Filtrar por gênero
Podcast Crazy Nauka - zdobywca Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego 2024 w kategorii „Autor Internetowy” oraz Podcast Roku 2023 w kategorii nauka, edukacja, technologie.
Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób.
Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń.
Mówimy o zadziwiających metodach badawczych i szkodliwych mitach, które domagają się obalenia.
I nie próbujemy ukrywać, jak bardzo nas opowiadanie o nauce kręci.
- 170 - 161. Dlaczego posiłki dla astronautów to kosmiczne wyzwanie?
Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy?
Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Fot. NASA
Nutella moment:
https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU
https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/
https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video
https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/
https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/
https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/
https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit
https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-lifeTue, 14 Apr 2026 - 169 - 160. Nauka na czasie: I po co znowu lecieć na Księżyc?
Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Ilustracja: ESA-D. Ducros
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/
https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon
https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/
https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II
https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no
https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html
https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/Tue, 07 Apr 2026 - 168 - 159. Sąd potwierdził - Big Techy celowo uzależniają dzieci
Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług.
A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html
https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html
https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/
https://panoptykon.org/vlop
https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909
https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook
https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/
https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/
https://www.worldhappiness.report/Tue, 31 Mar 2026 - 167 - 158. Co łączy polskie złoża helu z AI, Iranem i Zderzaczem Hadronów?
Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0)
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://en.wikipedia.org/wiki/Helium
https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance
https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf
https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri
https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html
https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie
https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm
https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facilityTue, 24 Mar 2026 - 166 - 157. Nauka na czasie - przepychanie planetoidy i wojna jądrowa AI
Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców.
To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259
https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/
https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026
https://neo.ssa.esa.int/risk-list
https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test
https://www.heramission.space/
https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis
https://arxiv.org/pdf/2602.14740Tue, 17 Mar 2026 - 165 - 156. Ołowiane epidemie: od kopalń po krany
Największe katastrofy wywołane przez ołów – od australijskiego Broken Hill, przez Zambię i Nigerię, po amerykańskie Flint. Ostrzeżenia lekarzy i naukowców były ignorowane, a toksyczny metal trafiał do gleby, powietrza i wody pitnej. To historie zatrutych dzieci, społeczności pozostawionych bez ochrony i decyzji podejmowanych w imię zysku lub oszczędności. Historie, których większość wciąż trwa.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Zambia:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013935117316614
https://childrenofkabwe.com/wp-content/uploads/2020/10/Bose-OReilly-et-al.-2018-published-.pdf
https://phys.org/news/2020-11-effects-pollution-kabwe.html
https://www.ohchr.org/sites/default/files/2022-03/SacrificeZones-userfriendlyversion.pdf
https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/58817/1/Chemosphere%20v.119%20p.941-947.pdf
https://www.aljazeera.com/news/2023/1/20/mining-giant-turned-blind-eye-to-lead-poisoning-in-zambia
https://en.wikipedia.org/wiki/Kabwe_mine
Flint:
https://www.pbs.org/newshour/science/study-confirms-lead-got-flints-water
https://www.consumernotice.org/environmental/water-contamination/flint-michigan/Tue, 03 Mar 2026 - 164 - 155. Nauka na czasie: Starliner - katastrofa, której nie było i porzuceni astronauci
Jak to możliwe, że w NASA odrodziły się te same toksyczne mechanizmy, które doprowadziły do wypadków Columbii i Challengera? I dlaczego awaria statku kosmicznego Starliner z 2024 roku została uznana za równie poważną co tamte dwie katastrofy?
Świeżo opublikowany raport NASA na ten temat pokazuje „normalizację patologii”: lekceważenie problemów technicznych w imię goniących terminów czy manipulowanie danymi, żeby wyglądały korzystnie w raportach bezpieczeństwa.
Posłuchajcie!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Raport NASA:
https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2026/02/nasa-report-with-redactions-021926.pdf
https://www.scientificamerican.com/article/nasa-says-a-litany-of-failures-led-to-2024-boeing-starliner-astronaut/
https://www.space.com/space-exploration/human-spaceflight/we-almost-did-have-a-really-terrible-day-nasa-now-says-boeings-1st-starliner-astronaut-flight-was-a-type-a-mishap
https://aerospaceglobalnews.com/news/nasa-boeing-starliner-crew-test-mission-flaws/
https://www.nytimes.com/2026/02/19/science/starliner-boeing-nasa-iss.htmlTue, 24 Feb 2026 - 163 - 154. Ołowiani ludzie i najbardziej szkodliwy wynalazca w dziejach
Opowieść o „jednoosobowej katastrofie ekologicznej”, czyli o spektakularnej karierze i upadku benzyny ołowiowej. Scenariusz jak z eposu bohaterskiego: siły zła kontra samotny naukowiec, który odkrywa mroczną tajemnicę i ocala świat od zagłady.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11163901/
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/lead-poisoning-and-health
https://courses.washington.edu/bethics/Lead/Canfield2003.pdf
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12700371/
https://us.edu.pl/no-limits-mamy-olow-we-krwi/
https://www.pureearth.org/lead101-3/
https://www.healthandenvironment.org/resources/resource-library/eh-history/thomas-midgley-jr.-developed-tetraethyl-lead-for-gasoline
https://www.britannica.com/biography/Thomas-Midgley-Jr
https://www.heartlandscience.org/energy/midgley
https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Midgley_Jr.
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tetraetyloo%C5%82%C3%B3wTue, 17 Feb 2026 - 162 - 153. Powódź melasowa w Bostonie. Co tam się, u licha, stało?
15 stycznia 1919 roku przez ulice Bostonu popłynęła fala melasy, która zrównała z ziemią kawał dzielnicy portowej i zabiła ponad 20 osób. Tylko w jaki sposób gęsty syrop mógł rozpędzić się do 55 km/h? I dlaczego pływanie w melasie jest fizycznie niemożliwe? Krok po kroku pokazujemy, dlaczego melasa okazała się bardziej śmiercionośna niż podobnych rozmiarów tsunami.
* 26-02-2026 Ponieważ w oryginalnej wersji pojawił się błąd przy tym, jak mówiliśmy o cieczach ni-enewtonowskich, zmieniliśmy w 6 miejscach małe fragmenty i wgraliśmy nowy plik *
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2016/11/26/science/boston-molasses-flood-science.html
https://www.scientificamerican.com/article/molasses-flood-physics-science/
https://www.bostonglobe.com/metro/2015/01/14/nearly-century-later-new-insight-into-cause-great-molasses-flood/CNqLYc0T58kNo3MxP872iM/story.html
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-timeline/
https://www.boston-discovery-guide.com/great-molasses-flood.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Great_Molasses_Flood
https://www.britannica.com/topic/Great-Molasses-Flood
https://www.bostonmagazine.com/news/2019/01/12/great-boston-molasses-flood-numbers/Tue, 10 Feb 2026 - 161 - 152. Nauka na czasie: Wir polarny się rozpada, wirus Nipah straszy - czy mamy się bać
Wir polarny „rozpadający się nad naszymi głowami” i doniesienia o groźnym wirusie z Indii brzmią jak zapowiedź chaosu — ale co z tego naprawdę wynika?
W tym odcinku z cyklu Nauka na czasie sprawdzamy, czym są zaburzenia wiru polarnego i czy mogą realnie wpłynąć na pogodę w Europie. Rozbrajamy też medialne alarmy wokół wirusa Nipah, wyjaśniając, czym jest ten patogen i dlaczego obecne ogniska nie oznaczają automatycznie nowej pandemii.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Nipah
https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2026-DON593
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/nipah-virus-disease-cases-reported-west-bengal-india-very-low-risk-europeans
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/nipah-virus
https://www.bbc.com/polska/articles/crlepxpj3njo
https://www.bbc.com/news/articles/ce3k41z2061o
https://www.who.int/activities/prioritizing-diseases-for-research-and-development-in-emergency-contexts
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirus_Nipah
Wir
https://earth.nullschool.net/
https://www.severe-weather.eu/global-weather/polar-vortex-collapse-february-2026-stratospheric-warming-forecast-winter-united-states-canada-europe-fa/Tue, 03 Feb 2026 - 160 - 151. 72 sekundy promu Challenger: 40. rocznica katastrofy
Dziś mija dokładnie 40. rocznica katastrofy Challengera. 28 stycznia 1986 roku wahadłowiec rozpadł się 72 sekundy po starcie, zabijając siedmioro astronautów na oczach milionów widzów.
Krok po kroku pokazujemy, jak techniczne usterki, ignorowanie ostrzeżeń, rosnąca zgoda na “akceptowalne ryzyko” i presja polityczno-wizerunkowa doprowadziły do katastrofy, której można było uniknąć.
Polecajka: książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Książka “Katastrofa Challengera. Historia bohaterstwa i dramatu na krawędzi kosmosu” Adama Higginbotham. Wyd. Sine Qua Non
https://sma.nasa.gov/SignificantIncidents/assets/rogers_commission_report.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/Rogers_Commission_Report
https://www.nasa.gov/challenger-sts-51l-accident/
https://www.youtube.com/watch?v=91jwHj6P8Q0
https://www.youtube.com/watch?v=hD1JEu27koI
https://en.wikipedia.org/wiki/Space_Shuttle_Challenger_disaster
https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=28260.80
https://futurism.com/space/experts-warn-moon-rocket-nasa-heat-shieldWed, 28 Jan 2026 - 159 - 150. Nauka na czasie: Jak dotarliśmy do Ameryki i jak dotrzemy na Księżyc
Czy pierwsi ludzie dotarli do Ameryki pieszo z Syberii… czy przypłynęli z Japonii? Przez dekady historia wydawała się prosta, ale nowe odkrycia wywracają ją do góry nogami. W tym samym odcinku zaglądamy też w przyszłość — do misji Artemis II, pierwszego od pół wieku załogowego lotu w okolice Księżyca, i sprawdzamy, dlaczego powrót ludzi w głęboki kosmos wcale nie jest prosty.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
“Sekcji teorii spiskowych”
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Do Ameryki:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.ady9545
https://www.popularmechanics.com/science/archaeology/a69160891/new-evidence-first-americans-japan/
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9832545/
Do Księżyca:
Tu czeka karta pokładowa:
https://www3.nasa.gov/send-your-name-with-artemis/
https://www.bbc.com/polska/articles/cgl8nwnl2l8o
https://www.nasa.gov/humans-in-space/artemis/
https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Orion/Artemis_II
https://www.space.com/artemis-2-humans-moon-orbit
https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
https://www.nasa.gov/humans-in-space/orion-spacecraft/Tue, 20 Jan 2026 - 158 - 149. Ciemna, zimna i daleka: jak Polacy upolowali planetę swobodną
Jak znaleźć w kosmosie coś, co nie świeci, jest lodowato zimne i nie krąży wokół żadnej gwiazdy? Opowiadamy o odkryciu planety swobodnej, które na początku 2026 roku trafiło na łamy “Science” i zostało uznane za jedno z najważniejszych osiągnięć astronomii ostatnich lat.
Wraz z prof. Łukaszem Wyrzykowskim z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego wyjaśniamy, jak działa mikrosoczewkowanie grawitacyjne i dlaczego kluczową rolę odegrał w nim wieloletni projekt prowadzony przez Polaków.
Polecajka: Universe Sandbox
https://universesandbox.com/
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adv9266
https://www.uw.edu.pl/planety-swobodne-samotni-wedrowcy-w-drodze-mlecznej/
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C111121%2Cplanety-swobodne-faktycznie-istnieja-dowiedli-astronomowie.html
https://ncn.gov.pl/aktualnosci/2026-01-01-o-planetach-swobodnych-w-science
https://www.space.com/astronomy/exoplanets/weve-officially-found-6-000-exoplanets-nasa-says-were-entering-the-next-great-chapter-of-exploration
https://pl.wikipedia.org/wiki/OGLE
Symulatory grawitacji:
https://gravitysimulator.org/Tue, 13 Jan 2026 - 157 - 148. Kobieta, która zatruła szpital
19 lutego 1994 roku 31-letnia Gloria Ramirez, trafiła na SOR w Kalifornii. Kilkadziesiąt minut później już nie żyła — a wraz z nią padło ponad dwadzieścioro członków personelu medycznego. Dziwny zapach, kryształki we krwi, omdlenia, drgawki i ewakuacja oddziału. Czy to była histeria zbiorowa? Błąd medyczny? A może reakcja chemiczna, której nikt nie brał pod uwagę?
W tym odcinku, bazując na dokumentach, badaniach i raportach śledczych, rekonstruujemy jedną z najbardziej zagadkowych historii współczesnej medycyny.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0379073897000765?via%3Dihub
https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/04/30/case-of-toxic-woman-closed-with-mystery-still-unsolved/470acaeb-74d2-42d7-82df-5b56fa2b5fc5/
https://www.straightdope.com/21342164/what-s-the-story-on-the-toxic-lady
https://pl.wikipedia.org/wiki/Siarczan_dimetylu
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dimetylosulfotlenek
https://www.discovermagazine.com/analysis-of-a-toxic-death-14125
https://skeptoid.com/episodes/291Tue, 06 Jan 2026 - 156 - 147. Anatomia pierwszej pomocy
Co robić, kiedy ktoś obok nas traci przytomność? I dlaczego filmy to fatalny wzorzec, jeśli chodzi o resuscytację? Pytamy doświadczonego ratownika medycznego o to, co naprawdę liczy się przy udzielaniu pierwszej pomocy: co trzeba zrobić, a co można sobie darować - i dlaczego strach przed działaniem bywa groźniejszy niż brak wiedzy.
Naszym gościem jest Jan Jaszczyński - edukator i dydaktyk pierwszej pomocy, dowódca Jednostki Ratownictwa Specjalistycznego s12 (https://www.s12.pl/) oraz kierownik Katedry Ratownictwa Medycznego Akademii Medycznej Nauk Stosowanych i Holistycznych.
Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
“Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://www.s12.pl/
https://kirm.org.pl/nowe-wytyczne-erc-2025-opublikowane/
https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/pierwsza-pomoc-twoj-obowiazek
https://www.nfz.gov.pl/gfx/nfz/userfiles/_public/dla_pacjenta/magazyn_ze_zdrowiem/nfz_nr_7.pdfTue, 30 Dec 2025 - 155 - 146. Czy Ziemia „wybuchła”, żeby narodził się Księżyc?
To musiała być niesamowita katastrofa. Nastąpiło coś o niewyobrażalnych rozmiarach, coś co doprowadziło do narodzin naszego Księżyca. Uderzenie? Eksplozja? Seria zderzeń? Opowiadamy o najnowszych hipotezach dotyczących tej prakatastrofy sprzed 4,5 miliarda lat.
A poza tym trochę się tłumaczymy, trochę opowiadamy, a wreszcie gorąco Wam życzymy wspaniałych Świąt!
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.ado0623
https://academic.oup.com/mnras/article/545/2/staf2084/8342140?login=false
https://phys.org/news/2025-12-moon-event-explosive-ejection-giant.html
https://news.uchicago.edu/story/moon-may-have-formed-through-earths-collision-close-neighbor-study-finds
https://en.wikipedia.org/wiki/Large_low-shear-velocity_provinces
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/a-planet-slammed-into-earth-4-billion-years-ago-forming-the-moon-the-projectile-may-have-been-our-neighbor-180987740/
https://en.wikipedia.org/wiki/Giant-impact_hypothesisTue, 23 Dec 2025 - 154 - 145. Gdy Big Pharmie się nie opłaca - prawda o badaniach klinicznych
Półki w aptekach uginają się od kolorowych pudełek, ale nie wszystko, co wygląda jak lek, faktycznie nim jest. Czasem to "loteria", w której skład tabletki zależy od tego, jak mocno świeciło słońce na plantacji.
Ten odcinek, który jest wynikiem płatnej współpracy z Agencją Badań Medycznych zaczyna się od tragicznej historii talidomidu. To pomaga zrozumieć, dlaczego dzisiejsze leki muszą przechodzić przez zawiłe procedury testów bezpieczeństwa. Sprawdzamy, dlaczego koncerny farmaceutyczne nie chcą badać leków dla dzieci i kto może zadbać o najmłodszych pacjentów i tych, których leczenie nikomu się nie opłaca. No i mamy też twarde dane nokautujące teorie o "masowej depopulacji" po szczepieniach.
Gościem odcinka jest prof. Wojciech Fendler, prezes Agencji Badań Medycznych
Posłuchajcie najnowszego odcinka o tym, co oddziela skuteczne leczenie od zgadywania.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
“Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Linki, o których wspominamy w odcinku:
https://pacjentwbadaniach.abm.gov.pl/
https://euclinicaltrials.eu/search-for-clinical-trials/?lang=pl
https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/badania-kliniczne/bazy-i-wyszukiwarki-badan-klinicznych
https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2842305Mon, 15 Dec 2025 - 153 - 144. Jak manipulować ludźmi przy pomocy matematyki?
Mapy to znacznie więcej niż tylko odwzorowanie terenu – w rękach polityków i matematyków potrafią stać się potężnym narzędziem wpływu, które może decydować o wynikach wyborów. Odpowiednie wytyczanie granic okręgów, znane jako gerrymandering, czy tworzenie rejonów szkolnych, może prowadzić do segregacji rasowej i ekonomicznej. Ale „mapomatyka” to także ratunek i optymalizacja. Dzięki twierdzeniu Bayesa można skuteczniej szukać zaginionych na oceanie samolotów (lub zgubionych w domu słuchawek!), a skomplikowane algorytmy pozwalają kurierom unikać niebezpiecznych i czasochłonnych „lewoskrętów”.
O tym, jaka matematyka kryje się za mapami i jak można za jej pomocą wpływać na nasze codzienne decyzje, rozmawiamy z Pauliną Rowińską. To matematyczka i dziennikarka, autorka książki „Mapomatyka. Jak mapy prowadzą nas i zwodzą” wydanej przez Wydawnictwo RN. A ten odcinek naszego podcastu jest efektem płatnej współpracy z tym wydawnictwem.
Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook – ale najbardziej polecamy papier, bo jest ślicznie wydany.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Tue, 09 Dec 2025 - 152 - 143. Nauka na czasie: Od wilka do jamnika, od żbika do kota rzymskiego legionisty
Kiedy psy zaczęły się tak bardzo od siebie różnić jak ratlerek od doga czy chart od mopsa? Selektywna hodowla trwa raptem 200–300 lat, a psy są z nami od co najmniej 10–11 tysięcy. Naukowa odpowiedź zaskakuje: ta różnorodność to wcale nie efekt ostatnich stuleci, tylko tysięcy lat. A koty? Skąd się wzięły w Europie? No więc wygląda na to, że wcale nie trafiły tu - jak dotąd sądzono - z rolnikami. Przyszły z... rzymskimi legionistami. Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adt0995
https://academia.pan.pl/skad-wziely-sie-rasy-psow-sa-starsze-niz-dotad-sadzono/
https://en.wikipedia.org/wiki/Domestication_of_the_dog
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adt2642
https://wyborcza.pl/7,75400,32429085,koty-domowe-zawdzieczamy-rzymianom-a-nie-pierwszym-rolnikom.htmlTue, 02 Dec 2025 - 151 - 142. Co by było, gdyby z Ziemi zniknęły wszystkie grzyby?
Grzyby. Podtrzymują nasze procesy życiowe, rozkład materii czy fermentację, bez której nie rozwinęłaby się nasza cywilizacja. Bez nich życie na Ziemi natychmiast zaczęłoby się sypać. Ucierpiałyby uprawy, krowy, leczenie chorób, pieczenie chleba, warzenie piwa czy sosu sojowego. Lasy przestałyby być lasami bez przerastającej glebę grzybni, która - notabene - nie tworzy “grzybowego internetu” w znaczeniu, jakie lubi jej nadawać sam internet.
O to, jak potoczyłyby się sprawy, gdyby nagle zabrakło grzybów, zapytaliśmy prof. Martę Wrzosek, mykolożkę, przed którą grzyby nie mają tajemnic i która wspaniale o nich opowiada. Na co dzień pracuje w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego i na Wydziale Biologii UW. Jest też współautorką, obok Karoliny Głowackiej, fascynującej książki “W czym grzyby są lepsze od Ciebie”.
Tę książkę wydało Wydawnictwo RN, zapewne lepiej Wam znane ze swoich ścisłych związków z podcastem Radio Naukowe. A ten odcinek naszego podcastu jest owocem naszej płatnej współpracy z tym wydawnictwem.
Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook - ale najbardziej polecamy papier, bo jest pięknie wydany :)
Nasza rozmowa z prof. Wrzosek - jesteśmy tego pewni - całkiem odmieni sposób, w jaki patrzycie na grzyby.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Tue, 25 Nov 2025 - 150 - 141. Nauka na czasie: Odkleszczowa alergia na mięso i “zdjęcie” ostatnich chwil mamuta
Ukłucie kleszcza, po którym hamburger staje się śmiertelny? Brzmi jak miejska legenda, ale zespół alfa-gal naprawdę zabija — i w tym odcinku opowiadamy o pierwszym potwierdzonym przypadku takiej śmierci w USA oraz o tym, jak ta dziwna alergia działa. A potem cofamy się o 39 tysięcy lat, żeby - dosłownie - zajrzeć do organizmu mamuta Yuki w chwili jego śmierci, bo naukowcom udało się odczytać jego RNA.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.jaci-inpractice.org/article/S2213-2198(25)00953-5/fulltext
https://www.scientificamerican.com/article/man-with-tick-borne-meat-allergy-alpha-gal-dies-after-eating-burger/
https://www.cdc.gov/alpha-gal-syndrome/about/index.html
https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/24493-alpha-gal-syndrome
https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/72/wr/mm7230a2.htm
https://ceji.termedia.pl/Alpha-gal-syndrome-the-first-report-in-Poland,10,45048,1,1.html
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C108838%2Centomolog-ugryzienie-kleszcza-moze-okazac-sie-antymiesna-szczepionka.htmlTue, 18 Nov 2025 - 149 - 140. Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców
Syndrom noblisty, czyli wielkie bzdury wielkich naukowców Wielu laureatów Nagrody Nobla spotyka dziwna przypadłość. Zaczynają promować pseudonaukowe terapie, szerzyć rasistowskie poglądy albo zaprzeczać istnieniu AIDS. W tym odcinku opowiadamy o syndromie noblisty, który pcha naukowych geniuszy do wykraczania poza ich kompetencje, tak że lądują w krainie bzdur. Będzie James Watson przekonany o genetycznej niższości Afrykanów, Linus Pauling garściami łykający witaminę C oraz Kary Mullis rozmawiający z świecącym szopem. Serio.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.washingtonpost.com/archive/lifestyle/1998/11/03/nobel-chemist-kary-mullis-making-waves-as-a-mind-surfer/31e7e720-44e4-49ff-8458-a9822cdcb47e/
https://www.mcgill.ca/oss/article/technology-history/man-who-photocopied-dna-and-also-saw-talking-fluorescent-raccoon
https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/nauka/1721880,1,genialni-naukowcy-tez-bladza.read
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Watson
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03380-2
https://www.bbc.com/news/articles/cyr70zznpjxo
https://newsroom.lmu.edu/administrative/sexism-in-science-was-rosalind-franklin-robbed-of-a-nobel-prize/
https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-06-02-vw-15174-story.html
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36838362/
https://en.wikipedia.org/wiki/HIV/AIDS_denialism
https://en.wikipedia.org/wiki/Kary_Mullis
https://www.iflscience.com/why-do-so-many-nobel-laureates-develop-nobel-disease-81056
https://skepticalscience.com/ivar-giaever-nobel-physicist-climate-pseudoscientist.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Brian_Josephson
https://en.wikipedia.org/wiki/Nobel_disease
https://www.huffpost.com/entry/luc-montagnier-homeopathy-taken-seriously_b_814619
https://www.scientificamerican.com/article/climate-chatter-dominates-island-of-nobels1/
https://en.wikipedia.org/wiki/Ivar_Giaever
https://en.wikipedia.org/wiki/William_ShockleyTue, 11 Nov 2025 - 148 - 139. Bestie z głębin, czyli łapiemy ewolucję za płetwę grzbietową
Wiecie, że delfiny miały kiedyś kopyta? A foki wciąż mają łabędzie szyje, tyle, że… trochę ich nie widać. Ale to jeszcze nic przy tym, co działo się przez miliony lat, gdy w oceanach panowały gady. Dzięki dr. Danielowi Tyborowskiemu zaglądamy praoceanom pod fale i patrzymy, jak działały różne mechanizmy ewolucji.
A odcinek jest elementem płatnej współpracy z Wydawnictwem RN, które właśnie wypuściło książkę naszego gościa zatytułowaną “W głębiny. Ewolucyjna podróż morskich gadów i ssaków”. Książkę kupicie na stronie https://wydawnictworn.pl/ w postaci papierowej, jako audiobook i ebook. No i są jeszcze fantastyczne plakaty autorstwa Marcina Ambrozika będące ilustracjami z książki.
*** Przepraszamy za błędy w montażu, które się pojawiły. Już naprawione :)
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Tue, 04 Nov 2025 - 147 - 138. Nauka na czasie: Czy pełnia Księżyca wywołuje u nas bezsenność albo szaleństwo
Czy pełnia naprawdę wysysa z nas sen i zdrowy rozsądek – a z rekinów robi nocnych żniwiarzy? Czy słusznie winą obarczamy Księżyc? A może to my sami się nakręcamy zasłyszanymi anegdotami? Naukowcy sprawdzili, ile jest faktów, a ile przesądów w przekonaniu, że Księżyc od czasu do czasu przejmuje nad nami kontrolę.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/watch?v=RKzgch0k3NQ&list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Polecajka na dziś: Jan-Willem van Prooijen, “Psychologia teorii spiskowych”, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2024
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/content/article/yes-you-can-blame-moon-bad-night-s-sleep
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abe0465
https://news.yale.edu/2021/02/04/ancient-echoes-moonlight-affects-human-sleep-patterns
https://health.clevelandclinic.org/moon-effects-on-humans
https://theconversation.com/humans-have-an-internal-lunar-clock-but-light-pollution-is-disrupting-it-266717
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982213007549Tue, 28 Oct 2025 - 146 - 137. Zapomniana epidemia: ludzie uwięzieni we własnych ciałach
Opowiadamy o pandemii patologicznej senności, która niosła śmierć albo unieruchamiała chorych na całe dziesięciolecia. Mimo tych przerażających skutków została niemal całkiem zapomniana. Do dziś pozostaje jedną z najbardziej tajemniczych chorób XX wieku.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Książka “Przebudzenia”, Oliver Sacks, Zysk i S-ka 2011
https://www.encephalitis.info/types-of-encephalitis/other/encephalitis-lethargica/
http://medlink.com/articles/encephalitis-lethargica
https://academic.oup.com/brain/article/140/8/2246/3970828
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/03946320231154997
https://academic.oup.com/braincomms/article/6/5/fcae347/7810952
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9892526/
https://www.neurologylive.com/view/encephalitis-lethargica-still-unexplained-sleeping-sickness
https://www.hkjpaed.org/pdf/2009;14;122-125.pdf
https://en.wikipedia.org/wiki/1919%E2%80%931930_encephalitis_lethargica_epidemic
https://en.wikipedia.org/wiki/Encephalitis_lethargicaTue, 21 Oct 2025 - 145 - 136. Nauka na czasie: Jak pozbyć się z głowy niechcianej melodii i psie ćpuny
Znacie to uczucie, kiedy kawałek jakiejś melodii krąży Wam po głowie i nijak nie możecie się go pozbyć? No więc naukowcy sprawdzili, jakie utwory tak wbijają się nam w mózgi i jak najskuteczniej je stamtąd wyrzucić. Mówimy też o ciekawym badaniu, z którego wynika, że psy mogą uzależnić się (dosłownie!) od zabawy piłeczką tak, jak ludzie od hazardu.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecamy również naszą serię poświęconą analizie teorii spiskowych. “Sekcja teorii spiskowych” dostępna jest na stronie Polskiego Radia, na Spotify i na YouTubie, bo to wideopodcast :)
https://www.youtube.com/watch?v=RKzgch0k3NQ&list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
Polecajka na dziś: “Mózg się myli” Henning Beck, Wydawnictwo Feeria Science
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.medscape.com/s/viewarticle/990348#vp_3
https://stronazdrowia.pl/dlaczego-muzyka-wpada-nam-w-ucho-kiedy-niemozliwosc-pozbycia-sie-chwytliwej-melodii-to-powod-do-niepokoju-neurologia-wyjasnia/ar/c14-17441087
https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2816949
https://www.sciencealert.com/theres-a-scientific-reason-why-some-songs-get-stuck-in-your-head
https://www.nature.com/articles/s41598-025-18636-0Tue, 14 Oct 2025 - 144 - 135. Nauka, morderstwo i lalki Barbie, czyli trzy kobiety wśród małp
Trzy badaczki, które na zawsze zmieniły to, jak patrzymy na zwierzęta – i na nas samych. Jane Goodall, Dian Fossey i Birutė Galdikas wyruszyły w głąb dżungli, by obserwować szympansy, goryle i orangutany.
To, co odkryły, wielu ludziom się nie spodobało. Bo pokazało, że nie tylko człowiek tworzy narzędzia, odczuwa emocje, buduje więzi i potrafi współpracować. A to oznacza, że granica między nami a innymi małpami naczelnymi jest znacznie cieńsza, niż wielu chciałoby wierzyć. To był naukowy przewrót. W jego tle pojawiło się morderstwo i wejście badaczek do szerokiej popkultury.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Leakey:
https://www.smithsonianmag.com/history/the-old-man-of-olduvai-gorge-69246530/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Louis_Leakey
https://www.talkorigins.org/faqs/homs/lleakey.html
The Trimates:
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Trimates
https://www.cbc.ca/natureofthings/features/louis-leakey-selected-three-women-to-study-the-great-apes-they-inspire-youn
Goodall:
https://www.science.org/content/article/jane-goodall-famed-primatologist-changed-way-we-thought-about-apes
https://www.nature.com/articles/d41586-025-03209-yTue, 07 Oct 2025 - 143 - 134. Nauka na czasie: małe mózgi i wielkie kury
W ciągu miliona lat rosła inteligencja człowiekowatych, a wraz z nią zwiększały się ich mózgi. Z jednym wszak wyjątkiem: hobbitów z Flores. Dlaczego u nich znana reguła nie zadziałała? I co takiego współczesny człowiek uczynił ewolucji na Ziemi, że działa ona teraz dwutorowo: jedne gatunki maleją, a inne rosną?
Czyli dwa naukowe newsy w ramach (naprawdę) krótszej wersji naszego podcastu.
Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03014460.2025.2512027
https://theconversation.com/fossil-teeth-reveal-how-brains-developed-in-utero-over-millions-of-years-of-human-evolution-new-research-193167
https://www.sciencealert.com/scientists-finally-reveal-why-hobbits-were-so-small
https://www.sciencealert.com/animals-are-evolving-along-two-opposite-paths-for-one-major-reason
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2503428122
https://www.sciencealert.com/giant-study-identifies-dominant-force-driving-evolution-on-earth-todayTue, 30 Sep 2025 - 142 - 133. Jaką pizzę wolą jaszczurki, po co krowom paski i co znów wymyślił Donald Trump
Dziś 10 tematów wesołych i jeden poważny. Przewaga wesołych wynika z niedawnego wręczenia nagród Ig Noble - omawiamy naprawdę fascynujące odkrycia, które zostały w tym roku nagrodzone. W tym, oczywiście, badanie Polaka, prof. Marcina Zajenkowskiego z Wydziału Psychologii UW.
Ten poważny temat wskoczył nagle - to kuriozalne “odkrycie” ogłoszone przez Donalda Trumpa. Czyli kolejny antynaukowy krok obecnego amerykańskiego rządu.
A przy okazji z dumą przedstawiamy nasz nowy podcast “Sekcja teorii spiskowych”, który robimy we współpracy z Polskim Radiem. Tym razem to podcast wideo, więc wersję “z obrazkiem” znajdziecie tu:
https://www.youtube.com/watch?v=j7ymttFgErc
A jeśli ktoś woli sam dźwięk, to:
https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu
O naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni” już na pewno wiecie. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nature.com/articles/d41586-025-02876-1
https://www.bbc.com/news/articles/cx20d4lr67lo
https://improbable.com/the-35th-first-annual-ig-nobel-prize-ceremony/
https://youtu.be/z1cP4xKd_L4
Nagroda z literatury
https://doi.org/10.1038/jid.1953.5
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2249062
https://doi.org/10.1001/archinte.1968.00300090069016
https://doi.org/10.1001/archinte.1974.00320210107015
https://doi.org/10.1111/j.1365-4362.1976.tb00696.x
https://doi.org/10.1001/archinte.1980.00330130075019
Nagroda z psychologii
https://doi.org/10.1016/j.intell.2021.101595
Nagroda z dziedziny żywieniaTue, 23 Sep 2025 - 141 - 132. Polszczyzna, czyli wiele małych języków
Czy pierwsze zdanie zapisane w języku polskim było faktycznie wypowiedziane po polsku? Dlaczego kaszubski jest uznany za odrębny język, a śląski - nie? I czy “ubrać buty” to faktycznie błąd językowy?
Pokazujemy, że polszczyzna to tak naprawdę wiele małych języków, a nie monolit.
Gościnią tego odcinka jest Olga Woźniak, językoznawczyni, dziennikarka naukowa i autorka podcastu “Łapacz słów”. Znajdziecie go tu: https://open.spotify.com/show/0c9dfG4yLXCkNPNwg1CvLC
Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://pl.wikipedia.org/wiki/J%C4%99zyk_kaszubski
https://www.national-geographic.pl/historia/jezyk-kaszubski-jest-jedynym-w-polsce-jezykiem-regionalnym/
https://wyborcza.pl/7,175991,30855458,choc-milosc-slazakow-do-slaskiego-jest-wielka-to-bez-wsparcia.html
http://www.poradnikjezykowy.uw.edu.pl/wydania/poradnik_jezykowy.786.2021.07.3-H.Duc-Fajfer.pdf
https://radaslonskigojynzyka.org/
https://protlumaczenia.pl/jezyk-lemkowski-czyli-jeden-z-najczesciej-uzywanych-w-polsce/
https://wyborcza.pl/7,175991,31252702,zitaj-w-zondzborku-czy-da-sie-przywrocic-do-zycia-jezyk-mazurski.html
https://opus.us.edu.pl/docstore/download/USLe0aaaf66d0404f1d8fa3465fc4f0a807/Mysliwiec_Slonsko_godka_przasny_folklor_czy_jezyk_regionalny.pdfTue, 16 Sep 2025 - 140 - 131. Nauka na czasie: Jak trzyma się piana na piwie oraz wariant Frankensteina
Czy nowe warianty koronawirusa są rzeczywiście tak groźne, jak o tym piszą niektóre media? I dlaczego piana na piwie w ogóle się utrzymuje?
Odcinek z serii “Nauka na czasie”.Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją m.in. na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
(1:16) Piana na piwie
(27:16) Nowe warianty koronawirusa
Polecajka na dziś: Historia świata w sześciu szklankach, Tom Standage, Wydawnictwo CiS
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Piwo
https://pubs.aip.org/aip/pof/article/37/8/082139/3360405/The-hidden-subtlety-of-beer-foam-stability-A
https://en.wikipedia.org/wiki/Ale
https://en.wikipedia.org/wiki/Marangoni_effect
Koronawirus
https://cdn.who.int/media/docs/default-source/documents/epp/tracking-sars-cov-2/23052025_nb.1.8.1_ire.pdf
https://wyborcza.pl/7,75400,32060884,nimbus-i-stratus-dwa-nowe-warianty-koronawirusa-czy-sa.html
https://www.medonet.pl/koronawirus,covid-19-wroci-w-nowej-odslonie--nimbus-i-stratus-w-natarciu,artykul,53368144.html
https://www.termedia.pl/mz/Bedzie-wiecej-zakazen-nowym-subwariantem-SARS-CoV-2-,63624.html
https://www.termedia.pl/koronawirus/Szczepienia-przeciw-COVID-19-rusza-jesienia-,63672.html
https://tropicalmed.pl/wiadomosci/2025/szczepionka-na-nowy-wariant-covid-19Tue, 02 Sep 2025 - 139 - 130. Czym magia różni się od religii i inne odpowiedzi na trudne pytania
Czy specjalne okulary do komputera - takie z filtrem niebieskiego światła - mają sens?
Czym magia różni się od religii i czemu dopadają nas wszystkich?
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka: książka “Seks, betel i czary. Życie seksualne dzikich sto lat później”, Aleksandra Gumowska, Znak Literanova
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.mcgill.ca/oss/article/medical-critical-thinking/feeling-blue-about-evidence-blue-blocking-glasses
https://www.scientificamerican.com/article/do-blue-light-glasses-help-with-eyestrain/
https://www.mayoclinichealthsystem.org/hometown-health/speaking-of-health/are-blue-light-blocking-glasses-a-must-have
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34983271/
https://nafalinauki.pl/swiatlo-widzialne/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Siatk%C3%B3wka_(anatomia)
https://thereader.mitpress.mit.edu/the-powerful-role-of-magical-beliefs-in-our-everyday-thinking/
https://en.wikipedia.org/wiki/Evolutionary_origin_of_religion
https://en.wikipedia.org/wiki/Ritual_behavior_in_animals
https://en.wikipedia.org/wiki/Evolutionary_psychology_of_religion
https://www.science.org/content/blog-post/origin-religionTue, 26 Aug 2025 - 138 - 129. Nauka na czasie - awantura o chata GPT i szczątki polarnika w Antarktyce
Czyje szczątki Polacy znaleźli w Antarktyce i jak twórcy ChataGPT zostali kompletnie zaskoczeni odbiorem ich najnowszego produktu.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, ale niekiedy robi się dłuższy, co stało się również teraz.
Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecajka: “The Thing” (“Coś”) w reżyserii Johna Carpentera
Wizualizacja stacji Arctowskiego po przebudowie:
https://architektura.muratorplus.pl/projekty/polska-stacja-antarktyczna-budowa-arctowskiego-wkracza-w-decydujaca-faze-aa-4acs-cRyo-4Xdt.html
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszemu wsparciu nasz podcast pozostaje dla wszystkich bezpłatny:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.bbc.com/news/articles/c4g034yx4gjo
https://www.uni.lodz.pl/aktualnosc/szczegoly/naukowcy-ul-odkryli-i-zbadali-w-arktyce-szczatki-polarnika-ktory-zginal-w-1959-roku
https://www.facebook.com/arctowski/posts/pfbid02jpHgoxCAs7CSWTkdpVNMEz7a7h14DBB8uVMhQdbQiyrpCWH4EdbK4oLZ8x6mpdyil
https://wyborcza.pl/7,75400,32168911,z-lodowca-kolo-polskiej-stacji-antarktycznej-wytopil-sie-czlowiek.html
https://www.nytimes.com/2025/08/15/podcasts/hardfork-gpt5-perplexity.html
https://www.facebook.com/andrzejdragan/posts/pfbid02vmtgAiPbpSEda4M19PsT8yhkTM8hTYH3KNdBr25BKznnp6XKFnjD5jLew46s1P6Vl
https://pl.wikipedia.org/wiki/Co%C5%9B_(film_1982)Tue, 19 Aug 2025 - 137 - 128. Dlaczego drapanie po styropianie “boli” i inne odpowiedzi na trudne pytania
3 pytania i 3 odpowiedzi:
Dlaczego skrobanie paznokciem po tablicy albo po styropianie wywołuje w nas dreszcze?Jak to się dzieje, że muzyka może nas uspokoić, zmotywować lub wręcz zdenerwować?I co sprawia, że noże tępią się w zmywarce?Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka - serial “The Pitt”
I obiecana playlista na Spotify:
https://open.spotify.com/playlist/3iTqOwrI3PsSR2KggqQeum?si=-D6pjSOUR-ikHqMEnzrXBA
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Skrobanie po styropianie:
https://www.popsci.com/science/article/2013-05/fyi-why-do-we-hate-sound-nails-chalkboard/
https://www.science.org/content/article/cover-your-ears
https://olejefuchs.pl/drgania-cierne-typu-stick-slip.html?srsltid=AfmBOooUZAplrNcP024C4cYzGyXnIIlf8xVAFgnw80EthimZNrEP70Kf
https://physics.stackexchange.com/questions/721511/what-property-of-styrofoam-creates-that-awful-squeaking-sound-when-it-is-rubbed
https://www.livescience.com/57106-why-fingernails-on-chalkboard-hurts.html
Muzyka, która zmienia nasz nastrój:
https://en.wikipedia.org/wiki/Consonance_and_dissonance
https://pl.wikipedia.org/wiki/Dudnienie
https://en.wikipedia.org/wiki/Roughness_(psychophysics)
https://en.wikipedia.org/wiki/TritoneTue, 12 Aug 2025 - 136 - 127. Nauka na czasie - Całun Turyński nie taki święty i dziecko trojga rodziców
Opowiadamy o tym, jak nauka znowu psuje koncepcję Całunu Turyńskiego oraz o tym, kiedy dziecko potrzebuje trojga rodziców.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, który mówi o bieżących wydarzeniach i miał być krótszy niż regularne odcinki, a niekiedy robi się dłuższy jak właśnie teraz.
Zachęcamy Was też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Niemerytoryczna polecajka na dziś to film “Sinners” w reż. Ryana Cooglera oraz niezbędny i uwielbiany przez nas kontekst w postaci “Od zmierzchu do świtu” w reż. Roberta Rodrigueza (wg scenariusza Quentina Tarantino) i “Bracie, gdzie jesteś” w reż. i scenariusza braci Coen
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszemu wsparciu nasz podcast pozostaje dla wszystkich bezpłatny:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Całun:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/arcm.70030
https://archaeologymag.com/2025/08/shroud-of-turin-image-came-from-sculpture/
https://phys.org/news/2025-08-shroud-turin-image-relief-statue.html
https://www.britannica.com/topic/Shroud-of-Turin
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ca%C5%82un_Tury%C5%84ski
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maska_Agamemnona
Dziecko trojga rodziców:
https://www.bbc.com/news/articles/cn8179z199vo
https://www.ncl.ac.uk/press/articles/latest/2025/07/mitochondrialdonationtreatment/
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMe2507753
https://www.thelilyfoundation.org.uk/affected-by-mito/all-about-mito/what-is-mito-science/
https://www.sciencealert.com/8-babies-born-in-uk-using-radical-three-parent-ivf-techniqueTue, 05 Aug 2025 - 135 - 126. Tsunami i trzęsienie ziemi na Kamczatce - odcinek specjalny
Odcinek specjalny o tsunami i trzęsieniu ziemi u wybrzeży Kamczatki, które miało miejsce dziś, czyli 30 lipca o 01:24 czasu polskiego. Epicentrum wstrząsów o magnitudzie 8,8 znajdowało się około 120 km na południowy wschód od Pietropawłowska Kamczackiego, pod dnem Pacyfiku na głębokości 20,7 km. Było to szóste najpotężniejsze trzęsienie ziemi w całej historii pomiarów na świecie.
Jak można się domyślać, to trzęsienie ziemi wywołało silne tsunami, które pomknęło przez Pacyfik z prędkością sięgającą 800 km na godzinę. Wyjaśniamy, dokąd tsunami dotarło i dokąd jeszcze dotrze, jak ta fala wygląda na pełnym oceanie, a jak przy brzegu oraz dlaczego dwa z sześciu najsilniejszych trzęsień ziemi w odnotowanej historii miały miejsce właśnie w regionie Kamczatki.
Słuchajcie nas!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.reuters.com/business/environment/tsunami-waves-reach-hawaii-after-huge-quake-rattles-russias-far-east-2025-07-30/
https://apnews.com/article/japan-russia-kamchatka-earthquake-tsunami-warning-a88cbe8a1e985cff54dc0ad849ea5ddb
https://earthquakeinsights.substack.com/p/m88-earthquake-strikes-offshore-kamchatka
https://www.nytimes.com/live/2025/07/29/world/earthquake-tsunami-russia-japan-hawaii
https://www.theguardian.com/world/live/2025/jul/30/tsunami-alert-pacific-islands-japan-russia-magnitude-8-earthquake-follow-live-updates
https://www.noaa.gov/explainers/science-behind-tsunamis
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pacyficzny_Pier%C5%9Bcie%C5%84_OgniaWed, 30 Jul 2025 - 134 - 125. Dlaczego nie dasz rady iść prosto i inne odpowiedzi na trudne pytania
Pytania i odpowiedzi, czyli 4 x dlaczego:
💡 Dlaczego koty niemal nie piją wody?
💡 Dlaczego twój mózg skręca, gdy go nie pilnujesz?
💡 Dlaczego oscypek skrzypi w zębach?
💡 I dlaczego czerwone światło nie oślepia?
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
Przy okazji zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka - Agnieszka Defus, “Dlaczego koty boją się ogórków? Czyli czego nie widać gołym okiem, a widzą to naukowcy”, Wydawnictwo Mando
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Skrzypiące sery
https://www.foodrepublic.com/1539479/why-is-halloumi-squeaky/
https://choosingcheese.com/is-halloumi-supposed-to-be-squeaky/
https://www.cheesescience.org/squeak.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kazeina
https://serkorycinski.com/project/ser-tradycyjny-swojski/
Czerwone światło
https://pl.wikipedia.org/wiki/Widzenie_fotopowe
https://en.wikipedia.org/wiki/Retina
https://en.wikipedia.org/wiki/Rhodopsin
https://en.wikipedia.org/wiki/Visual_phototransduction
https://www.nps.gov/articles/dark-adaptation-of-the-human-eye-and-the-value-of-red-flashlights.htm
Koty
https://en.wikipedia.org/wiki/Domestication_of_the_cat
https://en.wikipedia.org/wiki/African_wildcatTue, 29 Jul 2025 - 133 - 124. Nauka na czasie - szympans influencer i gwiazda z gwiazdką
Dziś dwa mocne naukowe newsy. Pierwszy o szympansach, które zostają małpimi influencerami dzięki źdźbłom trawy, drugi o ujawnionej tajemnicy wielkiej gwiazdy.
Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Polecajka na dziś to książka “Misterium życia zwierząt” Karsten Brensing
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Szympansy:
https://brill.com/view/journals/beh/162/6-8/article-p459_2.xml
https://wyborcza.pl/7,75400,32111437,zdzbla-trawy-w-uszach-lub-odbycie-czy-szympansy-moglyby.html#s=S.index-K.C-B.1-L.5.duzy
https://www.sciencealert.com/chimpfluencers-are-sticking-grass-in-their-ears-and-butts-in-latest-viral-trend
https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbl.2018.0314
https://wyborcza.pl/7,177851,31029823,ani-zemsta-ani-antykaptalistyczna-rewolucja-ataki-orek-na.html
Betelgeza:
https://noirlab.edu/public/news/noirlab2523/?lang
https://arxiv.org/abs/2507.15749
https://www.sciencealert.com/its-official-betelgeuse-has-a-binary-twin-and-its-already-doomed
https://www.nytimes.com/2025/07/21/science/betelgeuse-star-companion.html
https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad87f4
https://iopscience.iop.org/article/10.3847/1538-4357/ad93c8Tue, 22 Jul 2025 - 132 - 123. Skąd psy wiedzą, która jest godzina i inne odpowiedzi na trudne pytania
Naukowe wyjaśnienia mniej lub bardziej codziennych zjawisk - cykl “Pytania i odpowiedzi”, który tradycyjnie już nagrywamy dla Was w wakacje. W tym odcinku:
Dlaczego boli nas głowa po zjedzeniu czegoś bardzo zimnego?Z jakiego powodu woda kręci się w określoną stronę, skoro siła Coriolisa nie ma tu zastosowania?Skąd psy wiedzą, kiedy powinny dostać posiłek albo kiedy ich właściciel wraca do domu?Dlaczego nie możemy osiągnąć, ani tym bardziej przekroczyć prędkości światła?Zapraszamy również do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Brain freeze
https://www.sciencedaily.com/releases/2013/05/130522095335.htm
https://www.researchgate.net/publication/333653705_Cold_Stimulus_Headache
https://www.researchgate.net/publication/352610331_Cerebral_Vascular_Blood_Flow_Changes_During_'Brain_Freeze'
https://en.wikipedia.org/wiki/Cold-stimulus_headache
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/how-to-ease-brain-freeze
https://www.sciencefocus.com/the-human-body/brain-freeze
Psy
http://rochsociety.com/how-does-your-dog-know-when-its-time-for-dinner/
https://www.wired.com/2014/07/whats-up-with-that-dogs-tell-time/
https://www.petmd.com/dog/behavior/do-dogs-have-sense-timeTue, 15 Jul 2025 - 131 - 122. Niż genueński - czy będzie kolejna powódź?
W chwili publikowania tego odcinka nad Polskę nadciąga potężny niż Gabriel, który narodził się koło Genui. Niesie ze sobą ogromną ilość wody i wygląda na to, że będzie ją zrzucał właśnie nad naszym krajem.
Co sprawia, że takie niże się tworzą, dlaczego są dla nas tak niebezpieczne, jak wpływa na nie zmiana klimatu i czy tym razem powinniśmy bać się powodzi? Czy dzieje się to według takiego schematu jak powódź, która nawiedziła Polskę we wrześniu 2024 roku i czy rzeczywiście sytuacja jest identyczna jak rok temu?
Oraz jak to się stało, że kilka dni temu nad Teksasem wydarzyła się powódź błyskawiczna, która zabiła ponad sto osób?
Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://imgw.pl/komunikat-instytutu-meteorologii-i-gospodarki-wodnej-pib-o-aktualnej-i-prognozowanej-synoptycznej-sytuacji-meteorologicznej-i-hydrologicznej-w-kraju-2/
https://www.facebook.com/burzaalertimgw
https://meteo.imgw.pl/dyn
https://www.severe-weather.eu/global-weather/marine-heatwave-summer-2025-mediterranean-heat-dome-europe-mk/
https://wyborcza.pl/7,75400,32085135,nadciaga-niz-genuenski-silne-opady-w-miastach-moga-sprawic.html
https://www.dw.com/en/floods-in-europe-caused-by-vb-conditions-what-are-they/a-69264729
https://www.mercator-ocean.eu/bulletin/ocean-temperature-bulletin-september-2024/
https://www.cimafoundation.org/en/news/the-italian-floods-of-may-2023-a-scientific-analysis/
https://climate.copernicus.eu/esotc/2021/flooding-julyTue, 08 Jul 2025 - 130 - 121. Erupcja St. Helens - fala ognia i rozerwana góra
Erupcja wulkanu Mt St Helens była spektakularna. I rozegrała się pod ścisłą obserwacją naukowców i fotografów, spośród których część, niestety, tego nie przeżyła.
W 1980 roku w powietrze wyleciała spora część góry. Jedno z jezior się wychlapnęło ze zbiornika, a inne, wraz z rzekami, wyparowały. Pędzące chmury rozgrzanych gazów i pyłów wypaliły szeroki pas o długości ponad 30 km. Dzieła zniszczenia dokonały rwące strumienie błota, które "zabetonowały" doliny nawet na ponad 40 km od podnóży wulkanu.
Specjaliści wiedzieli, że wulkan szykuje się do erupcji. Jednak nie spodziewali się, że z taką siłą.
Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka, a w nim naszej opowieści o jednym z najlepiej udokumentowanych wybuchów wulkanów.
Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka: Suzanne Collins, “W pierścieniu ognia” i inne książki z cyklu “Igrzyska śmierci”, Wydawnictwo Media Rodzina
Wspomniany film “Lawa”:
https://www.youtube.com/watch?v=kkuJhdowixs
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.crazynauka.pl/mount-saint-helens-co-wiemy-o-jednej-z-najwiekszych-katastrof-xx-wieku/
https://www.youtube.com/watch?v=h6B1myUKAS4
https://en.wikipedia.org/wiki/2004%E2%80%932008_volcanic_activity_of_Mount_St._Helens
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pacyficzny_Pier%C5%9Bcie%C5%84_Ognia
https://en.wikipedia.org/wiki/Cascade_Volcanoes
https://en.wikipedia.org/wiki/Mount_Rainier
https://en.wikipedia.org/wiki/1980_eruption_of_Mount_St._Helens
https://en.wikipedia.org/wiki/Harmonic_tremor
https://pl.wikipedia.org/wiki/Erupcja_Mount_St._Helens_(1980)Tue, 01 Jul 2025 - 129 - 120. Nauka na czasie: twarz denisowianina i ekstremalnie wczesny test na nowotwory
W tym odcinku: tajemnice najbardziej skrytego spośród archaicznych gatunków człowieka oraz tak wczesny test na nowotwory, że wyprzedza diagnozę nawet o kilka lat. Czyli dwa newsy z cyklu “Nauka na czasie”.
Zapraszamy do posłuchania nowego odcinka Podcastu Crazy Nauka!Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nature.com/articles/d41586-025-01899-y
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adu9677
https://www.science.org/doi/10.1126/science.ads3888
https://www.sciencenews.org/article/denisovans-taiwan-jaw-fossil-evidence
https://www.sciencenews.org/article/cancer-tumor-dna-blood-test-screening
https://www.sciencedaily.com/releases/2025/06/250613013845.htm
https://www.nature.com/articles/d41586-025-00530-4
https://aacrjournals.org/cancerdiscovery/article-abstract/doi/10.1158/2159-8290.CD-25-0375/762609/Detection-of-cancers-three-years-prior-toTue, 24 Jun 2025 - 128 - 119. Katastrofy lotnicze, w których ocalała jedna osoba
Jak to możliwe, że katastrofę samolotu, w której ginie kilkaset osób, przeżywa jeden jedyny człowiek? I w dodatku wychodzi z niej niemal bez szwanku?
W kontekście niedawnej katastrofy samolotu Air India w Ahmadabadzie opowiadamy o innych pojedynczych ocalałych, którzy “cudownie” przeżyli wypadki lotnicze. Czy to ekstremalnie rzadkie zdarzenia? Czy jest w nich jakaś prawidłowość? Które miejsca są najbezpieczniejsze w samolocie?
Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka: Patrick Smith, “Pilot ci tego nie powie”, Wydawnictwo Muza 2019
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.clarin.com/ediciones-anteriores/optica-sobrevivientes_0_rJUQVgb0Yg.html
https://en.wikipedia.org/wiki/LANSA_Flight_502
https://en.wikipedia.org/wiki/LANSA_Flight_508
https://en.wikipedia.org/wiki/Juliane_Koepcke
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Mikulicz-Radecki
https://en.wikipedia.org/wiki/Panguana
https://www.youtube.com/watch?v=msipyM4vyLg
https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_lotu_Northwest_Airlines_255
https://en.wikipedia.org/wiki/Bahia_Bakari
https://www.livescience.com/technology/whats-the-safest-seat-on-a-plane
https://www.huffpost.com/entry/safest-seat-on-a-plane_n_58f7dbd8e4b091e58f382505
https://time.com/3934663/safest-seat-airplane/Tue, 17 Jun 2025 - 127 - 118. Nauka na czasie: drugi Polak w kosmosie - co warto wiedzieć o nim i o misji
Piguła wiedzy o locie drugiego Polaka w kosmos i o samym Sławoszu Uznańskim-Wiśniewskim, który - uwierzcie mi - jest postacią nietuzinkową.
Ten odcinek to coś na kształt przewodnika dla zabieganych. Jeśli więc jakimś cudem nie wiecie nic na ten temat, to po wysłuchaniu naszego podcastu będziecie zabłysnąć w towarzystwie np. drugim fakultetem polskiego astronauty albo tym, co ma wspólnego z Wielkim Zderzaczem Hadronów. Dowiecie się również, dlaczego nie zdobył ośmiotysięcznika, jak w kosmosie zamieszać wodę w szklance i dlaczego liofilizowane pierogi wybuchają.
Jeśli mielibyście ochotę spotkać się z nami osobiście, to zapraszamy 12 czerwca o 19.00 do warszawskiego Promu Kultury na Saskiej Kępie. Będzie okazja do pogadania z nami, zadania nam pytań. Link do biletów znajdziecie tutaj
https://promkultury.pl/wydarzenie/cykl-10-10-czy-fakty-to-za-malo-o-roli-emocji-w-opowiadaniu-o-nauce/
Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Playlista kosmiczna Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego:
https://open.spotify.com/playlist/5OVTxO9az2CyEGwr99ZhvE
Polecajki:
Cena nieważkości. Kulisy lotu Polaka w kosmos, Dariusz Kortko, Marcin Pietraszewski, Wydawnictwo Agora, 2018
Ciężar nieważkości: opowieść pilota-kosmonauty, Mirosław Hermaszewski, Wydawnictwo Universitas, 2009
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://esamultimedia.esa.int/docs/HRE/Ignis_digital_LaunchKit.pdf
https://polsa.gov.pl/polak-projektowym-astronauta-esa/
https://www.esa.int/Space_in_Member_States/Poland/Slawosz_Uznanski_z_Polski_odbedzie_szkolenie_jako_astronauta_projektowy_w_Europejskim_Centrum_Astronautow_EACTue, 10 Jun 2025 - 126 - 117. 10 wynalazków do łączenia (prawie) wszystkiego
Historia wynalezienia 10 cudownych drobiazgów służących do łączenia lub spinania niemal wszystkiego. Drobiazgów takich jak trytytka czy srebrna taśma, bez których nasze życie byłoby o wiele trudniejsze, a majstrowie złote rączki byliby trochę mniej złoci.
Jeśli mielibyście ochotę spotkać się z nami osobiście, to zapraszamy 12 czerwca o 19.00 do warszawskiego Promu Kultury na Saskiej Kępie. Będzie okazja do pogadania z nami, zadania nam pytań. Link do biletów znajdziecie tutaj:
https://promkultury.pl/wydarzenie/cykl-10-10-czy-fakty-to-za-malo-o-roli-emocji-w-opowiadaniu-o-nauce/
Zapraszamy też do posłuchania naszych podcastów z cyklu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie je na stronie Polskiego Radia, na Spotify i wszędzie tam, gdzie lubicie słuchać podcastów:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka - Randall Munroe, "What if? A co, gdyby?”:
https://www.crazynauka.pl/what-if-a-co-gdyby-czyli-bardzo-dziwne-pytania-co-na-prezent/
https://www.crazynauka.pl/what-if-2-a-co-gdyby-absurdalne-pytania-i-naukowe-odpowiedzi/
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://en.wikipedia.org/wiki/Duct_tape
https://www.jnj.com/our-heritage/vesta-stoudt-the-woman-who-invented-duct-tape
https://wd40.pl/o-nas/
https://www.wd40.com/history/
https://www.crazynauka.pl/trytytka-ma-juz-60-lat-i-tysiace-zastosowan-innych/
https://www.top-opakowania.pl/artykuly/kto-i-dlaczego-wynalazl-tasme-klejaca
https://www.crazynauka.pl/wynalazl-agrafke-zeby-splacic-dlug/Tue, 03 Jun 2025 - 125 - 116. Nauka na czasie - odporność w rytmie doby i szantaże sztucznej inteligencji
Jakie znaczenie dla naszej odporności ma przestrzeganie rytmu dobowego i opowieść o tym, jak sztuczna inteligencja kłamie, manipuluje i postępuje w sposób, którego się po niej nie spodziewaliśmy.
Zapraszamy do posłuchania nowego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
A do sieci trafił dziś kolejny odcinek naszej nowej serii podcastowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem.
Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
Posłuchajcie naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciimmunol.adn3080
https://www.cell.com/cell-reports/fulltext/S2211-1247(24)00528-X
https://www.sciencealert.com/exposure-to-daylight-boosts-the-immune-system-study-suggests
https://techround.co.uk/artificial-intelligence/evading-shutdown-palisade-research-shows-gpt-o3-ignored-shutdown-commands-and-acted-independently/
https://arxiv.org/html/2503.05788v2
https://qz.com/ai-model-blackmail-self-preservation-anthropic-claude-1851782198Tue, 27 May 2025 - 124 - 115. Jak wielkie firmy technologiczne przejmują władzę nad Polską i światem
Są wszędzie. Praktycznie nie da się bez nich żyć. I nawet je lubimy... No, przynajmniej do niedawna lubiliśmy. Czy faktycznie powinniśmy się martwić tym, co robią wielkie firmy technologiczne?
Rozmawiamy o tym z Sylwią Czubkowską, autorką właśnie wydanej książki "Bóg techy" i współtwórczynią świetnego podcastu Techstorie.
https://www.znak.com.pl/p/bog-techy-jak-wielkie-firmy-technologiczne-przejmuja-wladze-nad-polska-i-swiatem-sylwia-czubkowska-245345
*********
Obiecany link do wyrażenia niezgody na korzystanie przez Meta z naszych danych do trenowania AI: https://www.facebook.com/help/contact/6359191084165019 Wystarczy podać jakkolwiek sensownie brzmiący powód. Jak się komuś nie chce kombinować, to niech napisze: "Moje informacje nie powinny być publicznie wykorzystywane". Uznają :)
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Oto linki do naszego podcastu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
https://podcasty.polskieradio.pl/podcast/laboratorium-zbrodni-podcast-crazy-nauka,653/odcinek/igrzyska-smierci-na-alasce-,6c29c41e-5cd0-419b-a15a-bc6dfcebf66d
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Tue, 20 May 2025 - 123 - 114. Nauka na czasie: absurdalnie wysokie fale i rozmowy z psem
Czy psy faktycznie rozumieją to, co się do nich mówi, czy to raczej nadinterpretacja właścicieli? Oraz jak okazało się, że wybujała fantazja żeglarzy jest rzeczywistością.
Opowiadamy o ciekawych badaniach dotyczących interakcji między psami a ludźmi i dodajemy do tego niezwykłą historię pewnej jamniczki-uciekinierki. Oraz mówimy o falach wyjątkowych (i nie chodzi tylko o naszą suczkę, Falę), ich powstawaniu i zagrożeniu, jakie stanowią.
A już jutro, 20 kwietnia, kolejny odcinek naszej nowej serii podcastowej “Laboratorium zbrodni”, którą tworzymy we współpracy z Polskim Radiem. Znajdziecie ją na stronie Polskiego Radia oraz na Spotify:
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
A dzisiejsza polecajka to "Blackout: najczarniejszy scenariusz z możliwych" Marca Elsberga.
Posłuchajcie naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://sj.umg.edu.pl/sites/default/files/ZN476.pdf
https://www.nature.com/articles/s41598-022-05671-4
https://www.sciencealert.com/rogue-waves-can-reach-four-times-higher-than-we-thought
https://www.bbc.com/news/articles/cly1p1lezdgo
https://www.theguardian.com/australia-news/2025/apr/05/valerie-the-daschund-kangaroo-island-updateTue, 29 Apr 2025 - 122 - 113. Jak robimy Crazy Naukę z AI - same konkrety, z których i Wy możecie skorzystać
O narzędziach AI bez teoretyzowania i technobełkotu: do czego lepiej NIE używać sztucznej inteligencji? Jak wielu z nas mówi do chata GPT “proszę i “dziękuję” tylko dlatego, że boi się buntu maszyn? W jakich okolicznościach AI miewa halucynacje? I jak pomaga nam w tworzeniu Crazy Nauki?
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Tu 23 kwietnia pojawią się linki do naszego podcastu “Laboratorium zbrodni”, który tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
https://podcasty.polskieradio.pl/podcast/laboratorium-zbrodni-podcast-crazy-nauka,653/odcinek/igrzyska-smierci-na-alasce-,6c29c41e-5cd0-419b-a15a-bc6dfcebf66d
https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka - nasz artykuł o książce “Wszyscy kłamią” Setha Stephensa-Davidowitza:
https://www.crazynauka.pl/wszyscy-klamia-tylko-google-mowi-o-nas-prawde-genialna-ksiazka-o-big-data-z-wyszukiwarek/
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://hbr.org/2025/04/how-people-are-really-using-gen-ai-in-2025
https://rewolucjaai.com/
https://www.nytimes.com/2025/02/28/podcasts/hardfork-anthropic-dario-amodei.html
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2590291124003607
https://www.tooltester.com/en/blog/chatgpt-survey-can-people-tell-the-difference/
https://www.cyberhaven.com/blog/4-2-of-workers-have-pasted-company-data-into-chatgpt
https://arxiv.org/html/2401.03205v1
https://tswlocal.com/claude-ai-the-future-of-emotional-ai-chatbots/Tue, 22 Apr 2025 - 121 - 112. Nauka na czasie: Robert F. Kennedy Jr. kontra nauka i zdrowy rozsądek
Prostujemy antynaukowe bzdury, które szerzy Robert F. Kennedy Jr., obecny szef resortu zdrowia i opieki społecznej USA. To nie tylko przeciwnik szczepień, ale też wyznawca wielu innych niepopartych dowodami, szkodliwych poglądów.
W tym mówiących o tym, że:
- szczepionki wywołują autyzm
- odrę leczy się witaminą A
- antydepresanty przyczyniają się do szkolnych strzelanin
- fluorkowana woda to trucizna
- promieniowanie Wi-Fi otwiera mózg na toksyny z organizmu
- COVID-19 jest “etnicznie targetowany”
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Fot. na okładce: Gage Skidmore / Flickr (CC BY-SA 2.0)
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Polecajka na dziś: “12 gniewnych ludzi”, reż. Sidney Lumet
Odcinek naszego podcastu o tym, dlaczego trzeba się buntować:
https://www.spreaker.com/episode/86-jestesmy-posluszni-z-natury-dlaczego-trzeba-sie-buntowac--62376068
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.factcheck.org/2023/08/scicheck-factchecking-robert-f-kennedy-jr/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264410X14006367
https://www.bmj.com/content/342/bmj.d1678
https://szczepienia.pzh.gov.pl/faq/jak-nalezy-interpretowac-dane-o-nop-z-bazy-vaers/
https://abcnews.go.com/Politics/fact-checking-rfk-jrs-claims-vaccines-pesticides-confirmation/story?id=118224419
https://www.cbsnews.com/news/rfk-jr-to-face-senate-confirmation-hearings/
https://www.annenbergpublicpolicycenter.org/fact-checking-presidential-candidate-robert-f-kennedy-jr-on-vaccines-autism-and-covid-19/
https://www.factcheck.org/2024/11/as-trump-taps-rfk-jr-for-health-secretary-a-look-back-at-kennedys-claims/Tue, 15 Apr 2025 - 120 - 111. Czy warto “rzucać” picie kawy? Co na to nauka?
Co z tą kawą: w końcu szkodzi czy nie? Ile można jej wypić w ciągu dnia? Jak ją pić, żeby “działała”?
Często słyszymy coś w rodzaju “Palenie rzuciłam/em, prawie już nie piję alkoholu, no tylko ta kawa jeszcze…”. Tymczasem kawa wypijana w umiarkowanych ilościach nie tylko nie szkodzi, ale wręcz ma dobry wpływ na zdrowie! Problemem natomiast jest coś innego. Kawa, jaką dziś znamy, może się niedługo skończyć… Symptomy tego widać już teraz.
To jest dłuższy odcinek naszego podcastu - taki, który emitujemy co dwa tygodnie, na przemian z krótszymi, newsowymi odcinkami.
Zapraszamy do posłuchania!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (!), to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.crazynauka.pl/picie-kawy-moze-wydluzyc-zycie/
https://www.crazynauka.pl/jak-i-jaka-pic-kawe-zeby-dawala-kopa/
https://www.crazynauka.pl/kawa-pomaga-ale-tylko-przez-dwie-doby/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17023717/
https://blog.genuineorigin.com/2023/01/how-much-caffeine-is-in-coffee/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29777049/
https://www.health.harvard.edu/mind-and-mood/drinking-both-coffee-and-tea-linked-to-lower-risks-for-stroke-and-dementia
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34784347/
https://www.inc.com/bill-murphy-jr/a-massive-new-study-of-347077-people-just-revealed-exactly-how-much-coffee-you-should-drink-each-day-before-health-dangers-outweigh-benefits.html
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12519715/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430790/
https://www.medicaldaily.com/drinking-coffee-lowers-liver-cancer-risk-people-who-drink-3-alcoholic-beverages-day-327482Tue, 08 Apr 2025 - 119 - 110. Nauka na czasie: 4 na 2, czyli zgadnij, które z tych newsów są prawdziwe
Na Prima Aprilis przygotowaliśmy 6 naukowych newsów: 4 prawdziwe, a 2 - nie. Zgadniecie, które są fake newsami?
- Perfumowane rzeźby antyczneOśmiornica jedzie na głowie rekinaMech z dachów Mumbaju i sonosyntezaStworzono przezroczyste drewnoModyfikowana genetycznie mysz-mamutGen niechęci do zmywania naczyń Sapofo-21
Polecajka na dziś: Philomena Cunk w wydaniu książkowym pt. “Cunk o wszystkim” oraz do oglądania: seria “Świat oczami Cunk” (Cunk on Earth) i dokument “Życie oczami Cunk” (Cunk on Life).
Fot. Liebieghaus Skulpturensammlung / Norbert Miguletz, wystawa “GODS IN COLOR—GOLDEN EDITION”
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.smithsonianmag.com/smart-news/ancient-greek-and-roman-statues-were-not-only-beautiful-but-also-smelled-nice-too-180986280/
https://archaeologymag.com/2025/03/ancient-sculptures-were-scented-study-reveals/
https://www.livescience.com/animals/sharks/octopus-spotted-riding-on-top-of-worlds-fastest-shark
https://www.science.org/content/article/mouse-mammoth-s-pelt-makes-superfuzzy-debut
https://www.acs.org/pressroom/presspacs/2025/march/making-sturdy-semi-transparent-wood-with-cheap-natural-materials.htmlTue, 01 Apr 2025 - 118 - 109. Potężne trucizny - co czyha na nas w domu i ogrodzie?
Trucizny, które mogą nas zabić w naszym własnym domu lub w jego najbliższym otoczeniu. Czyli czerwone jagody, szalony kapelusznik, smoothie z konwalią i śmiertelnie niebezpieczne mieszanki domowych środków czystości.
To jest druga część naszego cyklu o truciznach - pierwszą część znajdziecie w 107. odcinku naszego podcastu. Opowiadamy tam o najsilniejszych i najtrudniejszych do wykrycia truciznach. Obu tych odcinków możecie słuchać w dowolnej kolejności - nie zachowujemy w nich ciągłości narracyjnej.
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Nasze wideo o Rezerwacie Cisy Staropolskie:
https://youtu.be/aSVVEzdObHA?si=x1q67i8Brekf0JKd
Nasza recenzja książki “Znikająca łyżeczka” Sama Keana:
https://www.crazynauka.pl/znikajaca-lyzeczka-czyli-jak-pierwiastki-chemiczne-zmienily-historie/
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nbcnews.com/news/us-news/christian-school-teacher-tried-poison-husbands-smoothie-deadly-plant-m-rcna134824
https://www.cbsnews.com/news/sarah-scheffer-missouri-accused-poisoning-husband-lily-of-the-valley/
https://www.mmsjournals.org/index.php/mmj/article/view/600
https://www.mountsinai.org/health-library/poison/oleander-poisoning
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6996654/
https://en.wikipedia.org/wiki/Oleandrin
https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-04-09-me-223-story.html
https://www.upi.com/Archives/1990/10/10/Trial-ordered-in-nations-first-oleander-poisoning-case/2694655531200/
https://unframed.lacma.org/2011/03/07/how-the-hatter-went-madTue, 25 Mar 2025 - 117 - 108. Nauka na czasie: Mikroplastik w naszych głowach i powrót pechowych astronautów
Kosmiczna podróż, która miała trwać 10 dni, a skończyła się po 9,5 miesiącach, kilka słów o księżycowym lądowniku, który woli leżeć, niż stać oraz doniesienia o mikroplastiku, który - dosłownie - włazi nam do głowy. Czyli dwa (no, dwa+) naukowe newsy w ramach krótszej wersji naszego podcastu.
Małe ogłoszenie: jeśli mielibyście ochotę wyskoczyć z nami jako przewodnikami do Szkocji na wyprawę stworzoną specjalnie dla ludzi ciekawych świata (czyli słuchaczy Podcastu Crazy Nauka 😀), to są jeszcze miejsca!
Zapisy:
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka-2025
Polecajka na dziś: książka “Marsjanin” Andy Weir / film “Marsjanin” w reż. Ridleya Scotta
Mark Watney miał przebywać na Marsie przez 31 dni marsjańskich (soli), a ostatecznie spędził tam 549 dni soli, co odpowiada 564 dniom ziemskim.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Mikroplastik
https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/plastic-particles-bottled-water
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160412020322297
https://www.eurekalert.org/news-releases/1074296
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adr8243
https://www.nature.com/articles/s41591-024-03453-1
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2423957122
https://biotechnologia.pl/farmacja/wplyw-mikroplastikow-i-niebezpiecznych-substancji-farmaceutycznych-na-inne-zanieczyszczenia-oraz-organizmy-wodne,21648
Kosmos
https://www.space.com/space-exploration/international-space-station/boeing-starliner-astronauts-spacex-crew-9-return-to-earth
https://www.intuitivemachines.com/nova-c
https://en.wikipedia.org/wiki/Intuitive_Machines_Nova-CTue, 18 Mar 2025 - 116 - 107. Potężne trucizny - najsilniejsze i trudne do wykrycia
Wystarczy pół kilo tej substancji, by otruć wszystkich ludzi na świecie. A żaby z Kolumbii dzielą pewną mroczną tajemnicę z ptakami z Papui Nowej Gwinei.
W tym odcinku podcastu Crazy Nauka opowiadamy o truciznach. Temat jest przeogromny, więc skupiamy się najpierw na dwóch wątkach: truciznach najsilniejszych i najtrudniejszych do wykrycia.
Od razu ostrzegamy - będzie mowa o śmierci i zabójstwach. Unikamy makabry, ale rozumiemy jeśli ktoś nie chce słuchać.
Dziś po raz pierwszy pojawia się polecajka popkulturalna - serial "Breaking Bad".
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://wwwnc.cdc.gov/travel/yellowbook/2024/environmental-hazards-risks/food-poisoning-from-marine-toxins
https://ruj.uj.edu.pl/server/api/core/bitstreams/bd84c5c7-4471-48f5-89e4-a7dc06d2f380/content
https://digitallibrary.amnh.org/items/d82fffd4-13a8-4bc0-97df-40e96e7e6f14
https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C96071%2Codkryto-grozna-dla-czlowieka-toksyne-u-dwoch-gatunkow-ptakow-wroblowatych
https://health.howstuffworks.com/human-body/systems/digestive/rotten-sausages-botox-botulism.htm
https://theconversation.com/handle-with-care-the-worlds-five-deadliest-poisons-56089
https://www.chemistryworld.com/opinion/marshs-mirror/2500415.article
https://www.youtube.com/watch?v=oqqWdaaTq7A
https://en.wikipedia.org/wiki/Poisoning_of_Alexander_LitvinenkoWed, 12 Mar 2025 - 115 - 106. Nauka na czasie: Blue Ghost na Księżycu i jak rośnie poziom wody w Bałtyku
Czy na Księżycu może działać nawigacja GPS?I dlaczego poziom Bałtyku podnosi się u polskich wybrzeży, a opada po stronie Szwecji?
Opowiadamy o misji pewnego szczególnego świetlika, którego zaniosło aż na Księżyc, oraz o tym, o ile już wzrósł poziom wody w Bałtyku, jak będzie się podnosił w najbliższych dziesięcioleciach i co to oznacza dla Gdańska i Żuław.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Posłuchajcie naszego podcastu!
Nasza szkocka wyprawa:
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka-2025
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Księżyc
https://www.nasa.gov/news-release/touchdown-carrying-nasa-science-fireflys-blue-ghost-lands-on-moon/
https://en.wikipedia.org/wiki/Blue_Ghost_Mission_1
https://fireflyspace.com/missions/blue-ghost-mission-1/
https://www.flickr.com/photos/fireflyspace/54353240540/in/album-72177720313239766/
https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=BLUEGHOST
https://www.livescience.com/space/space-exploration/sunrise-on-the-moon-captured-by-blue-ghost-spacecraft-after-nasa-and-firefly-aerospace-announce-successful-lunar-landing
Bałtyk
https://www.eea.europa.eu/en/analysis/indicators/global-and-european-sea-level-rise
https://marine.copernicus.eu/pl/ocean-climate-portal/sea-level
https://sealevel.nasa.gov/ipcc-ar6-sea-level-projection-tool
https://coastal.climatecentral.org/map/6/19.3919/54.2696/Tue, 04 Mar 2025 - 114 - 105. Nowe klimatyczne kłamstwa firm paliwowych, sportwashing i stare triki
Po co firmy paliwowe zamrażają w Arktyce topniejącą wieloletnią zmarzlinę? i kto stwierdził, że odejście od spalania węgla, ropy i gazu zaprowadzi ludzkość "z powrotem do jaskiń"?
W najnowszym odcinku Podcastu Crazy Nauka opowiadamy o tym, jak w ostatnich latach ewoluowały kłamstwa sektora naftowego na temat zmiany klimatu, na jakie szczyty hipokryzji ta branża zdołała się wspiąć i jakie kolejne kompromitujące ją dokumenty wyciekły do publicznej wiadomości.
Opowiemy o konstruowaniu platform wiertniczych zgodnie z danymi nt. wpływu ocieplenia klimatu na poziom morza, którym to danym branża oficjalnie zaprzeczała. I o zaangażowaniu firm paliwowych w sponsoring sportowy, co można krótko nazwać “sportwashingiem”.
W tym odcinku często odwołujemy się do 5. odcinka naszego podcastu pt. “Kłamstwa branży paliwowej, czyli skąd wzięły się mity związane ze zmianą klimatu”, do którego posłuchania również Was zachęcamy:
https://www.spreaker.com/episode/5-klamstwa-branzy-paliwowej-czyli-skad-wziely-sie-mity-zwiazane-ze-zmiana-klimatu--50954622
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Tu nasze artykuły na ten temat:
https://www.crazynauka.pl/klamstwa-branzy-paliwowej-czyli-skad-wziely-sie-mity-zwiazane-ze-zmiana-klimatu/
https://www.crazynauka.pl/o-przyczynie-zmiany-klimatu-firmy-paliwowe-wiedzialy-od-60-lat-ale-trzymaly-to-w-tajemnicy/
https://www.crazynauka.pl/koncerny-paliwowe-sztucznie-chlodza-wieloletnia-zmarzline-pod-ropociagiem-na-alasce/
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/1989/12/20/business/greenhouse-effect-shell-anticipates-a-sea-change.html
https://www.iea.org/reports/world-energy-investment-2024/overview-and-key-findings
https://www.iea.org/reports/the-oil-and-gas-industry-in-net-zero-transitions/executive-summary
https://www.nbcnews.com/science/environment/democrats-say-big-oil-misled-public-decades-climate-change-rcna150255Tue, 25 Feb 2025 - 113 - 104. Nauka na czasie: Czy ludzie żyli w epoce dinozaurów, czyli co wiemy o nauce?
Czy to prawda, że ludzie żyli już w czasach dinozaurów, antybiotyki zwalczają wirusy, a klimat się zmienia wskutek naturalnych cykli? Mówimy o raporcie Eurobarometr, poświęconym wiedzy i postawom Europejczyków wobec nauki i technologii.
I tak, w raporcie są obecni również Polacy. Oraz owszem, wyróżniają się spośród 35 krajów, które wzięły udział w badaniu - niestety, nie zawsze wyróżniają się w sposób, jakiego byśmy sobie życzyli.
Chwalimy się: tu znajdziecie informacje o naszej nominacji do Nagrody im. Woyciechowskiego:
https://www.nagrodawoyciechowskiego.pl/Nagroda-Autor-Internetowy
Posłuchajcie naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z tych źródeł:
https://europa.eu/eurobarometer/api/deliverable/download/file?deliverableId=94629
https://europa.eu/eurobarometer/api/deliverable/download/file?deliverableId=94630
https://digitalpoland.org/publikacje/pobierz?id=70f40c4e-3fe1-4abd-9a32-02a26c324f18
https://www.britannica.com/science/continental-drift-geology
https://pl.wikipedia.org/wiki/Antropogeneza
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/chapter/chapter-3/
https://zpe.gov.pl/a/fotosynteza/D8Os1wJXgTue, 18 Feb 2025 - 112 - 103. Wikingowie byli "fajniejsi" od Słowian: prawda czy fałsz?
Skandynawscy wikingowie nosili atrakcyjne stroje i biżuterię, używali oryginalnie zdobionej broni, no i w ogóle byli tak fajni, że warto robić o nich seriale i komiksy. A Słowianie chodzili w łapciach, byli przaśni i nie daliby rady stworzyć własnego państwa, gdyby im Skandynawowie w tym nie pomogli. Prawda? Otóż - wcale nie.
🗡 Dlaczego właściwie założyliśmy, że średniowieczni Skandynawowie byli atrakcyjniejsi od Słowian?
🗡 Jak polityka i światopogląd manipulowały historią?
🗡 I jak to naprawdę było z tymi wikingami w państwie pierwszych Piastów?
Pytamy o to fantastycznego gawędziarza, prof. Leszka Gardełę, archeologa i wikingologa, wybitnego znawcę wczesnośredniowiecznej Skandynawii i Słowiańszczyzny. Człowieka, który za wikingami przemierzył pół Europy. I napisał o nich mnóstwo artykułów naukowych oraz kilka książek.
Jeśli Wam się spodoba ten odcinek, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://studialednickie.pl/wiadomosci,tom-xxiii-2024.html
Str. 139-164 (ostrogi z potrójnymi motywami zwierzęcymi obejrzycie na str. 143 i 147)
https://archeologia.pl/wp-content/uploads/2021/06/Cieple-elitarna-nekropola-skompresowana.pdf
Wikingowie w Polsce? Zabytki skandynawskie z ziem polskich, pod red. M. Bogackiego, A. Janowskiego, Ł. Kaczmarka, Gniezno, Szczecin 2019Tue, 04 Feb 2025 - 111 - 102. Nauka na czasie: Mikroprzerwy w pracy i zaraźliwe sikanie
Nawet jednominutowa przerwa w pracy potrafi zdziałać cuda - zmniejszyć zmęczenie, poprawić pamięć czy wydajność. Warunek: regularność.
Plus fascynujący świat "zaraźliwych" zachowań: co łączy sikanie, śmiech i ziewanie? Wyjaśniamy mechanizmy neurologiczne, które sprawiają, że nieświadomie synchronizujemy się z innymi.
Oto dwa naukowe newsy w ramach krótszej wersji naszego podcastu. Zapraszamy do słuchania!
Wideo na 100. odcinek czyli podcast od kuchni i nasze wpadki:
https://youtu.be/XUfTuezdtLY
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu! Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Mikroprzerwy:
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9432722/
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1911-3846.12999
https://www.sciencealert.com/study-reveals-2-key-ways-to-reduce-fatigue-at-work
“Zaraźliwe” odruchy:
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)01594-X#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2869077/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9399231/
https://www.nature.com/articles/s41598-020-64999-x
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22772979/
https://ojs.pum.edu.pl/pomjlifesci/article/download/726/541
https://www.sciencedaily.com/releases/2013/08/130807204847.htm
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2020.00442/full
https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2022.780665/fullTue, 28 Jan 2025 - 110 - 101. UFO część 2: od Rancza Skinwalkera do przesłuchań w Kongresie
Do 100. odcinka naszego podcastu od razu dorzucamy część drugą, w której pokazujemy, jak doszło do tego, że mit o UFO odrodził się w XXI wieku i dotarł z rancza w stanie Utah m.in. do amerykańskiego Kongresu. No i stał się lukratywnym biznesem.
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.nytimes.com/2024/03/08/us/politics/pentagon-ufo-alien-review.html?searchResultPosition=2
https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/22/ufologists-sean-kirkpatrick-pentagon-report-uaps
https://www.nytimes.com/2024/08/16/books/booksupdate/imminent-luiz-elizondo.html
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Knapp_(television_journalist)
https://en.wikipedia.org/wiki/David_Grusch_UFO_whistleblower_claims
https://www.vice.com/en/article/inside-skinwalker-ranch-a-paranormal-hotbed-of-ufo-research/
https://media.defense.gov/2024/Mar/08/2003409233/-1/-1/0/DOPSR-CLEARED-508-COMPLIANT-HRRV1-08-MAR-2024-FINAL.PDF
https://smd-cms.nasa.gov/wp-content/uploads/2023/09/uap-independent-study-team-final-report.pdfTue, 21 Jan 2025 - 109 - 100. UFO część 1: od pierwszej obserwacji do Strefy 51
100. odcinek naszego podcastu, a w nim coś ekstra: historia mitu UFO, w której wyjaśniamy źródła opowieści o latających spodkach i obcych. I od razu, z okazji naszego jubileuszu, wrzucamy drugą część podcastu o UFO - docieramy w niej aż do czasów współczesnych. Duuużo słuchania! Czerwiec 1947 roku. Kenneth Arnold dostrzega dziwne obiekty na niebie i uruchamia lawinę, która w końcu przeradza się w masową histerię i doprowadza do powstania jednego z najpotężniejszych mitów współczesności.
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Tu notka o UFO z 1978 roku (i obrazek Piotrka):
https://www.crazynauka.pl/wp-content/uploads/2024/01/ufo-1979.jpg
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.theguardian.com/us-news/2024/mar/22/ufologists-sean-kirkpatrick-pentagon-report-uaps
https://www.nytimes.com/2024/08/16/books/booksupdate/imminent-luiz-elizondo.html
https://en.wikipedia.org/wiki/George_Knapp_(television_journalist)
https://en.wikipedia.org/wiki/David_Grusch_UFO_whistleblower_claims
https://www.vice.com/en/article/inside-skinwalker-ranch-a-paranormal-hotbed-of-ufo-research/
https://www.statista.com/chart/8452/ufo-sightings-are-at-record-heights/
https://www.newspapers.com/article/deseret-news-twin-falls-falling-disc-pro/94298643/
https://www.nytimes.com/1994/09/18/us/wreckage-in-the-desert-was-odd-but-not-alien.html?pagewanted=all
https://en.wikipedia.org/wiki/Kenneth_Arnold_UFO_sighting
https://en.wikipedia.org/wiki/1947_flying_disc_craze
https://en.wikipedia.org/wiki/Horten_Ho_229Tue, 21 Jan 2025 - 108 - 99. Zdrowie na granicy: lekcje z wojny w Ukrainie
Epidemie, wojna, uchodźcy. Czego uczy nas kryzys, jak się przygotować na trudne czasy, poza zgromadzeniem papieru toaletowego i makaronu? Eksperci są zgodni: co najmniej tak samo ważne jest zabezpieczenie własnego zdrowia, zwłaszcza przed chorobami zakaźnymi. A jak to wyglądało w przypadku Ukrainy? I czy polski system ochrony zdrowia podołał temu zadaniu? Żeby Wam rzetelnie przedstawić ten temat, poprosiliśmy o komentarze cenionych ekspertów:
dr Piotra Kramarza, szefa naukowego Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC);prof. Tomasza Sobierajskiego, socjologa i wakcynologa społecznego z Uniwersytetu Warszawskiego. Usłyszycie ich, obok naszych głosów, w tym odcinku naszego podcastu.
Zapraszamy do słuchania!
Ten podcast jest elementem płatnej współpracy z ECDC. Korzystamy z ich wiedzy, źródeł i specjalistów.
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://www.escaide.eu/en
https://health.ec.europa.eu/health-security-and-infectious-diseases/surveillance-and-early-warning_pl
https://www.pzh.gov.pl/projekt-epibaza/nadzor-epidemiologiczny/
https://www.pzh.gov.pl/projekt-epibaza/nadzor-epidemiologiczny/
https://www.termedia.pl/mz/Transgraniczny-system-elektronicznej-dokumentacji-medycznej-w-UE,55974.html
https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,alarmujacy-wzrost-zachorowan-na-krztusiec-w-polsce--ponad-5-tys--przypadkow-w-miesiac,artykul,45073805.html
https://www.termedia.pl/poz/Krztusiec-w-natarciu,59776.htmlTue, 14 Jan 2025 - 107 - 98. Jaka ilość alkoholu jeszcze nie szkodzi i co z czerwonym winem?
Przez lata słyszeliśmy o prozdrowotnych właściwościach czerwonego wina i bezpiecznych dawkach alkoholu, na które można sobie regularnie pozwalać. Badania poszły do przodu i coraz więcej z nich pokazuje, że z piciem alkoholu jest zupełnie inaczej, niż nauczyliśmy się myśleć. Dziś opowiadamy o poalkoholowej gastrofazie, zaskakujących efektach “suchego stycznia”, strategiach producentów alkoholu i etykietach z oznaczeniami “rakotwórcze”.
Posłuchajcie naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
https://en.wikipedia.org/wiki/Dry_January
Bezpieczne limity
https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(18)31310-2/fulltext#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw
https://www.nhs.uk/live-well/alcohol-advice/the-risks-of-drinking-too-much/
https://www.nature.com/articles/s41467-022-28735-5
https://www.nytimes.com/2023/01/13/well/mind/alcohol-health-effects.html
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9487798/
https://www.spectrum.niaaa.nih.gov/Content/archives/Fall_2018_508C.pdf
https://www.nytimes.com/2025/01/01/health/alcohol-dietary-guidelines.html
Kalorie
https://www.nature.com/articles/ncomms14014
https://www.nhs.uk/live-well/alcohol-advice/calories-in-alcohol/
https://zbiotics.com/blogs/journal/alcohol-and-food-cravings
https://www.bbc.com/news/health-38562048
https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000886.htmTue, 07 Jan 2025 - 106 - 97. Nauka na czasie. Policzkowanie króla i policzenie sekund
Odcinek inny niż wszystkie, czyli lot ponad noworocznymi sekundami przestępnymi, babilońskimi ceremoniami poniżania króla, niedotrzymywaniem postanowień i uprzedzeniami względem szkockich blondynów.
À propos Szkocji: w maju 2025 zapraszamy na prowadzoną przez nas wyprawę “Cała dzikość Szkocji”, którą z organizujemy wraz z biurem podróży One Small Step - 2 stycznia o 20.00 ruszają zapisy!
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka-2025
Jest to odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, skorzystaliśmy z tych źródeł:
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0234097
https://www.researchgate.net/publication/347438493_How_long_do_people_stick_to_a_diet_resolution_A_digital_epidemiological_estimation_of_weight_loss_diet_persistence
https://en.wikipedia.org/wiki/First-foot
https://www.gum.gov.pl/pl/aktualnosci/komunikaty/468,Sekunda-przestepna.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/AkituMon, 30 Dec 2024 - 105 - 96. Ryby wyszły po raz pierwszy na ląd pod Kielcami, a polskie “hipopotamy” miały dzioby
Pierwszy taki przegląd pradziejów Polski: od już-nie-ryb, czyli pierwszych w dziejach Ziemi czworonogów, które wyszły na ląd, przez triasowe kozy i smoki wawelskie, aż po historie ukryte w kupach dinozaurów i ślady katastrofy sprzed 66 mln lat.
Tę brawurową opowieść snujemy wraz z naszym wspaniałym gościem, dr. Grzegorzem Niedźwiedzkim, paleontologiem i geologiem z Uniwersytetu w Uppsali i Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie, który w dodatku jest współodkrywcą większości tych cudów i świetnym gawędziarzem.
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując się do tego odcinka, korzystaliśmy z wielu źródeł, w tym z artykułów, których współautorem jest dr Niedźwiedzki:
Najstarsze ślady czworonoga
https://jednaziemia.pgi.gov.pl/planeta-dzieje/31-dzieje/2801-pierwsze-czworonogi-wyszly-na-lad-w-gorach-swietokrzyskich.html
https://www.science.org/content/article/ancient-four-legged-beasts-leave-their-mark
https://www.crazynauka.pl/jak-pod-kielcami-odkopalismy-szczotka-najstarsze-slady-czworonoga-na-ziemi/
https://www.science.org/doi/10.1126/science.aal4853
https://www.muzeumlisowice.pl/lisowicia-bojani-na-okladce-science-n97.html
https://www.crazynauka.pl/polski-gigant-z-poczatkow-ery-dinozaurow-odkrycie-kuzyna-ssakow-ciezszego-od-slonia/
Góry Świętokrzyskie i Opolszczyzna - wykopaliska
https://ekomuzeum.pl/
https://www.paleo.pan.pl/krasiejow/artykuly.html
https://juraparkkrasiejow.pl/atrakcje/pawilon-paleontologiczny-wykopaliska/
https://www.crazynauka.pl/mamy-w-polsce-rafe-koralowa/
Kupa i wymiociny dinozaurów
https://www.nature.com/articles/d41586-024-03889-yMon, 23 Dec 2024 - 104 - 95. Nauka na czasie. Święty spokój, ale nie w Święta - dlaczego nas stresują?
Bombki, światełka, magia, choinki, prezenty… Tylko dlaczego niemal 40 proc. ludzi odczuwa stres, kiedy zbliżają się Święta i dopada ich presja na wyczarowanie magicznej, rodzinnej atmosfery? Po angielsku to zjawisko ma nawet specjalną nazwę - Holiday Blues.
Opowiadamy o tym, co psychologia i socjologia mówią o przeżywaniu Świąt i przyjmowaniu ról społecznych, które czynią nas nieszczęśliwymi. Oraz o tym, co radzą specjaliści w kwestii tego, jak w te role nie wchodzić.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli z zasady lżejsza wersja naszego podcastu, w której z reguły omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Tym razem skupiliśmy się na jednym temacie, ale również bardzo aktualnym. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy z różnych źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
https://www.apa.org/news/press/releases/2006/12/holiday-stress.pdf
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3257984/
https://www.nami.org/press-releases/mental-health-and-the-holiday-blues/
https://www.psychologytoday.com/intl/blog/the-pathways-of-experience/202112/holiday-blues-why-christmas-causes-stress
https://www.healthpartners.com/blog/why-we-get-depressed-during-holidays/
https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/34679-przezyc-swieta-i-nie-zwariowac
https://www.rp.pl/przemysl-spozywczy/art39537061-polacy-zmarnuja-mniej-zywnosci-w-swieta-tradycja-w-odwrocie
https://journals.plos.org/plosmedicine/article?id=10.1371/journal.pmed.1000316
https://www.researchgate.net/profile/Diego-Gambetta/publication/242591079_Trust_Making_and_Breaking_Cooperative_Relations/links/56ab47be08ae8f386568be63/Trust-Making-and-Breaking-Cooperative-Relations.pdfTue, 17 Dec 2024 - 103 - 94. Najmocniejsze teorie spiskowe vs. prawdziwe spiski. Część 2
Czy system badający zorze polarne wywołuje też huragany?
Czy waszyngtońska pizzeria może być centrum złowieszczego spisku?
Dlaczego kolory na mapach pogody zostały zmienione?
Drugi ze specjalnych odcinków o teoriach spiskowych, który przygotowaliśmy we współpracy z portalem fact-checkingowym Fakenews.pl. Rozkładamy na czynniki pierwsze teorie związane m.in. ze sterowaniem pogodą czy ruchem QAnon. Pokazujemy jednocześnie, jak się do nich mają prawdziwe spiski, takie jak MKUltra i więzienia CIA w Polsce. A w rolę trzeciego prowadzącego Podcast Crazy Nauka znów wcielił się Mateusz Zadroga z Fakenews.pl :)
Jest to odcinek sponsorowany w ramach grantu Open Information Partnership.
Zapraszamy do słuchania!
Tu można kupić naszą książkę “Fakt, nie mit”:
https://www.empik.com/fakt-nie-mit-stanislawska-aleksandra-stanislawski-piotr,p1234345293,ksiazka-p
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
HAARP i psychologiczne źródła spisków
https://yougov.co.uk/international/articles/40876-what-conspiracy-theories-did-people-around-world-b
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6238178/
https://www.apa.org/news/press/releases/2023/06/why-people-believe-conspiracy-theories
https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-pseudoscience/who-likely-believe-conspiracy-theories
https://www.scientificamerican.com/article/people-drawn-to-conspiracy-theories-share-a-cluster-of-psychological-features/
https://today.yougov.com/politics/articles/48113-which-conspiracy-theories-do-americans-believe
https://www.reuters.com/world/us/hurricane-milton-helene-fact-checking-conspiracies-rumors-2024-10-09/
Zmiana klimatu
https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-meteorolodzy-i-telewizje-zmieniaja-skale-kolorow-na-mapach-pogody-zeby-siac-panike
https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-naukowcy-z-nasa-i-noaa-falszuja-pomiary-temperatury-112
https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-zmieniono-globalne-ocieplenie-na-zmiane-klimatu-63
https://naukaoklimacie.pl/fakty-i-mity/mit-ujawniona-korespondencja-pomiedzy-klimatologami-dowodzi-spisku-17
QAnon
https://www.nytimes.com/interactive/2016/12/10/business/media/pizzagate.htmlTue, 10 Dec 2024 - 102 - 93. Nauka na czasie: Nieludzka poezja i dinozaurze wymioty
Czy sztuczna inteligencja pisze lepsze wiersze od Szekspira i Dickinson? Czy jesteśmy w stanie rozróżnić poezję ludzką od nieludzkiej? Oraz jakie historie opowiadają nam skamieniałe kupy i wymiociny dinozaurów, w dodatku pochodzące z terenu Polski?
O tym wszystkim odpowiadamy w odcinku z serii “Nauka na czasie”, czyli w lżejszej wersji naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy z różnych źródeł. Linki do badań, omówień i dodatków:
AI i poezja
https://www.nature.com/articles/s41598-024-76900-1
https://www.nature.com/articles/s41598-024-54271-x
Dinozaurze wymiociny i kupy
https://www.nature.com/articles/d41586-024-03889-y
https://en.wikipedia.org/wiki/Bromalite
https://pubs.geoscienceworld.org/sepm/palaios/article-abstract/37/8/433/616321/SIGNIFICANCE-OF-A-SMALL-REGURGITALITE-CONTAINING
https://boingboing.net/2022/09/21/fossilized-dino-vomit-discovered-in-utah.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Brachiosaurus
https://www.crazynauka.pl/jak-pod-kielcami-odkopalismy-szczotka-najstarsze-slady-czworonoga-na-ziemi/Tue, 03 Dec 2024 - 101 - 92. Najmocniejsze teorie spiskowe i dlaczego im ulegamy. Część 1
Jak jeden sfałszowany tekst sprawił, że XX wiek był gorszy, niż powinien być?
Dlaczego pierwsze kroki człowieka na Księżycu ktoś filmował z powierzchni tegoż Księżyca?
Dlaczego World Trade Center zawaliło się, mimo że było odporne na uderzenia samolotów?
O teoriach spiskowych - dawnych i całkiem nowych - oraz o tym, dlaczego tak wielu ludzi w nie wierzy, opowiadamy w specjalnym odcinku, przygotowanym we współpracy z portalem fact-checkingowym Fakenews.pl. Jego przedstawiciel, Mateusz Zadroga, wcielił się z tej okazji w rolę trzeciego prowadzącego Podcast Crazy Nauka.
Ten odcinek jest pierwszą częścią naszej opowieści o teoriach spiskowych. Drugą, w której omawiamy również prawdziwe spiski, opublikujemy za dwa tygodnie. Są to odcinki sponsorowane w ramach grantu Open Information Partnership.
Zapraszamy do słuchania!
Tu można kupić naszą książkę “Fakt, nie mit”:
https://www.empik.com/fakt-nie-mit-stanislawska-aleksandra-stanislawski-piotr,p1234345293,ksiazka-p
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Myślenie spiskowe
https://yougov.co.uk/international/articles/40876-what-conspiracy-theories-did-people-around-world-b
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6238178/
https://www.apa.org/news/press/releases/2023/06/why-people-believe-conspiracy-theories
https://www.mcgill.ca/oss/article/critical-thinking-pseudoscience/who-likely-believe-conspiracy-theories
https://www.scientificamerican.com/article/people-drawn-to-conspiracy-theories-share-a-cluster-of-psychological-features/
https://today.yougov.com/politics/articles/48113-which-conspiracy-theories-do-americans-believe
https://www.reuters.com/world/us/hurricane-milton-helene-fact-checking-conspiracies-rumors-2024-10-09/
https://mitologiawspolczesna.pl/teorie-spiskowe/
https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0963721417718261
https://skepticalscience.com/docs/ConspiracyTheoryHandbook_Polish.pdf
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5724570/
Protokoły mędrców Syjonu
https://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/daily/nov98/nazicars30.htm
https://en.wikipedia.org/wiki/Henry_Ford#Antisemitism_and_The_Dearborn_Independent
https://pl.wikipedia.org/wiki/Protoko%C5%82y_m%C4%99drc%C3%B3w_Syjonu
https://en.wikipedia.org/wiki/Matvei_Golovinski
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maurice_Joly
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Protocols_of_the_Elders_of_Zion
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Dialogue_in_Hell_Between_Machiavelli_and_Montesquieu
https://encyclopedia.ushmm.org/content/pl/article/protocols-of-the-elders-of-zion
https://encyclopedia.ushmm.org/content/pl/article/protocols-of-the-elders-of-zion-key-dates
https://www.rcin.org.pl/dlibra/publication/5489/edition/836
https://www.britannica.com/topic/Protocols-of-the-Elders-of-Zion
https://www.nigdywiecej.org/pdf/pl/pismo/16/020_Protokoly-Medrcow-Syjonu.pdf
Lądowanie na Księżycu
https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/z3x6b7h
https://en.wikipedia.org/wiki/Moon_landing_conspiracy_theories
https://www.manchester.ac.uk/about/news/moon-landing-conspiracy-theories/
https://www.theguardian.com/science/2019/jul/10/one-giant-lie-why-so-many-people-still-think-the-moon-landings-were-faked
Zamachy z 11 września
https://d3nkl3psvxxpe9.cloudfront.net/documents/Conspiracy_Theories_poll_results.pdf
https://fakenews.pl/spoleczenstwo/smierc-i-pyl-teorie-spiskowe-dotyczace-zamachow-z-11-wrzesnia-czesc-i-poszukiwacze-prawdy/
https://blogs.chapman.edu/wilkinson/2016/10/11/what-arent-they-telling-us/
https://fakenews.pl/spoleczenstwo/smierc-i-pyl-teorie-spiskowe-dotyczace-zamachow-z-11-wrzesnia-czesc-ii-blizniacze-wieze/
https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf
https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1a.pdfTue, 26 Nov 2024 - 100 - 91. Nauka na czasie: Skąd się bierze chrypka i kim były ofiary w Pompejach
Opowiadamy o tym, dlaczego nie należy sądzić innych po pozorach, zwłaszcza kiedy jest się archeologiem badającym Pompeje. Mówimy też o strasznych rzeczach, które dzieją się w naszych gardłach i które skutkują tym, że trudno nas czasem poznać.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Fot. Dennis Jarvis (CC BY-NC-SA)
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Linki do badań, omówień i dodatków:
Pompeje
https://www.science.org/content/article/surprising-identities-pompeii-victims-rewrite-stories-cataclysm
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wezuwiusz
https://pl.wikipedia.org/wiki/Pompeje_(stanowisko_archeologiczne)
https://www.sciencefocus.com/planet-earth/incredibly-preserved-bodies-of-two-men-discovered-in-pompeii
https://www.science.org/content/article/how-did-pompeii-s-victims-really-die
https://przystanekhistoria.pl/pa2/tematy/wlochy/90431,Jak-wybuch-Wezuwiusza-zniszczyl-amerykanskie-bombowce.html
Chrypka
https://www.iflscience.com/why-we-lose-our-voice-and-how-to-get-it-back-76805
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/laryngitis/symptoms-causes/syc-20374262
https://health.clevelandclinic.org/losing-your-voice-whats-going-on-in-your-body+
https://www.uab.edu/news/youcanuse/item/13646-why-have-i-lost-my-voice-and-how-can-i-help-bring-it-back
https://en.wikipedia.org/wiki/Vocal_cords
https://pl.wikipedia.org/wiki/Krta%C5%84
Dlaczego mój głos...Tue, 19 Nov 2024 - 99 - 90. Tragedie, które wywołała patologiczna uległość. Część 2
Kiedy patologiczne posłuszeństwo wobec przełożonych prowadzi do tragedii - jak podczas katastrofy elektrowni jądrowej w Czarnobylu, kiedy załoga prowadziła test reaktora, nie bacząc na liczne sygnały ostrzegawcze. Albo podczas masakry w My Lai, która stała się najsłynniejszą zbrodnią popełnioną przez Amerykanów w Wietnamie. To druga część naszej opowieści o katastrofach, które nazwaliśmy “Milgramowskimi”.
W odcinku 86 rozmawialiśmy o słynnym eksperymencie Milgrama z psychologiem prof. Tomaszem Grzybem, który bada ludzką skłonność do ulegania autorytetom, ale i buntowania się. A w odcinku 88 opowiadaliśmy o katastrofach lotniczych wywołanych przez uległość wobec przełożonych. Opisywane przez nas tragedie potwierdzają słuszność wniosków płynących z eksperymentu Milgrama, które mówią, że ludzie są z natury posłuszni osobom wyższym rangą, nawet jeśli stoi to w sprzeczności z ich zasadami, zdrowym rozsądkiem albo wręcz zagraża ich życiu.
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Czarnobyl
https://world-nuclear.org/information-library/appendices/chernobyl-accident-appendix-1-sequence-of-events
http://ncbj.edu.pl/zasoby/awarie/20110726_czarnobyl-1.pdf
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anatolij_Diat%C5%82ow
https://en.wikipedia.org/wiki/Individual_involvement_in_the_Chernobyl_disaster
https://link.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-658-25987-7_15.pdf
https://psychsafety.co.uk/chernobyl/
https://en.wikipedia.org/wiki/Chernobyl_disaster
Masakra w My Lai
https://www.britannica.com/event/My-Lai-Massacre
https://www.nytimes.com/2018/03/16/opinion/the-truth-behind-my-lai.html
https://www.digitalhistory.uh.edu/active_learning/explorations/vietnam/my_lai_chronology.cfm
https://www.history.com/topics/vietnam-war/my-lai-massacre-1Wed, 13 Nov 2024 - 98 - 89. Nauka na czasie: Domowy test zdrowia i pijane nietoperze
Dlaczego mamy skłonność do alkoholu i zdecydowanie nie jesteśmy w tym osamotnieni? Kiedy pijaństwo było dobrym rozwiązaniem i dlaczego już nie jest? Oraz jak przeprowadzić w ciągu 30 sekund domowy test pokazujący kondycję fizyczną i neurologiczną.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Linki do badań, omówień i dodatków:
Alkohol:
https://www.cell.com/trends/ecology-evolution/fulltext/S0169-5347(24)00240-4
https://kosmos.ptpk.org/index.php/Kosmos/article/view/964/947
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2410874121
https://popchemat.pl/drozdze-i-ich-metabolity-w-procesie-fermentacji-alkoholowej/
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0008993
https://my.clevelandclinic.org/health/diagnostics/22689-blood-alcohol-content-bac
Test zdrowia:
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0310764
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9103052/
https://ojs.lib.uwo.ca/index.php/wurjhns/article/view/15361/12838
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19839175/
https://www.sralab.org/rehabilitation-measures/single-leg-stance-or-one-legged-stance-test
https://agsjournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/j.1532-5415.1997.tb01479.xTue, 05 Nov 2024 - 97 - 88. Tragedie, które wywołała patologiczna uległość. Część 1
Opowiadamy o sytuacjach, w których uległość wobec autorytetów doprowadziła do tragedii, a konkretnie w tym odcinku - do katastrof lotniczych. Potwierdzają one słuszność wniosków płynących z eksperymentu Milgrama, mówiących, że ludzie są z natury posłuszni osobom wyższym rangą, nawet jeśli stoi to w sprzeczności z ich zasadami, zdrowym rozsądkiem albo wręcz zagraża ich życiu. No bo czym wytłumaczyć fakt podporządkowania się kapitanowi, który robi wszystko, by staranować innego jumbo jeta?
Za dwa tygodnie, w 90. odcinku naszego podcastu, opowiemy Wam o innych, niekoniecznie lotniczych tragediach spowodowanych przez “milgramowskie” posłuszeństwo.
Jeśli Wam się spodoba, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Teneryfa (1977)
https://www.petermckenzie.com/post/the-dangers-of-authority-the-frightening-lessons-to-be-learned-from-the-world-s-worst-air-disaster
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3386799/
https://www.faa.gov/lessons_learned/transport_airplane/accidents/PH-BUF
https://web-archive.southampton.ac.uk/cogprints.org/4566/1/ObedienceInTheCockpit.pdf
https://tenerife.chat/blog/what-were-the-reasons-behind-the-tragic-tenerife-airport-disaster
https://www.linkedin.com/pulse/tenerife-airport-disaster-tragic-collision-shook-aviation-surya-k/
https://www.academicblock.com/technology/engineering-disasters/tenerife-airport-disaster/
https://en.wikipedia.org/wiki/Tenerife_airport_disaster
https://lost-in-history.com/the-1977-tenerife-airport-disaster/
https://www.unilad.com/news/world-deadliest-plane-crash-tenerife-airport-disaster-069755-20240327
Air Florida 90 (1982)Tue, 29 Oct 2024 - 96 - 87. Nauka na czasie: Powinniśmy się bać i tajemniczy lot nad Ziemią
Dlaczego ludzie lubią, a nawet powinni się bać, np. oglądając horrory? Nauka wyjaśnia to kilkoma niekoniecznie oczywistymi przyczynami.
Co wiemy o jednym z najbardziej tajemniczych pojazdów zbudowanych przez ludzi i jego obecnej misji kosmicznej?
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Linki do badań, omówień i dodatków:
Strach
https://cc.au.dk/en/recreational-fear-lab
https://theconversation.com/some-people-love-to-scare-themselves-in-an-already-scary-world-heres-the-psychology-of-why-240292
https://cc.au.dk/en/recreational-fear-lab/blog/view/artikel/recreational-fear-what-it-is-and-why-that-matters
https://www.smithsonianmag.com/science-nature/can-experiencing-horror-help-your-brain-180980984/
https://www.theguardian.com/science/2022/oct/23/why-we-enjoy-fear-the-science-of-a-good-scare
Boeing X-37B:
https://www.sciencealert.com/mysterious-space-plane-x-37b-to-try-first-of-a-kind-maneuvers-in-orbit
https://www.military.com/daily-news/2019/07/23/former-secaf-explains-how-secret-x-37-space-plane-throws-enemies.html
https://www.universetoday.com/168903/space-forces-x-37b-will-perform-never-before-seen-maneuvers/
https://www.spaceforce.mil/News/Article-Display/Article/3932137/x-37b-begins-novel-space-maneuver/
https://www.spacedaily.com/news/aerobraking-01a.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Boeing_X-37Tue, 22 Oct 2024 - 95 - 86. Jesteśmy posłuszni z natury. Dlaczego trzeba się buntować?
Słynny eksperyment Milgrama dowiódł czegoś przerażającego: większość z nas ma skłonność do bycia posłusznym wobec autorytetów, nawet jeśli to oznacza celowe zadawanie bólu innej osobie. Badanie miało szukać źródeł uległości Niemców wobec rozkazów prowadzących do ludobójstwa podczas drugiej wojny światowej, ale pokazało, że ślepe posłuszeństwo jest cechą ogólnoludzką. Co zatem może sprawić, że się zbuntujemy? Okazuje się, że bardzo trudno znaleźć takie czynniki.
Ale psycholodzy z Wrocławia zaparli się i eksperymentowali dotąd, aż zdobyli wiedzę o możliwych źródłach nieposłuszeństwa. Prof. Tomasz Grzyb, dziekan Wydziału Psychologii na Uniwersytecie SWPS i jeden z autorów tych badań, opowiada nam o tym, do czego prowadzi ślepe posłuszeństwo, co może skłonić nas do nieposłuszeństwa oraz jak bunt jednostki zapobiegł trzeciej wojnie światowej.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Oto niektóre z nich:
Dariusz Doliński, Tomasz Grzyb, Posłuszni do bólu. O uległości wobec autorytetu w 50 lat po eksperymencie Milgrama, Wydawnictwo Smak Słowa, 2017
https://psps.badania.net/podobienstwo-nieposluszenstwo/
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0001691823000355
https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/34348-posluszni-robotom
https://swps.pl/centrum-prasowe/informacje-prasowe/35563-fizyczna-obecnosc-autorytetu-oznacza-wieksze-posluszenstwo-nowe-spojrzenie-na-wyniki-slynnego-eksperymentuTue, 15 Oct 2024 - 94 - 85. Nauka na czasie - Nietoperze, pestycydy i superterapia, która nie idzie jak burza
Opowiadamy o tym, jak wymieranie nietoperzy niespodziewanie wpłynęło na zwiększenie śmiertelności wśród amerykańskich niemowląt, oraz o tym, dlaczego rewolucyjna terapia genowa pewnej szczególnej choroby, anemii sierpowatej, co i raz napotyka przeszkody.
Jest to odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Takie odcinki publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto niektóre z nich:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adg0344
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0048969722059587#s0005
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0095069617303169?via%3Dihub
https://news.uchicago.edu/story/collapse-bat-populations-increased-infant-mortality-rate-study-finds
https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/why-gene-therapy-sickle-cell-is-slow-catch-with-patients-2024-09-28/
https://en.wikipedia.org/wiki/Sickle_cell_disease
https://en.wikipedia.org/wiki/Exagamglogene_autotemcel
https://en.wikipedia.org/wiki/Lovotibeglogene_autotemcel
https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-gene-therapies-treat-patients-sickle-cell-disease
https://www.genomicseducation.hee.nhs.uk/blog/casgevy-how-it-works/Tue, 08 Oct 2024 - 93 - 84. Jak placebo ratuje życie, a nocebo zabija
Jak właściwie działa placebo i gdzie są granice jego możliwości? Jak to się dzieje, że nocebo może nas nawet zabić? Czym wytłumaczyć "nadwrażliwość na promieniowanie elektromagnetyczne" i czy udawane operacje mają sens?
Dziś zajmujemy się tematem placebo i jego przeciwieństwa, nocebo. Trzeba przyznać - jest zaskakująco. Zresztą, sami posłuchajcie…
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
Placebo:
https://link.springer.com/article/10.1007/BF01564309
https://www.nature.com/articles/nrd3923
https://pacjentwbadaniach.abm.gov.pl/pwb/aktualnosci/aktualne-wydarzenia-i-i/2603,Broszura-Placebo-w-badaniach-klinicznych.html
https://journals.sagepub.com/doi/pdf/10.1258/jrsm.2007.071005
https://karger.com/pps/article/86/2/99/282996/Conditioning-Immune-and-Endocrine-Parameters-in
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0889159106002546?via%3Dihub
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2796.2004.01355.x
https://movementdisorders.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/mds.27438
https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rstb.2010.0403
https://www.bmj.com/content/348/bmj.g3253
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa013259
https://en.wikipedia.org/wiki/Sham_surgery
Nocebo:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1526590017306855
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1447278/
https://worldofwork.io/2019/07/drowning-rats-psychology-experiments/Tue, 01 Oct 2024 - 92 - 83. Nauka na czasie: Kto może oddychać przez odbyt, czyli Ig Noble 2024
Opowiadamy o Ig Noblach, czyli dziwacznych i superciekawych nagrodach naukowych m.in. za odkrycie tego, czy można oddychać przez odbyt; po co straszyć krowy, na grzbietach których stoją koty oraz czy placebo wywołujące nieprzyjemne skutki uboczne działa lepiej niż zwykłe placebo.
Jest to odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Takie odcinki publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. ze stron:
https://improbable.com/
Ceremonia wręczenia nagród:
https://youtu.be/ukBwV9Lap2A
Moment z kostiumem krowy:
https://youtu.be/ukBwV9Lap2A?si=HtJk2o8d5CZWBjEs&t=4461
https://arxiv.org/abs/2310.04153
https://www.researchgate.net/publication/251525331_Dynamical_Bias_in_the_Coin_Toss
https://academic.oup.com/brain/article-abstract/147/8/2643/7664309?redirectedFrom=fulltext
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abj7918Wed, 25 Sep 2024 - 91 - 82. Powódź w Polsce 2024: wyjaśniamy przyczyny katastrofy
- Jaki ciąg zdarzeń doprowadził do tak gigantycznych opadów na południu Polski?
- W jakim stopniu powódź w 2024 roku jest podobna do powodzi tysiąclecia z 1997 roku?
- Czy to wina ocieplenia klimatu?
- Czy takie powodzie będą się powtarzać?
Ogromnie współczujemy mieszkańcom terenów dotkniętych powodzią. Jednocześnie skupiamy się na aspekcie naukowym, w którym - korzystając z wiedzy specjalistów - możemy poruszać się w miarę pewnie.
Ciąg zdarzeń, który doprowadził do powodzi na południu Polski, odtworzyliśmy w oparciu o raporty i doniesienia m.in. Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, w konsultacji ze specjalistami, w tym z meteorologiem i hydrologiem, oraz korzystając m.in. z informacji publikowanych przez wyspecjalizowane serwisy meteorologiczne. Źródła danych dobraliśmy z dużą starannością, żeby nie epatować rekordami, tylko rzetelnie wytłumaczyć przyczyny tej sytuacji.
Za konsultację dziękujemy dr. Sebastianowi Szklarkowi z Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii Polskiej Akademii Nauk, twórcy świetnego bloga “Świat wody”.
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Oto one:
https://www.imgw.pl/wydarzenia/komunikat-imgw-pib-o-aktualnej-i-prognozowanej-sytuacji-synoptycznej-i-hydrologicznej-3
https://www.imgw.pl/wydarzenia/komunikat-imgw-pib-o-aktualnej-i-prognozowanej-sytuacji-synoptycznej-i-hydrologicznej-4
https://www.imgw.pl/wydarzenia/komunikat-imgw-pib-o-aktualnej-i-prognozowanej-sytuacji-synoptycznej-i-hydrologicznej-1
https://www.imgw.pl/wydarzenia/niz-genuenski-boris-prognoza-pogody-na-okres-12-15-09-2024-r
https://www.gov.pl/web/rcb/raport-dobowy
https://www.ceam.es/ceamet/SST/index.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Szlak_ni%C5%BC%C3%B3w_Vb_wed%C5%82ug_W._Van_Bebbera
https://www.climameter.org/20240913-15-storm-borisMon, 16 Sep 2024 - 90 - 81. Jak wielkie wybuchy wulkanów zmieniały historię
Wracamy do tematu katastrof i opowiadamy o wielkich zakrętach w historii ludzkości, wywołanych przez erupcje wulkanów:
Jaka katastrofa sprzed 70 tys. lat odcisnęła się na naszym DNA?Co w wiekach ciemnych przygnało Słowian do Europy Środkowo-Wschodniej?Jak erupcja na Islandii doprowadziła do niepokojów w Europie, wliczając w to rewolucję francuską?Dlaczego 1816 został nazwany “rokiem bez lata”?
Wskazujemy okoliczności i historyczne skutki tych naturalnych katastrof. Przedstawiamy dowody znalezione w rdzeniach lodowych, słojach drzew i osadach jeziornych. Prezentujemy najnowsze badania.
Ilustracja na okładce: Jean-Pierre Houël, Szturm na Bastylię, 1789
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
Wąskie gardło sprzed 70 tys. lat
https://pl.wikipedia.org/wiki/Katastrofa_wulkanu_Toba
https://en.wikipedia.org/wiki/Youngest_Toba_eruption
https://en.wikipedia.org/wiki/Population_bottleneck
https://en.wikipedia.org/wiki/Minimum_viable_population
https://www.livescience.com/29130-toba-supervolcano-effects.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Founder_effect#Among_human_populations
https://www.sci.news/othersciences/anthropology/pleistocene-human-bottleneck-12232.html
https://www.science.org/doi/10.1126/science.abq7487
Rok 536
Kyle Harper, “Los Rzymu. Klimat, choroby i koniec imperium”, Wydawnictwo Napoleon V, 2021
https://www.science.org/content/article/why-536-was-worst-year-be-alive
https://history.fas.harvard.edu/files/gibbons_a_2018_science_mag_re_ad536.pdf
https://cp.copernicus.org/preprints/cp-2022-23/cp-2022-23-manuscript-version4.pdf
https://www.researchgate.net/figure/Volcanic-radiative-forcing-536-544-CE-estimated-from-ice-core-records-a-Reconstructed_fig5_301312585Tue, 10 Sep 2024 - 89 - 80. Nauka na czasie: Skąd upały we wrześniu i czy astronauci wrócą wreszcie z orbity
Mówimy o upałach i pyłach przywiewanych znad Rosji oraz o spektakularnej wpadce wielkiej firmy, która sprawiła, że dwoje astronautów nie może wrócić na Ziemię.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe doniesienia. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
Upały
https://modele.imgw.pl/
https://www.imgw.pl/wydarzenia/prognoza-wartosci-maksymalnej-temperatury-powietrza-w-dniu-30-sierpnia-2024-roku-na-tle
https://imgw.pl/wydarzenia/prognoza-wartosci-maksymalnej-temperatury-powietrza-w-dniu-3-wrzesnia-2024-roku-na-tle
https://hydro.imgw.pl/#/
https://www.imgw.pl/wydarzenia/synoptyczna-prognoza-pogody-na-tydzien-02-09-08-09-2024-r
https://wyborcza.pl/7,75400,31265834,weekend-chlodniejszy-ale-sloneczny-od-poniedzialku-wracaja.html
Astronauci
https://arstechnica.com/space/2024/05/the-surprise-is-not-that-boeing-lost-commercial-crew-but-that-it-finished-at-all/
https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=61434.msg2620745
https://arstechnica.com/space/2024/09/starliners-speaker-began-emitting-strange-sonar-noises-on-saturday/
https://wyborcza.pl/7,75400,31242558,mieli-spedzic-na-orbicie-osiem-dni-utkneli-na-osiem-miesiecy.html#S.embed_link-K.C-B.1-L.1.zw
https://www.nasa.gov/news-release/nasa-decides-to-bring-starliner-spacecraft-back-to-earth-without-crew/
https://www.space.com/strange-noise-boeing-starliner-spacecraftTue, 03 Sep 2024 - 88 - 79. Czy glutaminian sodu szkodzi i inne odpowiedzi na trudne pytania - część 6
Naukowo wyjaśniamy zagadkowe zjawiska, rozwiewamy popularne przesądy i mity:
Czy glutaminian sodu szkodzi zdrowiu?Dlaczego ocean właśnie stygnie, skoro jest globalne ocieplenie?Jak działają silniki odrzutowe w przestrzeni kosmicznej, skoro nie mogą się odpychać od powietrza?Czy jak zrobię zeza, to mi tak zostanie?Dlaczego w ciele człowieka jedne narządy występują parami, a inne nie?Czy rzeczywiście używamy 10% mózgu?
To szósty odcinek z tego cyklu - poprzednie zestawy pytań i odpowiedzi znajdziecie w odcinkach: 30, 31, 70, 73 i 75.
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://www.climate.gov/news-features/event-tracker/atlantic-nina-verge-developing-heres-why-we-should-pay-attention
https://en.wikipedia.org/wiki/Atlantic_Equatorial_mode
https://www.youtube.com/watch?v=e-TXdddWODs
https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_odrzutowy
https://spacex.com.pl/baza-wiedzy/silniki-rakietowe
https://www.wired.com/story/sorry-sandra-bullock-a-fire-extinguisher-is-a-lousy-thruster/
https://ftp.idu.ac.id/wp-content/uploads/ebook/tdg/DESIGN%20SISTEM%20DAYA%20GERAK/Fundamentals%20of%20Rocket%20Propulsion.pdf
https://heliooptometry.ca/blog/is-crossing-your-eyes-bad-for-you
https://www.optometristsclinic.com/b/is-crossing-your-eyes-harmful
https://flei.com/10-vision-myths/
https://www.crazynauka.pl/nie-rob-zeza-bo-tak-ci-zostanie-prawda-czy-falsz/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Zez
https://pl.wikipedia.org/wiki/AmblyopiaTue, 27 Aug 2024 - 87 - 78. Nauka na czasie: dlaczego zalało Warszawę i wyginęły dinozaury, ale nie ptaki?
Mówimy o sekwencji zdarzeń, która doprowadziła do zalania Warszawy oraz o tym, co wybiło dinozaury i jak pozwoliło to rozwinąć skrzydła ptakom.
Cykl “Nauka na czasie” to lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Takie odcinki publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień:
https://www.science.org/doi/10.1126/science.adk4868
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adp0114
https://www.sciencealert.com/traces-of-dinosaur-catastrophe-found-in-genes-of-todays-birds
https://science.nasa.gov/earth/climate-change/steamy-relationships-how-atmospheric-water-vapor-amplifies-earths-greenhouse-effect/
https://wyborcza.pl/7,75400,31238601,skad-wziely-sie-rekordowe-poniedzialkowe-opady-deszczu-i-dlaczego.html
https://windy.com
https://www.facebook.com/InfoMeteoWarszawaTue, 20 Aug 2024 - 86 - 77. Kryminały, tajemnice i Karkonosze
W tym trochę nietypowym odcinku rozmawiamy z gościem, pisarzem Sławkiem Gortychem, o jego “Karkonoskiej serii kryminalnej”, czyli kryminałach karmionych powojenną historią Karkonoszy. O tym, czy “ziemie odzyskane” faktycznie zostały “odzyskane”, o nazistowskich zbrodniarzach ukrywających się na Dolnym Śląsku, o wiązaniu twardych faktów z fikcją oraz prawdziwie rzetelnej popularyzacji nauki w powieściach kryminalnych.
To nie jest odcinek sponsorowany, ale i tak zachęcamy Was do przeczytania książek Sławka z “Karkonoskiej serii kryminalnej”, bo to naprawdę ciekawe pozycje:
“Schronisko, które przestało istnieć”
“Schronisko, które przetrwało”
“Schronisko, które spowijał mrok”
https://publicat.pl/?s=gortych
A tu Sławek opisuje swoje karkonoskie śledztwa historyczne (zajrzyjcie też do zalinkowanych tam jego profili w social mediach):
https://zagubionywkarkonoszach.wordpress.com/
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Wed, 14 Aug 2024 - 85 - 76. Nauka na czasie: jak naprawdę ma na imię słoń i awarie ludzkich mózgów
Dziś mówimy o słoniowych imionach czyli niezwykłej nieludzkiej komunikacji oraz o tym, jak wcześnie rozpoznać awarię ludzkiego mózgu.
Cykl “Nauka na czasie” to lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
https://www.nia.nih.gov/health/alzheimers-causes-and-risk-factors/what-causes-alzheimers-disease
https://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/2821669
https://www.medrxiv.org/content/10.1101/2024.06.12.24308839v2.full-text
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC10200234/
https://link.springer.com/article/10.1007/s10389-023-02017-w
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31556570/ https://peerj.com/articles/17767/
https://www.nature.com/articles/s41559-024-02420-w
https://news.stanford.edu/stories/2024/07/male-elephants-signal-let-s-go-with-deep-rumbles
https://www.nature.com/articles/s42003-024-06133-5
https://www.sciencedaily.com/releases/2024/06/240610140148.htm
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)00761-9
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0306601Tue, 06 Aug 2024 - 84 - 75. Czy można jeść przed pływaniem i inne naukowe odpowiedzi na trudne pytania - część 5
Kolejny odcinek, w którym naukowo wyjaśniamy codzienne zjawiska, popularne przesądy i faktoidy, nad którymi zwykle nie mamy czasu głębiej się zastanowić:
Skąd się bierze kolka podczas wysiłku fizycznego?
Dlaczego szampony i mydła mogą mieć różne kolory, a piana z nich powstająca jest zawsze biała?
Czy bezpiecznie jest jeść tuż przed pływaniem?
Dlaczego odpowiednio dmuchając potrafimy zrobić tak, że powietrze wychodzi ciepłe lub zimne?
Dlaczego piegi stają się widoczne pod wpływem słońca?
Dlaczego ptaki nie są rażone prądem, kiedy siadają na przewodach elektrycznych?
To piąty odcinek z tego cyklu - poprzednie zestawy pytań i odpowiedzi znajdziecie w odcinkach: 30, 31, 70 i 73.
A jeśli macie jakieś pytania, zamieśćcie je w komentarzach!
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4281377/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2796944
https://www.athens-science-festival.gr/en/blog_en/why-does-a-colored-soap-produce-white-foam/
https://www.scienceabc.com/eyeopeners/why-is-soap-foamlather-always-white-colored.html
https://www.researchgate.net/publication/376548273_To_swim_or_not_to_swim_after_eating_a_randomised_controlled_crossover_feasibility_trial
https://www.medicinenet.com/summer_debunking_summer_health_myths/views.htm
https://www.redcross.org/take-a-class/resources/articles/eating-before-swimming-myth
https://www.britannica.com/story/is-it-really-dangerous-to-swim-after-eating https://www.thenakedscientists.com/get-naked/experiments/why-your-breath-sometimes-warm-and-sometimes-cold
https://www.sciencefocus.com/science/why-does-blowing-hard-on-our-hands-cool-them-but-just-breathing-on-them-warm-themTue, 30 Jul 2024 - 83 - 74. Nauka na czasie: korzyści z dobrej kupy i (być może) pewnych narkotyków
Mówimy o coraz ciekawszych, bo wreszcie dopuszczalnych badaniach nad wpływem narkotyków na ludzkie mózgi oraz o tym, że schemat chodzenia na kupę zdradza zaskakująco dużo informacji o naszym zdrowiu.
Cykl “Nauka na czasie” to lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień:
https://www.nature.com/articles/s41586-024-07624-5
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2206443
https://wyborcza.pl/7,75400,31151862,mozg-po-psylocybinie-amerykanie-przeprowadzili-wazne-badanie.html
https://www.cell.com/cell-reports-medicine/fulltext/S2666-3791(24)00360-4Tue, 23 Jul 2024 - 82 - 73. Dlaczego ćmy lecą do lampy i inne naukowe odpowiedzi na trudne pytania - część 4
Naukowe wyjaśnienia codziennych zjawisk i popularnych przesądów, nad którymi zwykle nie mamy czasu głębiej się zastanowić:
Co sprawia, że ćmy lecą do światła?
Czy smaki na języku odczuwamy w ściśle określonych strefach?
Czy rzeczywiście najwięcej ciepła ucieka przez głowę?
Dlaczego skaleczenie papierem tak boli?
Czy zjedzenie surowych ziemniaków wywołuje gorączkę?
Czy siedzenie na zimnym sprawia, że można dostać wilka?
To już czwarty odcinek tego typu. Zapraszamy Was też do wysłuchania poprzednich odcinków naszego podcastu z pytaniami i naukowymi odpowiedziami. To były numery: 71, 30 i 31. Koniecznie podsyłajcie nam swoje pytania!
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://www.nature.com/articles/s41467-024-44785-3
https://www.nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/ojczysty-dodaj-do-ulubionych/ciekawostki-jezykowe/ZLAPAC_WILKA
https://demagog.org.pl/analizy_i_raporty/demagog-rujnuje-faktoidy-wilk-od-siedzenia-na-zimnym/
https://www.medme.pl/artykuly/mity-medyczne-nie-siadaj-na-betonie-bo-dostaniesz-wilka,34858.html
https://www.doz.pl/czytelnia/a16612-Zapalenie_korzonkow__przyczyny_objawy_leczenie
https://www.crazynauka.pl/dlaczego-skaleczenie-papierem-boli/
https://www.livescience.com/paper-cuts-pain
https://wexnermedical.osu.edu/blog/why-do-papercuts-hurt-so-much
https://www.crazynauka.pl/strefy-smakowe-na-jezyku-nie-istnieja/
https://www.crazynauka.pl/czy-surowe-ziemniaki-moga-wywolac-goraczke/
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC9648270/Tue, 16 Jul 2024 - 81 - 72. Nauka na czasie: zaskakujący huragan i nocny alarm na Stacji Kosmicznej
Mówimy o eksplozji rosyjskiego satelity, która zagroziła załodze Międzynarodowej Stacji Kosmicznej oraz o rekordowym huraganie Beryl, zadziwił i przestraszył klimatologów.
Cykl “Nauka na czasie” to lżejszy format naszego podcastu, w którym omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
Huragan Beryl:
https://journals.plos.org/climate/article?id=10.1371%2Fjournal.pclm.0000186
https://apnews.com/article/hurricane-beryl-caribbean-8cf6928baf7c69554c48625fabd4a1b3
https://www.sciencenews.org/article/hurricane-beryl-climate-records
https://www.bbc.com/news/articles/c9r3g572lrno
https://www.nhc.noaa.gov/aboutsshws.php
https://apnews.com/article/hurricane-beryl-texas-7dfd5353671ee30d0c6d11518ea5a370
https://www.climate.gov/news-features/event-tracker/category-5-hurricane-beryl-makes-explosive-start-2024-atlantic-season
https://www.axios.com/2024/06/06/heat-wave-ocean-temperatures
Problemy na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej:
https://en.wikipedia.org/wiki/Resurs-P
https://twitter.com/LeoLabs_Space/status/1808574616194912610Tue, 09 Jul 2024 - 80 - 71. Czy zasada 5 sekund działa i inne naukowe odpowiedzi na trudne pytania - część 3
W tym odcinku Podcastu Crazy Nauki serwujemy Wam naukowe wyjaśnienia codziennych zjawisk, nad którymi zwykle nie mamy czasu głębiej się zastanowić. Jak choćby:
🤔 Dlaczego kolory blakną na słońcu?
🤔 Jak ocalić puszkę ze wzburzoną colą przed "wybuchnięciem"?
🤔 Dlaczego po kawie tak wiele osób biega do toalety na jedynkę i dwójkę?
W tym odcinku sprawdzamy też prawdziwość ugruntowanych przekonań na temat:
🔹 Przeciągów
🔹 Wietrzenia podczas upałów
🔹 Słynnej zasady 5 sekund
Zapraszamy Was do posłuchania najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauki!
Pytania i odpowiedzi znajdziecie też w odcinkach nr 30 i 31.
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Rozdziały:
(0:00) Cześć :)
(03:38) Czy wietrzyć podczas upałów?
(13:50) Czy od przeciągu się choruje?
(27:38) Co to znaczy, że kogoś "przewiało"?
(33:56) Dlaczego po kawie chce się siku i kupę?
(41:43) Dlaczego kolory blakną na słońcu?
(50:05) Czy reguła "5 sekund" działa?
(58:30) Dlaczego puszka coli "wybucha" i co z tym zrobić?
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
Wietrzenie podczas upałów
https://wyborcza.pl/7,145452,20312125,jak-fizycy-radza-sobie-z-wentylatorem.html
https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego,w-upalne-dni-mozna-otwierac-okna--lekarka-mowi--co-robic--by-w-pokoju-panowal-chlod,artykul,46398534.html
Przeciągi a choroby i bóle
https://www.msdmanuals.com/en-gb/professional/infectious-diseases/respiratory-viruses/common-cold
https://www.nytimes.com/2005/11/22/health/the-claim-cold-weather-can-cause-a-cold.html
https://www.medicalnewstoday.com/articles/323431#cold-weather-and-viruses
https://www.instagram.com/p/C4ppbshopV4/
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0360132322007673Tue, 02 Jul 2024 - 79 - 70. Nauka na czasie: troskliwy jak neandertalczyk i wielka tajemnica Księżyca
O neandertalczykach opiekujących się dzieckiem z zespołem Downa i przywiezieniu przez chińską sondę skał z niewidocznej strony Księżyca.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami (a przynajmniej tak się staramy 😉).
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
Chiny na Księżycu
https://en.wikipedia.org/wiki/Far_side_of_the_Moon
https://www.nytimes.com/2024/06/25/science/change-6-china-earth-moon.html
https://www.universetoday.com/167521/chinas-change-6-probe-sample-moon-far-side/
https://wyborcza.pl/7,75400,31089794,chinska-sonda-chang-e-6-dostarczyla-na-ziemie-pierwsze-probki.html
https://en.wikipedia.org/wiki/Chang%27e_6
Neandertalczycy
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adn9310
https://humanorigins.si.edu/evidence/genetics/ancient-dna-and-neanderthals
https://www.science.org/content/article/bones-reveal-first-evidence-down-syndrome-neanderthals
https://www.crazynauka.pl/nobel-2022-z-medycyny-dla-svante-paabo-za-badania-genomu-neandertalczykow-i-innych-naszych-krewnych/Thu, 27 Jun 2024 - 78 - 69. Szkocja: 7 naukowych zaskoczeń
7 naukowych zaskoczeń, jakich doznaliśmy w Szkocji. Poprowadziliśmy popularnonaukową wyprawę po tym cudnym kraju i mamy dla Was kilka perełek. Warto o nich wiedzieć, nawet jeśli się tam nie wybieracie. A może raczej jeszcze nie wiecie, że się tam wybieracie 😉
Bo Szkocja to miejsce, w którym historia - naturalna i ta tworzona przez ludzi - wyprawiały dzikie harce. Fascynujące harce. Mamy podstawy, by sądzić, że zaskoczą Was tak, jak nas zaskoczyły.
Zapraszamy Was do posłuchania najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauki!
Wyprawę do Szkocji zorganizowaliśmy wraz z biurem podróży One Small Step. A ponieważ wiemy już, że będą kolejne wyprawy z nami, to Was na nie zapraszamy. Niedługo będą zapisy na nową edycję!
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka
A tu jest relacja z naszej wyprawy:
https://www.onesmallstep.travel/post/szkocja-29-05-06-06-2024-takbylo
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109Sat, 22 Jun 2024 - 77 - 68. Tornada: najgroźniejsze, największe, najdziwniejsze
Wracamy do naszych ulubionych tematów katastroficznych. Opowiadamy o jednym z najbardziej efektownych, ale i niszczycielskich zjawisk, jakie można zobaczyć na Ziemi - trąbie powietrznej albo tornadzie. Mówimy o tornadach największych, najgroźniejszych, najdziwniejszych, ale też o tym, jak one właściwie powstają i czy mamy szanse przewidywać ich pojawienie się.
Zapraszamy Was do posłuchania najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauki!
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://www.nssl.noaa.gov/about/history/may3rd/
https://www.smithsonianmag.com/history/the-great-japan-earthquake-of-1923-1764539/
https://imgw.pl/wydarzenia/czy-w-polsce-mamy-aleje-tornad
https://journals.ametsoc.org/view/journals/mwre/145/4/mwr-d-16-0146.1.xml
https://www.geographicus.com/P/AntiqueMap/tokyofire-tokyoimperial-1923
https://www.britannica.com/event/Tokyo-Yokohama-earthquake-of-1923
https://en.wikipedia.org/wiki/Fire_whirl
https://histmag.org/20-lipca-1931-traba-powietrzna-pustoszy-Lublin-8183
https://weather.com/safety/tornado/news/2021-03-19-record-breaking-tornadoes-us
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tri-State_Tornado
https://pl.wikipedia.org/wiki/Tornado_Valletta
https://journals.ametsoc.org/view/journals/mwre/58/5/1520-0493_1930_58_205_stioat_2_0_co_2.xml
https://imgw.pl/wydarzenia/czy-w-polsce-mamy-aleje-tornadTue, 11 Jun 2024 - 76 - 67. Nauka na czasie: Wylęg cykad w USA i co marszczy AI?
Opowiadamy o tym, co naprawdę wyrabiają cykady w Stanach Zjednoczonych i jak to się mija z niektórymi doniesieniami mediów. Oraz o zastosowaniu sztucznej inteligencji, o którym pewnie nie słyszeliście, a zdecydowanie powinniście.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
Cykady
https://www.sciencefocus.com/nature/cicada-pee
https://naturalhistory.si.edu/education/teaching-resources/life-science/periodical-cicadas
https://eu.usatoday.com/story/news/nation/2024/05/18/how-long-will-cicadas-be-here/73731750007/
https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2021/07/20/noise-myths-cicada/
https://www.cbsnews.com/news/cicadas-2024-maps-will-emerge-in-the-u-s-this-spring-mid-may-where-to-see-cicada/
https://ca.news.yahoo.com/cicadas-spotted-illinois-see-us-123011439.html
AI i białka
https://www.nature.com/articles/s41586-024-07487-w
https://blog.google/technology/ai/google-deepmind-isomorphic-alphafold-3-ai-model/
https://en.wikipedia.org/wiki/AlphaFold
https://www.fastcompany.com/91121234/alphafold-3-google-deepmind-drug-discovery-disease
https://pl.khanacademy.org/science/biology/macromolecules/proteins-and-amino-acids/a/orders-of-protein-structureTue, 21 May 2024 - 75 - 66. Pierwsza polska elektrownia jądrowa: pytania i odpowiedzi
Czy Polska potrzebuje energii z atomu? Czy nasza elektrownia jądrowa będzie bezpieczniejsza od tych w Czarnobylu czy Fukushimie? Czy stawianie elektrowni jądrowej nad Bałtykiem powinno budzić obawy?
Naszym tematem jest pierwsza Polska Elektrownia Jądrowa, która ma powstać w Choczewie. Skupiamy się na bezpieczeństwie tej technologii, biorąc w krzyżowy ogień pytań specjalistę ds. rdzenia reaktora z Polskich Elektrowni Jądrowych. Z jego pomocą rozprawiamy się z mitami na temat działania współczesnych elektrowni jądrowych. I tak, pytamy go też o to, czy czeka nas drugi Czarnobyl lub druga Fukushima (spoiler alert: NIE czeka). Oraz rozmawiamy z biologiem morskim na temat tego, co dla Bałtyku oznacza sąsiedztwo elektrowni jądrowej.
Jest to odcinek sponsorowany, którego partnerem są Polskie Elektrownie Jądrowe. Jeszcze więcej na ten temat będziecie mogli się dowiedzieć podczas Pikniku Nauki Fahrenheita, który odbędzie się 26 maja w Gdańsku. Jego organizatorami są Uczelnie Fahrenheita oraz Centrum Nauki Hevelianum. Będziemy mieć przyjemność prowadzić tę imprezę i gorąco Was na nią zapraszamy!
Strona Pikniku:
https://faru.edu.pl/pl/piknik-faru-2024
Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://blog.p.lodz.pl/komentarze/rozwoj-energetyki-jadrowej-w-polsce
https://bip.mos.gov.pl/fileadmin/user_upload/bip/prawo/inne_projekty/PPEJ/Program_polskiej_energetyki_jadrowej.pdf
https://www.prawo.pl/biznes/ekspert-odpady-z-elektrowni-jadrowych-sa-mniej-grozne-niz-z-kopalni,158863.html
https://world-nuclear.org/nuclear-essentials/how-can-nuclear-combat-climate-change
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214993714000050
https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energyhttps://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/rola-energii-jadrowej-w-scenariuszach-ograniczenia-ocieplenia-do-1-5c-wedlug-ipcc-362
https://ppej.pl/materialy-do-pobrania/materialy-informacyjne
https://fota4climate.org/2023/11/16/opinia-ekspercka-do-raportu-oos-pierwszej-elektrowni-jadrowej-w-polsce/
https://ppej.pl/o-projekcie/fakty-i-mity-na-temat-elektrowni-na-pomorzuTue, 14 May 2024 - 74 - 65. Nauka na czasie: dziwne ślady na Marsie i co mają wiewiórki do dawnych epidemii
Opowiadamy o bakteriach, wychodząc od oczerniania wiewiórek i wybielania szczurów w kontekście przyczyn dawnych epidemii, a kończąc na domniemanych mikroorganizmach żyjących niegdyś na Marsie, co przybliża nas do bodaj największego kosmicznego odkrycia, jakie może nas czekać w ciągu kolejnych lat.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
Choroby zakaźne:
https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.1715640115
https://www.pnas.org/doi/pdf/10.1073/pnas.2209816119
https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.2221925120
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36508668/
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(24)00446-9
https://www.gov.pl/web/wsse-poznan/dzuma
https://www.mp.pl/pacjent/choroby-zakazne/choroby/zakazenia-bakteryjne/164123,trad
https://www.medicover.pl/o-zdrowiu/trad-wystepowanie-przyczyny-objawy-i-leczenie,6376,n,3707
https://www.mp.pl/covid19/covid19-aktualnosci/272775,w-wuhanie-przed-pandemia-sprzedano-ponad-47-tys-dzikich-zwierzatTue, 07 May 2024 - 73 - 64. Kominy hydrotermalne: źródło dziwnego życia w oceanach i kosmosie
Przez szczeliny w dnie oceanu plują nieprzyzwoicie gorącą wodą i życiodajnymi substancjami. Wyloty tych podmorskich “gejzerów” obudowują się imponującymi kominami, wokół których żyją niespotykane nigdzie indziej organizmy - ekstremofile opierające swoje istnienie nie na energii świetlnej (fotosyntezie), ale na starszym systemie zwanym chemosyntezą.
Wydaje nam się, że znamy naszą Ziemię od podszewki, a tymczasem kominy hydrotermalne zostały odkryte dopiero niespełna 50 lat temu! Dziś już wiemy, że jest ich mnóstwo w oceanach - i to nie tylko ziemskich, ale i najprawdopodobniej w tych, które znaleźć można na lodowych księżycach Jowisza i Saturna.
Zapraszamy Was do posłuchania najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauki!
Tu wspomniana na początku naukowa wyprawa do Szkocji - ostatnie dwa miejsca, ostatnia chwila na zgłoszenie się:
https://www.onesmallstep.travel/szkocjacrazynauka
Jeśli Wam się spodoba, zajrzyjcie do nas na Patronite i rozważcie wsparcie:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
https://divediscover.whoi.edu/hydrothermal-vents/ventbasics/
https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/black-smoker
https://www.whoi.edu/oceanus/feature/the-discovery-of-hydrothermal-vents/
https://www.whoi.edu/feature/history-hydrothermal-vents/discovery/1977.html
https://deepoceaneducation.org/topic/hydrothermal-vents/
https://www.whoi.edu/feature/history-hydrothermal-vents/discovery/1979-2.html
https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-94-007-6644-0_5-1
https://oceanservice.noaa.gov/facts/vents.html
Fotografia na okładce: Oregon State UniversityWed, 01 May 2024 - 72 - 63. Auta elektryczne: Czy są naprawdę czystsze? Czy sprawdzają się w Polsce?
Opowiadamy o alternatywach dla samochodów spalinowych w kontekście Polski: które rozwiązania sprawdzają się już teraz, a które mogą sprawdzić się w nie tak znów odległej przyszłości? Skąd brać czysty prąd i wodór w kraju, który na węglu stoi? Czy mamy wystarczająco dużo stacji ładowania, żeby zdać się na elektryki? A może przyszłością są samochody wodorowe?
Prof. dr hab. inż. Grzegorz Karwasz, fizyk z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w ToruniuKarol Rewczuk, manadżer ds. elektryfikacji i zrównoważonego rozwoju w Volvo Car PolandJest to odcinek sponsorowany na temat elektromobilności, którego partnerem jest Volvo Car Poland.Więcej o elektromobilności będziecie mogli się dowiedzieć podczas Pikniku Nauki Fahrenheita, który odbędzie się 26 maja w Gdańsku. Jego organizatorami są Uczelnie Fahrenheita i Centrum Nauki Hevelianum. Będziemy mieć przyjemność prowadzić tę imprezę i gorąco Was na nią zapraszamy!
Sprawdzamy też, czy prawdą jest, jakoby auta elektryczne emitowały więcej dwutlenku węgla niż spalinowe? I czy rzeczywiście tak często płoną, jak się o tym słyszy? Porównujemy dane na ten temat i pytamy o to ekspertów.
A są nimi:
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł. Oto one:
Porównanie emisyjności i kosztów eksploatacji aut spalinowych i elektrycznych:
https://wysokienapiecie.pl/87572-po-co-nam-auta-elektryczne-na-wegiel/
Samochody elektryczne:
https://elektromobilni.pl/liczba-samochodow-elektrycznych-w-polsce-wzrosla-o-polowe/
https://elektromobilni.pl/samochody-elektryczne-z-duzym-wzrostem-sprzedazy-rok-do-roku/
https://wysokienapiecie.pl/krotkie-spiecie/pspa-pzpm-liczba-rejestracji-aut-osobowych-z-wtyczk-wzros-a-o-31-r-r-w-i-2024-r/
http://www.cepik.gov.pl/statystyki
https://twitter.com/remizacompl/status/1766906597488377926
https://motoryzacja.interia.pl/wiadomosci/bezpieczenstwo/news-pozary-aut-elektrycznych-nowe-dane-ze-strazy-pozarnej,nId,7397119Fri, 26 Apr 2024 - 71 - 62. Nauka na czasie - Dubaj pod wodą i wyjątkowa czarna dziura
Opowiadamy o prawdziwych przyczynach powodzi błyskawicznej, która tydzień temu nawiedziła Dubaj oraz o największej czarnej dziurze pochodzenia gwiazdowego, jaką udało się do tej pory zaobserwować i o udziale Polaków w tym odkryciu.
To odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, czyli lżejsza wersja naszego podcastu, w której omawiamy dwa wybrane naukowe newsy. Cykl ten publikujemy co drugi tydzień, na przemian z dłuższymi odcinkami.
Rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
https://patronite.pl/crazynauka
Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
https://buycoffee.to/crazynauka
A tu znajdziecie nasze koszulki 😊https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy z wielu źródeł.
Linki do badań, omówień i dodatków:
https://theconversation.com/dont-blame-dubais-freak-rain-on-cloud-seeding-the-storm-was-far-too-big-to-be-human-made-228272
https://www.bbc.com/news/science-environment-68839043https://edition.cnn.com/2024/04/17/weather/dubai-rain-flooding-climate-wednesday-intl/index.html
https://edition.cnn.com/2024/04/22/weather/dubai-flooding-before-after-satellite-climate/index.html
https://ag.arizona.edu/~lmilich/dry.html
https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Gaia/Gaia_discovers_a_new_family_of_black_holesTue, 23 Apr 2024
Podcasts semelhantes a Crazy Nauka
Gość Radia ZET Beata Lubecka- Cyprian Majcher Cyprian Majcher
- Mój Świat Damian Szewczyk, Filip Klarzyński
- Podcast Wojenne Historie Historia II wojny światowej
- Opowiem Ci historię Kamil Barnowski
- Kryminatorium Kryminatorium
- WojewódzkiKędzierski Kuba Wojewódzki , Piotr Kędzierski
- ZŁO - Zbrodnia Łowca Ofiara Marta Kiermasz
- Olga Herring True Crime Olga Herring
- Kryminalia Podcast kryminalny | Kuba
- Laboratorium zbrodni. Podcast Crazy Nauka Polskie Radio S.A.
- Radio Wnet Radio Wnet
- Podcast Historyczny Rafał Sadowski
- Zbrodnie Bez Cenzury Renata z Worka Kości
- Historia dla dorosłych RMF FM
- Misja specjalna RMF FM
- Olga Herring w RMF FM RMF FM
- Poranna rozmowa w RMF FM RMF FM
- Sceny zbrodni RMF FM
- Techstorie - rozmowy o technologiach TOK FM - Sylwia Czubkowska, Joanna Sosnowska
- Zbrodnie Prowincjonalne Zbrodnie Prowincjonalne
- Żurnalista - Rozmowy bez kompromisów zurnalistapl
Outros Podcasts de Educação
- Radio Naukowe Radio Naukowe - Karolina Głowacka
- Nauka To Lubię Tomasz Rożek
- Mówią Świadkowie Radio Paranormalium
- W Stronę Długowieczności Krzysztof Łoniewski i prof. Marek Postuła
- Relaksacje - Pan od Stresu Wojciech Cechowski
- Pszczele Wieści dla dzieci Radio Warroza
- What's Up Docs? BBC Radio 4
- ZOE Science & Nutrition ZOE
- Something You Should Know Mike Carruthers | OmniCast Media
- Kampus Nauka Radio Kampus
- Kryminalna Retrospektywa - studium przypadku - analiza spraw kryminalnych Aleksandra Jagiełło
- Podcast de Juan Ramón Rallo Juan Ramón Rallo
- Lex Fridman Podcast Lex Fridman
- Techno Český rozhlas
- The Future of Work Podcast International Labour Organization
- Ancient Aliens PodcastOne
- Ekonomia i cała reszta Kamil Fejfer i Łukasz Komuda
- الأعمال الكاملة لـ د. مصطفى محمود Podcast Record
- Łapacz słów. Podcast o języku Olga Woźniak
- Szkoła Bardzo Wieczorowa Radia Katowice Radio Katowice S.A.
