FD Toegevoegde Waarde

We gaan vandaag praten over de rente, jaja alweer, want we kregen er een vraag over en de obligatiemarkt is de afgelopen weken een nogal fascinerende toestand waar de Amerikanen zich in allerlei bochten wringen om de rente te beïnvloeden.

Verder kijken we naar geldschepping, want ook daar kregen we een vraag over, over de rol van commerciële banken daarbij, want moet geldschepping eigenlijk niet een publieke zaak worden? Een terugkerende discussie zou je kunnen zeggen, want dit was een jaar of tien geleden ook een hot topic. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hebben we China jarenlang verkeerd ingeschat? En als economische groei niet het enige doel is, zouden we dan beter af zijn met een 25-urige werkweek? In deze aflevering kijken Anna Dijkman en Marijn Jongsma naar twee grote vragen over de economie van de toekomst: wat hebben we geleerd van de spectaculaire opkomst van China, en wat kunnen we veranderen aan ons huidige economische systeem voor een goed leven?

China werd na de toetreding tot de wereldhandelsorganisatie in 2001 gezien als een land dat zich steeds verder zou openen en aan de internationale spelregels zou houden. Maar inmiddels blijkt dat beeld veel te simpel. Hoe kon China uitgroeien van de ‘wankelende reus’ die door experts werd voorspeld tot een economische grootmacht die zelfs op het gebied van hightech met het Westen concurreert? En waarom hebben Europa en de Verenigde Staten zo lang onderschat hoe groot de Chinese voorsprong zou worden?

Anna en Marijn bespreken de ongemakkelijke gevolgen van die Chinese opmars. De rest van de wereld profiteerde jarenlang van goedkope Chinese producten, maar bepaalde industrieën werden ondertussen zwaar geraakt. Is vrijhandel nog wel houdbaar als één land structureel veel meer exporteert dan het importeert? En moeten we onze manier van denken over handel en economische afhankelijkheid fundamenteel herzien?

Tot slot gaat het over een heel andere manier om naar welvaart te kijken: de 25-urige werkweek. Kunnen we met minder werken juist gelukkiger en productiever worden? En wat gebeurt er met onze consumptie als we minder inkomen hebben, maar tegelijkertijd meer tijd overhouden? Anna en Marijn bespreken de ideeën achter een economie waarin niet steeds méér spullen en groei centraal staan, maar ook vrije tijd, zorg, onderwijs en een leefbare planeet.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom loopt de rente in de Verenigde Staten zo hard op? En als bedrijven miljarden terugkrijgen van de heffingen van Donald Trump, zien consumenten daar dan ook iets van terug? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van Trumps beleid en de vraag hoelang de Amerikaanse economie de combinatie van hoge schulden, stijgende rentes en onzekerheid kan volhouden.

Marijn duikt in de oplopende rente op Amerikaanse staatsleningen. Waarom vragen beleggers een steeds hogere risicopremie? En waarom kan de Fed de rente niet zomaar omlaag brengen zonder nieuwe problemen te veroorzaken? De gevolgen blijven bovendien niet in de VS: omdat internationale kapitaalmarkten met elkaar verbonden zijn, sijpelen hogere rentes ook door naar Europa en Nederland. Wat betekent dat voor onze woningmarkt en huishoudens?

Daarnaast kijken Anna en Marijn naar de miljarden die bedrijven terugkrijgen van Trumps onwettig verklaarde heffingen. Amerikaanse importeurs krijgen geld terug, maar consumenten betaalden een deel van die heffingen uiteindelijk via hogere prijzen. Krijgen zij hun geld nog terug? En waarom zijn inmiddels zo’n honderd class action-zaken aangespannen tegen bedrijven? Ondertussen blijken bedrijven en advocaten mogelijk de grootste winnaars van het hele refund-circus.

Tot slot gaat het over Trumps strijd tegen China en de omweg die Chinese producten via andere landen maken om Amerikaanse heffingen te ontwijken. Wanneer is een product eigenlijk nog ‘Chinees’ en wanneer komt het officieel uit Vietnam of Cambodja? En waarom dreigt het Amerikaanse handelsbeleid vooral een enorme hoeveelheid werk op te leveren voor juristen, terwijl de speelgoedbeer voorlopig gewoon buiten schot zou moeten blijven?

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma

Redactie en montage: Jort Siemes

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een financiële crisis betekent vaak onzekerheid, werkloosheid en dalende huizenprijzen. Toch leiden crises ook tot nieuwe ideeën en hervormingen. Waarom is dat zo? En kunnen we voorkomen dat dezelfde fouten zich blijven herhalen? Hoogleraar economie Irene van Staveren van de Erasmus Universiteit legt het uit.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland betalen we nauwelijks meer met cash. Maar wat gebeurt er als contant geld helemaal verdwijnt? En welke functies van cash kunnen we niet zomaar vervangen door digitaal betalen? Jurist en econoom Annelieke Mooij van Tilburg University legt uit waarom contant geld veel meer is dan een betaalmiddel.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een studieschuld voelt soms als een enorme last. Maar is dat wel terecht? Wat betekent een studieschuld voor je kansen op een huis, je toekomstige inkomen en het krijgen van kinderen? Onderzoeker en docent economie Kim Fairley van de Radboud Universiteit legt uit hoe het echt zit en waarom deze schuld ook een investering kan zijn.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan opde website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. 

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan opde website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor deze Toegevoegde Waarde bestudeerden we zo’n twintig prognoses van banken en investeringsfondsen voor de tweede helft van 2026. De ene zei ons meer dan de ander, de ene was poëtischer dan de andere. En de juridische disclaimer was uitgebreider dan de andere. We halen er wat parels uit.

Het algemene plaatje zal bekend voorkomen: de VS groeien van alle ontwikkelde landen het hardst met ca 2%, Europa ploetert erachteraan met de helft daarvan. In het algemeen: economieën zijn opvallend veerkrachtig, de inflatie gaat omhoog.

We zochten naar een rode draad. Inflatie is dus een thema, net als de reactie van centrale banken daarop. Verder old school economics, en natuurlijk de grote AI-bubbel. Deels hangen de thema’s samen, want AI-investeringen drijven op korte termijn de inflatie en rente op, maar kunnen de economie meer ruimte geven.

En dus focussen wij ook op geopolitiek: AI, inflatie en monetair beleid. En we hebben speciale aandacht voor.... obligaties. Met de nodige voorbehouden, want het zijn onzekere tijden. Dus wat zien we wel en niet in de glazen bollen van de banken en investeringsfondsen?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als luisteraars erom vragen, zijn Anna en Marijn de beroerdsten niet. Toevallig gingen drie luisteraarsvragen deze keer allemaal over energie. Die vragen staan daarom centraal in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. Is kernenergie wel zo'n verstandige investering, of zijn batterijen voor de opslag van wind- en zonne-energie een betere keuze? En hoe zit het eigenlijk met de laadpalen in Zuid-Europa waar wij als Nederlanders massaal onze elektrische auto's opladen: van wie zijn die? Tot slot kijken ze naar de rol van gasinkomsten in de Russische economie. Het Westen probeert Rusland via sancties economisch te raken, maar hoe afhankelijk is het land eigenlijk nog van die gasbaten? Tot nu toe blijkt de Russische economie opvallend robuust.

Naast de luisteraarsvragen staan we deze week stil bij de onlangs op 100-jarige leeftijd overleden voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump tekende deze week in Versailles, de plek waar in 1919 het einde van de Eerste Wereldoorlog werd bezegeld, een memorandum met Iran. Is dit eigenlijk een overwinning, of verkoopt Trump hier handig zijn verlies? Anna Dijkman en Marijn Jongsma analyseren de nasleep van de oorlog: een Iraans regime dat economisch gehavend maar geopolitiek juist sterker uit de strijd komt, Amerika dat zijn militaire reputatie beschadigd ziet, en een deal die verdacht veel lijkt op het akkoord dat Barack Obama ooit sloot, waar Trump zelf juist zo op afgaf.

Daarna duiken ze in het verrassende debuut van Kevin Warsh als nieuwe Fed-voorzitter. Hij hield de rente ongewijzigd, maar onder de oppervlakte verandert er van alles: minder communicatie, het mogelijk schrappen van de dot-plot en een opvallende voorliefde voor AI als inflatiedrukker. Volgens Fed-watchers van ABN Amro en Rabobank is Warsh ‘een duif in een havikpak’ en lijkt hij verrassend veel te lenen van Alan Greenspans beruchte mistgordijntactiek uit de jaren negentig.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa wordt al jaren weggezet als economische achterblijver, maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Anna Dijkman en Marijn Jongsma waren bij een beleggersevent van J.P. Morgan, waar portfoliomanager Mayur Patel een vlammend betoog hield over waarom Europese aandelen juist nu interessant zijn voor beleggers en wat dat zegt over Europa's positie in de wereld.

Want terwijl Amerikaanse aandelen historisch gezien op het punt staan waarop rendementen negatief worden, zijn Europese aandelen goedkoper, beter gespreid én minder afhankelijk van de AI-hype. Sterker nog: Europese banken deden het de afgelopen jaren beter dan de Magnificent Seven. Anna en Marijn duiken in de cijfers en vragen zich af: zijn we te somber over Europa, of blijft samenwerking — zoals het mislukte Frans-Duitse straaljagerproject na acht jaar — toch het grote struikelblok?

Ook behandelen ze vragen van luisteraars: over het rentebesluit van de ECB en de vraag wat dat betekent voor de Nederlandse en Europese economie, over de inmiddels bijna vergeten term ‘indexknuffelaar’ en over een luisteraar die in 1990 zelf het idee voor een indexfonds bedacht — maar het te snel wegschoof als ‘al eens geprobeerd’.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wordt de grootste beursgang uit de geschiedenis een triomf van technologische vooruitgang of juist een testcase voor de grenzen van passief beleggen?

In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de aanstaande beursgangen van SpaceX, OpenAI en Anthropic. Samen zouden deze bedrijven zo'n $200 mrd ophalen, met waarderingen die oplopen tot duizenden miljarden dollars. Vooral de beursgang van SpaceX houdt beleggers bezig. Is de astronomische waardering op zijn plaats, of kopen beleggers vooral een droom van Elon Musk?

Aanleiding voor de discussie is een vraag van luisteraar Felice Verbeek, die zich afvraagt of indexbeleggers straks de rekening betalen van de AI-hype. Want door versoepelde regels wordt SpaceX al kort na de beursgang opgenomen in de Nasdaq 100. Dat betekent dat passieve fondsen miljarden dollars aan aandelen moeten kopen ongeacht de prijs.

Anna legt uit hoe SpaceX is uitgegroeid tot een combinatie van ruimtevaartbedrijf, satellietgigant Starlink en AI-speler, en waarom de waardering zowel bewondering als argwaan oproept. Marijn onderzoekt vervolgens wat deze beursgangen betekenen voor passief beleggen. Kan een markt waarin steeds meer geld automatisch naar de grootste bedrijven stroomt zichzelf uit balans brengen? En wat gebeurt er als de verwachtingen rond AI uiteindelijk niet worden waargemaakt? 

Met inzichten van wetenschappers, vermogensbeheerders en indexspecialisten bespreken Anna en Marijn de vraag die steeds urgenter wordt op Wall Street: maakt passief beleggen de markt efficiënter, of juist kwetsbaarder voor de volgende bubbel? 

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma

Redactie en Montage: Jort Siemes

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is private credit een tikkende tijdbom binnen het financiële systeem? Of gewoon een handige financieringsvorm die onterecht in een slecht daglicht staat? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma samen in de wereld van onderhandse leningen en schaduwbanken.

Want deze week spraken DNB, AFM én het CPB zich allemaal uit over de risico's van private credit. DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde voor een ‘potentieel giftige cocktail’. Maar wat zit er precies in dat mixdrankje? Anna en Marijn leggen uit hoe private credit verweven is geraakt met pensioenfondsen, verzekeraars en grote private-equitypartijen en waarom juist die ondoorzichtigheid de toezichthouders wakker houdt.

Marijn bespreekt ook een alarmerend stuk van vermogensbeheerder Lane Generational, die de markt omschrijft als een ‘illiquid jenga tower’. Wat gebeurt er als bedrijven hun rente niet meer betalen maar bij de schuld optellen en verzekeraars gedwongen worden illiquide beleggingen te dumpen? En waarom is het faillissement van een kleine Amerikaanse verzekeraar in Connecticut misschien wel de kanarie in de kolenmijn?

Ook kijken ze terug in de geschiedenis: hoe somber waren Nederlanders eigenlijk in 1906 over hun kleermakers en bakkers? En wat zegt het dieptepunt in het Amerikaanse consumentenvertrouwen van deze week (het laagste sinds 1952) over wat er nog aan kan komen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we het figuurlijke wapengekletter tussen de VS en Europa van deze week. Dat ging over toekomstige gasleveringen door de Amerikanen aan Europa. Daar zijn afspraken over, maar Europa komt met nieuwe eisen over methaanuitstoot en daar zijn de Amerikanen ongelukkig mee.

Het draait allemaal om de Europese methaanverordening die volgens plan begin volgend jaar ingaat. Energieleveranciers, ook Amerikaanse, moeten hun uitstoot nauwgezet rapporteren en terugdringen, op straffe van boetes. En dat zet kwaad bloed. Of zoals de Amerikaanse ambassadeur bij de EU het zegt: het zou wel eens een koude winter kunnen worden in Europa als die regels blijven zoals ze zijn. Een staaltje powerdiplomatie met een duidelijke boodschap: wij zijn de bovenliggende partij.

We hebben het ook over de positie van rijken in een democratie. Zijn zij een gevaar of juist een onmisbare schakel? Dat laatste is het uitgangspunt van een boek dat we allebei lazen met de prikkelende titel Why Democracy Needs the Rich, van John O. McGinnis. Marijn sprak hem, voor de nodige context bij zijn stellingen in het boek.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie.

Staat Iran als een ‘rope-a-dopende’ Muhammad Ali tegenover de Verenigde Staten in de ring? En hoe lang duurt het nog voordat de wereld zonder kerosine of kunstmest komt te zitten? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van de oorlog in Iran en waarom een relatief zwakke partij als Iran toch erin slaagt de wereldeconomie maandenlang in zijn greep te houden.

Aan de hand van het legendarische boksgevecht ‘rumble in the jungle’ uit 1974 bespreken ze hoe asymmetrische conflicten werken. Waarom winnen zwakkere partijen steeds vaker van veel machtigere tegenstanders? En waarom lijken de Verenigde Staten de Iraanse strategie structureel te onderschatten? Met inzichten uit de speltheorie, geopolitiek en diplomatie kijken Anna en Marijn naar de oplopende economische én politieke kosten van het conflict.

Daarnaast duikt Marijn in een uitgebreide stresstest van Rabobank naar de wereldwijde oliemarkt. Wat gebeurt er als de Straat van Hormuz langdurig geblokkeerd blijft? Welke regio’s krijgen als eerste te maken met fysieke tekorten aan olieproducten? En waarom dreigen bloemenexporteurs en vakantiegangers straks als eersten de rekening te betalen?

Ook beantwoorden ze een luisteraarsvraag over kunstmest. Kan dierlijke mest een alternatief worden voor dure kunstmest uit de Golfregio? En waarom blijkt het verwerken van mest tot bruikbare kunstmestkorrels in de praktijk zo ingewikkeld en duur?

Redactie & Montage: Jort Siemes

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie.

FD columnist Anna Dijkman en FD journalist Marijn Jongsma duiken samen in The Wage Standard, het nieuwe boek van econoom Arindrajit Dube. Daarin beschrijft hij hoe grote bedrijven steeds meer macht kregen op de arbeidsmarkt, vakbonden verzwakten en lonen achterbleven zelfs terwijl de economie groeide. Wat deed Walmart met de Amerikaanse arbeidsmarkt? Waarom werden schoonmakers, beveiligers en receptionisten ineens structureel slechter betaald? En waarom ziet Dube Nederland juist als een verrassend positief voorbeeld?

Daarna duiken Anna en Marijn in het veelbesproken nieuwe rapport van het Centraal Planbureau over ongelijkheid en belastingen. Betaalt de rijkste Nederlander echt minder belasting dan de middenklasse? Is box 2 vooral een slimme belastingconstructie? En worden de verschillen in Nederland daadwerkelijk zorgwekkender of trekt het CPB te grote conclusies uit de cijfers?

Ook komt de vragen ze zich af waar de echte vermogenskloof in Nederland zit. Bij miljonairs? Of juist tussen have’s and have-not’s op de huizenmarkt, de kloof turen je huis huren of kopen. Is dat niet de daadwerkelijke kloof binnen onze samenleving? Anna en Marijn zoeken het uit, 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens econoom Flip de Kam en fiscaal jurist Jan Donders gebeurt er iets merkwaardigs met de sociale fondsen. Fondsen als het arbeidsongeschiktheidsfonds en het Algemeen Werkloosheidsfonds worden gevuld met premies van werkgevers en werknemers en zijn wettelijk verplicht hun vermogen uit te lenen aan het ministerie van Financiën. Daarmee worden de uitkeringen gefinancierd die bij deze fondsen horen. 

In de praktijk blijken deze inkomstenstromen echter ook te worden ingezet, en soms zelfs verhoogd, om andere overheidsuitgaven te dekken. Voor ministers is dat aantrekkelijk, omdat deze route buiten de Tweede Kamer om loopt. 

In deze aflevering spreekt Anna Dijkman met De Kam en Donders over de vraag of sociale fondsen zo niet zijn verworden tot een flexibele manier om (extra) belasting te heffen.

Daarnaast aandacht voor de spanningen in het Midden-Oosten en de mogelijke gevolgen voor de positie van de dollar als wereldmunt. Kort na het uitbreken van de Iran-oorlog werd veel gespeculeerd over die rol. Doordat olie grotendeels in dollars wordt afgerekend, bezitten landen in de regio grote dollarreserves, die vaak worden belegd in Amerikaanse staatsobligaties. Dat versterkt de internationale positie van de dollar. 

Nu de vraag rijst of de Verenigde Staten hun bondgenoten in de regio wel effectief kunnen beschermen tegen de Iraanse dreiging, komt ook het ‘afrekenen in dollars’ ter discussie te staan. Zet dit de rol van de dollar als wereldmunt onder druk? FD-journalist Marijn Jongsma nuanceert in deze aflevering het belang van de oliehandel en legt uit welke factoren écht doorslaggevend zijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde staan we stil bij het Hollandse mirakel van deze week. Altijd kommer en kwelverhalen over de arbeidsproductiviteit in Nederland, maar nu ineens: een enorme stijging van 2,4%! Nog even voor de duidelijkheid: dit gaat dus over wat we met z’n allen produceren in de economie, gedeeld door het aantal gewerkte uren. Dat aantal gewerkte uren daalde licht, maar de economie groeide en dat betekent dat we dus efficiënter zijn gaan werken. 

En dan gaan we het hebben over handelstekorten en -overschotten. Die zijn er altijd, maar als ze groot en langdurig zijn, dan betekent dat opbouw van de industrie in exporterende landen en afbouw in importerende landen. ING luidt de noodklok over Europa: het handelsoverschot zal wegsmelten, en bij een lange oorlog zelfs omslaan in een tekort. Is dat erg? Een handelsoverschot is geen doel op zichzelf. De VS hebben al decennia een tekort, en behoren tot de meest welvarende landen ter wereld. Simpelweg omdat ze veel geld kunnen lenen, mede omdat de dollar de wereldmunt is. Ze kunnen zo dus boven hun stand leven. Maar: het Europese groeimodel is anders, en gericht op industriële export. 

En deze week was ook de week van de hoorzitting van Kevin Warsh, de man die Trump heeft aangedragen om de nieuwe voorzitter van de Fed te worden, de Amerikaanse centrale bank. Die hoorzitting was ergens wel vermakelijk. Sommige Democraten gingen er met gestrekt been in en sommige Republikeinen hadden de lauwerkransen mee. Het ging natuurlijk over de onafhankelijkheid van Warsh. Want Trump heeft een aantal keer gezegd dat hij Warsh niet zou hebben gekozen als die de rente niet zou willen verlagen en dat hij erg teleurgesteld zou zijn als hij niet de rente zou verlagen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De toekomst van de wereldeconomie voorspellen was altijd al een hachelijke onderneming, maar in deze turbulente tijd lijkt het bijna onmogelijk. Toch presenteerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week, zoals ieder jaar, zijn nieuwste economische prognoses. FD‑redacteur Marijn Jongsma was in Washington om te doorgronden hoe het IMF probeert orde te scheppen in de mondiale chaos. 

Vanuit de studio in Amsterdam spreekt Anna Dijkman met hem over de ramingen. Wat betekenen die vooruitzichten voor de wereldeconomie als geheel? Welke landen worden het hardst geraakt door de sterk gestegen olie- en gasprijzen? En is er, ondanks alles, ook nog een sprankje goed nieuws te ontdekken?

Dichter bij huis publiceerde ook het Centraal Planbureau (CPB) deze week nieuwe ramingen voor de Nederlandse economie. Het kabinet kondigde bovendien aan €1 mrd uit te trekken om burgers en bedrijven te compenseren voor hogere transport- en energiekosten. Is die steun verstandig?

Redactie: Floyd Bonder & Jort Siemes 

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We bestaan een jaar! In onze allereerste aflevering in april 2025 ging het over het Liz Truss-moment van Donald Trump. De obligatiemarkt sloeg op hol en de rente liep snel op toen Trumps plannen voor importheffingen niet zo goed vielen.

Dat deed denken aan de toenmalige premier van het Verenigd Koninkrijk Liz Truss, die in 2022 de financiële markten in beweging zette door haar ongedekte belastingplannen. De rente schoot omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen doordat hun obligaties minder waard werden en er ontstond een soort verkoopspiraal des doods.

En nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De oorlog in Iran laat parallellen zien met de twee eerdere Liz Truss-momenten.

En we hebben het deze keer over Tata Steel. Daaraan viel deze week niet te ontkomen. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over €2 mrd aan overheidssteun voor vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Goed idee? Of toch sluiten? We vinden het een moeilijke keuze, maar zetten de verschillende argumenten op een rij. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen. 

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt.

Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen populariteitsprijs.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde blikken we terug op Liberation Day. Volgende week is het precies een jaar geleden dat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen aankondigde en daarmee een handelsoorlog ontketende. We zouden het bijna vergeten door die andere 'echte’ oorlog die hij met Iran is begonnen. Kunnen we na dit jaar al zeggen of het Amerika het gewenste resultaat heeft opgeleverd? Of zijn andere landen als winnaars aan te wijzen? 

We kijken ook of de handelsoorlog en de Iran-oorlog elkaar versterken. Ja, is het antwoord. Want door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof moet Trump voor importheffingen andere wetsartikelen inzetten, die eerst onderzoek vergen en inspraak mogelijk maken. En een mogelijke tijdelijke regeling mag maximaal 10% zijn. Daardoor kan de president nu niet direct dreigen met hogere heffingen tegen landen die niet willen 'helpen’ in de Straat van Hormuz.   

En tot slot komen we nog één keer, wel voorlopig voor het laatst wat ons betreft, terug op box 3. Want we kregen er verschillende vragen over en beloofden die deze week te bespreken.  

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gevolgen van de blokkade in de Straat van Hormuz worden steeds beter zicht- en voelbaar. In deze aflevering vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af: hoe nu verder? Beetje bij beetje lijkt het duidelijk te worden dat Iran de tijd aan zijn zijde heeft en inzet op het destabiliseren van de wereldwijde oliemarkt ter verdediging. Heeft Trump zijn tegenstander simpelweg onderschat? De situatie heeft namelijk steeds meer weg van een asymmetrisch gevecht met kenmerken van een guerrillaoorlog. Amerikaanse raketten van soms meer dan een miljoen dollar per stuk nemen het op tegen Iraanse drones van soms slechts twintigduizend dollar. 

Wat gaan wij ervan merken? Behalve de voor de hand liggende hogere prijzen aan de pomp en hoge kosten voor energie zijn er tweede-orde effecten. Hogere kosten voor energie maken productieprocessen duurder, met een hogere prijs voor de consument tot gevolg. Vakbonden zullen roepen om loonstijgingen, zodat de consument niet te veel koopkracht verliest. En zo ligt hoge inflatie op de loer. Wat moet Den Haag doen, of is geen actie juist de beste remedie? 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met private credit. Weet je nog, eind vorig jaar, toen vroeg een van onze luisteraars waar de volgende financiële crisis verstopt zat. We hebben toen in de aflevering van 8 november 2025, Kan onze economie nog groeien? En waar zit de volgende financiële crisis verstopt?, een aantal dingen op een rijtje gezet, zoals de gevaren van een mogelijk AI-bubbel. Maar we hebben het ook gehad over private credit en de waarschuwingen van IMF over schaduwbankieren. We blijken toch enigszins voorspellende gaves te hebben, want de zorgen rond private credit stijgen. Er komen nu allerlei trends samen: stijgende rentes, disruptie door AI, deregulering, geopolitieke chaos. En dan zou Blue Owl, een privatecreditfonds dat nu in zwaar weer verkeert, mogelijk de kanarie in de kolenmijn zijn. Marijn geeft een lesje private credit om te zien of de sector echt in de fik staat. 

We gaan het vandaag hebben over de belasting op inkomen uit sparen en beleggen! Ja ja, box 3 houdt de gemoederen altijd bezig en we kregen van drie luisteraars precies dezelfde vraag daarover: waarom is er niet gewoon een vermogensrendementsbelasting zoals we die hadden van 2001 tot 2016? Toen werd er 30% geheven over een forfaitair rendement van 4%. Dat kwam dus in feite neer op 1,2%. Waarom doen we dat niet wéér, dan ben je van alle ingewikkelde administratie, juridische ellende en gedoe af toch? We bellen met econoom Bas Jacobs om te horen waarom we dat toch echt niet zouden moeten willen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de economische gevolgen van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. Iran zegt de Straat van Hormuz te hebben afgesloten, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gastransporten doorheen gaat. Dreigt daarmee een nieuwe oliecrisis zoals in de jaren zeventig? Marijn zet op een rijtje hoe groot de economische schade kan worden, waarom energieprijzen nu anders doorwerken in de economie dan vroeger, en wie er eigenlijk profiteren van hogere olie- en gasprijzen.

Ook kijken we naar een onverwacht neveneffect van het conflict: het internationale luchtverkeer. De Golfstaten zijn een belangrijk knooppunt voor overstappers wereldwijd. Wat gebeurt er met de wereldwijde luchtvaart als reizigers het gebied gaan mijden?

En dan een luisteraarsvraag van een oude bekende: voormalig BlackRock-strateeg en oud-FD-columnist Lukas Daalder. Hij vraagt zich af of kunstmatige intelligentie iets kan wat centrale planners vroeger niet konden: een hele economie aansturen. Kan AI de ‘onzichtbare hand’ van de markt zichtbaar maken en misschien zelfs vervangen? Of blijft de economie daarvoor simpelweg te complex?

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma

Montage: Jort Siemes

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de wending in het potje heffingenschaak van president Trump. Door de uitspraak van het Hooggerechtshof dat zijn heffingen onwettig zijn, werd hij schaakmat werd gezet. Hoe nu verder en hoe staan de spelers op bord? Marijn zet op een rijtje waarom we wel en waarom we niet beter af zijn met deze uitspraak van ‘Scotus’, Supreme Court of the United States.

En een deel van het land is al weken in paniek vanwege de plannen voor Box 3 en de vermogensaanwasbelasting. We zijn niet ineens een fiscale podcast geworden maar we zetten op een rijtje wat nu eigenlijk de voor- en nadelen zijn van de verschillende vormen van vermogensbelasting en wat voor gevolgen ze voor een economie hebben.

Maar we beginnen met een reactie op de aflevering van vorige week, over Rusland. Pieter Visser mailde ons, hij komt regelmatig in Rusland en spreekt daar veel mensen. “Uw weergave van de situatie aldaar klopt op bepaalde zaken, maar er is ook een andere waarheid.” Anna belde hem om daar een toelichting op te krijgen.  

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dinsdag 24 februari is het precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. In eerste instantie dachten veel mensen in de westerse wereld dat fikse sancties tegen de Russen hun economie, en daarmee ook hun agressie, zouden kunnen afremmen. Niets van deze verwachtingen lijkt te zijn uitgekomen. Is de Russische economie echt zo weerbarstig als de groeicijfers doen vermoeden? Of zijn deze cijfers niet te vertrouwen? En als het positieve beeld wél klopt, hoe komt het dan dat die economie zo sterk is?

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de Russische economie.

De grote vraag achter dit actuele voorbeeld is: werken sancties in het algemeen eigenlijk wel? Hoe oud is deze tussenstap tussen oorlog en vrede? Welke varianten zijn er en welke daarvan zijn het effectiefst?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde nemen we een duik in de geschiedenis, want we gaan het hebben over de godfather van het kapitalisme. Zo wordt hij wel eens genoemd —  al dan niet terecht, maar daar gaan we het over hebben — en dat is niemand minder dan Adam Smith. Marijn ging in Schotland op zoek naar zijn wortels om te kijken wat zijn betekenis nog is en wat we nog van hem kunnen leren. 

Verder onderzoeken we de mogelijkheden van een 28e regime binnen de EU. Dat is een plan om het voor start-ups en scale-ups makkelijker te maken in Europa te groeien.  We zoeken uit wat dit regime nou precies is en of we dit wel moeten willen. 

In de aflevering verwijzen we naar een oude Toegevoegde Waarde, die kun je hier beluisteren: Waar gaat het mis op de vrije markt?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Loskomen van de Verenigde Staten vanwege de grillen van Donald Trump is een onderwerp dat momenteel veelvuldig de revue passeert. Het voedt het verlangen naar sterke Europese bedrijven die onafhankelijk opereren. Maar hoe kunnen Europa en Nederland zulke ‘nationale kampioenen’ het best faciliteren? 

Door bedrijven actief te subsidiëren en soepeler om te gaan met fusies en overnames? Of juist door de vrije markt zo veel mogelijk zijn werk te laten doen, zodat de winnaar vanzelf boven komt drijven? Anna Dijkman en Marijn Jongsma bespreken deze vragen als hoofdonderwerp in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We kijken in deze Toegevoegde Waarde naar de 'moeder aller handelsakkoorden’ die de Europese Unie sloot met India. Een boost voor beide partijen, en een teken dat Europa nog lang niet klaar, over en uit is, zoals ons graag door onder andere Trump wordt voorgehouden. Is Europa wakker geschud? Is er sprake van de herrijzenis van Europa?

En we gaan het hebben over de Japanse yen, daar is van alles mee aan de hand namelijk. We kregen ook een vraag hierover van luisteraar Marius van den Assem. Hij had ons in december gemaild met een vraag over de yen. Hij woont nu zelf in Tokio als uitwisselingsstudent Business Information Management en merkte dat de yen snel in waarde daalde. Dat is op zich fijn voor hem, want het maakt Japan goedkoop, maar andersom is het een teken dat de yen zwak is en dat maakt alles buiten Japan duur voor de Japanners. Maar wat zit er nou achter? Dat zoeken we uit. Daarvoor verwijzen we ook naar een eerdere aflevering van Toegevoegde Waarde: Is de Japanse schuldenberg een tikkende tijdbom?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Donald Trump uitsprak dat hij geen militaire operatie zou uitvoeren om Groenland bij de Verenigde Staten te trekken, ging in Davos een zucht van verlichting door de zaal. Maar is daarmee ook echt alle kou uit de lucht? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna en Marijn de mogelijke oorzaak van Trumps draai in zijn opstelling in dit conflict en kijken ze vooruit. Wat was nu eigenlijk Trumps intentie om Groenland bij de Verenigde Staten te willen trekken? En hoe kan Europa het beste reageren op de ‘wake-upcall’ die het wederom kreeg vanuit Zwitserland?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met de toch wel ongekende aanval afgelopen week van de regering-Trump op de Fed, en dan specifiek op voorzitter Jerome Powell. De onafhankelijkheid van de centrale bank staat op het spel, en we gaan kijken wat dat voor gevolgen kan hebben.

Verder hebben we het deze week over staatsobligaties, want daar kregen we een aantal vragen over binnen. Zoals over waarom particulieren in Nederland niet direct staatsobligaties kunnen kopen, wat bijvoorbeeld wel kan in de Verenigde Staten. En ook bij onze zuiderburen trouwens: ‘staatsbons’ heten ze daar. 

We verwijzen naar een tweetal eerdere afleveringen van Toegevoegde Waarde: Wat als Trump aan de renteknop gaat draaien? En maakt het basisinkomen echt gelukkig? (van 6 september) en Weg met de koopkrachtplaatjes! En is de basisbaan een beter idee dan het basisinkomen? (van 20 september).

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze aflevering met het land waar ze ooit te maken hadden met 10 miljoen procent inflatie in een jaar, maar dat om heel andere redenen het nieuws beheerste deze week: Venezuela. Trump zei zaterdag in zijn speech dat de VS Maduro gevangen hadden genomen om een einde te maken aan drugstransporten naar de VS en de instroom van criminele migranten. Maar na een minuut of vijf in die speech kwam er een andere aap uit de mouw. Het gaat de Amerikaanse president om olie! Hij wil gewoon geld verdienen! Maar dat zit toch wat ingewikkelder in elkaar dan hij het doet voorkomen, dus we gaan uitpluizen hoe dat nou zit met die olie en de economie van Venezuela.  

En daarna gaat het over de inflatie in eigen land. Want die bleek in 2025 te zijn uitgekomen op 3,3%! Is het nou erg dat die al jaren boven de gewenste 2% zit? En wat voor intergenerationeel trauma kan inflatie brengen? Daar gaat Marijn alles over vertellen. Tipje van de sluier: het heeft te maken met kruiwagens vol Duitse marken. 

We beloven in de aflevering een linkje naar de allereerste Toegevoegde Waarde omdat die ook over inflatie gaat: Waarom streven we naar 2% inflatie? En het Duitse fragmentje over hyperinflatie komt hier vandaan.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde (uit het eerste seizoen) hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg, maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker: moeten we die schulden niet aflossen?

Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel,  econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren.

Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het Centraal Planbureau jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor heel rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld te hebben.

Volgende week zijn Anna en Marijn weer terug met een nieuwe aflevering.

Presentatie: Anna Dijkman
Redactie: Anna de Haas, Paulien Sewuster en Anna Dijkman
Audiovormgeving: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week in Toegevoegde Waarde kritiek op het rapport-Wennink én op onze behandeling ervan. Want we vroegen om jullie reacties en kregen die ook! We laten ze allemaal de revue passeren en pakken er ook nog wat reacties op het rapport zelf bij. 

En het is de laatste aflevering van dit jaar dus we gaan ook terugblikken. Het was toch wel ‘the year of the tariffs’, ja sorry in het Engels, maar dat klinkt toch beter dan het Jaar van de Importheffingen. Maar de vraag is: wat was nou het effect op de economie? Want die is nog niet ingestort vooralsnog... Daar gaan we op in en we pakken er ook wat geschiedenisboeken bij.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week stond in het teken van het rapport van Peter Wennink. De oud-topman van ASML is door het kabinet gevraagd advies te geven over de Nederlandse economie en hoe we ons verdienvermogen kunnen vergroten. Al maanden wachten we hierop en vrijdag was het dan eindelijk zover, het rapport: De route naar toekomstige welvaart kwam uit, met de ondertitel: Een sterk Nederland in een relevant Europa.

We gaan in op de zorgen van Wennink en kijken naar de oplossingen die hij biedt. We hebben lof, maar moeten zeker ook wat kritische kanttekeningen plaatsen. 

In zijn rapport oppert Wennink ook een Nationale Investeringsbank. Daar hebben wij het eerder over gehad in Toegevoegde Waarde, zoals beloofd een link naar die aflevering.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel keiharde cijfers nog op zich laten wachten, lijken middelen zoals Ozempic en Wegovy een forse invloed te hebben op het aantal mensen met overgewicht. Wel zien we al concrete veranderingen in het gedrag van consumenten, voornamelijk in de VS. Restaurants passen het formaat van hun porties aan, kledingfabrikanten merken dat grotere maten minder hard over de toonbank gaan, en ook de verkoop van alcohol en tabak daalt. Anna legt uit welke invloed deze afslankspuitjes hebben op de economie.

De enorme investeringen in AI gaan zelfs de cashflows van de grote Amerikaanse techbedrijven te boven. Grote spelers zoeken daarom naar allerlei vormen van financiering om de AI-race bij te benen. Een van de opvallendste vormen zijn zogeheten GPU’s ABS. Dit zijn obligaties (asset-backed securities) waarin chips (Graphic Processing Units) het onderpand zijn. Marijn vraagt zich echter af hoe stabiel deze financieringsvorm is in een markt waar de innovatie zo snel gaat, en waar dus een grote kans is op veroudering van het onderpand.

De vragen van de week gaan over een eerdere aflevering over Argentinië. Meerdere luisteraars kwamen met aanvullingen en vragen. Toevalligerwijs sprak Marijn deze week Federico Sturzenegger in Den Haag, de Argentijnse minister van deregulering en staatshervorming.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het in deze aflevering hebben over de WTO, de Wereldhandelsorganisatie, want daar is Marijn deze week. We kijken of de WTO nog leeft, wat het voor organisatie is, en wat er nog kan nu de Amerikanen de aanstelling van rechters voor het hoger beroep van de Wereldhandelsorganisatie blokkeren. 

En op de arbeidsmarkt regent het ontslagen. Bij grote bedrijven in Amerika bijvoorbeeld, maar ook dichter bij huis kondigde deze week ABN Amro aan duizenden banen te schrappen. Is er sprake van een jobpocalypse, verdwijnen de banen? En hoe komt dat? Is het de economie? Is het AI??  

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een pizza hawaï klinkt misschien niet als de meest voor de hand liggende redder van de Nederlandse economie. Maar wanneer Marijn Jongsma hem in deze aflevering van Toegevoegde Waarde inzet als voorbeeld van hoe creatieve innovatie economische groei kan stimuleren, wordt het ineens een stuk aannemelijker.

Innovatie leidt vaak tot de neergang van bestaande processen. Zo maakte de opkomst van de stoommachine veel vormen van handarbeid overbodig. Deze dynamiek — creative destruction, zoals econoom Joseph Schumpeter het noemde — vormt een motor van economische groei. Hoe staat het daarmee in de Nederlandse economie?

De hypotheekrenteaftrek was bij de Tweede Kamerverkiezingen — net als eerder in het politieke debat — opnieuw een omstreden onderwerp. Wat gebeurt er precies als Nederland deze regeling afschaft? Leiden lagere belastingvoordelen tot dalende huizenprijzen, zoals partijen links van het politieke midden beweren? Of raken juist huiseigenaren in de problemen omdat zij het fiscale voordeel niet kunnen missen, zoals VVD-leider Dylan Yesilgöz stelt? Anna Dijkman zocht het uit.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde draait het om CO₂-certificaten. We onderzoeken hoe deze ‘carbon credits’ werken en of het systeem ook werkt. Zijn ze effectief? Een luisteraar suggereerde dat het interessant zou zijn daar eens wat meer over te horen en met de klimaattop in Brazilië leek dit ons een mooi moment.

Verder gaan we het over de gevolgen van de brexit hebben, want de economische schade blijkt nog groter dan eerder verwacht. Bij de Post zat een paper getiteld The Economic Impact of Brexit, van economen bij onder meer Stanford, Bank of England en de Deutsche Bundesbank. De onderzoekers concluderen dat niet alleen de teruggelopen handel met de EU zorgde voor minder groei, maar dat vooral de onzekerheid een grote rol speelde.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig ASML-topman Peter Wennink riep alle partijleiders in de politiek op met spoed in actie te komen tegen een dreigende stilstand van de economie. In deze aflevering van Toegevoegde Waarde kijken Anna Dijkman en Marijn Jongsma of die noodkreet terecht is. Deze week kwam Rabobank namelijk met de prognose dat de arbeidsproductiviteit de aankomende jaren weer harder zal groeien. Maar zal het genoeg zijn om andere landen in de wereld te kunnen bijhouden? 

Naar aanleiding van een luistervraag bespreken we wat mogelijk de volgende crisis in het financiële systeem zou kunnen veroorzaken. Een mogelijke AI-bubbel of het omvallen van schaduwbanken zijn volgens het tweetal ontwikkelingen die tot zo’n penibele situatie kunnen leiden. Ze vergelijken de mate waarin huishoudens momenteel in AI investeren met de vertegenwoordiging van internetbedrijven in beleggingsportefeuilles tijdens de jaren van de dotcombubbel. De uitkomst van die vergelijking is opvallend.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Twee jaar geleden werd Javier Milei gekozen tot president van Argentinië. Nu hij afgelopen week ook verrassend de tussentijdse verkiezingen won, analyseren Anna en Marijn zijn economische koers. Zijn de forse bezuinigingen op overheidsuitgaven de juiste remedie voor de Argentijnse economie, of slaat Milei door in zijn radicale aanpak?

Verder bespreken we de rol van de Verenigde Staten in de economische oorlogsvoering. Marijn las het boek Chokepoints van Edward Fishman en sprak de auteur kort voor deze aflevering. Elk land heeft zijn eigen sterke punten, maar sommige zijn echt uniek. In een tijd waarin machtspolitiek aan betekenis wint, kunnen juist die unieke troeven – zoals de status van een wereldmunt of de technologische dominantie van een chipmachinebouwer – worden ingezet als drukmiddel op het wereldtoneel. De vraag is alleen: hoe verstandig is dat?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de vierde en tevens laatste verkiezingsspecial van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma het verkiezingsthema fiscaliteit. Voor deze aflevering schuift Martine Wolzak aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen wat de plannen zijn van partijen met het belastingstelsel. 

In het gesprek gaan de drie in op hoe haalbaar de belastingplannen van partijen zijn en waar ze elkaar vinden. In de verkiezingsprogramma’s gaat het vaker over een simpeler en eerlijker belastingstelsel. Maar gaan die twee wel samen? En over dat laatste, wat is eerlijk, verschilt de mening per partij behoorlijk. 

Wel zijn er wat algemene tendensen. Veel partijen willen arbeid minder, of in ieder geval niet extra, belasten. Alternatieven zijn het draaien aan de knoppen van het belasten van vermogen, winsten en consumptie. Waar kiezen de partijen voor? En hoe moet het verder met box 3? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Special guest: Martine Wolzak 

Redactie en montage: Lisa van der Velde

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van de Toegevoegde Waarde-podcast duikt columnist Anna Dijkman, samen met parlementaire verslaggevers Martine Wolzak en Cor de Horde, in de nieuwste CPB-doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s 2025. Hoe belangrijk zijn deze analyses voor de kiezer? En welke politieke partij komt het beste uit de bus? Terwijl Marijn Jongsma afwezig is vanwege een bezoek aan het IMF in de Verenigde Staten, nemen Anna en haar gasten een duik in de cijfers van het Centraal Planbureau en bespreken ze wat de plannen écht betekenen.

Cor blijkt groot fan van de doorrekeningen omdat het partijen verplicht concreet te worden over maatregelen. Dit maakt niet alleen duidelijker wat partijen nu precies willen maar het is ook goed voor het onderlinge debat. Martine plaatst wel een aantal kanttekeningen bij de mate waarin de plannen exactheid suggereren. De praktijk is volgens haar vaak weerbarstiger. 

Presentatie: Anna Dijkman 

Special guests: Martine Wolzak en Cor de Horde

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week duiken we in de verkiezingsprogramma’s op zoek naar alles over het vestigingsklimaat. De hele maand oktober staat Toegevoegde Waarde in het teken van de verkiezingen. We bespreken alle mooie plannen voor de Nederlandse economie en uiteraard ook het prijskaartje dat daaraan hangt. Vorige week ging het over de woningbouw en nu dus over het vestigingsklimaat. Of moeten we ondernemingsklimaat zeggen? Of ondernemersklimaat? 

Hoe het ook zij, er zijn natuurlijk zorgen op specifieke onderwerpen en die gaan we bespreken in vijf blokjes: financiering, regeldruk, arbeidsmigratie, stikstof en het stroomnet, met een speciale gast. Deze week is dat Cor de Horde, “onze man in Den Haag”. Deze week ook een experiment, want met een kookwekker leggen we onszelf aan banden: vijf minuten per blok.

De eerdere Toegevoegde Waarde over de nationale investeringsbank vind je hier.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Special guest: Cor de Horde

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de eerste van vier verkiezingsspecials van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma een van de grootste verkiezingsthema’s: de woningmarkt. Voor deze aflevering schuift Bauke Schram aan, FD-verslaggever in Den Haag. Zij heeft alle verkiezingsplannen doorgenomen om te vertellen hoe partijen het woningtekort willen aanpakken.  

In het gesprek proberen de drie het probleem terug te brengen tot een kwestie van vraag en aanbod. In hoeverre spelen bijvoorbeeld fiscale maatregelen, zoals de hypotheekrenteaftrek en het zwaarder belasten van vastgoedinvesteerders, een rol bij de komende verkiezingen?

Aan de aanbodkant gaat het onder meer om de vraag waarom bouwen in de praktijk zo moeizaam verloopt. Gaan partijen iets doen aan de verlieslatende bouwopgaven voor woningcorporaties? Of sleutelen ze aan de winst op grond via een planbatenheffing? Het komt allemaal aan bod in deze aflevering.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma  

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nobelprijswinnaar en econoom Paul Krugman bezocht deze week de redactie van het FD. Een mooie gelegenheid voor Marijn Jongsma en Anna Dijkman om te spreken over zijn zienswijze op Nederland, Europa en de wereldhandel. Hoewel Krugman zich bescheiden opstelde over zijn kennis van de Nederlandse economie, had hij een duidelijke boodschap voor de toekomst van Europa. De grote groei, zo stelde hij, komt uit het afbreken van handelsbarrières binnen Europa. Een politiek niet onomstreden verhaal – en nog veel meer over Krugman – in deze aflevering.

De vraag van de week gaat over elektrische auto’s: hoe kan het dat de prijs van deze voertuigen minder hard daalt dan de prijs van accu’s? De vraag sloot overigens goed aan bij een opvallende brief die Anna ontving van de gemeente. Zij mag haar benzineautootje laten slopen en ontvangt daarvoor duizend euro. In hoeverre zijn dit soort stimuleringsmaatregelen daadwerkelijk goed voor het milieu, vragen de twee zich af.

Marijn analyseert daarnaast nogmaals het basisinkomen, naar aanleiding van het grote aantal reacties op de afgelopen twee afleveringen. De aflevering van vorige week kun je luisteren via deze link 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde ploegen we de miljoenennota door. Had die vorig jaar nog als motto: Solide begroten voor welvaart en stabiliteit, dit jaar was het bij gebrek aan in elk geval politieke stabiliteit: Verantwoord begroten voor een sterke economie. Wat staat erin over koopkracht, middeninkomens en staatsschuld? 

De Vraag van de Week gaat over baangarantie. De vragensteller vond de aflevering over het basisinkomen erg interessant en vraagt zich af of baangarantie een alternatief zou kunnen zijn voor het basisinkomen. Zou het effectiever zijn? Voordeel is, schrijft hij, ‘dat mensen zowel verzekerd zijn van inkomen als dat zij een actieve bijdrage leveren aan de samenleving’. We zoeken het uit. 

Luister hier de eerdere Toegevoegde Waarde (van 17 februari 2024) over de middenklasse 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma 

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden 

Muziek: Gijs Friesen 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen met Frankrijk, dat er steeds meer uitziet als de zieke man van Europa. Het land móét hervormen, maar hoe? En dreigt er een nieuwe eurocrisis? Frankrijk krijgt de financiën maar niet op orde. Het begrotingstekort bedroeg vorig jaar 5,8%, bijna twee keer zo hoog als de toegestane 3% en staatsschuld is bijna 114% van het bbp. Het is ongelooflijk ingewikkeld om te hervormen, want de politiek is volledig verdeeld. Daardoor is het vrijwel onmogelijk om parlementaire meerderheden te vinden. Hoe komen impopulaire, maar noodzakelijke maatregelen er toch doorheen?

Bij de post zat een boek. In een envelop zat een handzaam werk over bubbels op financiële markten, getiteld Windhandel. Ooggetuigen van 500 jaar speculatie, euforie en verlies op de internationale beurzen. Auteur Maarten Biermans, econoom en filosoof, waarschuwt voor ‘een van de hardnekkigste misverstanden’, namelijk het geloof dat dit keer alles anders is. Er komen veel bekende crises langs, zoals de dotcomcrisis en de kredietcrisis, maar het leuke van het boek Windhandel is dat er ook zeepbellen in worden behandeld die wat minder bekend zijn. Marijn pikt er drie bubbels van 1720 uit. 

De Vraag van de Week draait om Hongarije. We kregen de vraag of het economisch gezien misschien wel slim is van premier Viktor Orbán om vrienden te worden met Rusland en China. Orbán is natuurlijk een dwarsligger in Europa, waardoor Hongarije ook EU-geld misloopt. Dat zou de economie enorm veel pijn moeten doen. Tegelijkertijd haalt Orbán miljardeninvesteringen binnen uit China en Rusland. Dus, luidt de vraag: is dit een politieke meesterzet?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week bespreken we de nieuwste ontwikkelingen in de aanhoudende strijd tussen Donald Trump en de Federal Reserve. Afgelopen week liet de president via Truth Social weten dat hij bestuurder Lisa Cook wil ontslaan vanwege vermeende hypotheekfraude. Trump dringt al langer aan op renteverlagingen door de Fed, en tegenstanders zien deze stap dan ook als een poging om druk uit te oefenen op de centrale bank — wat de onafhankelijkheid van het instituut in gevaar zou kunnen brengen. Als het daadwerkelijk tot een ontslag komt, zou dat een unicum zijn in het 112-jarige bestaan van de Federal Reserve.  

Bij de post zit deze week een onderzoek over het basisinkomen. Na publicatie van NRC bespreken Anna en Marijn of het idee van het invoeren van een basisinkomen nu definitief van de baan is. En als dat niet de oplossing is, hoe pak je armoede dan wél effectief aan? 

De vraag van de week gaat over stablecoins: hoe kun je controleren of deze gedekt zijn, en zou het creëren van nieuwe coins tot inflatie kunnen leiden? 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma 

Redactie en Montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We verdiepen ons deze week in dumping. En wel van Chinese goederen in de Europese Unie. In augustus werd bekend dat Europa bijna 17% meer invoert uit China dan een jaar geleden, dus wordt er gevreesd voor dumping. Maar kun je daar eigenlijk van spreken, en belangrijker, wat is ertegen doen?

Bij de post zit deze keer een interessante podcast van Bloomberg, Odd Lots, waarin werd besproken hoe Chinese fabrikanten reageren op Trumps heffingen en de handelsoorlog. Te gast in de podcast was Cameron Johnson, een supplychain specialist in Shanghai. En die had heel interessante dingen te vertellen. 

De vraag van de week komt van onszelf. Want Marijn ergerde zich groen en geel aan alle privéstranden in Noord-Italië, terwijl Anna hetzelfde merkte in het zuiden van Italië. Waarom heeft dat land zoveel privéstrand? En mag dat wel?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en Montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wees eens eerlijk: voelt het als winst als je iets retourneert in een winkel en je geld terugkrijgt? Dat ‘gevoel’ is geen toeval, maar een psychologisch fenomeen dat mental accounting heet. Op social media wordt het ook wel girl math genoemd, een grappige term die suggereert dat alleen vrouwen zo denken, maar in het hoofd van een man werkt het precies hetzelfde.

In deze aflevering praten we met hoogleraar consumentenethiek Marijke Leliveld (Rijksuniversiteit Groningen) over de slimme, maar soms ook misleidende rekensommen in ons hoofd, en wat dat zegt over ons allemaal en ons gedrag met geld.  

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker naar iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op ‘Universiteit van Nederland’ in je podcast-app. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Politici en legercommandanten laten het woord oorlogseconomie vaker vallen. Wat is een oorlogseconomie? Hoe ziet je leven er dan uit? De kans dat Nederland in een echte oorlogseconomie terechtkomt is niet heel groot, denkt macro-econoom Jasper Lukkezen van de Universiteit Utrecht. Toch vindt hij het belangrijk dat we wel over die vraag nadenken, want er is wetgeving in de maak die een kwaadwillende regeringsleider kan gebruiken om Nederland te veranderen in een oorlogseconomie. 

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We denken vaak: wie veel geld heeft, kan ook veel geven. Maar klopt dat wel? Waarom lijken mensen met weinig soms juist méér te geven in geld, zorg of tijd? Socioloog Arjen de Wit van de Vrije Universiteit onderzoekt waarom we geven en waarom rijk zijn je daar niet per se vrijgeviger van maakt. Word je misschien juist gieriger als het beter met je gaat? 

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat als AI straks exact weet welke aandelen gaan stijgen en welke gaan kelderen? AI speelt nu al een grote rol op de beurs, maar wat gebeurt er als het echt alles kan voorspellen? 

Wie profiteert, wie verliest en blijft er nog iets over voor de gewone belegger? Patrick Verwijmeren, financieel-econoom van de Erasmus Universiteit Rotterdam neemt ons mee in een toekomst waarin algoritmes mogelijk de dienst gaan uitmaken op de beurs. Laat jij straks je aandelenportefeuille door AI beheren? 

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kan het dat miljardairs een minder groot deel van hun inkomen kwijt zijn aan belasting dan jij en ik? Ze maken slim gebruik van regels die voor gewone mensen nauwelijks te begrijpen zijn. Denk aan belastingboxen, spaar-bv’s en doorschuifconstructies. In deze aflevering legt hoogleraar belastingrecht Sigrid Hemels van de Erasmus Universiteit uit hoe het systeem werkt en waarom het zelden wordt aangepakt. Je ontdekt waarom box 2 zó aantrekkelijk is voor de allerrijksten, terwijl jij in box 1 gewoon loonbelasting betaalt.  

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Ga dan op hun website naar podcasts of zoek op “Universiteit van Nederland” in je podcast-app. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Succes is je eigen verdienste, of niet? Veel succesvolle mensen schrijven het succes dat ze hebben vaak toe aan henzelf, maar dat is niet helemaal terecht, meent socioloog Thijs Bol van de Universiteit van Amsterdam. Het feit dat je succesvol bent, is vooral een kwestie van in wat voor gezin je geboren bent, de juiste vrienden en heel veel geluk. Heb je dan echt helemaal geen invloed op je eigen succes? Dat hoor je in deze aflevering.

Deze podcastaflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcastapp.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vormen aligners een bedreiging voor de orthodontist? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af of de opkomst van aligners, transparante, uitneembare beugels, gevolgen heeft voor de orthodontiepraktijk. Deze beugels winnen snel aan populariteit vanwege hun subtiele uiterlijk en het relatief eenvoudige plaatsingsproces. In tegenstelling tot traditionele beugels worden aligners doorgaans geplaatst door een tandarts, en niet door een orthodontist. Wat merkt de beroepsgroep hiervan?  

Economische vooruitzichten: een papieren strijd. De rubriek ‘bij de post’ bracht deze week een stroom aan halfjaarlijkse economische vooruitzichten. Hoe staat de wereldeconomie ervoor? Marijn dook in maar liefst zeventien rapporten, terwijl Anna de hulp van ChatGPT inschakelde. Samen proberen ze te doorgronden waarom de beurs zo gelaten reageert, terwijl er wereldwijd van alles gaande is.  

En de vraag van de week gaat over: vakantie. Wat levert toerisme Nederland eigenlijk op? En misschien nog interessanter: wat heeft een bedrijf eraan als werknemers met vakantie gaan? Voor een huwelijk blijken de zomermaanden overigens riskant. De meeste scheidingen vinden jaarlijks plaats in de maand september. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma 

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Aanstaande woensdag verloopt de pauze die de Amerikaanse president Donald Trump inlaste om handelsafspraken te maken. De op 2 april aangekondigde importheffing van 20% voor de EU maakte plaats voor 10%. Blijft dat zo, en waar zit een eventueel compromis? En los van de tarieven: wat betekent de Amerikaanse opstelling voor de wereldhandelsregels? Wordt het tijd dat Brussel intensiever gaat samenwerken met China om die in stand te houden? Daar duiken we in.

Bij de Post behandelen we verschillende reacties die de mailbox binnenrolden, op onze aflevering over economische groeiparel die Spanje zou zijn. Waren we té positief?

De Vraag van de Week komt van een luisteraar die wil weten of de VS met hun torenhoge staatsschuld technisch niet failliet zijn en of de oorlogen niet allemaal afleidingsmanoeuvres zijn voor hun eigen problemen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze week met Spanje. De economie daar groeit al jaren stevig door. Spanje lijkt het economische groeiwonder van Europa. Is dat inderdaad zo? En waarom heeft het land dan zo veel problemen met de Navo-norm van 5% en wil het niet zo veel uitgaven aan defensie?

Bij de post zit deze week een eigen interview met Klaas Knot, van Marijn samen met collega Arend Clahsen. We halen herinneringen op aan de beginperiode van Knot als president van DNB en kijken hoe hij Nederland monetair door de coronacrisis leidde en wat er daarna misging in de strijd tegen de torenhoge inflatie.

De Vraag van de Week komt van een luisteraar. Hij las over zogeheten swap lines en vraagt zich af: wat zijn dit precies, wat betekenen zij voor de financiële stabiliteit en wat gebeurt er als de Amerikaanse centrale bank die niet meer mag inzetten, bijvoorbeeld omdat president Trump dat verbiedt?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen met de NAVO-top die volgende week plaatsvindt. Spannend natuurlijk, omdat we serieus meer geld moeten uitgeven en die verdediging moeten versterken. Wat doet het met je economie als je zoveel meer gaat uitgeven aan Defensie? Daar gaan we eens induiken. Navo-baas Mark Rutte heeft het over 5% maar dat mag ook 3,5% defensie zijn en 1,5% naar dingen waar de krijgsmacht van meeprofiteert, zoals cyberveiligheid en infrastructuur, dus betere wegen en bruggen.

Bij de post zat deze week een artikel van ESB, over productiviteit, ofwel de motor achter onze economische groei.  Belangrijk, want bijna alle groei van onze welvaart komt van productiviteitsgroei, dus van slimmer, sneller, efficiënter werken. Maar wat nou als we productiviteit verkeerd meten?  Daar doken twee economen in.

In de Vraag van de Week gaan we in op de vraag van een luisteraar naar aanleiding van de aflevering over de grote schuldenberg van Japan. Hij noemt de Japanse arbeidsmarkt ‘een paradox’: er is een groot tekort aan arbeidskrachten, maar tegelijkertijd blijft de productiviteit laag en zie je overal mensen die ogenschijnlijk nutteloos werk doen zoals koffers van de bagageband halen bij een vliegveld. Hoe kan het dat er ondanks een krappe arbeidsmarkt koopkrachtdaling is, de digitalisering achterblijft en er zoveel van die ogenschijnlijk nutteloze baantjes zijn?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze week met de toekomst van Nederland! Hebben we een nationale investeringsbank nodig om het land te redden? Daarvoor pleitte oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem vorig weekend in Buitenhof. Hij zit in een denktank met andere prominente bestuurders, economen en mensen uit het bedrijfsleven die hier al eerder een oproep voor heeft gedaan. Idee is dat met een startkapitaal vanuit de staat projecten kunnen worden gerealiseerd die de markt niet wil of kan financieren. Denk bijvoorbeeld aan de energie- en klimaattransitie. Is dit een goed idee, en kan zo’n bank de economie laten groeien? We zoeken het uit.

Bij de post zat een stuk van vermogensbeheerder Schroders over The Great Rotation. Dat gaat niet over ingewikkelde yogapose, maar over beleggers. Die mede door de Amerikaanse president Donald Trump ineens veel interesse hebben gekregen in opkomende landen.

In de Vraag van de Week behandelen we een vraag van luisteraar Ferko. Hij mailde: zou een negatieve financiële prikkel kunnen helpen om de toekomstige zorgkosten te beteugelen? Met andere woorden: kun je mensen die ongezond leven een hogere premie laten betalen voor hun zorgverzekering en kun je op die manier de zorgkosten binnen de perken houden?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie: Floyd Bonder

Montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het deze week hebben over Japan. Dat land heeft een enorme schuldenberg, in procenten zelfs de grootste van de wereld. Is dat een tikkende tijdbom die een wereldwijde financiële crisis kan veroorzaken?

En een aantal banken riep deze week hun mensen op niet de hele dag thuis te werken maar gewoon weer naar kantoor te komen. Is dat ook beter voor de productiviteit? Daar kwam toevallig net een onderzoek over binnen.

En we beginnen deze week met een vraag, die we zelf hadden, over de val van het kabinet: wat is nou de economische erfenis van Schoof I?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het in deze Toegevoegde Waarde hebben over auto's, en in het bijzonder de markt voor tweedehandsauto's. We zijn er allebei doodsbang voor. Maar is dat wel terecht? En hoe gaat het eigenlijk met deze markt? En welke impact hebben tweedehands elektrische auto’s daarop? We hebben een mooie theorie gevonden waarin de grootste miskopen lemons heten.

Bij de post zat een verhaal in The Economist met de titel: How China became cool. En dat gaat erover dat China steeds populairder wordt in de wereld, ook cultureel gezien. We maken dankzij dit verhaal in The Economist ook kennis met de youtuber IShowSpeed.

En we kregen een vraag van een luisteraar die bang is dat het té goed gaat met Nederland. Voorbeeld voor hem: Duitsland. Daar ging het ook heel goed tot ze vergaten te investeren. Hoe kan Nederland dat beter doen, wil hij weten. We zoeken het uit.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie/montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag duiken we in een groep bedrijven die vrij onzichtbaar zijn, maar ondertussen wel belangrijk zijn voor de financiële markten én in de politiek. Ik heb het over de rating agencies, zoals Moody's, die Amerika deze week een lagere kredietstatus gaf. Wat doen ze precies en hoe machtig zijn deze bedrijven nou?

Bij de post

En is Trump een marxist? Daar gaat een stuk over dat bij de post zat, uit de Wall Street Journal: een commentaar ‘Donald Trump Plays Walmart CEO’. De ondertitel: ‘He goes full Kamala Harris in demanding that the retail giant not raise prices’. We zoeken het fragment erbij waarin Trump helemaal los gaat op Harris als zij prijzen wil controleren.

Vraag van de week

En we kregen een leuke vraag van Ischa uit Tilburg over iets heel Nederlands: is het een goed idee als we het eigen risico in de zorgverzekering afschaffen?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze keer hebben we het, weer, over Donald Trump. Want de wereld haalde deze week opgelucht adem toen de Amerikaanse president een pauze aankondigde in de handelsoorlog met China. Ondertussen houdt de onzekerheid aan, en wat zijn de economische gevolgen daarvan? Is het strategie en is onzekerheid Trumps wapen?

Bij De Post zat een analyse die daarop aansluit, over Trumps visie op de vrije markt, of eigenlijk het tegenovergestelde daarvan: mercantilisme. Daarmee toont hij verrassend genoeg veel overeenkomsten met … Angela Merkel.

Verder vroeg een luisteraar zich af of digitale nomaden misschien een oplossing kunnen zijn voor de Europese krimpgebieden waar we het vorige week over hadden.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We waren vorige week allebei in Europa met vakantie. Marijn strandde in de voormalige DDR en zag in het plaatsje waar hij belandde, dat daar met de tv-fabriek ook de bedrijvigheid verdween. Daarvoor kwam populisme terug. Anna zag in het midden van Frankrijk iets vergelijkbaars. De plaatselijke boer daar moet stoppen en de omliggende dorpen vergrijzen. Waarom lopen bepaalde regio’s leeg? Is dat het gevolg van globalisering? En is het toeval dat populistische politieke partijen daar zo populair zijn? Daar duiken we in.

Vraag van de week

En deze week komt de vraag ook van onszelf. Na een pushbericht over weer hoge inflatie in Nederland in april, willen we weten: waarom is de inflatie in Nederland hoger dan in de rest van Europa?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toegevoegde Waarde gaat deze week over goud. Wel een beetje anders dan anders, want normaal gesproken hoor je mij in gesprek met mijn collega Marijn Jongsma, maar deze week zijn we allebei vrij. Daarom herhalen we een aflevering uit de allereerste serie van Toegevoegde Waarde die ik in 2023 maakte over de vraag: waarom heeft De Nederlandsche Bank eigenlijk nog goud?

Goud is al eeuwenlang het meest gewilde edelmetaal op aarde. Maar wat is de rol van het goud in onze economie, nu we al lange tijd niet meer met gouden munten betalen? Is het een gedegen vertrouwensanker of vooral gestold angstzweet?

Ik sprak daar destijds Aerdt Houben over. Hij is directeur financiële markten bij De Nederlandsche Bank en ik ging langs bij de oude goudkluis aan het Amsterdamse Frederiksplein. Die werd toen nog verbouwd maar is inmiddels open voor bezoek. Hij legt uit hoe Nederland aan die goudvoorraad komt en waarom het edelmetaal nog altijd intrinsieke waarde heeft.

Ook hoor je Mathijs Bouman, econoom en mijn collega-columnist bij het FD, die enkele kanttekeningen plaatst bij de rol van goud. Sinds die aflevering is de goudprijs trouwens flink gestegen, gedreven door geopolitieke spanningen en Trumps handelsbeleid. En daardoor ging de waarde van de Nederlandse goudvoorraad ook flink omhoog: in 2023 ging het nog om €33 mrd, inmiddels is dat zo'n €55 mrd.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Marijn was in Washington voor een bijeenkomst van het IMF, oftewel het Internationaal Monetair Fonds. Deze club van 191 landen — je zou kunnen zeggen de financiële brandweerman van de wereld  — kwam afgelopen week in Washington bij elkaar voor de voorjaarsvergadering. 

Dat betekent altijd veel prognoses en economische analyses, maar dit jaar was het spannender dan anders... IMF's grootste geldschieter, de VS, is immers een handelsoorlog begonnen, terwijl juist het IMF altijd een groot pleitbezorger van globalisering is geweest. Werd de strijd met China ook hier gevoerd? En wilde Amerika misschien wel uit het IMF stappen? Daar zoeken we antwoorden op.

Bij de post zat ook een stuk van het IMF, namelijk over de grotere energiebehoefte door het gebruik van kunstmatige intelligentie. We halen er interessante statistieken uit.

Deze week komt de vraag van collega Lien, zij wil weten waarom De Nederlandsche Bank nog goud heeft. Toevallig hebben we daar eerder een Toegevoegde Waarde over gemaakt, dus daar kunnen we wat over zeggen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De dollar ging vorige week onderuit en heeft sinds het begin van dit jaar al zo'n 10% van zijn waarde verloren. Die verzwakking van vorige week was opmerkelijk, omdat de rentes op Amerikaanse staatsobligaties stegen en stijgende rentes gaan meestal gepaard met een sterkere dollar. Dat roept de vraag op: verliest de wereld zijn vertrouwen in de munt? En is er een alternatief? Daar duiken we in. 

Bij de post 

Deze week zat er een stuk van het IMF bij de post over de Silver Economy. Dat gaat niet over de zilverhandel maar over de gevolgen van vergrijzing voor de economie. En dat blijkt helemaal niet allemaal kommer en kwel te hoeven zijn. 

Vraag van de week 

De vraag van de week sluit aan bij de paniek op de obligatiemarkten waar we het vorige week over hadden. We kregen tot onze vreugde al de eerste vraag van een luisteraar die zich afvroeg waarom het eigenlijk zo moeilijk is om te achterhalen wat daar precies de oorzaak van was. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump verraste woensdag vriend en vijand met het besluit om de allerhoogste heffingen voor 75 landen met negentig dagen uit te stellen. Welke rol speelt de obligatiemarkt hierin? En beleefde Trump hiermee een heus Liz Truss-moment? Anna Dijkman en Marijn Jongsma analyseren wat er gebeurde en wat er meegespeeld móet hebben.

Net als elke week kijken ze of er interessant onderzoek of analyses bij de post zijn verschenen en deze week kwam Marijn uit bij een rapport van de global strategist van Rabobank, Michael Every, die met zijn analyse een interessant perspectief bood op de relatie tussen China en de VS.

In de vraag van de week wil collega Sophia weten of er ook positief effect op het klimaat uit de handelsoorlog voort kan komen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde neemt Anna Dijkman de arbeidsmarkt onder de loep. Een groot deel van onze tijd besteden we op en aan werk. Maar is de manier waarop we nu onze tijd indelen altijd het beste voor ons welzijn? En wat is het beste voor de economie en de arbeidsproductiviteit? Kortom, wat is de optimale werkweek?

Om antwoord te krijgen op die vraag is Pieter Gautier te gast, arbeidseconoom en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Samen met Anna bespreekt hij onder meer hoe onze werkweek door de tijd heen is veranderd en wat de goede kant is van onze relatief lage arbeidsproductiviteit. 

Daarnaast hoor je Anne Roeters. Zij is socioloog en doet bij het Sociaal Cultureel Planbureau onderzoek naar onze tijdsbesteding. Zij vertelt hoe we onze dagen invullen en hoeveel tijd we daadwerkelijk aan werk besteden. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde hebben we het over de beurs. Aan de ene kant lonkt de belofte van rijk worden, het liefst zo snel mogelijk. Aan de kant dreigt het doemscenario om juist alles te verliezen en snel arm te worden.  Op de financiële markten gaan honderden biljoenen euro's om, maar welke krachten spelen hier een rol? Kan je de markt als particuliere belegger verslaan of is de beurs een veredeld casino?

Om dat uit te zoeken praten we met econoom en historicus Lodewijk Petram. Hij schreef De bakermat van de beurs,over het prille begin van de Amsterdamse beurs en welke rol die speelde in het ontstaan van de aandelenhandel.

Ook hoor je van Mary Pieterse-Bloem. Zij is hoogleraar financiële markten aan de Erasmus School of Economics en head of investment office bij Rabobank. Aan haar vragen we in hoeverre de beurs een gokelement in zich heeft.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Toegevoegde Waarde gaat journalist Anna Dijkman samen met economen op zoek naar de verhalen achter de economie.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde hoor je over de middenklasse. 90% van de mensen voelt zich middenklasse, in werkelijkheid behoort een veel kleiner percentage van de bevolking tot deze categorie. Wij zoeken uit wie ze zijn, of er steeds minder mensen tot de middenklasse behoren en waarom het idee leeft dat deze groep onder druk staat. 

Dat doen we met Bas ter Weel. Hij is directeur van onderzoeksinstituut SEO en hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam. Bas heeft ook zelf onderzoek gedaan naar dit onderwerp. Hij legt onder andere uit welke definities worden gebruikt om de middenklasse aan te duiden. 

Daarnaast hoor je van Wimar Bolhuis. Hij is econoom, bestuurskundige en sociaal psycholoog en is directeur van TNO Vector, een onderdeel van kennisinstituut TNO. Voor zijn promotieonderzoek heeft Wimar gekeken naar de beloftes van politieke partijen. Wat beloven ze in hun verkiezingsprogramma’s en hoeveel komt daarvan terecht? 

------------------

Presentatie: Anna Dijkman
Redactie: Anna Dijkman en Jildou Beiboer
Audiovormgeving: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Toegevoegde Waarde gaat journalist Anna Dijkman samen met economen op zoek naar de verhalen achter de economie.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde hoor je alles over de vrije markt. Vaak verfoeid en waarschijnlijk even vaak geroemd. Maar wat houdt die vrije markt nou echt in? Waar komt het economisch denken vandaan en had Adam Smith echt de ikke-ikke-maatschappij in gedachten toen hij zijn ideeën beschreef? 

Dat bespreken we met Johan Graafland, econoom en theoloog aan Tilburg University. Hij onderzocht de ideeën van Smith en bekeek hoe goed werkende markten kunnen opperen. Hij vertelt je onder andere over het Smith-probleem, een term die wordt gebruikt om de tegenstrijdig ideeën van Smith uit te leggen. 

Daarna hoor je Barbara Baarsma. Zij is hoofdeconoom bij PwC en hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam. Met haar bespreekt Anna aan welke voorwaarden een vrije markt moet voldoen. Wat marktfalen is en wanneer een overheid mag ingrijpen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde hoor je alles over het Nederlandse woningtekort. De verwachting is dat het tekort van 390.000 woningen niet snel zal afnemen en eerder zal toenemen. Maar hoe weten we eigenlijk hoeveel woningen er precies nodig zijn? En kunnen we dat tekort überhaupt nog inlopen? 

Daar gaan we het over hebben met Stefan Groot, huizenmarkteconoom bij de Rabobank. Hij vertelt hoe het woningtekort berekend wordt en legt uit dat dat getal lang niet alles zegt. 

Ook hoor je Friso de Zeeuw. Hij houdt zich al sinds de jaren zeventig bezig met de woningbouw. Hij werkte onder meer bij het voormalige Bouwfonds, was praktijkhoogleraar gebiedsontwikkeling, gedeputeerde en wethouder. Hij vertelt wat voor woningen we zouden moeten bouwen en waar die dan moeten staan. 

------------------

Presentatie: Anna Dijkman
Redactie: Anna Dijkman en Jildou Beiboer
Audiovormgeving: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Links, rechts, progressief, conservatief, nieuw of juist een oude bekende. In een politiek landschap dat op de rand staat van grote veranderingen, mag jij op 22 november je stem laten horen. Een betere toekomst is het doel dat iedereen voor ogen heeft, maar hoe moet die eruit komen te zien? Dat gaat Elfanie toe Laer uitzoeken in Een kwestie van kiezen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker, moeten we die schulden niet aflossen?

Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel,  econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij Ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren.

Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het CPB jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor hele rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld hebben.

Presentatie: Anna Dijkman

Redactie: Anna de Haas, Paulien Sewuster en Anna Dijkman

Audiovormgeving: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze aflevering van Toegevoegde Waarde gaat over het Nederlandse goud. Al eeuwen het meest gewilde edelmetaal op aarde. Maar wat is de rol van het goud in onze economie nu we al lange tijd niet meer met gouden munten betalen? Is het een gedegen vertrouwensanker of vooral gestold angstzweet?

Daar gaan we het over hebben met econoom Aerdt Houben, directeur financiële markten bij De Nederlandsche Bank (DNB). Hij neemt ons mee naar de oude goudkluis waar ooit duizenden goudstaven lagen. Ook legt hij uit hoe Nederland aan die goudvoorraad komt en waarom het edelmetaal nog altijd intrinsieke waarde heeft.

Econoom en journalist Mathijs Bouman denkt daar anders over. Hij vertelt waarom het goudbeleid van de centrale bank niet meer van deze tijd is en wat de mogelijke alternatieven zijn. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde duikt Anna Dijkman in de huizenmarkt. Een geliefd onderwerp op borrels en partijen, want met alle hoge pieken en diepe dalen is er immers altijd wel wat te bespreken. Maar waarom stuitert die markt eigenlijk zo heen en weer? Kun je het omslagpunt voorspellen? En hoe laveer je als koper tussen die golven door?

Om daar achter te komen spreken we met de hoofdeconoom van vastgoedadviesbureau Colliers, Madeline Buijs. Zij vertelt hoe de hypotheeknormen, de rente en psychologie de huizenprijzen kunnen beïnvloeden. En legt uit wat het verschil is tussen de prijs en de betaalbaarheid van een woning.

Ook duiken we in de geschiedenis van de Nederlandse woningmarkt. Iets waar econoom Matthijs Korevaar al jaren onderzoek naar doet. Hij vertelt onder meer waarom de prijzen in de 18e eeuw razendsnel verdubbelden en welke lessen we daar nu uit kunnen trekken. En hij geeft antwoord op de prangende vraag: bestaat er een goed moment om een huis te kopen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde gaan we het hebben over economische groei. Het lijkt soms wel een nationale obsessie, maar is dat wel gezond? Moet de economie altijd blijven groeien of schaden we daarmee onnodig onze planeet? En wat gebeurt er eigenlijk als we het over een andere boeg gooien?

Om dat uit te zoeken, spreken we met Bas Jacobs, econoom en hoogleraar aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij legt uit wat economische groei precies is en waarom het bruto binnenlands product (BBP) niet per se gelijk staat aan de welvaart in een land. Ook hoor je van Jacobs wat er gebeurt als de economie stopt met groeien.

Met Econoom Paul Schenderling praten we over postgroei. Aanhangers van die beweging stellen dat eeuwige economische groei niet realistisch is. Ze willen dat er een verschuiving plaatsvindt van een focus op kwantitatieve groei naar kwalitatieve groei. Schenderling vertelt waarom hij denkt dat postgroei niet alleen beter is voor de planeet, maar ook voor de mens.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde duiken we in de wereld van inflatie en het monetaire beleid. Want waarom streven we naar 2% inflatie, en niet naar 0% of juist 4%? En hoe meten we dat eigenlijk? Om dat uit te zoeken, spreken we met hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor Statistiek. Hij legt uit hoe het 'inflatiemandje' van het CBS wordt samengesteld en wat er de afgelopen jaren zoal is veranderd bij het meten van de inflatie. 

Ook hoor je Bert Colijn, macro-econoom en ECB-watcher bij de ING. Hij vertelt hoe (hyper)inflatie ontstaat, wat er gebeurt als er sprake is van deflatie én waar het streven naar 2% inflatie nu precies vandaan komt. Kleine spoiler: het heeft iets te maken met een Nieuw-Zeelandse kiwikweker.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de nieuwe FD-podcast Toegevoegde Waarde gaat journalist Anna Dijkman op zoek naar de verhalen achter de economie. Samen met economen onderzoekt ze de wereld van goud, schulden en groei. Vanaf 14 september vind je iedere donderdag een nieuwe aflevering van Toegevoegde Waarde in je podcastapp of op FD.nl.

See omnystudio.com/listener for privacy information.