concurreren, maar fuseren ziet hij niet snel gebeuren. ‘Ons kerkmodel is toch totaal anders.’

Lees verder:

Waarom René de Reuver een hondenbaan heeft:

https://www.nd.nl/geloof/protestant/1238033/de-pkn-moet-op-zoek-naar-een-nieuwe-scriba-maar-hoe-ben-je-he

Interview Dick& Daniël uit 2016 met René de Reuver:

https://www.nd.nl/geloof/geloof/617392/nieuwe-pkn-scriba-niet-in-een-hokje

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met documentairemaker Casper van Dorp en Diane Palm van zendingsorganisatie GZB. Zou jij open staan voor een Aziatische dominee in jouw kerk? Of iemand uit Afrika? Toch stuurde het Westen tientallen jaren lang eigen mensen naar kerken overal ter wereld. Die namen daar het woord, en de rest moest luisteren. In een tv-documentaire - dat alleen al is best bijzonder - neemt Casper de orthodox-protestantse zendingsorganisatie GZB onder de loep. Daar worstelen ze namelijk met die vraag: kan dat nog wel, zendelingen uitzenden. Vanouds stuurt de GZB, die wordt gedragen door de rechterflank van de Protestantse Kerk, zendelingen naar verre landen. Onder meer naar Kenia. Maar daarbij zijn fouten gemaakt. Het was wel heel erg eenrichtingsverkeer, en wie geld heeft bepaalt (ook onbewust) de koers, vertelt Diane in deze aflevering. Het moet dus anders. Maar hoe? Want helemaal stoppen met mensen uitzenden die het evangelie verkondigen, dat wil de GZB ook niet. Het codewoord is misschien wel naar uitzending ‘inzending’, overweegt Diane. Dominee van daar hier verwelkomen. Maar zo ver zijn de Nederlandse kerken nog niet.

Voor meer informatie over de documentaire ‘De zin van zending’ zie: gzb.nl/zinvanzending

De documentaire is op 4 en 11 januari bij KRO-NCRV te zien op NPO2.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met innovatie-expert in de kerk Bettelies Westerbeek. Je kunt er doodmoe van worden: al die nieuwe initiatieven en activiteiten in de kerk. Alsof je steeds meer moet … Of je zit in jouw kerk juist met de handen in het jaar: jongeren blijven weg, en wat voorheen goed viel, lijkt niet meer te werken. Hoe begin je als kerk nu op een goede manier aan iets nieuws? Waar moet je dan rekening mee houden? En hoe stóp je met dingen die misschien wel heel erg dierbaar zijn, maar inmiddels (te) veel geld en menskracht kosten? Wanneer is iets ‘klaar’ (of mislukt)? Bettelies was tien jaar lang pionier in Den Haag, en helpt in de Protestantse Kerk nu gemeenten met dit soort vragen. Ook kerken waar het best goed gaat, moeten vernieuwen - is haar overtuiging. Dat betekent niet: ineens allerlei dingen anders gaan doen. Andere liederen zingen bijvoorbeeld. Lang niet alle nieuwigheden zijn namelijk echt vernieuwend, legt ze uit. En het is heel logisch dat kerkleden soms moe en futloos worden van allerlei nieuwe dingen - zeker als alle vorige tóch niet werkten. ‘Vernieuwing begint bij jezelf afvragen: waarom doe ik dit eigenlijk?’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met presentator Tijs van den Brink en lobbyist en Trump-aanhanger Henk Jan van Schothorst. Volgende week zijn de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In Nederland houden veel mensen hun hart vast: wat als Donald Trump weer president van de Verenigde Staten wordt? In Amerika kijken veel christenen daar juist naar uit, en zijn ze juist serieus bevreesd voor nog vier jaar een Democraat in het Witte Huis. In Europa krijgen wij maar één kant van Trump te zien, vertelt Tijs. ‘Die kant is helemaal waar, met alle leugens en zo. Maar het is maar de helft.’ Voor conservatieve christenen is Trumps verzet tegen abortus en ‘woke’ doorslaggevend, ziet Henk Jan. Hoe kunnen gelovige kerkgangers een man steunen die, zacht gezegd, nooit een erg christelijke levensstijl erop na heeft gehouden? En hoe rampzalig gaat een nieuw presidentschap van Trump voor Europa zijn? Volgens Henk Jan betekent juist een Republikeins verlies voor christenen een ramp. ‘Ik ga in de nacht van vijf op zes november een hele poos op mijn knieën doorbrengen.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De vraag of vrouwen in het ambt van dominee, ouderling en diaken mogen, verdeelt de Christelijke Gereformeerde Kerken tot op het bot. Officieel zijn het alleen mannen die daarover beslissen en in de discussie wordt de stem van vrouwen weinig gehoord. Te gast is theoloog Rieke den Hertog, getrouwd met een christelijk-gereformeerde hoogleraar en afkomstig uit een oer-christelijk-gereformeerd geslacht. Ze vindt het wonderlijk dat mannen die erover gaan, zo weinig met vrouwen praten. Rieke zou maar wat graag de synodemannen willen toespreken.

Zelf is zij ervan overtuigd dat vrouwen dezelfde rechten moeten krijgen in de Christelijke Gereformeerde Kerken. Dat die beslissing kan leiden tot een scheuring, vindt ze echt niet kunnen. Alleen al in die richting denken, is zonde, meent ze. Hoe hieruit te komen? Rieke pleit voor gebed en een scheut typische CGK-mildheid: laat ruimte voor verschillende opvattingen.

Eerdere podcastafleveringen over vrouwen in de Christelijke Gereformeerde Kerken:

#122 Met Sietske Rustenburg en Floris Olthof (Zoetermeer): Hoe is het om als vrouw dertig jaar te vechten voor een plek in de kerkenraad

#124 met prof. Herman Selderhuis: Hef alle gereformeerde kerken op, en deel de kerkleden opnieuw in

#160 met dominee Anton Egas: Waarom de kans groot is dat de CGK gaan scheuren

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met schrijver Stephan Sanders. In 2016 sloot Stephan zich na veertig jaar ongeloof opnieuw aan bij de Rooms-Katholieke Kerk. Waarom koos hij daarvoor? Stephan vertelt in deze aflevering ook over zijn nieuwe boek ‘Wonder, wonderlijk’. Christenen gaan vaak naar de kerk om geraakt te worden, of om iets mee te krijgen. Maar daarvoor moet je helemaal niet gaan, ontdekte Stephan. Naar de kerk gaan, dat moet je gewoon doen. Je moet volhouden. Zin of geen zin. Waardeloze preek of niet. Dan zul je na verloop van tijd de betekenis ervan ontdekken. Wat dat is? Allereerst dat het in het geloof helemaal niet om jou of jouw gevoel draait. Je wordt ‘minder ik’. Dick en Daniël praten ook met Stephan over wonderen. Een wonderbaarlijke genezing is mooi, maar zie je de alledaagse wonderen nog wel - dat er goedheid, iemand iets aardigs doet?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met cultuurfilosoof Evert-Jan Ouweneel. Kun je je dat voorstellen: Nederland zonder christelijk geloof en zonder kerken? De christelijke cultuur zit in ons bloed. Armen- en ziekenzorg zijn ondenkbaar zonder christendom. Een andere erfenis is de gelijkheid van alle mensen, vertelt Evert-Jan. Net als de hoop dat de dingen beter kunnen worden. Tegelijk verandert de wereld: we leven in een postchristelijke samenleving. Kunnen al die mooie christelijke waarden ook blijven bestaan als er geen levend geloof meer is? ‘Dan moet je daar wel héél erg je best voor doen’, denkt Evert-Jan. Bijvoorbeeld: in het christelijk geloof komen strengheid (hoge normen) en mildheid (vergeving) samen. Een samenleving zonder God kan heel hard worden in het cancellen van mensen. Ook vragen Dick en Daniël zich af: hoe zouden christenen zich moeten opstellen in een samenleving waarin ze nog maar een kleine minderheid zijn? Dit voelt misschien niet als een fijne tijd voor christenen, maar, denkt Evert-Jan, ze worden er wel mooiere mensen van.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Live op de Open Dag van het Nederlands Dagblad interviewen Dick en Daniël BNNVARA-presentator Tim Hofman. In God geloven - daar had hij op zijn elfde al overtuigd afscheid genomen. Maar nu trekt toch weer de kerk. Inmiddels is hij al naar een paar diensten geweest. Wat trekt Tim toch zo naar het huis van God? ‘Ik geloof niet, maar ik vind er veel. Het is even een moment op jezelf teruggeworpen worden.’ En de community die christenen hebben, maakt Tim wel eens jaloers. In de live podcast vertelt Tim ook over zijn angststoornis en hoe hij daarmee leerde omgang. Hij schrijft erover in zijn recent verschenen boek Goede moed. Ook de samenleving is bang, ziet Tim. Misschien is het antwoord daarop wel eerst en vooral meer liefde en (zelf)compassie.

Tim Hofman was al eerder te gast bij Dick en Daniël. Luister het gesprek hier:

#110 Waarom Tim Hofman Jezus een leuke man vindt

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Arenda Haasnoot en theoloog Janneke Stegeman. Het is een jaar na de gruwelijke Hamas-aanslag van 7 oktober 2023. Arenda vindt het nodiger dan ooit dat de kerk vierkant achter Israël gaat staan, en hekelt kerkgenoten die kritisch zijn op de staat Israël. Want de Jodenhaat neemt internationaal alleen maar toe. Janneke wil ook dat de kerk zich duidelijker uitspreekt - maar dan voor het internationale recht en het lot van de Palestijnen. Zij vindt het onbegrijpelijk dat sommige christenen niet zien hoeveel bloed Israël aan zijn handen heeft. Hoe ga je met elkaar in gesprek als je zó verschillend in een discussie als deze staat? Is het internationale recht een basis? Of het leed en de ontmenselijking die je aan beide kanten ziet? En móét je het in de kerk over dit soort dingen een beetje eens zijn? Een spannend gesprek tussen twee uitersten.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met dominee Ad van Nieuwpoort en theoloog Hanneke de Pater. Zou je het merken als er in de kerk op zondagmorgen een voorganger met ‘slechts’ een hbo-opleiding voor je neus staat? In deze aflevering, waarin we (natuurlijk) enorm generaliseren, gaan we de voor- en de nadelen van de hbo-dominee ten opzichte van de universitair geschoolde Dienaar des Woords te lijf. Volgens Ad, dominee in Den Haag, betekent die hbo-dominee beslist een verlies, en zet zijn Protestantse Kerk met het toelaten van hbo’ers tot het predikantsambt echt een wissel om. De essentie van de Reformatie - een goed uitgelegde Bijbel bij de mensen brengen - komt daardoor onder druk te staan. Hanneke doceert theologie aan de CHE, een van de belangrijkste leveranciers van hbo-theologen. Een hbo’er in de kerk denkt meer vanuit de praktijk en kan vaak beter aansluiting vinden bij mensen, is haar ervaring. Goed dus dat deze mensen in de PKN nu ook dominee kunnen worden. Waar gaat het naartoe met de dominee? Welke opleiding heeft hij of zij straks nog? En kunnen Ad en Hanneke het tijdens het gesprek een beetje eens worden?

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met journalist Bart van den Dikkenberg en hoogleraar Gijsbert van den Brink. Beiden schreven een boek, maar met een tegenovergestelde conclusie. Je kunt geloven en de evolutietheorie voor waar aannemen, betoogde Gijsbert van den Brink al in 2017. Gijsbert laat zien dat de evolutietheorie uiteindelijk niet op gespannen voet hoeft te staan met het christelijk geloof. En dat ook het zogenoemde creationisme grote problemen kent. Hij gaat in debat met RD-journalist Bart van den Dikkenberg. Bart schreef recent een boek waarin hij betoogt dat geloof en evolutie niet samen kunnen gaan. Alleen door het begin van de Bijbel letterlijk-historisch te lezen ben je trouw aan de Schrift. Want wat als er geen historische persoon Adam is geweest? En geen paradijs? Hoe betrouwbaar is de Bijbel dan nog? In zijn eigen reformatorische kring ziet de ouderling in de Gereformeerde Gemeente in Nederland de acceptatie van de evolutietheorie toenemen. ‘Ik ken zelfs een ouderling uit de Gereformeerde Gemeenten die theïstische evolutie accepteert.’ Voor Bart kan dat niet. Kerken moeten maatregelen nemen; leden die de evolutietheorie omarmen moeten onder de tucht worden gesteld.

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met biofysicus Cees Dekker.

Veertig miljoen euro heeft hij gekregen met één opdracht: maak uit levensloze materie leven. Met Cees Dekker, gelauwerd topwetenschapper en zeer betrokken bij evangelische gemeente Mozaiek 010, praten Dick en Daniël over de ethische consequenties. Waarom zou je zelf (eencellig) leven willen maken? Is dat niet voor God spelen? En wanneer is iets eigenlijk leven? Voor Cees kan zijn werk als wetenschapper uitstekend bestaan naast zijn geloof in God als schepper. Ook als straks zou blijken dat leven prima uit zichzelf kan ontstaan - en mogelijk miljarden jaren geleden op aarde ook zo is ontstaan. Zo schept God blijkbaar, redeneert Cees. ‘Als we straks begrijpen hoe leven werkt, doet dat niets af aan mijn verwondering.’ Ook wie snapt waar kinderen vandaan komen, kan op een geboortekaartje zetten dat ze uit Gods hand ontvangen zijn. Helaas doen zowel atheïsten als sommige gelovigen alsof geloof en wetenschap onverenigbaar zijn. Cees kan zich daarover opwinden. ‘Je ziet nu jongeren als ze gaan studeren afscheid van het geloof nemen om de verkeerde redenen!’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met missionair predikant Corine Zonnenberg. Stel, je zit bij een mooie, hechte kerkelijke gemeente. Goeie diensten op zondag. Fijn jeugdwerk. Je hebt het er naar je zin. Tegelijk zou jouw kerk best wat meer missionair en verwelkomend mogen zijn. Maar hoe doe je dat? Waar begin je? Wat kunnen traditionele gemeenten leren van wat ze bij pioniersplekken hebben ontdekt? Corine werkt in Rotterdam-Charlois en deelt haar tips en ervaringen met Dick en Daniël. Waarom je beter soep dan koffie kunt schenken. Waarom je mensen niet alleen moet verwelkomen in de kerk, maar ze ook gedag moet zeggen (en niet zozeer door de dominee!). En waarom je met jouw herkenbare kerkgebouw goud in handen hebt. ‘Mensen lopen nu vooral een kerk binnen als er crises zijn en ze houvast nodig hebben.’

Hosted on Acast. See acast.com/privacy for more information.

See omnystudio.com/listener for privacy information.