NIVOZ Podcast

In deze podcast gaan Rianne en Hanneke in gesprek met Ina Cijvat, docent-onderzoeker aan de HvA, over hoe samenwerken ertoe leidt dat leraren meer handelingsvermogen ervaren. Margriet Kuilder, al dertig jaar werkzaam in het onderwijs, deelt hoe zij dit aan den lijve ondervindt in de onderbouw bij haar op school.

Ze onderzoeken hoe het bewust inrichten van trage tijd, bijvoorbeeld door gebruik te maken van causale diagrammen, er echt toe kan leiden dat leraren minder werkdruk en meer professionele ontwikkeling ervaren.

Meer lezen over causale diagrammen: https://van12tot18.nl/artikelen/patronen-in-scholen-waarom-het-leren-van-leraren-problematisch-is

In deze podcast naar aanleiding van Staat van het Duurzaam Onderwijs 2025 gaan Nelleke Jacobs (Leren voor Morgen), Jim Soeteman (LAKS) en Yorrit Luijckx (Albeda) onder leiding van NIVOZ-onderzoeker Jelle Ris in gesprek over twee belangrijke conclusies uit het rapport: Hoe creëer je een veilige klas waarin ruimte is voor verschillende – soms conflicterende – perspectieven? En hoe help je leerlingen en studenten om de stap te maken van “wat weet ik?” naar “wat vind ik ervan en wat kan ik ermee?” De aflevering biedt concrete aanknopingspunten voor pedagogisch handelen, ervaringsgericht leren en het ontwikkelen van handelingsperspectief.

In het rapport zien we positieve trends als het gaat om het verankeren van duurzaam onderwijs, maar we zijn er nog niet. Vanuit verschillende perspectieven (expert, leerling en docent) verkennen we wat er voor nodig is om deze rapporten uiteindelijk overbodig te maken.

Leren voor Morgen - uitgever van De Staat van het Duurzaam Onderwijs - is een samenwerking van ruim 150 onderwijsinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Sinds 2017 brengen ze al deze partijen samen om te bouwen aan duurzaam, toekomstbestendig onderwijs. Lees meer over hun werk op lerenvoormorgen.org.

In deze aflevering reis ik af naar Panningen in Noord-Limburg. Daar spreek ik Mathijs Drummen. Hij is directeur van Buurtcollege Maas en Peel, een middelbare school met Agora-onderwijs die hij zes jaar geleden startte.

In een plattelandsgemeente waar kerk en verenigingen minder mensen samenbrengen, is de school opnieuw een ontmoetingsplek geworden. Ouders, grootouders en de buurt lopen er gewoon binnen. Mathijs vertelt hoe dat werkt: leerlingen van 12 tot 18 jaar en van alle niveaus zitten door elkaar, leren aan zelfgekozen challenges en worden begeleid door coaches die hij "de facto schoolouders" noemt.

Mathijs is ook medevoorzitter van de Vereniging Agora Onderwijs. Zo komt het gesprek ook op pedagogisch leiderschap. Hoe geef je vanuit een visie leiding aan een school, en tegelijk aan een beweging die snel groeit? Agora begon twaalf jaar geleden in Roermond en telt nu zo'n 35 scholen. Er komen er elk jaar vijf of zes bij, steeds vaker in het primair onderwijs. Mathijs neemt je mee in de stap van Agora als start-up naar scale-up.

Links

Op zijn zevende verhuisde Emin Kececi naar Turkije, op zijn elfde kwam hij terug. Emin Kececi kreeg in groep 8 een VMBO-advies dat losstond van zijn Cito-score.

Zijn ouders leenden geld en sloegen drie zomers Turkije over om hem te laten stapelen, op één voorwaarde: dat hij later de stille krachten zou zien die die kans níet krijgen.

Vandaag doet Emin dit. Hij volgde zijn droom om 'held' te worden, dus leraar!

Emin is docent Engels op het Caland Lyceum en Lumion in Amsterdam Nieuw-West, scholen die de selectie bewust uitstellen. Jan Jaap Hubeek bezoekt hem en vraagt door: wat doen ze precies, waarom doen ze het, en vooral — wat vraagt het van een onderwijsteam om zo naar leerlingen te blijven kijken?

Hoe trek je op met jongeren in een stad als Rotterdam, in een grootstedelijke context? En wat vraagt dat van onderwijs en van jeugdwerkers? Theaterpedagoog Luc Opdebeeck en buurtwerker Etienne Tjon-A-Kon vertellen, maar alleen als er jongeren bij zijn.

In deze podcast luister je naar Joop Oonk, artistiek leider van Misiconi. We bezoeken een repetitie van het inclusieve dansgezelschap, ervaren haar manier van werken en ontdekken oriëntaties met pedagogische waarde en betekenis.

Sietske Dijkstra zoekt Michiel de Ronde op in het poldergebied van Midden-Delfland om te spreken over het thema ‘thuis zijn’. NIVOZ-podcastmaker Rob van der Poel schuift aan in het onderzoekende en ontmoetende gesprek. Wat betekent dit voor onderwijs?

In deze podcast met Sietske Dijkstra gaat het over belichaamde professionaliteit en het versterken van een zeker lichaamsbewustzijn, over de tacit dimension van Michael Polanyi. Alles vanuit het besef dat we meer zijn dan onze gedachten.

Onderwijsprofessional Beatrijs Dijkman – geschoold in de Transactionele Analyse (TA) - sprak in een eerdere podcast over de ‘pedagogische ontmoeting’. Dit is deel twee, waarin ze experimenteert in een tweegesprek om dichter bij die ervaring te komen.

'Het is een leven waarin je eigenlijk altijd onderweg bent,’ zegt onderwijsprofessional Beatrijs Dijkman. ‘Een leven waarin je nooit uitgeleerd en uitgekeken bent.’ We spraken over Transactionele Analyse (TA) en de pedagogische relevantie voor praktijk.

Kan spelen het leren verdiepen en ook leuker maken? Tjoerd Zweije, docent drama en geschiedenis in Gorinchem, zoekt met zijn leerlingen het niet-weten op. Hij bouwt aan een nieuwe school, een creatieve ontmoetingsplek, waar het speelser mag.

‘Inclusie vraagt dat je met een groot hart overal naar moet kijken,’ zo vertelt Dominique Mol in deze NIVOZ-podcast. Bij theater Babel proberen ze een voorbeeld te zijn. Voor de samenleving en naar het onderwijs. ‘En dat is hard werken. Elke dag weer.’

Onderwijskunst, het is de profielnaam waaronder Marjanka van Maurik en Ino de Groot toekomstige basisschoolleraren anders naar hun vak laten kijken. ‘De kunstvakken staan niet zozeer centraal, het gaat meer om een speelse, creatieve manier van lesgeven.'

Wat is het belang van verwonderen in onderwijs? En wat kan dwalen daarvoor betekenen? Femke Keeren wijdde een masterscriptie aan deze vragen, een onderzoek dat zijn uitwerking niet mist. ‘Ik ben een gelukkig mens, ik heb mijn plek in de wereld gevonden.’

Weten volwassen wel dat er een hele online wereld is waarin jongeren kunst uitwisselen? Inge Spaander vertelt over deze (digitale) omgeving waarin leerlingen maken, elkaar opzoeken en inspireren. Wat betekent dat voor onderwijs, voor jou als leraar?

‘Dat lichaam, dat zijn we zó vergeten in onderwijs’, roept Iko Doeland. ‘Het leren vindt in het brein plaats, zo is de heersende opvatting. Terwijl, het gaat om heel veel meer. Je lichaam en je omgeving doen net zo hard mee: fysiek, sociaal, cultureel…’

In deze podcast vertelt Sandra van Kolfschoten over de plek van de kunst in onderwijs, werk en organisatie. ‘Niemand wil bij het Kennisteam Innovatie zeg ik altijd. Maar bij de Onderwijssmokkelaars daar wil je op z’n minst eens even een kijkje nemen.’

‘We zijn heel erg getraind in de enen en nullen, in het stapelen van onderwijs,’ vertelt Alexandra Bronsveld. Ze maakt zelf gebruik van principes uit de kunsten, van een onderzoekende houding en is een groot bepleiter van project- en makersonderwijs.

‘De kunst-beleving zou centraal moeten staan in onderwijs, niet zozeer het ambacht,’ zegt Muriël Besemer, hoofd educatie van het Internationaal Theater Amsterdam. ‘Denk je dat Ivo van Hove zijn voorstellingen maakt om mensen theater te laten spelen?’

Eerder dit jaar was Je Goed Recht te gast bij een dialoogavond over mensenrechten in Dokhuis. In deze aflevering spreken Hosein en Marco met Carlijn en Dominique over hun aanpak. Want in een tijd van digitalisering maken zij juist een omgekeerde beweging: ze openen fysieke winkels en zijn met popups aanwezig op braderieën om hun gratis rechtshulp aan Rotterdammers zo laagdrempelig mogelijk aan te bieden. Ze lossen juridische problemen op en maken regelgeving begrijpelijk, maar proberen ook een antwoord op de onderliggende vraag te formuleren. Door kennis en ervaring, maar bovenal door nabijheid en menselijkheid.

Vijftig jaar geleden werd Suriname onafhankelijk. Surinaamse leerlingen leren nog altijd veel over Nederland; Nederlandse leerlingen nauwelijks iets over Suriname. Dat eenzijdige kennisverkeer is geen detail, het bepaalt hoe we ons tot elkaar verhouden. In deze podcast bezoekt Jan Jaap Hubeek Hanna Mitra Rambaran, docent bestuurskunde aan de Haagse Hogeschool. Binnen de minor 'Racisme en discriminatie op de werkvloer en in de samenleving' geeft zij les over het koloniale verleden en de doorwerking daarvan.

Toen ze begon, stuitte ze op een hardnekkig feit: bruikbaar lesmateriaal was er niet. Dus deed ze in een vakantie zelf het onderzoek en schreef ze haar eigen syllabus, met een tijdlijn van het Haags Historisch Museum.

Die tijdlijn lopen we langs. Jan Pieterszoon Coen en de Banda-eilanden, waar een hele bevolking werd uitgeroeid om de handel in nootmuskaat. Het contractarbeidersmodel dat al werd geoefend vóór de slavernij was afgeschaft. De tien jaar staatstoezicht daarna, waarin niet de vrijgemaakten maar de plantagehouders werden gecompenseerd. En de opstand op plantage Mariënburg in 1902, waar vierentwintig mannen werden doodgeschoten en met ongebluste kalk in een massagraf verdwenen - een plantage van de Nederlandsche Handel-Maatschappij, de voorloper van ABN AMRO.

"Dat zijn verhalen die heb je nooit hoorde op school."

Maar het gesprek gaat over meer dan de feiten. Over wat het van een docent vraagt om dit onderwerp op de agenda te krijgen én te houden. Over studenten die boos weglopen, en over studenten bij wie het landt zodra ze zien wie er in een Gouden Eeuw-schilderij op de laagste plek staat. Over de wrange constatering dat het koloniaal verleden pas nu in de onderwijsvisie verschijnt - drie jaar nadat zij het bouwde.

En over de vraag wie zich dit denken kan veroorloven. Mitra Rambaran werkte in Suriname bij de medische zending, in het binnenland.

"In Suriname is men bezig met overleven. Als je het goed hebt in je leven, ga je over dit soort dingen nadenken."

Haar boodschap aan wie iets met dit thema wil: je hoeft het niet alleen te doen. Ga in gesprek met wie er al mee bezig is, gebruik hun materiaal én noem hun naam. En gevraagd waar ze over vijf jaar hoopt te staan: als gastspreker voor de klas.

Genoemd in deze aflevering

In deze aflevering van Meesterwerk gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Iris Akkerman en Jolijn Kromhout. Iris is leerkracht op basisschool de Achthoek, een school voor ontwikkelingsgericht onderwijs. Jolijn is begeleider bij Taalvorming. Taalvorming ondersteunt scholen bij hun taalonderwijs door praten, denken, schrijven en lezen centraal te stellen rondom thema's.

Het gesprek onderzoekt hoe taal een zaak van alle vakken kan worden — niet als apart vak met een eigen methode, maar als manier van werken die door een heel thema heen loopt. Vanuit de klas van Iris en de begeleidingspraktijk van Jolijn ontstaat een beeld van wat dat van leerkrachten vraagt, waar scholen tegenaan lopen als ze deze stap zetten, en hoe je tegelijk recht doet aan de kerndoelen.

Een aflevering over vertrouwen in taalontwikkeling zonder methode, over houvast voor leerkrachten die hiermee beginnen, en over wat goed thematisch werken in de praktijk laat zien.

Nederland selecteert kinderen op hun twaalfde, over meer niveaus dan welk land ook. Vrijwel iedereen die zich erin verdiept heeft zegt dat het anders moet én toch verandert er niets.

Jan Jaap Hubeek spreekt met Marjolein Moorman en Marco Frijlink over wat vroege selectie doet met kinderen, met scholen en met de samenleving die daaruit ontstaat.

Over stress, segregatie en kansenongelijkheid. Over stapelen als symptoombestrijding. En over de vraag wat er morgen al kan veranderen, zonder dat één wet wordt aangepast.

Te gast in deze aflevering:

Marjolein Moorman — oud-wethouder onderwijs in Amsterdam, nu Kamerlid voor Progressief Nederland.

Marco Frijlink — voorzitter van de Vereniging Openbaar Onderwijs, een vereniging die zich sinds 1866 met kansengelijkheid bezighoudt.

https://laterselecteren.nu/

********************

Genoemd in deze aflevering:

Louise Elffers, Onderwijs maakt het verschil. Kansengelijkheid in het Nederlandse onderwijs — Walburg Pers, 2022

Michael Sandel, De tirannie van verdienste. Over de toekomst van de democratie — Ten Have, 2020

Philippe Meirieu, Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden (vertaling Simon Verwer) — Phronese, 2019

Onderwijsraad, Later selecteren, beter differentiëren — Onderwijsraad, 2021 — https://www.onderwijsraad.nl/documenten/2021/04/15/later-selecteren-beter-differentieren

Jan Jaap Hubeek, Mens blijven tussen systemen — Telos, 2026

Ook genoemd: De Nivoz-podcast met Eddie Denessen over later selecteren.

Over deze podcast: Een podcast van stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken.

Abonneer je om geen aflevering te missen. Waardeer je wat je hoort? Een review helpt anderen ons te vinden.

In deze aflevering gaan Jan Jaap Hubeek en Leone de Voogd bij de PO-raad op bezoek om te spreken over het dialoogmodel 'bouwen aan brede onderwijskwaliteit'.

Bestuurders Annemieke Miltenburg en Inge Oelen vertellen over de kracht van het model vanuit de onderwijspraktijk. Samen hebben zij bijgedragen aan de ontwikkeling van dit model en nemen je mee in de doorwerking tot in de klas.

Leone de voogd schreef vanuit stichting NIVOZ het boek 'Bouwen aan breedvormend onderwijs' dat als een belangrijke bron voor het dialoog model heeft gediend.

Wil jij nu zelf aan de slag met het dialoog-model, ga dan naar:

https://www.poraad.nl/onderwijskwaliteit/kerndoelen/dialoogmodel-bouwen-aan-brede-onderwijskwaliteit

En voor de bouwstenen voor breedvormend onderwijs ga naar www.breedvormendonderwijs.nl

Bronnen vanuit het gesprek zijn:

Ben van der Hilst - https://hetlerenorganiseren.nl/publicaties/

Bert Wienen - van individueel naar inclusief onderwijs

Floortje Schepers - Mensen zijn ingewikkeld

Lotteke de Kruijff - Structureel werken aan onderwijskwaliteit

Sofie Sergeant - Inclusief gedrag: Inclusief onderwijs als antwoord op probleemgedrag

Stichting Nivoz - Bouwstenen voor brede vorming (https://nivoz.nl/nl/boek-bouwen-aan-breedvormend-onderwijs)

In deze aflevering spreekt Jan Jaap Hubeek met Eddie Denessen, hoogleraar aan het Behavioural Science Institute en bijzonder hoogleraar onderwijswetenschappen aan de Radboud Universiteit.

In Nederland krijgen kinderen al op hun elfde of twaalfde een advies dat grotendeels bepaalt welke route zij volgen. Volgens Denessen is dat het meest zichtbare moment waarop kansenongelijkheid in ons onderwijssysteem wordt vastgezet.

In het gesprek gaat het over wat vroege selectie doet met kinderen én met leraren, over de hardnekkige overtuiging dat differentiatie naar niveau goed en noodzakelijk is, en over de arbitraire schotten tussen vmbo, havo en vwo — niveaus die in werkelijkheid veel meer overlappen dan we denken.

Denessen laat zien dat later selecteren geen middelmatigheid betekent en geen vaste schoolinrichting afdwingt: je kunt vakken op verschillende niveaus blijven aanbieden, zolang je leerlingen niet vastzet op één niveau voor alle vakken.

Eddie Denessen doet momenteel onderzoek bij scholen die later selecteren en werkte mee aan het Onderwijsraadadvies 'Later selecteren, beter differentiëren'.

Genoemd in deze aflevering:

Wat kun jij doen om inclusie en diversiteit te bevorderen?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze (voorlopig) laatste aflevering van deze serie nemen Wouter Modderkolk en Jan Jaap Hubeek je mee langs de vele gesprekken die zij gevoerd hebben over het thema inclusie en diversiteit binnen het vrijeschoolonderwijs.

Om meer perspectief toe te kunnen voegen zijn er twee bewegingen nodig, eerst een beweging naar binnen en dan een naar buiten toe.

Als eerste moet je in jezelf ruimte maken voor de ander en het andere. Hierbij kan het nodig zijn om oude vormen los te laten. 'Zo heb ik het altijd gedaan...', kan echt niet meer.

Vervolgens is het nodig om vanuit de intentie -de pedagogische opdracht- en de verbinding met de wereld om je heen kleur te geven aan het ontwerp van het onderwijs en de ontmoetingen in en rond de klas. Dit laatste zou je de beweging naar buiten kunnen noemen.

In de aflevering wordt verwezen naar een artikel over de lemniscaat van Modderkolk en Mayo, het artikel kun je hier vinden: https://woutermodderkolk.nl/de-lemniscaat-bouwen-aan-een-brug-tussen-ideaal-en-realiteit/

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

Hoe organiseer jij jouw eigen ongemak?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze aflevering staat het ongemak aankijken, opzoeken en doorbreken centraal.

Je hoort een stuk biografie van Jan Jaap Hubeek. Chris Silos leest een aantal fragmenten voor uit 'Wij slaven van Suriname' van Anton de Kom. Verder gaan Wouter en Jan Jaap in gesprek met Anna Vogel, Hanane Abaydi, Aziza Mayo en Femke Hameetman uit het Mauritshuis.

Zij vertellen hoe zij het ongemak opgezocht hebben én wat jij ermee zou kunnen doen.

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt namelijk vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

Muziek van Cornelis Willemsen.

Stem: Chris Silos

Wil je eigenlijk wel veranderen? En als het antwoord 'ja' is, hoe doorbreek jij dan jouw bubbel?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze deze aflevering staat de wilskracht om te veranderen centraal.

Hoe accepteer je de verschillen, en ga je uit van verschil?

Zo spreken wij onder andere met Laurens Knoop, Jamilah Blom, Lotte Kanters, Hanane Abaydi, Christof Wiechert, Saniye Çelik, Aziza Mayo, Karen Witsenburg en een aantal leerlingen over deze vraag.

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt namelijk vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

Wat is de hedendaagse pedagogische verantwoordelijkheid van het vrijeschoolonderwijs?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze aflevering staat de intentie van de pedagogische verantwoordelijkheid van het vrijeschoolonderwijs binnen én voor onze samenleving de centraal.

Wat heeft het vrijeschoolonderwijs te doen om meer inclusief te zijn?

Zo spreken wij onder andere met Nina Hosseini, Saniye Çelik, Aziza Mayo, Akke Faling en een aantal leerlingen over deze vraag. Daarbij hoor je fragmenten over de inclusiemarathon.

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt namelijk vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

Wat is de kracht van het vrijschoolonderwijs?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze tweede aflevering staat de intentie én daarmee de kracht van het vrijeschoolonderwijs centraal.

Zo spreken wij onder andere met Luc Stevens, Akke Faling, Myla Kamstra, Aziza Mayo, Karen Witsenburg en een aantal leerlingen over de kracht van het vrijeschoolonderwijs en welke opdracht er ligt voor de scholen aangaande het vraagstuk over inclusie en diversiteit.

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt namelijk vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

In deze zesdelige serie gaan Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk op onderzoek uit naar het vraagstuk rondom inclusie en diversiteit in het (vrijeschool)onderwijs.

In deze eerste aflevering gaan wij op zoek naar waar dit vraagstuk nou eigenlijk over gaat.

Zo spreken wij onder andere lector Aziza Mayo, Gert Biesta, Floortje Dessing, lector diversiteit & inclusie Saniye Çelik, we bezoeken Myla Kamstra op basisschool Waldorf aan de Werf en je hoort een aantal anderen over wat het vrijeschoolonderwijs is en welke opdracht er binnen dit vraagstuk leeft.

Het vraagstuk over inclusie en diversiteit komt namelijk vanuit het vrijeschoolonderwijs zelf, maar het is een breder maatschappelijk vraagstuk. In deze serie kijken wij door de bril van het vrijeschoolonderwijs naar het vraagstuk: Hoe kan het onderwijs een ontmoetingsplaats zijn voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit?

In deze aflevering bezoekt Jan Jaap Ingrid Paalman, Evelien van de Broek en Elly Hofstede op de Hogeschool VIAA om te praten over passend luisteren.

Het Steunpunt Passend Onderwijs en Platform Samen Opleiden & Professionaliseren hebben samen met Hogeschool VIAA gesprekskaarten ontwikkeld om invulling te geven aan passend luisteren en passend leren.

Deze podcast gaat over de vraag waarom deze gesprekskaarten er moesten komen én wat het bijdraagt en nog heel veel meer.

In deze aflevering spreekt Jan Jaap Karijn Helsloot over haar stichting Taal naar keuze. Volgens Karijn maken we in ons Nederlandse onderwijs te weinig gebruik van de meertaligheid van onze leerlingen.

De kracht van deze meertaligheid blijkt enorm, maar de angsten en obstakels in ons onderwijs werpen een grote drempel op. Dit moet gekanteld worden, want meertaligheid draagt bij aan kansengelijkheid, sociale inclusie en nog zoveel meer en het is wél te organiseren.

In deze aflevering zijn Jos de Mulder en Cilia Born te gast. Oud-inspecteur Jos en onderwijskundige Cilia schreven samen het boek: Kiezen voor kansen.

Het boek roept leraren, schoolleiders en besturen op zich meer bewust te worden van de kansenongelijkheid in de klas en op school.

Cilia en Jos staan een inclusieve en kansrijke samenleving voor ogen en geloven in de toekomst van kinderen en de cruciale rol van onderwijs daarin. Kiezen voor Kansen biedt in vijf hoofdstukken zowel theoretische inzichten als praktische handvatten voor onderwijsprofessionals om de kansengelijkheid in de klas en de school te vergroten.

In deze aflevering bezoekt Jan Jaap Annemarie Proost op het Cartesius Lyceum in Amsterdam. Annemarie is docent geschiedenis, Big History en coördinator onderwijsontwikkeling.

Op het Cartesius is Big History een vak geworden in de bovenbouw. Big History is een academische discipline die de geschiedenis van de oerknal tot heden onderzoekt. Big History verzet zich tegen specialisatie en zoekt naar universele patronen of trends. Het onderzoekt lange tijdsbestekken met behulp van een multidisciplinaire benadering, gebaseerd op het combineren van talrijke disciplines uit de wetenschap en de geesteswetenschappen, en verkent het menselijk bestaan ​​in de context van dit grotere geheel. Het integreert studies van de kosmos, de aarde, het leven en de mensheid met behulp van empirisch bewijs om oorzaak-en-gevolgrelaties te onderzoeken, en wordt onderwezen aan universiteiten en basis- en middelbare scholen vaak met behulp van webgebaseerde interactieve presentaties.

Het Mauritshuis heeft stappen gezet om meer inclusief te zijn voor haar bezoekers. Ze zijn actief aan de slag gegaan om meer perspectieven toe te voegen. Om van deze stappen te leren bezoekt Jan Jaap Femke Hameetman.

Sinds 2017 is Femke Hameetman Hoofd Educatie en Programmering aan het Mauritshuis in Den Haag. In deze functie versterkte ze de verbinding met de stad en was ze een aanjager van een diverser en meerstemmige programmering. Als kunsthistoricus en museoloog ligt haar expertise in het breed toegankelijk maken van verhalen over kunst en erfgoed. Jan Jaap bevraagt Femke over hoe zij stappen heeft gezet om meer perspectief toe te voegen binnen het Mauritshuis, en wat kunnen wij in het onderwijs daarvan leren?

In deze aflevering gaat Jan Jaap samen met Ferd van den Eerenbeemt op bezoek bij Brigitte Ammerlaan. Brigitte is directeur op basisschool De Meer in Haarlem.

Op basisschool De Meer werken ze met de methodiek Jeelo. Jeelo kent meer dan 4000 leereenheden waarmee je als leerkracht én leerling projecten kunt arrangeren. Jeelo sluit goed aan bij de visie van De Meer. Jeelo laat leerlingen namelijk maatschappelijk betrokken, en vanuit innerlijke motivatie, leren.

Jeelo brengt methodisch werken in de school. De leerlingen werken van groep 1 t/m groep 8 in 12 projecten met onderwerpen uit hun eigen leefomgeving. Tijdens de basisschool doen leerlingen elk project vier keer, steeds op hun eigen niveau en steeds met een grotere scoop. Zo verdiepen ze hun kennis en competenties steeds verder. Leerlingen gaan onderzoekend en ontwerpend aan de slag en werken aan een projectresultaat. Dit projectresultaat moet voldoen aan eisen van de opdrachtgever of eisen die zij zelf stellen.

Door samenhang in de leerstof aan te brengen, zien de kinderen de verbanden tussen wat ze op school leren en de wereld om hen heen. Jeelo biedt veel ruimte aan leerlingen, leerkrachten én de school. Benieuwd naar wat deze methodiek allemaal bij te dragen heeft aan het onderwijs? Luister maar.

Jan Jaap spreekt in deze aflevering groep 8 leerling Noah, intern begeleider Ingrid de Graaf en directrice Saskia van Loon op de NATUURLIJKE Algemene School Oost in Bergen op Zoom.

Basisschool oost onderscheidt zich van andere scholen door op een bijzondere manier aandacht te schenken aan natuur- en milieueducatie.

'Wat je buiten leert, blijft beter binnen'

Een enorme vijver, een moestuin en moestuinbakken voor de kleuters, een pompsysteem, een paddenpoel, een vlindertuin, konijnen, verschillende bospaadjes, een hakwal en een grote klimboom. En deze week wordt de schoolhond ontvangen.

Het is er allemaal op de Algemene School Oost in Bergen op Zoom. Maar liefst dertig jaar geleden werden de eerste stappen voor vergroening gezet op deze school. Jan Jaap is benieuwd waarom deze school al 30 jaar haar onderwijs vanuit natuur- en milieueducatie inricht.

"Veel naar buiten betekent gezond van binnen. "

In deze aflevering is Laurens Knoop te gast. Laurens is één van de oprichters van de Nederlandse School of Life. Sinds oktober 2020 is Laurens ook voorzitter van de Vereniging van Vrijescholen.

In deze serie onderzoeken Wouter Modderkolk en Jan Jaap Hubeek inclusie en diversiteit binnen het vrijeschoolonderwijs. De pedagogiek van het vrijeschoolonderwijs is eigenlijk heel inclusief, maar hoe komt het dan dat de populatie zo exclusief is? Hoe kunnen vrijescholen zorgen dat zij een ontmoetingsplaats worden voor diversiteit en een oefenplaats voor inclusiviteit? En bovenal: Wat levert dat dan op? En wat kan het reguliere onderwijs leren van het vrijeschoolonderwijs?

In deze aflevering spreekt Jan Jaap Marianne Cense over seksuele vorming. Ieder kind en elke jongere ontwikkelt zich seksueel. Dat is meer dan alleen leren over seks. Het gaat over ontdekken wie je bent, zijn wie je wilt zijn, leren hoe je lichaam werkt én omgaan met anderen. In die zoektocht kan iedereen wel wat hulp gebruiken.

Marianne is onderzoeker bij Rutgers en gespecialiseerd in de seksuele ontwikkeling van kinderen en jongeren, in seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag en in culturele, seksuele en genderdiversiteit. Marianne is gepromoveerd op de vraag hoe jongeren in hun seksuele keuzes navigeren tussen sociale normen en verwachtingen, en hoe seksuele vorming daarop aan kan sluiten.

Wat kunnen wij in de klas, in school en in ons onderwijsontwerp leren van Marianne’s kennis, inzicht en ervaring over seksuele vorming?

"Diversiteit is een feit, inclusie een keuze en verbinden een noodzaak. "

In deze aflevering bezoekt Jan Jaap Saniye Çelik. Saniye is lector Diversiteit aan de Hogeschool Leiden en promoveerde aan de Universiteit Leiden op de business case van diversiteit in publieke organisaties. Het lectoraat van Saniye richt zich op kennisontwikkeling over diversiteit en inclusie.

Je hoort veel de wens om meer divers of inclusief te zijn. Maar wat betekent dat nou? En wat vraagt dat van jezelf? Wil jij dat eigenlijk wel? En ben je bereid iets op te geven daarvoor? En als het ongemakkelijk wordt?

Onlangs verscheen het boek 'In het midden de mens, de bronnen van goed onderwijs' met een kritische beschouwing van Christof Wiechert. Christof Wiechert, nestor van de vrijeschoolbeweging in Nederland, opent deze uitgave met een liefdevol-kritische beschouwing over de actuele praktijk van de vrijescholen in ons land, zo zegt hij: "We hebben in het vrijeschool onderwijs een kleine koerscorrectie nodig. We hebben te veel antroposofie in de verpakking, en te weinig essentie in de pedagogie zelf." Jan Jaap Hubeek en Francien Kleemans bevragen Christof op deze beschouwing.

“Het gaat niet om hoe je de straat in de school krijgt; maar hoe krijg ik de gemeenschap in de school, en hoe krijg ik die jongere in de gemeenschap?" - Jan Dirk de Jong. Jan Dirk de Jong is Lector Aanpak Jeugdcriminaliteit aan de Hogeschool Leiden. Voor zijn promotieonderzoek ‘Kapot Moeilijk’ liep Jan Dirk lange tijd met straatjongens in Amsterdam-West mee. Jan Dirk pleit voor inclusie: 'Meer weten over de ‘ander’ en zijn groepsverband creëert ruimte om nader tot elkaar te komen.' In deze aflevering ben ik benieuwd naar wat het onderwijs kan leren van zijn onderzoek over straatcultuur en jeugdcriminaliteit.

Juliëtte Schraauwers is bezig een nieuw onderwijsconcept neer te zetten: NOWSCHOOL.

Juliëtte is ondernemer en benadert het onderwijs vanuit een holistische perspectief. Ontwikkeling komt voort uit ondernemend leren en vanuit interactieve projecten met de community. NOWSCHOOL bereidt kinderen niet voor op de echte wereld, vanaf het begin nemen ze ‘deel’ aan de echte wereld.

Zoals Juliëtte in de podcast zegt: 'We leven ver buiten de draagkracht van de aarde. Het huidige onderwijs verbreekt de relatie met jezelf, de ander en de natuur.

We moeten leren om te leven en onszelf te ontwikkelen binnen de draagkracht van de natuur, daarin heeft het onderwijs een opdracht.'

In deze aflevering is Jan Jaap te gast bij Myla Kamstra op Waldorf aan de Werf. Myla werkt hier als leerkracht bij de kleuters. Waldorf aan de Werf is een nieuwe interculturele basisschool in Amsterdam Noord. Ze omschrijven zichzelf als een plek waar elk kind zich veilig en gezien voelt en waar inclusief denken centraal staat.

Dit onderwijs wordt aangeboden op een fundament van Waldorf (vrijeschool) onderwijs.

'Je kunt pas groeien als je weet waar je wortels vandaan komen', zegt Myla. En dat is eigenlijk ook waar deze aflevering over gaat. Want waarom Myla hier werkt én bijdraagt aan de missie van de school beluister je terug in haar verhaal.

Stichting IMC Weekendschool verzorgt aanvullend, motivatie-gericht onderwijs voor jongeren van 10-14 jaar oud, op die plekken in Nederland waar dat het hardst nodig is. In deze aflevering is Cadisha Lepelblad te gast. Als kind bezocht zij drie jaar lang de Weekendschool, nu werkt ze er zelf. Wat heeft zij daar geleerd? En waarom draagt zij nu bij om jongeren te helpen bij het vinden van hun interesses en talenten?

In gesprek met Camyre de Adelhart Toorop, directeur van Spring High. Al vijf jaar bestaat deze bijzondere (tiener)school in Amsterdam West.

Ruim 250 leerlingen die qua niveau door elkaar zitten en een leerweg aanbiedt waar kinderen vanaf groep 7 kunnen instromen en die opleidt voor elk theoretisch diploma. Ontwikkelingsgericht. ‘We zijn een school waar zelfs basis- en voortgezet onderwijs niet meer door een muur gescheiden wordt.’

Waar staat deze school eigenlijk voor? En wat vraagt deze school van het pedagogisch leiderschap van Camyre?

Als jij de komende jaren ons onderwijs mag inrichten? Wat zou jij doen? In deze aflevering krijgt Jeroen Lutters deze vragen.

Jeroen Lutters is lector bij Artez in het lectoraat Art education as Critical Tactics. Daarnaast is hij lector didactiek en inhoud van de kunstvakken bij de Hogeschool Windesheim en gastcurator op vele plekken.

Een gesprek over hoe het kosmisch bewustzijn én het overzichtseffect ons onderwijs kan versterken. In deze aflevering is Marjolijn van Heemstra te gast. Onlangs verscheen haar boek 'In lichtjaren heeft niemand haast', een boek over haar zoektocht naar meer ruimte in ons leven. Eva Vesseur en Jan Jaap Hubeek maken in de vroege ochtend een wandeling met Marjolijn van Heemstra door het Amsterdamse Vliegenbos.

Op het MBO College Hilversum zitten studenten vanuit meer dan 80 verschillende nationaliteiten. Ze zijn divers, maar zijn ze ook inclusief? Op initiatief van Stichting School & Veiligheid bezoekt Jan Jaap het MBO College in Hilversum. Dit MBO is onderdeel van het ROC van Amsterdam en er speelt momenteel een bijzonder project.

Studenten, docenten, beleidsmedewerkers en zelfs de bestuurder zijn een Tribe gestart rondom het thema inclusie. Dit doen ze onder leiding van Daniele Braun. Danielle is corporate antropoloog en auteur van het boek “de corporate tribe.”

Maar wat is inclusie, waarom doen ze dit, want wat is een tribe, en wat doen ze dan binnen dit project? Allemaal vragen die Jan Jaap in deze aflevering voorlegt aan verschillende deelnemers van de Inclusie Tribe.

Met de campagne Samen zijn wij iedereen wil Stichting School & Veiligheid aandacht genereren voor een inclusief klimaat voor het mbo.

In deze aflevering zijn bijdragen te beluisteren van:

Michelle Regnault: Student en lid van de studentenraad

Ghislaine vd Nat: Coordinator en onderwijsvernieuwer

Danielle Braun: Begeleider van de Tribe Inclusie,

Joan Terpstra: Initiatiefneemster van de inclusie Tribe, en beleidsmederwerker aan het MBO

Jeroen Ankersmit: Bestuursvoorzitter MBO College Hilversum

Danielle Braun begeleidt het MBO College Hilversum met het thema Inclusie. Op initiatief van Stichting School & Veiligheid bezoekt Jan Jaap het MBO College in Hilversum. Studenten, docenten, beleidsmedewerkers en zelfs de bestuurder zijn een Tribe gestart rondom het thema inclusie. Dit doen ze onder leiding van Daniele Braun. Danielle is corporate antropoloog. Ook is Danielle spreker en directeur van de Academie voor Organisatiecultuur. Daarnaast is Danielle Braun, samen met Jitske Kramer, auteur van het boek "de Corporate Tribe”.

Het boek is geschreven voor leiders, consultants, trainers, coaches, veranderaars die de geëigende modellen en scans voor cultuurverandering voorbij zijn. Die willen werken met de onderstroom van organisaties. Die voeding zoeken voor leiderschap en verandering in een nieuwe tijd. Die anders willen organiseren.

Maar wat is inclusie, waarom doen ze dit, want wat is een tribe, en wat doen ze dan binnen dit project? Allemaal vragen die Jan Jaap in deze aflevering voorlegt aan de begeleider van dit proces Danielle Braun.

Met de campagne Samen zijn wij iedereen wil Stichting School & Veiligheid aandacht genereren voor een inclusief klimaat voor het mbo.

MBO College Hilversum is met meer dan 80 nationaliteiten divers, maar zijn ze ook inclusief? Op initiatief van Stichting School & Veiligheid bezoekt Jan Jaap het MBO College in Hilversum. Dit MBO is onderdeel van het ROC van Amsterdam en er speelt momenteel een bijzonder project.

Studenten, docenten, beleidsmedewerkers en zelfs de bestuurder zijn een Tribe gestart rondom het thema inclusie. Dit doen ze onder leiding van Daniele Braun. Danielle is corporate antropoloog en auteur van het boek “de corporate tribe.”

Maar wat is inclusie, waarom doen ze dit, want wat is een tribe, en wat doen ze dan binnen dit project? Allemaal vragen die Jan Jaap in deze aflevering voorlegt aan Michelle Regnault. Michelle is student, lid van de studentenraad en mede-initiatiefneemster van dit project. Met de campagne Samen zijn wij iedereen wil Stichting School & Veiligheid aandacht genereren voor een inclusief klimaat voor het mbo.

Scholen met een duidelijk onderwijsconcept én waar persoonsvorming belangrijk wordt gevonden groeien. De populatie op deze scholen is echter niet altijd een afspiegeling van de buurt of de samenleving. Diversiteit is een veel gehoord verlangen.

Maar wat vraagt diversiteit eigenlijk van ons als leerkracht, van ons als school of van ons als bestuur? En wat brengt diversiteit eigenlijk?

Samen met Wouter Modderkolk doet Jan Jaap onderzoek naar diversiteit en inclusie binnen het vrijeschoolonderwijs, vandaar dat we soms door de bril van de vrijeschool naar dit maatschappelijke vraagstuk kijken.

Dit onderzoek gaat verder dan enkel vrijscholen: het gaat over maatschappelijke vraagstukken. Maar interessanter is wellicht: Wat kun jij hiervan leren?

In deze aflevering is Luc Stevens te gast. Luc Stevens is oud wetenschappelijk directeur van NIVOZ, het instituut dat hij in 2003 startte na zijn emeritaat als hoogleraar orthopedagogiek aan de Universiteit Utrecht.

Op 9 december 2019 sluiten 16 basisscholen in Amsterdam Nieuw-West hun deuren. Een week lang. De aanleiding: het nijpende lerarentekort. De ambitie: de tijd nemen om met de leraren na te denken over hoe het anders kan. Steeds helderder blijkt de noodzaak om terug te gaan naar de bedoeling van het onderwijs: ieder kind zien als heel mens. Alleen dan kunnen kinderen echt eerlijke kansen krijgen.

Ferd van den Eerenbeemt en Joke Middelbeek wijden zich in hun werkzame leven aan eerlijke kansen. Ferd als projectbegeleider van onderwijsprojecten, Joke als bestuurder van stichtingen in het basisonderwijs. Ze schreven een boek over de transitie die nodig is. In deze podcast vertellen ze over het onderwijskundige avontuur achter dit boek.

Marcel van Herpen heeft onlangs het boek ‘Werk voor de reünie’ uitgegeven. Dit boek kent de mooie ondertitel: over een duurzaam pedagogisch perspectief als antwoord op de grote zorgen in het onderwijs. Samen met Erwin de Vos bezoek ik Marcel van Herpen en bevraag hem over dit duurzaam pedagogisch perspectief.

Roos van der Voort en Hilde Swets schreven het boek 'Durf te doen wat onbekend is'. Veranderen, vernieuwen en zelfs transformeren, het wordt vaak als vanzelfsprekend van ons verwacht. Het klinkt zo eenvoudig, toch is het niet makkelijk. Hoe doe je dat? Hoe ga je om met dat onbekende? Hoe begeleid je anderen in een nieuwe beweging, terwijl je zelf ook niet weet hoe het nieuwe er precies uit gaat zien? Dat vraagt om durven doen wat onbekend is!

“Als je het onderwijs wilt aanpassen, dan moet je beginnen bij het allereerste moment dat je onderwijs aanbiedt.” In de nieuwbouwwijk Nobelhorst komt een Montessori Campus voor leerlingen van 0 – 18 jaar. Het is een bijzonder onderwijsconcept dat nergens in Nederland op deze manier wordt toegepast. In een (nog) leeg gebouw spreekt Jan Jaap met Benno Breeuwer & Emma Gribling over het ontstaan van deze vernieuwende school. Hij is benieuwd waarom deze school er moet komen én wat wij ervan kunnen leren.

De debuutroman van Astrid van Schoonacker-de Groot ‘Houd moed juf Jos!’

Jos, de hoofdpersonage, werkt vijf jaar in het basisonderwijs als zij met een burn-out thuis komt te zitten. Auteur Astrid is docent aan de pabo in Leiden en ziet dit steeds vaker voorkomen bij oud-studenten en zij merkt dat dit onderwerp moeilijk bespreekbaar is. Astrid wil dat hier meer aandacht voor komt en schreef dit boek. Veel leraren vallen in de eerste vijf jaar uit en keren niet terug in het onderwijs. Beluister waarom dit boek er moest komen én gelezen moet worden

Frédérique is universitair hoofddocent bij de afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam, afdeling Bestuurswetenschap en Politicologie. Als vertrouwensexpert weet Frederique de vertaling van theorie naar praktijk te maken. Frédérique onderzoekt publieke governance vraagstukken met speciale aandacht voor governance die vertrouwen bouwt: de relatie tussen vertrouwen en beheersing.

In deze aflevering gaan Marije van den Steenhoven en Jan Jaap op bezoek bij Marieke Kelder van Academie 1014 in Almere. Op Academie1014 ontmoeten het Basis- en voortgezet onderwijs elkaar. Academie1014 is ontstaat vanuit de visie dat leerlingen van verschillende leeftijden en niveaus gezamenlijk les krijgen om zo de kansengelijkheid en doorstroom naar het vervolgonderwijs zo optimaal mogelijk te benutten. Academie1014 biedt kinderen de tijd en ruimte om hun talenten en mogelijkheden te ontdekken en verder te ontwikkelen in een veilig en uitdagend leerklimaat. Marieke vertelt hoe gaat met dit nieuwe initiatief.

Karen Heij is toetsexpert. Karen heeft de afgelopen vier jaar promotieonderzoek gedaan naar de eindtoets in het basisonderwijs als buitenpromovendus aan de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur.

De eindtoets is in de afgelopen vijftig jaar uitgegroeid tot een door de overheid ontwikkeld en door de overheid verplicht gesteld instrument met twee belangrijke functies: toezicht houden op de kwaliteit van onderwijs én als selectie voor vervolgonderwijs. Maar wat telt en vertelt deze eindtoets ons eigenlijk? En wat is de validiteit van deze ruim 50 jaar bestaande toets?

Meer informatie over haar promotie: https://www.tilburguniversity.edu/nl/actueel/agenda/promotie-k-heij

In deze aflevering spreek ik Sakina Elkayouhi & Dounia Maakor. Sakina Elkayouhi is freelance journaliste, columniste en docent-onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Ze publiceert voornamelijk over, (media) beeldvorming, digitale jongerencultuur en media wijsheid. Dounia is recruiter, en mede dankzij haar openlijke strijd tegen arbeidsmarktdiscriminatie is zij onlangs verkozen tot een van de winnaars van de VIVA400. Zij schreef het e-book ‘Unbiased Recruitment – De strijd tussen robot en mens’. In dat boek bindt ze de strijd aan met arbeidsmarktdiscriminatie en vooroordelen.

Najiha el Hammouchi is docent pedagogiek, en Projectcoördinator diversiteit en inclusie aan het ROC van Twente. Jan Jaap spreekt Najiha op het live event Sociaal vangnet dat zij mede organiseert.

In Nederland leven meer dan 250.000 kinderen in armoede. Dit betekent dat 1 op de 13 kinderen te maken heeft met een onstabiele thuissituatie en sociale uitsluiting. Deze groep is groeiende door de pandemie die ons land getroffen heeft.

Najiha wil deze cyclus doorbreken en deze jonge generatie ondersteunen in het creëren van een eigen kansrijke toekomst.

In deze aflevering is Sander Bos te gast. Sander is mede-initiatiefnemer van Studenten Helpen Scholieren. Een organisatie die met studenteninzet op school bijdraagt aan de ontwikkeling van scholen. Studenten ontlasten docenten niet alleen, zij kunnen ook van waarde zijn voor de schoolcultuur met hun vernieuwende ideeën. Meer info: https://studentenhelpenscholieren.nl Het Studenten Helpen Scholieren team bestaat ook uit Friso Pietersen, Seline Rudolph, Puck van Tussenbroek Bas Van de Haar en Minke ten Berge.

Wat je niet kunt zien, kun je niet veranderen. In deze aflevering is Koen van Ghyseghem te gast. Koen is Oprichter van de OnderwijsTafel, hij neemt ons mee in de cruciale rol van de mens-factor voor verandering en verbetering van het onderwijs in breedste zin. Met voorbeelden uit zijn werk met teams en leerkrachten/docenten legt hij bloot wat de invloed is van ons persoonlijke rugzakje - zelfbeeld, overtuigingen, oordelen, kwaliteit van relaties, ervaren van veiligheid en vertrouwen - op onze dagelijkse onderwijspraktijk.

Werkgeluk is een belangrijk voor leraren. Op scholen met een hoge score op werkgeluk is veelal geen tekort aan personeel. Paul Baan richtte Klassewerkplek op om onderzoek te doen naar de aspecten die aantoonbaar bijdragen aan werkgeluk. Beluister zijn verhaal, en versterk werkgeluk in jouw werk.

Jildou Dooper en Margreet Kamman hebben drie jaar geleden in tien maanden tijd het concept tienerschool in Sneek neergezet. Vanuit Expeditie Tienerscholen begeleiden zij scholen om uitdagend onderwijs te ontwerpen voor tieners in de leeftijd van 10-14. Hierbij wordt rekening gehouden met de bijzondere ontwikkelingsfase van deze leerlingen. Samen met Haico van Velzen bezoek ik hen om te beluisteren waarom deze school er moest komen en wat wij van hen kunnen leren.

Judith Wagter stapte een jaar geleden over naar het onderwijs. Ze begon tegelijkertijd aan de lerarenopleiding als aan de schoolleidersopleiding. Deze bijzondere combinatie hoor je niet vaak, Jan Jaap is daarom benieuwd waarom zij vanuit een andere sector overstapt, en waarom zij twee opleidingen nodig heeft om te gaan werken in het onderwijs.

Judith starte aan de lerarenopleiding Spring aan de Hogeschool Leiden: https://www.hsleiden.nl/pabo-deeltijd/spring/index.html

In deze aflevering spreekt Jan Jaap schoolleider Karin van Zutphen op Wittering.nl. Karin is niet de oprichter van deze school, maar heeft de oprichter opgevolgd. Jan Jaap is benieuwd wat dat van haar leiderschap vraagt. Het leren is op Wittering.nl anders georganiseerd, de school biedt veel verschillende leerbronnen en vraagt een actieve opstelling van de kinderen (en ouders). De kinderen kunnen vaak zelf kiezen wat ze doen om hun doel te bereiken, hoe ze het doen, met wie ze willen leren en hoe lang ze erover doen. In Wittering.nl gaan de kinderen zelf op zoek naar antwoorden op vragen die zij belangrijk vinden. Daardoor ontwikkelen zij zich via een ander pad, in eigen tempo en ‘leren zij het leven’!

In deze aflevering is Nourdin El Ouali te gast. Nourdin is pedagoog en heeft een inclusieve visie op ons onderwijs. Als politiek leider van de partij Nida geeft hij politiek kleur aan deze visie en in dit gesprek legt hij uit wat dat van ons onderwijs vraagt. Eerder werkte Nourdin in het onderwijs, en zat hij in de gemeenteraad in Rotterdam.

Ahmet Erdogan van de Partij Denk vertelt het verhaal achter het partijprogramma van Denk.

Ahmet staat op nummer 7 van de lijst. Ahmet zet zich in voor ons onderwijs en wil oprechtheid, authenticiteit en transparantie in de tweede kamer brengen.

Beluister zijn verhaal.

In deze aflevering spreken Eva Vesseur en ik Lammert van Raan. Lammert staat op plek 5 bij de Partij voor de dieren. Hij studeerde Bedrijfskunde aan de Universiteit Groningen, was docent in het voortgezet onderwijs en werkte in de internet-/telecomindustrie. In de Tweede Kamer houdt Lammert zich bezig met Financiën, Klimaat, Luchtvaart, Sociale Zaken & Werkgelegenheid en Onderwijs. Wij zijn benieuwd naar het verhaal achter het partijprogramma van Partij voor de Dieren, en dan specifiek in relatie tot ons onderwijs.

Volt groeit in Nederland. Volt erkent de waarde van de Europese Unie en de kernpositie die Nederland daarin moet vervullen. Grensoverschrijdende problemen zoals het falende migratiebeleid, de klimaatcrisis, digitale veiligheid en bedreigingen voor de democratie kunnen volgens Volt alleen met de europese partners worden opgelost. Wij zijn benieuwd hoe deze nieuwkomer op de kieslijst naar ons onderwijs kijkt.

In deze aflevering spreek ik Paul van Meenen. Paul is onderwijswoordvoerder van D66. Hij wil bouwen aan ruimte en vertrouwen voor de docent en maatwerk voor de leerling. hij strijdt voor echte investeringen in het gehele onderwijs en wil (sluipende) bezuinigingen tegengaan.

In deze aflevering is Sylvana Simons te gast. Sylvana is lijsttrekker bij BIJ1. BIJ1 is een politieke partij die staat voor een Nederlandse samenleving met gelijke rechten en gelijke kansen voor iedereen. BIJ1 is ontstaan uit een gedeeld verlangen naar verbinding, solidariteit, rechtvaardigheid en gelijkwaardigheid. Met respect voor onze verschillen, maar met focus op wat ons verbindt.

Peter Kwint vertelt in deze podcast hoe de SP kijkt naar ons onderwijs, en hoe daar vanuit de politiek beter beleid gemaakt zou kunnen worden.

Lisa Westerveld staat voor ons onderwijs. Lisa wil kinderen kansen geven. Kansen door goed onderwijs zonder (financiële) drempels en met voldoende inspraak van leerlingen, studenten en leraren.

Lisa wil dat de kennis van de mensen in en voor de klas hierbij een grotere rol krijgt, dat klassen kleiner worden en de werkdruk van het personeel omlaag gaat.

Beluister waar Groen Links voor staat in ons onderwijs.

In deze aflevering spreek ik samen met Eva Vesseur politicus Songul Mutluer, Songul is op dit moment wethouder in Zaanstad máár staat tiende op de PvdA kieslijst. Wij zijn benieuwd naar haar verhaal in relatie tot de PvdA Onderwijsparagraaf.

Nienke Luijckx is voorzitter van het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS). Een organisatie van, voor en door scholieren. Zij zorgen ervoor dat er niet alleen maar óver, maar ook mét de scholier wordt gepraat. Nienke vertelt waar zij zich hard voor maakt, ze deelt haar onderwijskundige visie én blikt op de komende verkiezingen. Als 17-jarige mag Nienke niet stemmen, maar haar stem telt wel!

In deze aflevering spreek ik fotograaf Vera Duivenvoorden samen met haar oud docent Merel Boon. Vera is óók mantelzorger voor haar broer en zus. Vera richt zich op sociaal maatschappelijke onderwerpen. Zij zet de kracht van fotografie in om verhalen zichtbaar te maken. 'Zie je mij?' is een project waarin zij jongeren volgt die een broer of zus met een vorm van autisme hebben. Via foto’s en verhalen wil Vera meer (h)erkenning voor jonge mantelzorgers. Meer info: https://veraduivenvoorden.nl/

In deze aflevering spreek ik Sascha Haans. Sascha is een hybride overstapper naar het onderwijs. Sascha werkt óók als Sportpsycholoog en is gespecialiseerd in de Paralympische topsport …. Onlangs heeft zij de overstap gemaakt naar een ROC.

Beluister haar verhaal, want voor haar was het MBO misschien niet haar eerste idee om te gaan werken. Maar het blijkt bijzonder goed te passen.

Aziza Mayo is lector aan de Hogeschool Leiden. Aziza beoogt binnen haar lectoraat de onderliggende waarden en opbrengsten van het vrijeschoolonderwijs inzichtelijk te maken. Gedegen onderzoek kan leerkrachten, bestuurders en lerarenopleiders helpen om het onderwijs nog beter vorm te geven. Maar het kan ook helpen om met elkaar te communiceren en om het 'eigene' van het Vrijeschoolonderwijs, en wat Vrijeschoolonderwijs brengt aan kinderen, leerkrachten, ouders en de samenleving, beter en breder zichtbaar te maken. In deze aflevering kijkt Aziza na zes jaar terug op haar lectoraat rede en verbindt de uitkomsten met de toekomst. Welke vragen doemen op aan de horizon waaraan Aziza zou willen bijdragen?

Sjef Drummen is ex-schoolleider, beeldend kunstenaar en onderwijsvernieuwer. Hij is co-founder van Niekée Roermond en Agora Roermond. Een creatieve out of the box-denker met radicale ideeën. Hij noemt zichzelf onderwijskunstenaar en treedt veel op als inspirerende spreker met een flinke dosis humor. Op 1 augustus 2019 ging Sjef met pensioen maar niet veel later verscheen in oktober 2019 zijn boek Catharsia, waarin hij strijdt tegen de geconditioneerde gedachte dat onderwijs over kennisoverdracht gaat. Hij is voorstander van volledig autonoom leren. Het huidige onderwijs is in zijn ogen failliet en onethisch. In deze aflevering spreek ik Sjef over de TaskForce OntwikkelingsGericht Onderwijs.

Een gesprek met Eva Vesseur en Hester IJsseling over bezield en bezielend onderwijs: Pedagogiek van onderbreking en verbinding. Hester IJsseling, is sinds 2017 verbonden aan de pabo van de Thomas More Hogeschool te Rotterdam als lector ‘Professionaliseren met hart en ziel, samen leren en samenleven in een wereldstad’.

Wouter Modderkolk onderzoekt hoe we op een waarde(n)vollere manier kunnen toetsen. Wouter is leraar economie op de Stichtse Vrije School in Zeist. Sinds 2010 werkt hij als decaan, leraar en teamleider op dezelfde bovenbouw als waar hij als leerling op heeft gezeten. Wouter onderzoekt vanuit het lectoraat Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs hoe we op een waarde(n)vollere manier kunnen toetsen binnen het voortgezetonderwijs. In deze aflevering spreek ik naast Wouter ook Ella, een leerling van deze Vrije middelbare school in Zeist.

Douwe Bob lanceerde deze week de single Hold On. Een lied gericht aan ouders, ouders van kinderen die gepest worden. Jan Jaap is benieuwd naar het verhaal achter deze plaat.

In deze aflevering spreek ik Fleur de Veth. Fleur zit in haar eindexamenjaar VWO en samen met Jennie fan startte zij de petitie Sta op voor onderwijs, schaf het centraal examen af!

Zij zijn van mening dat het Centraal Examen compleet onnodig is.

Leerlingen worden nu getraind op het maken van een toets.

Om kwalitatief goed onderwijs te bieden, is passend onderwijs nodig. Met het Centraal Examen is dit zo goed als onmogelijk. Het niveau wordt nu namelijk bepaald door het vak waar iemand het slechtst in presteert

https://www.staopvooronderwijs.nl/.

Rens van Tilburg is lid van het Sustainable Finance Lab. Doel van het Sustainable Finance Lab is een stabiele en robuuste financiële sector die bijdraagt aan een economie die de mens dient zonder daarbij zijn leefmilieu uit te putten. Rens wil een brug zijn tussen de academische wereld en de praktijk; wetenschappers in gesprek brengen met financiële professionals, toezichthouders, beleidsmakers en andere bij een duurzame financiële sector betrokkenen. Wat kunnen wij in het onderwijs leren van zijn perspectief?

Agora Leiden startte in augustus 2020. In deze derde aflevering spreken Annet Stegeman en ik met leerlingen die gestart zijn op deze school. De onderwijskundige visie van de school gaat uit van echte uitdagingen in de wereld, zogenaamde challenges, waaraan leerlingen zich verbinden en zo hun ontwikkeling vormgeven. Deze mini-serie is gemaakt voor Radio Lef, het geluid van het Leiden Educational Fieldlab: https://www.leidenkennisstad.nl/hetlef/radio-lef/

Agora Leiden startte in augustus 2020. Annet Stegeman en ik gaan in deze uitzending op zoek naar wat de Agoriaanse Meesters (coaches) drijft om aan dit nieuwe onderwijsinitiatief bij te dragen In deze aflevering spreken wij naast Ilja van Santen de Agroriaanse Meesters: Saskia Rijsbergen én Ruben Boode. En uiteraard hoor je ook een paar leerlingen.

Ilja van Santen realiseerde haar onderwijsdroom in Leiden: Een middelbare school dat past bij de behoeftes en nieuwsgierigheid van jongeren. Beluister de start van het vernieuwende onderwijsconcept Agora Leiden. In deze aflevering (gemaakt voor Radio Lef) gaan Annet Stegeman en Jan Jaap Hubeek op bezoek bij de initiatiefneemster Ilja van Santen. We lopen een dag mee op deze school voor VMBO tot VWO en spreken naast Ilja ook coaches en leerlingen. Meer uitzendingen van Radio Lef zijn te vinden op:https://www.leidenkennisstad.nl/hetlef/radio-lef/

Het Practoraat Creatief Vakmanschap startte vijf jaar geleden met een ontwerpend onderzoek naar nieuwe vormen van Leven Lang Ontwikkelen voor MBO-gediplomeerden uit alle creatieve disciplines, zodat zij zich na hun afstuderen makend en wederkerig verder kunnen professionaliseren op een hoger niveau. Zo kunnen zij doorgroeien tot de ondernemende, maatschappelijk betrokken en inspirerende creatieve makers die zij in potentie zijn.

In deze aflevering Sonja Hoogendoorn en Marieke Gervers. Sonja is directievoorzitter van MBO College Zuid, onderdeel van het ROC van Amsterdam, en heeft de weg vrij gemaakt voor deze inspirerende onderzoeksomgeving. Marieke was vijf jaar het boegbeeld van dit praktijkgerichte innovatieplatform voor creatief vakmanschap. Als practor bouwde ze aan faciliteiten met deze creatieve vakmensen om hun positie in het werkveld te verbeteren en om de creatieve sector beter bewust te maken van hun economische en maatschappelijke meerwaarde.

In gesprek met Rob Martens over de beweging “Leve het onderwijs’. “Leren heeft ruimte nodig, een innerlijke gedrevenheid,” zegt Rob in dit gesprek. Als evolutiepsycholoog heeft hij de diepste overtuiging dat kinderen willen leren. Prof. dr. Rob Martens is wetenschappelijk directeur van stichting NIVOZ en tevens hoogleraar bij het Welten-instituut van de Open Universiteit. Meer informatie: https://levehetonderwijs.nl/

Wist je dat de gemiddelde kledingkast maar liefst 50 kledingstukken telt die niet gebruikt worden? Wist je dat het produceren van een spijkerbroek 7000 liter water kost? Is dit allemaal nodig of kan dat anders? 9 Oktober is de dag van de duurzaamheid voor het onderwijs. Dit jaar staat het thema kleding centraal. Meer dan 4000 basisscholen krijgen daarom deze week het boek ‘de wereld van kleding’ toegestuurd. Danielle Schouten heeft bijgedragen aan dit thema en de realisatie van het boek. Wat drijft haar en waarom bestormt ze het onderwijs met haar missie om duurzaam naar ons kleding te kijken? Meer info: http://dewereldvankleding.nl

Leve het Onderwijs is een beweging vanuit onderwijsbestuurders die méér vanuit vertrouwen willen werken. Bestuurders die bewegen van ‘doen zoals wij het altijd deden’ naar ‘werken vanuit de bedoeling’. Robert Viëtor, tot voor kort Directeur aan de Faculteit Educatie van de Hogeschool Leiden, tekende dit manifest. Waarom bemoeit een directeur van een lerarenopleiding zich met deze beweging? Als lerarenopleider wil hij graag het manifest van Leve het Onderwijs versterken, om toekomstbestendige leerkrachten op te leiden voor het betekenisvolle werk in het onderwijs. “Het belangrijke pedagogische werk gaat niet over meten of controleren, het gaat om kinderen uitnodigen tot volwassenheid”, stelt Robert Viëtor. Meer weten over Leve het onderwijs? https://levehetonderwijs.nl/manifest-leve-het-onderwijs

De GSA is een groep scholieren die vindt dat iedereen op hun school de vrijheid heeft te kunnen zijn wie ze zijn, zonder zich daarvoor te hoeven schamen of te verantwoorden. Beluister de waarde van deze GSA op het Katholieke Gymnasium in Utrecht.

Is de kijk op jongens en meiden van invloed op hun ontwikkeling of niet? Welke rol speelt het onderwijs hierin? Wat kom je tegen in de dagelijkse praktijk en wat weten we uit onderzoek? Een gesprek over gendervraagstukken in het onderwijs. In deze aflevering spreek ik met Sylvia Holla. Sylvia is cultureel socioloog en doet onderzoek naar het effect op genderstereotypering in het onderwijs, de arbeidsmarkt en beleidsvorming. Zij is werkzaam bij kenniscentrum Atria en deelt haar kennis tijdens de onderwijsconferentie Genderwijs op 14 oktober 2020. Meer info: https://www.schoolenveiligheid.nl/po-vo/kennisbank/genderwijs-podcast/

Jan Bransen over de beweging: Leve het Onderwijs! Deze beweging komt van schoolbestuurders die geloven in een nieuwe manier van besturen. Van 'moeten' naar 'mogen'. Van 'controleren' naar 'vertrouwen'. Van ‘wat kan niet’ naar ‘wat kan wel’.

In deze nieuwe serie interview ik bestuurders en wetenschappers over deze beweging en het Manifest 'Leve het Onderwijs'. Meer informatie: https://levehetonderwijs.nl/

Onderwijsjunkie Debbie Dussel werkt al 17 jaar in Amsterdam-Zuidoost. Debbie draagt dagelijks bij aan kansengelijkheid, en haalt hiervoor het beste uit zichzelf en de kinderen in haar klas. Debbie vertelt over wat dit van haar vraagt, hoe zij zichzelf verrijkt met wetenschappelijke inzichten en wat een ongelooflijk moeilijk, mooi, waardevol en betekenisvol beroep leraar is.