Filtrar por gênero
Autorski wybór najważniejszych wydarzeń politycznych, społecznych i kulturalnych z ostatnich 7 dni na świecie. Z udziałem dziennikarzy, ekspertów, uczestników życia politycznego, no i Dariuszem Rosiakiem oczywiście. --------------------------------------------- Odwiedź nas na: ➡️ http://raportostanieswiata.pl
- 806 - Raport o książkach – Jerzy Jarniewicz „TRANS czyli transfer, transgresja, translacja”
A co jeśli w przekładzie literackim nie idzie wcale o podobieństwo, tylko o różnicowanie?
Czy zadaniem tłumacza i wartością absolutną jego pracy jest rzeczywiście maksymalne zbliżenie się do oryginału? A może w przekładzie nie chodzi wcale o powielanie, ale o zmianę, nie o zastępowanie, tylko o wzbogacanie?
Bo „czyż przekład nie jest między innymi po to, by nasz język dzięki spotkaniu z obcym wyszedł poza utarte szlaki, wypuścił się w nieznane?”
To pytania, które w swojej nowej książce „TRANS czyli transfer, transgresja, translacja” zadaje tłumacz, poeta i krytyk literacki Jerzy Jarniewicz.
Dlaczego, myśląc o przekładach literackich, skupiamy się najczęściej na tym, co w tłumaczeniu umyka, ginie, a rzadko zastanawiamy się nad tym, co przekład wnosi do naszego języka i jak pobudza literaturę do wiecznego życia?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Jerzy Jarniewicz
Książka: Jerzy Jarniewicz, „TRANS czyli transfer, transgresja, translacja”, Wydawnictwo Officyna
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 12 Jan 2026 - 1h 27min - 805 - Raport o stanie świata - 10 stycznia 2026
Wiceprezydent USA J.D. Vance powiedział, że Grenlandia ma „krytyczne” znaczenie dla Stanów Zjednoczonych i świata w wypadku ataku Rosji albo Chin, i skrytykował Europę za brak ochrony tego terytorium. Rzeczniczka Białego Domu potwierdziła, że prezydent Trump nie wyklucza użycia siły militarnej do przejęcia Grenlandii. Liderzy sześciu państw europejskich, w tym Polski, zadeklarowali, że tylko Dania i Grenlandia mają prawo do regulowania relacji między sobą. Jak daleko posunie się prezydent Trump w celu przejęcia Grenlandii? Jak retoryka Trumpa wpływa na europejskich sojuszników Ameryki? Czy stanowi ona zagrożenie dla spójności NATO?
Prezydent Zełenski przeprowadził zmiany na kluczowych stanowiskach w resortach związanych z bezpieczeństwem kraju. Kim jest nowy szef Biura Prezydenta, Kyryło Budanow, i dlaczego to on zastąpił Andrija Jermaka?
Po amerykańskiej operacji w Wenezueli nie ustają prześladowania przeciwników reżimu. Za wypowiedzi na tematy polityczne grozi więzienie. Jak wygląda codzienność w Caracas? Czy amerykańska akcja z ubiegłego weekendu zmieniła cokolwiek w życiu jego mieszkańców?
W Aleppo syryjskie wojska rządowe biją się z Kurdami kontrolującymi część miasta. Dlaczego wojska kurdyjskie, kontrolujące jedną trzecią Syrii, nie zintegrowały się z armią rządową i jakie to ma znaczenie dla przyszłości Syrii?
Koncern Lego wprowadza nowe rozwiązania technologiczne do modeli klocków, które od prawie 50 lat w tradycyjnej formie towarzyszą dzieciom na całym świecie. Koniec fajnej zabawy czy początek nowej?
A także: o bezradności i skuteczności organizacji międzynarodowych.
Rozkład jazdy:
(02:38) Piotr Szymański: Amerykanie chcą Grenlandii – co na to NATO?
(29:26) Bartosz Cichocki: Zmiany w instytucjach bezpieczeństwa Ukrainy
(1:00:08) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Dlaczego pijemy colę w kinie
(1:06:22) Podziękowania
(1:13:08) Marcin Żyła i Doma Matejko: Życie codzienne w Caracas
(1:30:19) Karol Wasilewski: Kurdowie przeciw rządowi centralnemu Syrii
(1:51:59) Maciej Kośmicki: Lego i nowe technologie
(2:15:10) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 10 Jan 2026 - 2h 17min - 804 - Raport o sztucznej inteligencji – 2026: a może czas się zaprzyjaźnić?
Poprzedni rok był dla branży AI najbardziej dochodowy, ale z perspektywy zwykłych ludzi zaczęło pojawiać się coraz więcej wątpliwości, czy rewolucja sztucznej inteligencji przyniesie wymierne korzyści, czy raczej będzie bańką, która napędzi światowy kryzys.
Rozpoczynający się nowy rok będzie być może rokiem prawdy i weryfikacji. Czy AI spełni pokładane w niej ogromne oczekiwania? W jaki sposób zmieni w 2026 roku życie przeciętnych odbiorców?
🔵 W tym odcinku porozmawiamy z twórcą jednego z najbardziej znanych podcastów o AI na świecie o jego przewidywaniach na najbliższe miesiące i o tym, dlaczego w ogóle jako doświadczony dziennikarz i korespondent w czterdziestu krajach świata zainteresował się tą tematyką.
🔵 To może być też rok, w którym AI zyska twarz — i to dosłownie. Po modelach językowych firmy coraz większą uwagę zaczynają przykładać do robotów humanoidalnych i usprawnień w tym zakresie. W tym odcinku także rozmowa z czołowym projektantem humanoidów Davidem Hansonem, który stworzył postać Sophii, występującej między innymi na konferencjach ONZ i mającej nawet obywatelstwo.
🔵 Zajrzymy też do jednego z warszawskich biur, w którym AI zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Czy korzystanie ze sztucznej inteligencji w urzędzie czy w firmie jest dziś powodem do wstydu? Czy wręcz przeciwnie? I czy rzeczywiście skraca pracę?
Goście:
🟢 David Hanson – amerykański robotyk, założyciel i dyrektor generalny Hanson Robotics, twórca najsłynniejszego humanoida na świecie „Sophii”
🟢 Craig S. Smith – wieloletni dziennikarz i korespondent „New York Timesa”, autor podcastu „Eye on AI”
🟢 Daria Sowińska-Milewska – koordynatorka projektów edukacyjnych, doradczyni, trenerka
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert do spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Agata Kasprolewicz
Krystian Hanke
Marcin Żyła
Partnerem tego odcinka jest Synektik
Rozkład jazdy:
(06:08) Craig Smith: jaki to będzie rok dla AI?
(23:42) David Hanson: jak stworzyłem Sophię i dlaczego roboty powinny mieć wolną wolę
(48:57) Kazuo Ishiguro - Klara i słońce - czyta Agata Kasprolewicz
(52:16) Daria Sowińska-Milewska: sztuczna inteligencja w codziennej pracy w biurze
(1:15:31) Mateusz Chrobok: AI i postępy w medycynie
(1:19:26) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 08 Jan 2026 - 1h 20min - 803 - Raport na dziś - 7 stycznia 2026
Dziesiąty dzień trwają protesty antyrządowe w Iranie. Do demonstracji dochodzi już w 27 z 31 prowincji kraju. Według danych amerykańskiej organizacji praw człowieka w zamieszkach zginęło co najmniej 36 osób, a 2000 zostało aresztowanych. Protesty dotyczą przede wszystkim katastrofalnej sytuacji gospodarczej kraju, gdzie inflacja przekracza 50 procent, a lokalna waluta osiągnęła najniższy kurs wobec dolara w historii — jeden dolar kosztuje prawie półtora miliona riali.
Prezydent Masoud Pezeszkian poinstruował rząd, by wsłuchał się w „uprawnione żądania” protestujących, jednak nie jest jasne, czy rząd ma plany opanowania dramatycznej sytuacji gospodarczej kraju. Prezydent Trump zagroził, że „jeśli Teheran zacznie zabijać pokojowych demonstrantów”, Stany Zjednoczone „przyjdą im na pomoc”. Wcześniej Trump groził wznowieniem ataków na Iran, jeśli będzie on odbudowywał swój program nuklearny.
Czy obecna fala protestów może zagrozić irańskiej teokracji? Na ile Amerykanie są zdeterminowani, by wspomóc protestujących? Jak amerykańska interwencja w Wenezueli może wpłynąć na postawę władz irańskich? I co na to wszystko najwięksi sojusznicy Iranu: Rosja i Chiny?
Gość: Krzysztof Strachota
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 07 Jan 2026 - 28min - 802 - Raport o książkach – Justyna Sobolewska „Książka o (nie)czytaniu”
W pierwszym w roku 2026 odcinku Raportu o książkach nigdzie nie będziemy się spieszyć, bo literatura ma swój rytm, który powoduje, że niektóre książki lepiej czytać po długim czasie od ich wydania.
Są też takie, których przeczytać nigdy nie zdążymy… co tu dużo mówić, takich jest najwięcej.
Może więc zamiast z powodu nieprzeczytanych książek, które piętrzą się na naszych półkach, czynić wyrzuty sumienia, należy spojrzeć na nie z czułością, jak na starych znajomych, z którymi nie zdążyliśmy co prawda nigdy blisko się zaprzyjaźnić, ale dobrze, że są.
Bo książki to nie tylko nośniki wielkich literackich treści, ale też przedmioty, z którymi dzielimy przestrzeń. Czasem przypominają nam o tym, kim byliśmy albo kim marzyliśmy, by być, innym razem noszą ślady naszych czytelniczych przyzwyczajeń, podróży, znajomości z innymi ludźmi.
A inspiracji do tych wszystkich rozmyślań o naturze książek i czytania dostarczyła mi „Książka o (nie)czytaniu” Justyny Sobolewskiej, która jest gościem tego odcinka.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Justyna Sobolewska
Książka: „Książka o (nie)czytaniu” Justyny Sobolewskiej / Wydawnictwo Iskry
Realizacja: Kris Wawrzak i Marcin Trojanowicz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Tue, 06 Jan 2026 - 1h 19min - 801 - Raport o stanie świata - 5 stycznia 2026
Stany Zjednoczone schwytały i wywiozły do Nowego Jorku prezydenta Wenezueli Nicolása Maduro i jego żonę Cilię Flores. W przygotowanej kilka miesięcy operacji wojskowej wzięło udział 150 samolotów, które zniszczyły wojskowe cele w Caracas. Zginęło co najmniej kilkadziesiąt osób.
Maduro został przetransportowany do Nowego Jorku; w poniedziałek ma stanąć przed sądem pod zarzutem narkoterroryzmu, importu kokainy, posiadania zakazanej w USA broni maszynowej oraz próby jej użycia.
W Wenezueli władzę przejęła dotychczasowa wiceprezydent Delcy Rodríguez. Władze zapowiadają obronę kraju przed imperialną agresją – jak to ujęto – a jednocześnie Rodríguez przyjęła pojednawczy ton, proponując Amerykanom porozumienie w ramach prawa międzynarodowego.
Prezydent Trump zapowiedział, że to Stany Zjednoczone będą zarządzać Wenezuelą, choć nie wyjaśnił, w jaki sposób ma to się odbywać. Trump zadeklarował również, że Amerykanie przejmą pokłady wenezuelskiej ropy.
Jaki jest cel amerykańskiej interwencji w Wenezueli? Dlaczego do niej dochodzi? Jak Amerykanie zamierzają zarządzać krajem, zwłaszcza przemysłem naftowym? Jaką rolę widzą dla obecnych władz i dla opozycji? Jakie będą skutki amerykańskiej operacji dla światowej polityki, jak przyjmują ją Chiny i Rosja? Czy Trump ma jakikolwiek plan dla Wenezueli? I dlaczego prezydent, który doszedł do władzy, obiecując wycofanie Ameryki z wojen na świecie, rozpoczyna drugą kolejną interwencję na kilka miesięcy przed wyborami?
Goście: Joanna Gocłowska-Bolek, Marcin Fatalski, Piotr Arak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 05 Jan 2026 - 1h 17min - 800 - Raport o stanie świata - 3 stycznia 2026
Prezydent Zełenski nie wyklucza wycofania wojsk ukraińskich z Donbasu, ale tylko pod warunkiem, że również Rosjanie wycofają swoje oddziały. Zełenski twierdzi, że Stany Zjednoczone oferują Ukrainie 15-letnie gwarancje bezpieczeństwa. Prezydent podkreśla, że wynegocjowane porozumienie musiałoby zostać zatwierdzone przez Ukraińców w referendum. Władimir Putin powtarza, że Rosja zrealizuje cele swojej operacji wojskowej metodami dyplomatycznymi albo siłą. Czy rzeczywiście jesteśmy najbliżej pokoju, jak to sugerują przywódcy USA i Ukrainy? Czy Rosja gotowa jest pójść na jakikolwiek kompromis? I co zrobi Europa, która coraz silniej rozrywana jest wewnętrznymi sporami w sprawie podejścia do wojny?
Izrael uznał Somaliland, mały kraj w Rogu Afryki, który przed ponad 30 laty ogłosił odłączenie od Somalii. Dlaczego Izrael wspiera secesjonistów? Co z tą decyzją mają wspólnego jemeńscy Huti i Palestyńczycy z Gazy?
Kambodża i Tajlandia ogłosiły rozejm po trwających od kilku tygodni krwawych starciach na granicy. O co w nich chodzi i dlaczego te dwa kraje regularnie kłócą się w sprawie granicy?
Cypr przejmuje przewodnictwo w Unii Europejskiej. Dlaczego może to zagrozić stosunkom Unii z Turcją, na których utrzymaniu – zwłaszcza w dziedzinie bezpieczeństwa – Brukseli szczególnie zależy?
Mija prawie pół wieku od momentu, gdy z Ziemi wystartowały dwie bezzałogowe sondy „Voyager”. Ich zadaniem było przyjrzenie się Jowiszowi i Saturnowi. Czego dowiedzieliśmy się o kosmosie i o sobie dzięki temu przedsięwzięciu, które może trwać jeszcze setki tysięcy lat?
A także: Pan Bóg się śmieje, kiedy człowiek robi plany. Dlaczego zatem, zwłaszcza w Nowym Roku, powtarzamy ten sam rytuał ogłaszania planów i postanowień?
Rozkład jazdy:
(02:42) Piotr Pogorzelski: Rosja–Ukraina: pokój bliżej?
(30:04) Konstanty Gebert: Czego szuka Izrael w Rogu Afryki?
(1:05:10) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Z nowym rokiem
(1:11:38) Podziękowania
(1:18:38) Marcin Żyła: Voyager w międzyplanetarnej podróży
(1:42:15) Barbara Kratiuk: Rozejm w konflikcie Tajlandii i Kambodży
(1:59:49) Thomas Orchowski: Cypr i przyszłość stosunków UE z Turcją
(2:17:28) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 03 Jan 2026 - 2h 19min - 799 - Raport o stanie świata - 31 grudnia 2025
To był rok powrotu Donalda Trumpa i to w wersji turbo. Bez ograniczeń, bez — znanych z poprzedniej kadencji — niepewnych ogniw w maszynie politycznej, która zmienia oblicze Ameryki i całego globu. Przekonaliśmy się, na czym konkretnie polega polityka opatrzona hasłem „America First” — nie tylko w Europie, ale na całym świecie.
Nie ma przełomu w wojnie Rosji z Ukrainą. Putin deklaruje, że wszystkie cele Rosji w tej wojnie będą zrealizowane, co oznaczałoby likwidację Ukrainy jako suwerennego państwa. Prezydent Zełenski, a zwłaszcza miliony Ukraińców, na to zgodzić się nie chcą.
Kruchy rozejm w Gazie trwa, choć końca wojny nie widać. To był w ogóle rok, który przypomniał, że wojny — również wojny między państwami — nie są przeżytkiem, tylko jak najbardziej doświadczeniem współczesnym. Rosja z Ukrainą, Indie z Pakistanem, Tajlandia z Kambodżą, Rwanda z Demokratyczną Republiką Konga. Czy w nadchodzącym roku czeka nas konflikt USA z Wenezuelą?
Wojny celne Trumpa, walka o strategiczne surowce, w tym metale ziem rzadkich, boom inwestycyjny w dziedzinie sztucznej inteligencji — ciekawe, jak długo potrwa — to tematy, które nas poruszały w tym roku.
Niemcy i Japonia mają nowych, wyrazistych przywódców, podobnie jak Kościół katolicki, którym kieruje Amerykanin, choć o zupełnie innym stylu i treści niż Donald Trump.
O ludziach, wydarzeniach, zjawiskach i procesach, które nas intrygowały i inspirowały, porozmawiamy w tym ostatnim w 2025 roku wydaniu Raportu o stanie świata.
Goście: Sylwia Czubkowska, Andrzej Kohut, Zbigniew Parafianowicz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 31 Dec 2025 - 1h 28min - 798 - Raport o sztucznej inteligencji - Mój mąż AI i ja
Czy można zakochać się w sztucznej inteligencji? I do czego to może doprowadzić?
Kilka lat temu film "Her" wydawał się futurystyczną fantazją. Dziś jego sceny coraz częściej przypominają rzeczywistość.
Chatboty, wirtualni towarzysze i "partnerzy" AI przestają być ciekawostką - dla wielu osób stają się realnym wsparciem w samotności, żałobie, kryzysie. Ale także w codziennym życiu.
W najnowszym odcinku Raportu o sztucznej inteligencji opowiadamy historię Alainy Winters, która po śmierci żony zbudowała emocjonalną relację z partnerem AI, Lucasem. Dziś mówi, że jest szczęśliwa.
Czy mamy prawo to kwestionować?
W tym odcinku pytamy także:
🔵 czy sztuczna inteligencja może zastąpić relację z człowiekiem?
🔵 kim są ludzie, którzy wchodzą w takie relacje i w jaki sposób to zmienia człowieka?
🔵 czy to kwestia samotności, a może czegoś innego?
🔵 i kto ponosi odpowiedzialność, gdy wirtualna bliskość zaczyna mieć realne konsekwencje?
Goście:
🟣 Alaina Winters - emerytowana profesor komunikacji z Pittsburgha
🟣 Jessica Szczuka – niemiecka psycholożka badająca relacje człowieka z technologią
🟣 Mateusz Chrobok - ekspert od spraw technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor "Rubryki aktualnościowej"
Lektorzy:
Katarzyna Pruchnicka
Agata Kasprolewicz
Monika Mendroch-Karbowska
Partnerem tego odcinka jest Synektik
Rozkład jazdy:
(04:05) Alaina Winters: moja relacja z partnerem AI, Lucasem
(31:52) Mateusz Chrobok: święta w erze AI
(41:02) dr Jessica Szczuka: dlaczego ludzie wchodzą w relacje z AI
(1:04:44) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Fri, 26 Dec 2025 - 1h 06min - 797 - Raport na Boże Narodzenie
W tym wigilijnym programie wracamy do początku, do źródeł, do chrześcijańskiej tradycji, z której wyrastamy – bez względu na to, czy wierzymy, że świętujemy w te dni przyjście na świat Zbawiciela, czy po prostu spotykamy się w rodzinnym lub przyjacielskim gronie, by cieszyć się wzajemną obecnością.
Dlaczego to robimy? Prosta odpowiedź brzmi: dlatego, że robili to nasi rodzice, ich rodzice i kolejne pokolenia przed nimi. Ale dlaczego wiara chrześcijańska przetrwała tak długo, mimo że praktyka tej wiary znaczona jest polami śmierci, prześladowań i opresji dokonywanych przez jej wyznawców? Co takiego pozwala milionom ludzi na całym globie identyfikować się z chrześcijaństwem? Dlaczego chrześcijaństwo stało się punktem odniesienia dla tak wielu pokoleń i dziś, w naszym zachodnim świecie postreligijnym, nadal traktowane jest jako fundament, na którym opiera się nasz system wartości i opis ludzkiej kondycji?
A może tak nie jest — może czas chrześcijaństwa jako punktu odniesienia dla zrozumienia tego, kim jest człowiek, skończył się, a my czerpiemy z niego tak jak z innych opowieści: mitów greckich, antycznych ksiąg mądrości ze Wschodu i refleksji filozofów?
Gość: Tomasz Stawiszyński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 24 Dec 2025 - 1h 15min - 796 - Raport o książkach – Wit Szostak i Dobrosław Kot „Dorzecza i dociekania”
W przedświątecznym odcinku Raportu o książkach spotykamy się z filozofem i pisarzem, dlatego rozpiętość lektur będzie bardzo szeroka: od Heraklita, przez Brunona Schulza, Bolesława Leśmiana, Denisa Johnsona, Platona… po Wita Szostaka.
W centrum naszej rozmowy będzie jednak znakomity esej filozoficzny, który jest odbiciem spotkania filozofa z pisarzem. Pyta bowiem o związek myślenia z opowieścią. W tej historii metaforą myślenia jest morze, a metaforą opowieści – rzeka.
„Dorzecza i dociekania” Dobrosława Kota to fascynująca lektura, w której rzeka nie jest tylko punktem wyjścia, ale też przedmiotem rozmyślań. Choć „przedmiot” to słowo niefortunne w odniesieniu do rzeki, bo rzeka – jak pisze filozof – to czasownik, a nie rzeczownik.
Rzeki umykają językowi, a język broni się przed rzecznym żywiołem, tworząc metafory.
Rzeka, która jest wiecznym ruchem i zmiennością, jest zresztą być może najlepszą metaforą literatury.
Bo czy podobnie jak nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki, tak samo nie można dwa razy przeczytać tej samej książki?
To jedno z wielu pytań literacko-filozoficznych, które – mam nadzieję – porwą Państwa niczym nurt rzeki w ten świąteczno-noworoczny czas.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Dobrosław Kot/Wit Szostak
Książka: „Dorzecza i dociekania” – Dobrosław Kot; Wydawnictwo słowo/obraz terytoria
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 22 Dec 2025 - 1h 30min - 795 - Raport o stanie świata - 20 grudnia 2025
Unia Europejska pożyczy Ukrainie 90 miliardów euro na dwa lata. Liderom UE nie udało się jednak dojść do porozumienia w sprawie wykorzystania rosyjskich pieniędzy zamrożonych na europejskich kontach. Sprzeciw wyraziła Belgia, na terenie której znajduje się bank dysponujący tymi aktywami. W weekend kolejna runda rozmów amerykańsko-rosyjskich w sprawie planu pokojowego dla Ukrainy. Wcześniej Władimir Putin zadeklarował, że cele Rosji na Ukrainie są niezmienne i Rosja zrealizuje je albo metodami dyplomatycznymi, albo siłą. Na jak długo starczą Ukrainie pieniądze pożyczone przez Europę? Na jak długo Europie starczy zaangażowania w obronę Ukrainy? Czy zabiegi dyplomatyczne mają szansę na realną zmianę sytuacji w wojnie? Po co Wołodymyr Zełenski przyjeżdża do Polski?
Zwolennik Augusto Pinocheta został prezydentem Chile. José Antonio Kast zapowiada deportację 360 tysięcy migrantów i odbudowę potęgi Chile. Dlaczego ludzie mu wierzą?
Coraz więcej krajów, w tym krajów zachodnich, odbudowuje związki z talibami rządzącymi Afganistanem. Dlaczego świat uznaje ich władzę, mimo że nie zmieniają oni zasadniczo swojej polityki?
Wspierani przez Rwandę rebelianci z armii M23 zajęli kolejne miasto w regionie Kiwu w Demokratycznej Republice Konga. Amerykanie oskarżają Rwandę o złamanie porozumienia zawartego z Demokratyczną Republiką Konga. Dlaczego Rwanda czuje się bezkarna w tym regionie?
Nowe badania paleontologiczne rzucają światło na pochodzenie „Małej stopy” – niemal całkowicie zrekonstruowanego szkieletu hominida sprzed prawie 3 milionów 700 tysięcy lat. Co te badania mówią o ewolucji człowieka?
A także: o świętach i złych mocach oraz o tym, jak się bronić przed jednymi i drugimi.
Rozkład jazdy:
(02:43) Wojciech Konończuk: Pieniądze dla Ukrainy
(27:44) Joanna Gocłowska-Bolek: Prawica zwycięża w Chile
(49:16) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Zgiń, przepadnij, siło nieczysta
(56:00) Wszystko co najlepsze w Raporcie
(57:47) Podziękowania
(1:04:26) Marcin Pośpiech: Talibowie zyskują wiarygodność
(1:19:45) Radosław Malinowski: Wojna Rwandy na wschodzie DR Konga
(1:39:45) Łukasz Kwiatek: Kim jest „Mała stopa”
(2:01:43) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 20 Dec 2025 - 2h 03min - 794 - Raport na dziś - 17 grudnia 2025
Władze białoruskie zwolniły 123 więźniów politycznych. Nastąpiło to po rozmowach z amerykańskim wysłannikiem prezydenta Trumpa, Johnem Coalem, w trakcie których Amerykanie zapowiedzieli zniesienie sankcji eksportowych na białoruskie nawozy potasowe, jedno z poważnych źródeł dochodu reżimu Łukaszenki.
Wśród zwolnionych znaleźli się: rywal Łukaszenki w kampanii wyborczej z 2020 r. Wiktar Babaryka oraz liderzy ówczesnych protestów – Maryja Kalesnikawa, Maksim Znak, Pawieł Siewiaryniec, a także znany obrońca praw człowieka Aleś Bialacki.
Nie zwolniono Andrzeja Poczobuta, który przed kilkoma dniami został wraz z gruzińską dziennikarką Mzią Amaglobeli współlaureatem Nagrody Sacharowa.
Dlaczego Łukaszenka zgodził się na tę polityczną transakcję? Co uzyskują na niej Amerykanie? Jak wobec tej amerykańsko-białoruskiej rozgrywki zachowa się Unia Europejska?
Gość: Michał Kacewicz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 17 Dec 2025 - 29min - 793 - Raport o książkach - Zbigniew Rokita „Aglo. Banką po Śląsku”
Katowice Rynek – Teatr Śląski to przystanek na trasie siódemki, tramwaju, który gość tego odcinka Raportu o książkach nazywa „Królową śląskich banek”.
Zbigniew Rokita napisał książkę o Śląsku z perspektywy pasażera tramwaju.
Tramwaju numer 7, który – jak pisze – „przecina na pół jego własny kosmos”.
Nieprzypadkowo zaczynamy ze Zbigniewem Rokitą nasz spacer od Teatru Śląskiego, bo tam właśnie rozpoczęła się górnośląska rewolucja godności.
Poza tym trasa Siódemki, która ciągnie się od Katowic przez Chorzów, Świętochłowice aż po Bytom, trwa półtorej godziny. Tyle co spektakl teatralny. Podróż przez aglomerację, podobnie jak przedstawienie, też za każdym razem teoretycznie przebiega według tego samego scenariusza (wytyczonego przystankami), za każdym razem jest jednak inna.
Tym razem podróżowaliśmy z mikrofonem – aby także państwo mogli z nami być. Momentami będzie głośno, jak to w tramwaju, ale opowieść o książce „Aglo. Banką po Śląsku” tak właśnie musi brzmieć.
Kim był Erwin Sówka, człowiek, który pokazał, jak Saturn wygląda z perspektywy Śląska?
Czy Śląsk potrzebuje nowego mitu?
I dlaczego śląskość jest punkowa i heretycka?
To kilka z wielu pytań, które padną w czasie podróży banką po Śląsku ze Zbigniewem Rokitą.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Zbigniew Rokita
Książka: Aglo. Banką po Śląsku, Zbigniew Rokita / Wydawnictwo Znak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 15 Dec 2025 - 1h 18min - 792 - Raport o stanie świata - 13 grudnia 2025
Stany Zjednoczone ogłosiły nową strategię bezpieczeństwa narodowego, która ma stanowić podstawę wewnętrznej i zagranicznej polityki amerykańskiej. W myśl hasła „America First” dokument zapowiada utrzymanie wpływów USA, ale tylko w miejscach, w których służy to interesom Ameryki. Waszyngton chce koncentrować swoje działania w zachodniej hemisferze, zwłaszcza w Ameryce Łacińskiej oraz w rejonie Indo-Pacyfiku. Europa – według autorów strategii – stoi na progu „cywilizacyjnego wymazania”, Rosja nie jest traktowana jako wróg, ale partner, w kontaktach z którym Amerykanie będą chcieli uzyskać równowagę strategiczną. Czym jest ten dokument? Na ile jego realizacja zagraża interesom Europy, a na ile może być dla niej szansą?
Ministrowie Unii Europejskiej uzgodnili zmiany przepisów migracyjnych. Kraje członkowskie będą mogły deportować osoby nieposiadające prawa pobytu na terenie wspólnoty oraz tworzyć ośrodki dla potencjalnych azylantów poza granicami Unii. Czy te działania przekonają wyborców do głosowania na partie głównego nurtu?
Premier Kanady i premier prowincji Alberta podpisali wstępną zgodę na budowę rurociągu, który ma transportować ropę na wybrzeże Pacyfiku. Część Kanadyjczyków świętuje, inni, zwłaszcza przedstawiciele Pierwszych Narodów, boją się negatywnych skutków środowiskowych i społecznych tej decyzji. Argumenty której strony przeważą?
W Hollywood trwa batalia o przejęcie legendarnego studia filmowego Warner Brothers. Dlaczego Netflix i Paramount gotowe są płacić miliardy dolarów za zakup Warnera? I jak ten zakup zmieni oblicze kina, telewizji i serwisów streamingowych?
Rakieta Falcon 9 firmy SpaceX wyniosła w kosmos pięć satelitów, o których media piszą, że są polskie. Na czym polega ich „polskość”? I na czym polega polska i europejska strategia podboju kosmosu?
A także: o grze pozorów, maskach i udawaniu, czyli o życiu publicznym.
Rozkład jazdy:
(02:55) Marek Magierowski: America First w nowej strategii Waszyngtonu
(35:46) Jolanta Szymańska: UE zaostrza przepisy migracyjne
(57:44) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Pozory nie mylą
(1:04:04) Podziękowania
(1:10:56) Marcin Żyła: Kanadyjski rurociąg - zagrożenia i szanse
(1:29:46) Piotr Gociek: Kto przejmie Warnera i jakie będą tego skutki
(1:54:10) Tomasz Rożek: Do kogo należą polskie satelity?
(2:17:49) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 13 Dec 2025 - 2h 20min - 791 - Raport o sztucznej inteligencji – Czy AI to bańka? I co się stanie gdy pęknie?
W ostatnich tygodniach słychać coraz więcej głosów, że najnowsza fala rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji przypomina klasyczną bańkę spekulacyjną. Że tempo inwestycji oderwało się od realnych możliwości firm oraz ich zarobków i że już niedługo możemy mieć do czynienia z momentem otrzeźwienia. Jednocześnie trudno lekceważyć fakty: AI wchodzi do szkół, urzędów, szpitali, redakcji, fabryk — i na razie działa, a nawet przynosi konkretne korzyści.
🔵 W tym odcinku Raportu o sztucznej inteligencji przyjrzymy się, skąd bierze się ten rozdźwięk. Czy mamy do czynienia z rynkową euforią, która wcześniej czy później pęknie? Czy raczej z kolejną wielką transformacją technologiczną, która po prostu budzi naturalny opór i niepokój? I która już przynosi realne korzyści zwykłym ludziom — takim jak sparaliżowany od ponad dwudziestu lat mieszkaniec Kalifornii, który żyje dzięki technologii i dzięki AI.
🔵 A nawet jeśli AI to bańka, to co to tak naprawdę oznacza? I co stanie się, gdy w końcu pęknie? Kogo to dotknie? Może w odpowiedzi na te pytania warto cofnąć się do czasu początków internetu i tak zwanej ery dotcomów, bo to wtedy obietnice nowych technologii rosły szybciej niż realne możliwości firm. Jaka lekcja z tego płynie?
🔵 W podcaście także między innymi o nowym chińskim rynku Nvidii i o tym, czy w czatbotach już niedługo będą obecne reklamy...
Goście:
🟣 Krzysztof Mazur — menedżer, prezes Zarządu Rady Polskich Przedsiębiorców Globalnych i autor kanału na YouTubie GeoEkonomia
🟣 Henry Evans i Jane Evans — małżeństwo z Los Altos Hills w Kalifornii
🟣 Mateusz Chrobok — ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”
Lektorzy:
Krzysztof Tubilewicz
Michał Żakowski
Monika Mendroch-Karbowska
Katarzyna Pasierbik
Realizatorzy: Kris Wawrzak i Andrzej Bogucki
Partnerem tego odcinka jest Synektik
Rozkład jazdy:
(06:35) Krzysztof Mazur: czy AI to bańka?
(43:28) Henry Evans: jak technologia zmienia mi życie
(57:19) Mateusz Chrobok: czy w czatbotach będą reklamy?
(1:03:03) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 11 Dec 2025 - 1h 04min - 790 - Raport na dziś - 10 grudnia 2025
W dużych miastach Syrii odbyły się uroczystości związane z rocznicą obalenia reżimu Baszara al-Asada. 8 grudnia ubiegłego roku, po 11-dniowej ofensywie, wojska organizacji Hayat Tahrir al-Szam kierowane przez Ahmeda al-Szarę opanowały Damaszek, ogłaszając koniec krwawych rządów Asadów trwających przez 54 lata. Ich kulminacją była trwająca 13 lat wojna domowa. W jej wyniku zginęło ponad 600 tysięcy ludzi, a prawie siedem milionów – jedna trzecia populacji – uciekło z kraju.
Przez ostatni rok Ahmed al-Szara wydobył Syrię z międzynarodowej izolacji, znacząco osłabił wpływy Iranu i nawiązał kontakt z Zachodem, skąd zaczęły napływać środki na odbudowę zdewastowanego państwa. Jednak Syria wciąż jest wstrząsana przemocą na tle etnicznym. W marcu wojska rządowe dokonały ataków na nadmorskie prowincje zamieszkałe przez Alawitów – członków grupy religijnej wcześniej wspierającej Asada; w lipcu doszło również do aktów przemocy wobec Druzów zamieszkujących prowincję As-Suwajda. Na północy kraju Kurdowie rządzą w autonomicznej prowincji praktycznie odseparowanej od władzy centralnej.
Co udało się osiągnąć nowym władzom w Damaszku? Jak przebiega odbudowa kraju? Czy Syria ma faktycznie szanse, by stać się stabilnym państwem?
Gość: Jagoda Grondecka
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 10 Dec 2025 - 40min - 789 - Raport o książkach – Chloe Dalton „Jak wychować zająca”
To opowieść o kobiecie i zającu. O spotkaniu człowieka z dzikim zwierzęciem.
O uczeniu się języka dzikiej przyrody, zamiast próby opisania jej w języku ludzi. To opowieść o przekraczaniu granic naszych antropocentrycznych nawyków i nieprzekraczaniu granic między światem człowieka i dzikich zwierząt.
Chloe Dalton była wziętą ekspertką do spraw międzynarodowych, kiedy w jej życiu pojawił się zupełnie niespodziewanie maleńki, jednodniowy zajączek.
„Jak wychować zająca” to książka będąca poruszającym opisem spotkania człowieka z dzikim zwierzęciem. To opowieść dająca nadzieję na to, że w świecie zalewanym złymi wiadomościami wciąż można wyobrazić sobie współistnienie.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Chloe Dalton
Książka: „Jak wychować zająca” Chloe Dalton / przekład: Tomasz Bieroń / Wydawnictwo Literackie
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 08 Dec 2025 - 1h 24min - 788 - Raport o stanie świata - 6 grudnia 2025
Władimir Putin odbył pierwszą wizytę w Indiach od czasu inwazji Rosji na Ukrainę. Na lotnisku w Delhi powitał go osobiście premier Narendra Modi, co jest wyjątkową okolicznością. Podpisano szereg umów handlowych między obu krajami. Indiom zależy na tanich surowcach z Rosji oraz na uzbrojeniu, Rosji zaś zależy na dostępie do ogromnego rynku indyjskiego i potwierdzeniu wiarygodności na arenie międzynarodowej. Prezydent Putin potwierdził, że Rosja będzie wiarygodnym dostawcą energii i pomoże Indiom w budowie elektrowni nuklearnej. Premier Modi przypomniał o dekadach współpracy Indii z Rosją i powiedział, że osiągnięto porozumienie w sprawie strategicznej współpracy do 2030 roku. Jakie są skutki zbliżenia Rosji i Indii? Jak zareagują na nie Stany Zjednoczone i Chiny?
Stany Zjednoczone kontynuują ataki na łodzie przewożące narkotyki na Morzu Karaibskim. Zginęło w nich już ponad 80 osób. W Kongresie toczy się spór o to, czy sekretarz obrony lub dowódca jednej z operacji popełnili zbrodnię wojenną, wydając rozkaz strzelania do rozbitków.
Benjamin Netanyahu zwrócił się do prezydenta Izraela o ułaskawienie od zarzutów korupcji. Proces nie został zakończony, a sam premier twierdzi, że jest niewinny. Dlaczego zatem domaga się ułaskawienia?
Na północy Etiopii trwają walki na tle etnicznym. Rośnie liczba zabitych i wewnętrznych uchodźców. Rośnie również napięcie między Etiopią a Erytreą. Czy w Rogu Afryki zacznie się kolejna krwawa wojna?
Papież Leon XIV w Libanie domaga się sprawiedliwości dla ofiar wybuchu w bejruckim porcie sprzed ponad pięciu lat. Do tej pory nikt nie został pociągnięty do odpowiedzialności za eksplozję, w której zginęło ponad 200 osób. Jak Libańczycy radzą sobie z traumami przeszłości i teraźniejszości?
A także: porwania dla okupu — po co są i o jaki okup chodzi?
Rozkład jazdy:
(02:43) Agnieszka Kuszewska-Bohnert: Putin z wizytą w Indiach
(23:16) Mateusz Piotrowski: Ataki USA na statki w regionie Karaibów
(43:57) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Okup
(50:21) Podziękowania
(57:03) Adrian Bąk: Bejrut: jak żyć z ciągłą traumą
(1:12:53) Agnieszka Bryc: Netanyahu chce ułaskawienia
(1:35:59) Wojciech Jagielski: Czy czeka nas kolejna wojna w Rogu Afryki?
(1:55:28) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 06 Dec 2025 - 1h 57min - 787 - Raport na dziś - 3 grudnia 2025
Rośnie napięcie w stosunkach między Chinami a Japonią po tym, jak nowa premier Japonii, Sanae Takaichi, zasugerowała w parlamencie, że Japonia może użyć siły wojskowej, jeśli Chiny zaatakowałyby Tajwan. Chiny uważają Tajwan za część swojego terytorium i nie wykluczają użycia siły do – jak to określa Pekin – „zjednoczenia kraju”. Przez ostatnie tygodnie wzmaga się wroga retoryka po obu stronach. Ostatnio doszło do konfrontacji między okrętami służby granicznej niedaleko wysp Senkaku (Chiny nazywają je wyspami Diaoyu), administrowanymi przez Japonię. Od wielu lat trwa spór o te wyspy między obu krajami, a Tajwan znajduje się zaledwie 160 kilometrów od tych wysp.
Co jest powodem wzrostu napięcia? Jakie cele w stosunkach z Chinami przyświecają obecnie nowym władzom w Japonii? I czy ten spór dyplomatyczny może wymknąć się spod kontroli?
Gość: Michał Bogusz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 03 Dec 2025 - 36min - 786 - Raport o książkach – Grażyna Plebanek „Pola”
„Polka. Słowo, w którym tkwi życie. Chwyciłam się go jak obietnicy” – pisze o swojej babce, Apolonii Machczyńskiej-Świątek, jej jedyna wnuczka, Grażyna Plebanek.
Apolonia Machczyńska-Świątek w czasie II wojny światowej ukrywała Żydów, którym udało się uciec przed likwidacją getta w Kocku. W styczniu 1943 roku została zastrzelona przez Niemców. Dzięki zeznaniom jednej z uratowanych Żydówek, Rywki Goldfinger, została uhonorowana tytułem Sprawiedliwej wśród Narodów Świata.
O Apolonii, przez najbliższych nazywanej Polą, napisano i powiedziano bardzo dużo. Zawsze w kontekście jej śmierci — śmierci męczeńskiej, pomnikowej. A Grażyna Plebanek napisała książkę o jej życiu. Choć, jak przyznaje, było to trudne: „Bo babka umierała wiele razy. W Annopolu, w miejscu jej egzekucji. W zeznaniach Niemca. W reportażach. Na scenie”.
Kluczem do napisania opowieści o babce w świetle jej życia, a nie w cieniu śmierci, było wyzwolenie jej historii z tragicznego mitu, w którym to nie ona decydowała o swoim losie, lecz została złożona w ofierze.
Grażyna Plebanek podążała tropem słów i zdań, w których był ruch i życie.
Dlatego o jej książce „Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek” najlepiej rozmawiać w ruchu. Tak właśnie zrobiłyśmy, umawiając się na spacer po Brukseli, mieście, w którym autorka mieszka od 20 lat.
Opowieść o Brukseli – mieście w ruchu, w ciągłej przebudowie, gwarnym, hałaśliwym i zachwycającym – przeplata się z opowieścią o życiu Apolonii, Poli, Polki.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Grażyna Plebanek
Książki:
„Pola. Ukryte życie Apolonii Machczyńskiej-Świątek” / Wydawnictwo Agora
„Bruksela. Zwierzęcość w mieście” / Wydawnictwo Wielka Litera
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 01 Dec 2025 - 1h 13min - 785 - Raport o stanie świata - 29 listopada 2025
Papież Leon XIV z pierwszą zagraniczną wizytą udaje się do Turcji, gdzie czeka na niego prezydent Erdoğan. W jaki sposób Erdoğan wzmacnia rolę Turcji na arenie międzynarodowej? Jakie są jego cele na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza w Syrii i Gazie, w wojnie Rosji z Ukrainą i w stosunkach z Ameryką? I dlaczego jego popularność w kraju wydaje się słabnąć, a opozycja – mimo prześladowań – rośnie w siłę?
Komisja Europejska uznała, że Gruzja coraz bardziej oddala się od członkostwa w Unii. Dlaczego po roku protestów antyrządowych władza nie ma się czego obawiać? Czy demokracja w Gruzji odchodzi w niepamięć?
Na północy Nigerii kolejna fala porwań uczniów. Czy w kraju – jak mówi prezydent Trump – rzeczywiście ma miejsce „ludobójstwo chrześcijan”? Na czym polegają główne konflikty społeczne w Nigerii i dlaczego tak trudno je rozwiązać?
Zwycięzca wyborów w Czechach Andrej Babiš przedstawił nowy rząd złożony z przedstawicieli partii do niedawna uważanych za krytykujące system. Czy Czechy, wzorem słowackiego sąsiada, zmienią się w kraj sceptyczny wobec Unii i niechętny pomaganiu Ukraińcom?
Mózg człowieka rozwija się w pięciu fazach wiekowych. Co się z nami dzieje w kolejnych fazach i dlaczego tego typu badania mogą mieć konkretny wpływ na jakość ludzkiego życia?
Rozkład jazdy:
(02:34) Karol Wasilewski: Erdogan – gracz globalny
(35:24) Paweł Boguszewski: Mózg – największy skarb i największa niewiadoma człowieka
(1:05:02) Podziękowania
(1:11:51) Marcin Żyła i Remi Adekoya: Czy w Nigerii ma miejsce „ludobójstwo chrześcijan”?
(1:26:46) Tomasz Maćkowiak: Jakie Czechy z nowym rządem?
(1:45:10) Stasia Budzisz: Gruzja – po roku protestów coraz dalej od UE
(2:06:23) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 29 Nov 2025 - 2h 08min - 784 - Raport o sztucznej inteligencji – Policjanci i złodzieje
W 4. odcinku "Raportu o sztucznej inteligencji" opowiemy o tym, gdzie kończy się bezpieczna AI, a gdzie zaczyna zagrożenie dla nas wszystkich. I kto powinien być odpowiedzialny za kontrolę sztucznej inteligencji oraz jej wprowadzanie w różnych branżach i sferach życia.
🔵 W Stanach Zjednoczonych czarnoskóry mężczyzna z przedmieść Detroit zostaje oskarżony o kradzież biżuterii i aresztowany na oczach całej rodziny. Sprawcę wykrywa system rozpoznawania twarzy korzystający z rozwiązań AI. Problem w tym, że to wielka pomyłka. Jego sprawa wstrząsa całym krajem i doprowadza do zmiany przepisów w kilku stanach.
🔵 Polski przedsiębiorca twierdzi, że AI jest w stanie zrobić więcej dobrego niż złego, jeśli chodzi o ściganie przestępców — nawet jeśli czasem zawodzi. Sam jest samozwańczym policjantem i Jamesem Bondem w jednym, a jego wyceniana na ponad miliard dolarów firma działa na 150 rynkach i pomaga bankom z całego świata walczyć z przestępczością finansową.
🔵 A w "Rubryce aktualnościowej" — o tym, co łączy papieża Leona XIV, Roberta Redforda i najnowsze przepisy w Unii Europejskiej... Czyli opowieści o bezpieczeństwie i regulacjach ciąg dalszy.
Goście:
🟣 Marcin Markiewicz – prezes firmy Silent Eight
🟣 Robert Williams – mieszkaniec Detroit, niesłusznie aresztowany za kradzież biżuterii
🟣 Bruce Schneier – kryptograf i specjalista z zakresu bezpieczeństwa teleinformatycznego
🟣 Mateusz Chrobok – ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa, współautor "Rubryki aktualnościowej"
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Agata Kasprolewicz
Grzegorz Dobiecki
Krzysztof Tubilewicz
Krzysztof Zimoch
Partnerem tego odcinka jest Fundacja Roberta Dobrzyckiego
Rozkład jazdy:
(01:29) Robert Williams: Jak zostałem aresztowany przez AI
(11:46) Phil Mayor: Co się zmieniło po sprawie Roberta Williamsa
(13:15) Bruce Schneier: To ludzie popełniają błędy, nie AI
(19:26) Grzegorz Dobiecki: Stanisław Lem, Cyberiada, Wyprawa piąta A czyli konsultacja Trurla
(20:53) Marcin Markiewicz: Jak ścigam przestępców w największych bankach na świecie
(49:38) Mateusz Chrobok: o regulacjach AI w USA, Europie i Chinach
(55:25) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 27 Nov 2025 - 57min - 783 - Raport na dziś - 26 listopada 2025
Prezydent Zełenski z zadowoleniem przyjął zmiany w planie zakończenia wojny przedstawionym przez Amerykanów w zeszłym tygodniu. Amerykanie zagrozili wycofaniem pomocy dla Ukrainy, jeśli Kijów nie zgodzi się na oddanie części terytorium, znacząco zmniejszy liczbę żołnierzy i zrezygnuje z członkostwa w NATO. Po serii negocjacji z planu prawdopodobnie usunięto te zapisy. Kreml odrzucił zmiany jako „kompletnie niekonstruktywne”. W przyszłym tygodniu do Moskwy poleci wysłannik prezydenta Trumpa, Steve Witkoff.
Czy obecne zabiegi rzeczywiście przybliżają koniec wojny? Na ile presja Europy jest w stanie zmienić stanowisko prezydenta Trumpa? I czy Rosja ma powody, by godzić się na jakiekolwiek ustępstwa wobec Ukrainy?
Gość: Zbigniew Parafianowicz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 26 Nov 2025 - 33min - 782 - Raport o książkach - Abdulrazak Gurnah
Abdulrazak Gurnah – Noblista z 2021 roku – jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.
Urodził się w 1948 roku na Zanzibarze, na kilkanaście lat przed wybuchem rewolucji, która doprowadziła do wielkich politycznych zmian.
W wieku 20 lat, jako uchodźca, trafił do Wielkiej Brytanii, gdzie mieszka do dziś. Tam pisze swoje powieści.
Literacką Nagrodę Nobla otrzymał za „bezkompromisowe i pełne empatii zgłębianie skutków kolonializmu i losu uchodźcy w międzykulturowej i międzykontynentalnej przestrzeni”.
Jego najnowsza i pierwsza po Noblu powieść, „Kradzież”, ma tak wiele znaczeń jak jej tytuł. Bo ludzie w wyniku kradzieży tracą nie tylko przedmioty czy pieniądze, ale też wolność, tożsamość, dzieciństwo, szanse na lepsze życie, dom.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Abdulrazak Gurnah
Książka: „Kradzież” – Abdulrazak Gurnah / przekład: Agnieszka Walulik / Wydawnictwo Poznańskie
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 24 Nov 2025 - 58min - 781 - Raport o stanie świata - 22 listopada 2025
W Polsce doszło do dwóch aktów sabotażu na liniach kolejowych prowadzących do granicy z Ukrainą. Władze twierdzą, że za jeden z nich odpowiedzialni są dwaj Ukraińcy działający na zlecenie Rosji. To ostatnie przykłady działań sabotażowych i dywersyjnych dokonywanych przez Rosję na terenie Europy. Znany ośrodek badawczy twierdzi, że w ciągu ostatnich trzech lat doszło do co najmniej 110 takich ataków; Polska jest krajem, który ucierpiał najbardziej. Kim są sprawcy, kto i jak ich rekrutuje? Na czym polegają związki Rosji ze zorganizowaną przestępczością w Europie? I jak można bronić się przed tego typu działaniami Rosji?
Na Słowacji kredowa rewolucja. Protest ucznia z Popradu przed rocznicą aksamitnej rewolucji stał się zarzewiem antyrządowych wystąpień. Dlaczego Słowacy nie lubią premiera Ficy?
Prezydent Zełenski zapowiada negocjacje z Donaldem Trumpem w sprawie planu zakończenia wojny w Ukrainie, który Amerykanie mieli uzgodnić z Kremlem. Od wielu miesięcy rosyjskie drony i pociski manewrujące uderzają w cele na całym terytorium kraju. Jaki jest cel rosyjskiej kampanii dronowej?
Prezydent Trump podpisał przyjętą przez obie izby Kongresu ustawę nakazującą ujawnienie rządowych dokumentów dotyczących działalności przestępcy seksualnego i pedofila Jeffreya Epsteina. Dlaczego Trump zmienił zdanie w tej sprawie i czy rzeczywiście dojdzie do ujawnienia dokumentów?
Tom Cruise dostał honorowego Oscara. Na czym polega fenomen aktora, który mówi, że nie tworzy kina, tylko nim jest?
A także: o darowaniu kar, wspaniałomyślności — wyrachowanej i autentycznej.
Rozkład jazdy:
(02:25) Kacper Rękawek: Rosyjska wojna hybrydowa z Europą
(30:04) Tomáš Strážay: Czy Słowacy mają dość premiera Fico
(53:30) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Co łaska
(1:00:27) Podziękowania
(1:06:50) Marcin Żyła: Wojna dronowa Rosji na Ukrainie
(1:22:45) Marcin Fatalski: Trump zmienia front w sprawie Epsteina
(1:40:21) Łukasz Adamski: Cruise: człowiek z celuloidu
(2:06:13) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 22 Nov 2025 - 2h 08min - 780 - Raport na dziś - 19 listopada 2025
Rada Bezpieczeństwa ONZ poparła plan Donalda Trumpa w sprawie Gazy. Plan zakłada między innymi utworzenie międzynarodowych sił stabilizacyjnych w Strefie Gazy. Na Zachodnim Brzegu mnożą się ataki osadników żydowskich. Według ONZ w październiku doszło do 260 ataków na palestyńskie domy i pola, a od 7 października ponad 3200 Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu musiało uciekać z domów.
Czy wobec rosnącej przemocy na Zachodnim Brzegu możliwe jest wprowadzenie planu Trumpa w życie? Jaką rolę odegra w nim Arabia Saudyjska, której faktyczny władca właśnie odbył wizytę w Waszyngtonie?
Gość: Agnieszka Zagner
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 19 Nov 2025 - 43min - 779 - Raport o książkach – Tomáš Forró „Śpiew syren. W głąb wojennej Ukrainy”
Ta książka to manifest, do którego się dołączam, a brzmi tak:
„Nie mówmy, że jesteśmy zmęczeni wojną, bo nam, którzy jej nie doświadczają, tak mówić nie wypada. Nie mówmy, że nie mamy już siły słuchać i czytać o Ukrainie, bo wszystko już wiemy. Nieprawda. Ta wojna się nie skończyła, nie wolno nam odwracać od niej wzroku. Jest bliżej, niż się nam wydaje.”
Znakomity słowacki dziennikarz Tomáš Forró napisał liczący 650 stron reportaż o wojnie w Ukrainie. Nie ma w nim ani jednego zbędnego zdania. Ta opowieść musi być tak długa, bo aby zrozumieć, co się dzieje od 24 lutego 2022 roku, trzeba poszerzyć granice – zarówno przestrzenne, jak i czasowe – tej wojny.
„Śpiew syren. W głąb wojennej Ukrainy” to książka utkana z wielkich i małych historii. Pokazuje wojnę w Ukrainie jako proces głębokiej i najczęściej nieodwracalnej zmiany, któremu podlega wszystko – krajobraz, architektura, porządek polityczny, system wartości, relacje rodzinne i ludzkie serca.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Tomáš Forró
Książka: „Śpiew syren. W głąb wojennej Ukrainy”, Tomáš Forró / przekład: Andrzej S. Jagodziński / Wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 17 Nov 2025 - 1h 08min - 778 - Raport o stanie świata - 15 listopada 2025
Ujawniony w ukraińskim koncernie Energoatom skandal korupcyjny podważa uczciwość współpracowników Wołodymyra Zełenskiego i zagraża prezydentowi. Według ustaleń Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy zdefraudowano co najmniej 100 mln dolarów. Nielegalne zyski czerpał m.in. były wicepremier, a cały proceder zorganizował bliski znajomy prezydenta, który potem uciekł z kraju. Do dymisji podali się ministrowie sprawiedliwości i energii. Zełenski zapowiada ukaranie winnych, jednak afera wzmaga podejrzenia, że prezydent ma coś do ukrycia – a za granicą szkodzi Ukrainie. I to w niesprzyjającym dla niej czasie: gdy Rosja wchodzi do Pokrowska i nasila ataki na infrastrukturę energetyczną. Tymczasem w ukraińskiej armii wzrosła liczba przypadków dezercji i samowolnego opuszczania jednostek przez żołnierzy. Jak wysoko w kręgach władzy sięgnie skandal wokół Energoatomu? Czy Zełenski poniesie jego polityczne konsekwencje? I czy nasilające się przed zimą rosyjskie ataki odnoszą w Ukrainie psychologiczny skutek?
Zamachy terrorystyczne w Delhi i Islamabadzie znów zwiększyły napięcie w stosunkach Indii z Pakistanem. Co łączy oba zdarzenia, albo ściślej: dlaczego chcą je ze sobą łączyć politycy w obu krajach? I czy nad regionem znów zawisła groźba wojny?
Czy bogacze z Zachodu płacili bośniackim Serbom za możliwość zabijania mieszkańców Sarajewa podczas oblężenia tego miasta? Właśnie wszczęto śledztwo w sprawie tzw. turystyki snajperskiej. Czego – 30 lat po jej zakończeniu – wciąż dowiadujemy się o wojnie w Bośni?
Rada Bezpieczeństwa ONZ poparła politykę Maroka w Saharze Zachodniej. To ostatnie w świecie terytorium o nieuregulowanym statusie miałoby otrzymać autonomię, ale pozostać zależne od Rabatu. Dlaczego świat odmawia niepodległości Saharyjczykom?
Silwan, dzielnica Jerozolimy, jest rajem dla archeologów. Czy w wykopaliskach chodzi jednak o odkrywanie historii miasta, która zawiera ślady co najmniej trzech religii – czy też o udowodnienie, że wszystko, co się z nią wiąże, należy do Żydów?
W tym wydaniu także o mechanice wielkiego świata – i niezastąpionych łożyskach kulkowych…
Rozkład jazdy:
(03:25) Wojciech Konończuk: Czy afera korupcyjna w Energoatomie zagraża Zełenskiemu
(29:39) Patryk Kugiel: Indie–Pakistan: znowu eskalacja
(48:40) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Łożyska kulkowe
(55:21) Podziękowania
(1:02:10) Dariusz Rosiak: Jerozolima: wykopaliska polityczne
(1:28:26) Marta Szpala: „Ludzkie safari” w Sarajewie
(1:54:21) Bartek Sabela: Czy to koniec najdłuższego sporu terytorialnego w Afryce?
(2:14:34) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 15 Nov 2025 - 2h 16min - 777 - Raport o sztucznej inteligencji - Kto stoi za AI - i dlaczego o tym się nie mówi?
🆕 Odcinek3️⃣ już dostępny
W kolejnym odcinku nowego formatu Raportu mówimy o kulisach pracy przy sztucznej inteligencji. O tym, gdzie tak naprawdę AI się zaczyna. Nie są to wielkie biurowce w Dolinie Krzemowej, Londynie czy Pekinie, a zupełnie inne miejsca. I inni ludzie.
🔵 W Kiberze, jednej z największych dzielnic biedy w Afryce Wschodniej, młody mężczyzna z Kenii pracuje przy trenowaniu modeli sztucznej inteligencji. Do świata danych trafił prosto z pracy fizycznej. Takich jak on są tysiące. Czym się zajmują? Dlaczego ich praca wzbudza kontrowersje? I przede wszystkim - dlaczego tak mało się o nich mówi?
🔵 O tym w rozmowie z ekspertem, który od lat przygląda się warunkom pracy osób wspierających rozwój AI w krajach Globalnego Południa. Co dzieje się z ludźmi pracującymi "w cieniu" największych firm technologicznych? Czy sztuczna inteligencja rzeczywiście pomaga wychodzić z biedy - czy raczej powiela stare schematy?
🔵 AI dla wielu osób staje się głównym sposobem poznawania świata. I choć korzysta z ogromnych zasobów wiedzy, jest to wiedza wybiórcza, bo głównie internetowa i nowoczesna. Co dzieje się z kulturami i tradycyjną wiedzą, której nikt wcześniej nie zdigitalizował?
🔵 W Raporcie także o plagiatach, błędnych przypisach i innych kłamstewkach, które rozpalają ostatnio opinię publiczną... Czy będziemy w stanie to kontrolować?
Goście:
🟣 Ian Koli – pracownik firmy Sama z Nairobi
🟣 Adio Dinika – badacz pracy w Distributed AI Research Institute z Bremy
🟣 Deepak Varuvel Dennison – Cornell University
🟣 Mateusz Chrobok i "Rubryka aktualnościowa"
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Michał Żakowski
Krzysztof Tubilewicz
Artur Gaweł
Partnerem tego odcinka jest Fundacja Roberta Dobrzyckiego
Rozkład jazdy:
(03:15) Ian Koli: jak zostałem pracownikiem AI w slumsach
(14:23) Grzegorz Dobiecki: Stanisław Lem, Bajki robotów, "Doradcy króla Hydropsa"
(18:05) Adio Dinika: o niewidzialnych pracownikach AI
(33:04) Deepak Varuvel Dennison: czego AI nie wie i na pewno się nie dowie
(40:53) Mateusz Chrobok: o plagiatach i wykrywaniu kłamstw w tekście
(46:24) W następnym odcinku
(49:38) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 13 Nov 2025 - 49min - 776 - Raport na dziś - 12 listopada 2025
Po poważnym błędzie redakcyjnym w materiale o Donaldzie Trumpie brytyjską BBC atakują politycy i publicyści po obu stronach Atlantyku. Za błąd – montaż przemówienia, który sugerował, że w 2021 r. Trump bezpośrednio wzywał do przemocy na Kapitolu — korporacja przeprasza. Do dymisji podali się jej dyrektor generalny i kierowniczka działu informacji. Dla krytyków BBC to jednak mało: Trump grozi pozwem, wracają oskarżenia o prolewicową stronniczość, w Wielkiej Brytanii niektórzy komentatorzy mówią zaś o ostatecznym upadku instytucji-symbolu dziennikarskiej rzetelności – oraz samego kraju.
O zaufanie walczy też inna ostoja brytyjskości, monarchia. Kilka dni temu Karol III pozbawił tytułu i przywilejów książęcych swojego brata Andrzeja. Ma to związek z jego wieloletnią przyjaźnią z przestępcą seksualnym Jeffrey’em Epsteinem oraz oskarżeniami kierowanymi pod adresem samego, teraz już byłego, księcia. Decyzja króla nie zamyka jednak sprawy, pozostają pytania o to, dlaczego na skandal zareagowano tak późno.
Co o współczesnej Wielkiej Brytanii mówią te dwa kryzysy? Dlaczego w sprawie BBC chodzi o coś więcej niż tylko błąd redakcyjny? Jak spór o tego nadawcę wpłynie na coraz bardziej spolaryzowaną atmosferę polityczną na Wyspach?
Gość: Jakub Krupa
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 12 Nov 2025 - 41min - 775 - Raport o książkach – Colm Tóibín
Colm Tóibín – jeden z najwybitniejszych i najbardziej lubianych współczesnych irlandzkich pisarzy – opowie w tym odcinku Raportu o książkach o tym, jak powstają jego powieści.
Czasem przypomina to pracę kompozytora, który muzykę symfoniczną musi sprowadzić do kameralnego dźwięku smyczków.
Pomysł czy wizja mogą zaskoczyć pisarza na środku ulicy, ale potem czeka go mozolny proces podejmowania decyzji dotyczących brzmienia i znaczenia każdego kolejnego zdania.
Colm Tóibín opowie też, kiedy autor czuje potrzebę, by ponownie odwiedzić bohaterkę swojej książki.
W powieści „Brooklyn” Eilis Lacey w wieku dwudziestu kilku lat wyjechała ze swojego rodzinnego miasta w Irlandii do Ameryki.
W kolejnej, zatytułowanej „Long Island”, starsza o 25 lat bohaterka wraca do domu.
„Brooklyn” i „Long Island” to przejmujące powieści o doświadczeniu irlandzkich i włoskich imigrantów osiedlających się w Nowym Jorku w drugiej połowie XX wieku, o szukaniu tożsamości, odcinaniu korzeni, samotności i wiecznym dryfowaniu.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Colm Tóibín
Książki: „Brooklyn” i „Long Island” Colma Tóibína / przekład: Jerzy Kozłowski / Dom Wydawniczy Rebis
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 10 Nov 2025 - 1h 08min - 774 - Raport o stanie świata - 8 listopada 2025
We wtorek wybory parlamentarne w Iraku. Po raz siódmy od przez Amerykanów inwazji w 2003 roku Irakijczycy wybiorą parlament. Kraj od ponad dwudziestu lat z trudem próbuje utrzymać stabilność, rozrywany sporami wewnętrznymi i walką dwóch potęg zewnętrznych: Iranu i Stanów Zjednoczonych. Czy wtorkowe wybory zmienią ten obraz? Kto w istocie dzierży władzę w kraju, jaką rolę odgrywają w nim islamscy przywódcy religijni? Jak osłabienie Iranu wpływa na Irak? I czy iraccy Kurdowie wyjdą z tych wyborów wzmocnieni?
Kanclerz Merz zapowiada deportacje Syryjczyków z Niemiec. Czy ten plan jest w Niemczech wykonalny? Dlaczego Berlin wziął na siebie rolę lidera wśród państw europejskich, które chcą pozbyć się migrantów wcześniej przyjmowanych z otwartością?
W Sudanie trwa największy obecnie kryzys humanitarny. W mieście Al-Faszir w Darfurze antyrządowe Siły Szybkiego Wsparcia przeprowadziły masakrę ludności cywilnej, zabijając co najmniej kilkanaście tysięcy ludzi. Dlaczego te zbrodnie pozostają bezkarne i toczą się praktycznie bez reakcji świata?
W USA niedawno pobity został rekord długości kryzysu budżetowego, tzw. shutdownu, czyli ograniczenia bądź wstrzymania wypłat pracownikom federalnym. Mimo to biznes wydaje się ufać Donaldowi Trumpowi; nie sprawdzają się też ponure prognozy upadku amerykańskiej gospodarki. Dlaczego – wyjaśni dyrektorka jednego z największych banków na świecie.
Coraz więcej firm pracuje nad technologią umożliwiającą przechwytywanie energii słonecznej w kosmosie i przesyłanie jej na Ziemię. Czy jest to możliwe, opłacalne i potrzebne? I dlaczego coraz chętniej firmy myślą o przenoszeniu swoich działań do przestrzeni kosmicznej?
A także: marzenia, rojenia i kompletne szaleństwa – czyli świat z boku.
Rozkład jazdy:
(02:47) Łukasz Fyderek: Irakijczycy wybierają parlament
(26:03) Anna Kwiatkowska: Niemcy chcą deportować syryjskich uchodźców
(45:44) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Dream, babe, dream
(52:04) Podziękowania
(59:01) Marcin Żyła: Masakry ludności cywilnej w Sudanie – zapomniana wojna
(1:20:19) Candi Wolff: Dlaczego biznes ufa Trumpowi
(1:38:28) Tomasz Rożek: Przenosiny firm w kosmos
(2:00:49) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 08 Nov 2025 - 2h 03min - 773 - Raport na dziś - 5 listopada 2025
Zohran Mamdani, 34-letni polityk, który jeszcze pół roku temu był szerzej nieznany, wygrywa wybory na stanowisko burmistrza Nowego Jorku. Określa się jako demokratyczny socjalista i będzie pierwszym muzułmaninem na czele miasta. Mamdani zapowiada zamrożenie czynszów w mieście, bezpłatne przejazdy autobusowe oraz powszechną opiekę przedszkolną dla dzieci poniżej piątego roku życia. Środki na te programy mają pochodzić z opodatkowania najbogatszych nowojorczyków. Donald Trump zapowiedział jeszcze przed wyborami, że w wypadku wygranej Mamdaniego obetnie fundusze z budżetu federalnego dla Nowego Jorku. Mamdani, po ogłoszeniu wyników, wezwał Trumpa do konfrontacji i zapowiedział, że Nowy Jork pozostanie miastem imigrantów. Czy wygrana Mamdaniego jest zapowiedzią przełomu dla Demokratów? Jak zareaguje na nią Donald Trump?
Gość: Andrzej Kohut
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 05 Nov 2025 - 36min - 772 - Raport o książkach – Serhij Żadan
Ukraiński pisarz, muzyk, żołnierz, obrońca Charkowa – Serhij Żadan jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.
Rozmawiamy o realizmie i surrealizmie wojny.
O obrazach zbudowanych ze sprzeczności – jak ten, kiedy na tle wiosennego krajobrazu wybuchają śmiercionośne bomby.
I o ludziach, którzy coraz częściej patrzą w niebo nie dlatego, że bujają w obłokach, lecz dlatego, że wypatrują niebezpieczeństwa.
W najnowszym zbiorze opowiadań, pisanych po wybuchu pełnoskalowej wojny, którą Rosjanie toczą przeciw Ukrainie, Serhij Żadan opisuje krótkie chwile z życia – dwóch kobiet, które przyszły na pogrzeb tego samego mężczyzny; dwojga niedoszłych kochanków, którzy w wynajętym na jedną noc hotelowym pokoju zasypiają, zanim zdążą sobie wpaść w ramiona; starszej pani, która umiera samotnie w towarzystwie nieprzeczytanych książek; psa, który oślepł ze strachu.
Bo wojna dotyczy wszystkich i jest wszędzie – nie tylko na froncie, ale w każdym, nawet najbardziej intymnym miejscu życia.
Serhij Żadan pisze o wojnie zmysłowo, bo – jak mówi – wojna wyostrza nam zmysły. Wszystko widzi się i czuje bardziej.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Serhij Żadan
Książki: Arabeski oraz W mieście wojny Serhija Żadana / przekład: Michał Petryk / Wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 03 Nov 2025 - 1h 04min - 771 - Raport o stanie świata - 1 listopada 2025
Javier Milei wygrywa wybory do Kongresu z nadspodziewanie wysoką przewagą. Jego partia La Libertad Avanza wciąż nie ma większości w obu izbach Kongresu, ale program reform Mileia wydaje się w tej chwili niezagrożony. Dlaczego Argentyńczycy wybrali kontynuację ograniczeń wydatków w sferze budżetowej, których skutkiem przez ostatnie dwa lata są zwolnienia tysięcy ludzi? Co udało się zrealizować prezydentowi, którego symbolem rządów jest piła mechaniczna? I jaką rolę w tych wyborach odegrał Donald Trump?
W Izraelu wrze po tym jak były reprezentant kraju w piłce nożnej postanowił grać w reprezentacji Palestyny. Na meczach ligi izraelskiej pojawia się coraz więcej haseł rasistowskich. Jak wygląda kibicowski krajobraz Izraela?
Centrowa partia D66 zdobyła najwięcej głosów w wyborach w Holandii pokonując antyimigrancką partię Geerta Wildersa. Wygląda na to, że krajem będzie rządzić najmłodszy premier w historii, który zapowiada budowę dziesięciu nowych miast. Czy Holandia odchodzi od skrajności w polityce?
W Gazie codziennie giną Palestyńczycy, choć zarówno Izrael, jak i Hamas twierdzą, że utrzymują rozejm. Jak ta tragiczna wojna wpływa na postrzeganie Żydów na całym świecie? Czy to rząd Izraela jest odpowiedzialny za wzrost niechęci do Żydów? I czy krytyka Izraela oraz rewizja jego historii jest aktem antysemityzmu?
A także: Czy opłaca się być złodziejem – i jakim najbardziej?
Rozkład jazdy:
(02:43) Maciej Stasiński: Rewolucja Javiera Mileia trwa
(20:41) Mateusz Mazzini: Holandia zmienia rząd – czy także kierunek polityki?
(48:23) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Łapać złodzieja!
(55:03) Podziękowania
(1:01:36) Michał Banasiak: Piłka nożna w Izraelu na krawędzi: sport czy polityka?
(1:18:26) Agata Bielik-Robson i Adam Lipszyc: Jak wojna w Gazie wpływa na stosunek do Żydów na świecie?
(2:00:43) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 01 Nov 2025 - 2h 02min - 770 - Raport o sztucznej inteligencji – Cześć! Tu ChatGPT
🆕 Odcinek 2️⃣ już jest!
ChatGPT w błyskawicznym tempie podbił świat, zdobywając 100 milionów użytkowników w zaledwie dwa miesiące. Ale skąd właściwie wziął się ten przełom? Jakie idee stały za jego powstaniem? Kto korzysta z tego narzędzia, a kto nie?
🔵 W najnowszym odcinku cofamy się do korzeni generatywnej AI i przechodzimy drogę aż do powstania ChatGPT — rozmawiając z jego współtwórcą, który opowiada o początkach OpenAI oraz kierunku rozwoju generatywnej sztucznej inteligencji.
🔵 Poznamy też historię fotografki z USA, której życiu — i życiu jej nienarodzonego dziecka — pomogła sztuczna inteligencja. Jej opowieść zdobyła już uwagę kilkudziesięciu milionów ludzi na całym świecie. Czy warto słuchać AI, jeśli chodzi o własne zdrowie?
🔵 A na koniec… rozmowa o erotyce w świecie AI. Już za moment — dostępna dla wszystkich dorosłych.
Goście:
🟣 Wojciech Zaremba — współtwórca ChatGPT i OpenAI
🟣 Natalia Tarrien — fotografka i influencerka z Karoliny Południowej
🟣 Mateusz Chrobok — ekspert od cyberbezpieczeństwa i technologii
Lektorzy:
Grzegorz Dobiecki
Agata Kasprolewicz
Krzysztof Zimoch
Marcin Żyła
Partnerem tego odcinka jest Fundacja Roberta Dobrzyckiego
Rozkład jazdy:
(09:56) Wojciech Zaremba: Jak narodził się ChatGPT
(21:48) Natalia Tarrien: Gdy AI ratuje życie
(36:38) Mateusz Chrobok: erotyka w świecie AI
(40:25) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 30 Oct 2025 - 42min - 769 - Raport na dziś - 29 października 2025
Przed zaplanowanym na jutro spotkaniem z Xi Jinpingiem Donald Trump wylądował w Korei Południowej. Po Malezji i Japonii jest to ostatni etap jego kilkudniowej podróży, której stawką jest nie tylko przyszłość ceł, ale przede wszystkim dostęp do metali ziem rzadkich, których około 70 proc. kontrolują obecnie Chiny. Z kolei Pekin chce od Amerykanów cofnięcia zakazu eksportu nowoczesnych półprzewodników, bez których trudno rozwijać technologię AI. Jutrzejszy szczyt dotyczy jednak czegoś jeszcze bardziej znaczącego niż uniknięcie wojny handlowej między dwiema największymi gospodarkami globu. Pierwszy raz od pół wieku światowej ekonomii grozi szantaż na poziomie surowców – od metali ziem rzadkich zależy rozwój przemysłu obronnego, energetyki czy medycyny. Zabezpieczenia dostępu do nich dotyczyły rozmowy Trumpa z nową premier Japonii Takaichi Sanae – polityczką, która zapowiada zaostrzenie kursu wobec Chin.
Co do tej pory udało się osiągnąć Amerykanom? Czy Chiny i USA unikną wojny celnej — i czy porozumieją się w sprawie surowców oraz technologii, bez których oba kraje nie wyobrażają sobie swojej przyszłości? Jak w tym nowym układzie sił odnajdą się Japonia i Korea Południowa?
Gość: Dominik Mierzejewski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 29 Oct 2025 - 29min - 768 - Raport o książkach – Dyptyk amerykański, cz. 2: „Ten Wielki Gatsby” F. Scott Fitzgerald
W tym odcinku „Raportu o książkach” zapraszam na drugą odsłonę dyptyku amerykańskiego – opowieść o Wielkim Gatsbym, a właściwie powinnam powiedzieć „Tym Wielkim Gatsbym”, bo taki właśnie tytuł nosi nowy przekład najsłynniejszego dzieła Francisa Scotta Fitzgeralda.
Wielki Gatsby to jedna z najbardziej obecnych w popkulturze postaci literackich. Ale czy ta ogromna popularność bohatera Fitzgeralda przyczyniła się do powszechnego rozumienia tej wielowymiarowej, zagadkowej powieści? Powieści, która – mimo że objętościowo skromna – swoim rozmachem literackim prowokuje ciągle nowe odczytania.
Żadna z postaci „Tego Wielkiego Gatsby’ego” nie daje się łatwo rozszyfrować. Zagadkowy narrator prowadzi czytelnika na granice świata rzeczywistości i nierzeczywistości.
To powieść o Ameryce lat 20. ubiegłego wieku, o wielkich marzeniach i wielkich aspiracjach. O świecie, w którym rządzą pieniądze, ale nie każdy pieniądz jest przepustką do amerykańskiego snu. Bo wbrew deklaracjom Ojców Założycieli w Ameryce wolność i równość darowane są tylko wybrańcom.
A może „Ten Wielki Gatsby” nie jest powieścią tylko o Ameryce? Być może najważniejsze proroctwo Fitzgeralda dotyczy piekła, które miało rozpętać się w Europie w trzeciej i czwartej dekadzie XX wieku?
Gatsby opowiada też ponadczasową historię o pragnieniu miłości i próbie odzyskania przeszłości, a także o wielkiej samotności.
Fitzgerald to postać złożona i bardzo niejednoznaczna. Pytanie: czy tropy biograficzne powinny komplikować odczytanie jego literackiego dzieła?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Maciej Świerkocki
Książka: „Ten Wielki Gatsby” F. Scott Fitzgerald / przekład: Maciej Świerkocki / Wydawnictwo Officyna
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 27 Oct 2025 - 59min - 767 - Raport o stanie świata - 25 października 2025
Chińska Partia Komunistyczna przyjęła nowy plan pięcioletni. Podstawą rozwoju Chin ma być samowystarczalność w dziedzinie nauki i nowych technologii. Komitet Centralny chce też pobudzenia konsumpcji i wzrostu dobrobytu przeciętnych Chińczyków. Chińska armia ma wzbudzać szacunek na świecie. Ten plan to biurokratyczny zapis globalnych aspiracji Chin. Jak będą one realizowane i czy w najbliższych latach dojdzie do pogłębienia konfliktu o globalne przywództwo między Stanami Zjednoczonymi a Chinami?
Pro-unijny kandydat wygrywa wybory prezydenckie na północy Cypru kontrolowanej przez Turcję. Czy dojdzie do wznowienia rozmów o zjednoczeniu wyspy i jak na to zareaguje Ankara?
W Luwrze zuchwała kradzież klejnotów królewskich. Padają pytania nie tylko o stan zabezpieczeń w tym ogromnym muzeum, ale o stan Francji. I skąd bierze się sympatia dla złodziei dzieł sztuki?
Amerykańskie helikoptery atakują statki pływające po Morzu Karaibskim i Pacyfiku. Administracja Trumpa twierdzi, że broni Ameryki przed zalewem narkotykami. W Wenezueli przygotowują się na próbę obalenia prezydenta, do czego ataki na statki mają być przygotowaniem.
Republika Serbska w Bośni i Hercegowinie ma nową tymczasową prezydent, po tym jak jej poprzednik został odsunięty ze stanowiska. Dokąd zmierza Bośnia i Hercegowina i co dzieje się w ogarniętej od prawie roku protestami Serbii.
A także: czytanie ma przyszłość, zwłaszcza w więzieniach.
Rozkład jazdy:
(02:39) Michał Bogusz: Nowa pięciolatka Chin
(26:06) Łukasz Wójcik: Turecka część Cypru zmienia kurs
(45:33) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Świat zza krat
(52:22) Podziękowania
(59:16) Marcin Żyła: Kradzież klejnotów w Luwrze i pytania o stan Francji
(1:17:39) Joanna Gocłowska-Bolek: Czy Trump chce obalić Maduro?
(1:44:14) Aleksandra Wojtaszek: Nowa prezydent, stare problemy serbskiej części Bośni i Hercegowiny
(2:05:57) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 25 Oct 2025 - 2h 08min - 766 - Raport na dziś - 22 października 2025
Miliony ludzi wzięły udział w protestach w Stanach Zjednoczonych pod hasłem „No Kings”. Uczestnicy ponad 2 tysięcy marszów i innych wydarzeń protestowali przeciwko polityce Donalda Trumpa, zwłaszcza deportacjom migrantów, rozmieszczaniu Gwardii Narodowej w miastach i zamknięciu niektórych agencji rządowych w związku z nieuchwaleniem budżetu federalnego na następny rok. Prawie milion ludzi zatrudnionych w tych agencjach poszło na przymusowy urlop, około 700 tysięcy pracuje bez pobierania pensji. Trwa również walka administracji z sądami w sprawie rozmieszczania Gwardii Narodowej w miastach, które według Trumpa nie radzą sobie z przestępczością. Do tej pory wojsko wprowadzono do pięciu miast rządzonych przez Demokratów, prezydent grozi tym samym kolejnym kilku. Na ostatniej prostej jest też kampania wyborcza w Nowym Jorku, gdzie według sondaży nowym burmistrzem może zostać radykalny Demokrata Zohran Mamdani. Trump zapowiedział już, że w wypadku jego zwycięstwa będzie rozmawiał z nowym burmistrzem, ale Mamdani będzie musiał uzgadniać swoją politykę z Białym Domem. Jak wygląda obecnie front wojny prezydenta Trumpa z instytucjami federalnymi, na ile pozwala mu konstytucja? I czy musi liczyć się z tak silnym głosem sprzeciwu, jaki dał o sobie znać w weekend?
Gość: Marcin Fatalski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 22 Oct 2025 - 48min - 765 - Raport o książkach – Dyptyk amerykański cz. 1 „Anioły” Denis Johnson
Opowieść o dwóch Amerykach – tej ze snu i tej z koszmaru.
Dwóch pisarzy, na wskroś amerykańskich i na wskroś różnych: Francis Scott Fitzgerald i Denis Johnson.
Ameryka Fitzgeralda pulsuje w rytmie jazzu, z kieliszkiem szampana w dłoni, spogląda na pnące się do nieba drapacze chmur i wierzy, że marzenia o sukcesie i dobrobycie się spełniają.
Ameryka Johnsona nadchodzi dekady później – jest biedna, pozbawiona marzeń, bez szans. Nikt jej nie widzi i nikt jej nie słucha.
Co opowieść tych dwóch pisarzy mówi nam o współczesnej Ameryce?
Zapraszamy na dyptyk amerykański w „Raporcie o książkach”.
W tym odcinku porozmawiamy o debiutanckiej powieści Denisa Johnsona „Anioły”, która po 42 latach od pierwszego amerykańskiego wydania została przetłumaczona na język polski przez Krzysztofa Majera.
W przyszły poniedziałek porozmawiamy o nowym przekładzie Macieja Świerkockiego najsłynniejszej powieści Fitzgeralda – „Ten Wielki Gatsby”.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Krzysztof Majer
Książka: „Anioły” Denisa Johnsona / Wydawnictwo Karakter / przekład: Krzysztof Majer
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 20 Oct 2025 - 1h 21min - 764 - Raport o stanie świata - 18 października 2025
Na dzień przed planowanym spotkaniem z prezydentem Zełenskim prezydent Trump odbył ponad dwugodzinną rozmowę z Władimirem Putinem. Według Trumpa w jej wyniku nastąpił „wielki przełom”. Uzgodniono, że obaj prezydenci spotkają się w najbliższym czasie w Budapeszcie. Na kilka godzin przed rozmową Trumpa z Putinem Rosja przypuściła jeden z największych ataków na Ukrainę w tej wojnie – wykorzystano 28 pocisków balistycznych i 320 dronów.
Na froncie sytuacja jest stabilna – trwają rosyjskie ataki na infrastrukturę krytyczną Ukrainy: niszczone są elektrownie, atakowane linie i inne obiekty kolejowe w kraju. Jakie mogą być wyniki obecnej ofensywy dyplomatycznej Ukrainy, zwłaszcza wizyty Zełenskiego w Waszyngtonie? O czym świadczy ponad dwugodzinna rozmowa Putina z Trumpem i jakie mogą być jej rezultaty?
Chiny poważnie zwiększyły obostrzenia eksportu metali ziem rzadkich i technologii do produkcji towarów o zastosowaniu cywilno-wojskowym. Trump zapowiada podwyższenie ceł na chińskie towary o sto procent. Kolejny rozdział wojny handlowej, czy przymiarki przed planowanym spotkaniem Trumpa i Xi Jinpinga?
W Madagaskarze rewolucja młodych. Po kilkutygodniowych zamieszkach prezydent ucieka za granicę, a władzę obejmuje dowódca elitarnej jednostki. Dlaczego od odzyskania niepodległości ta wyspa jest skażona korupcją i brakiem szans na rozwój?
James Cook był i pozostaje symbolem wielkich odkryć podróżników z Zachodu. Dla Polinezyjczyków spotkanie z żeglarzami z Anglii było często początkiem końca ich kultury. Czego dziś uczą nas wyprawy kapitana Cooka – w programie rozmowa z autorem książki o tym podróżniku i odkrywcy.
Zajrzymy również do Ciudad Bolívar – dzielnicy Bogoty, do której warto zajrzeć, jeśli chcemy zrozumieć, dlaczego Kolumbia nazywana jest państwem niekończącej się przemocy.
A także: o tradycji – tej starej i tej nowej. Będzie również o żeńskim imieniu Tradycja, którego popularność niestety przeminęła z wiatrem zwanym wind of change.
Rozkład jazdy:
(03:08) Michał Kacewicz: Trump z Putinem na dzień przed wizytą Zełenskiego
(25:45) Jakub Jakóbowski: Chiny zaostrzają warunki eksportu metali ziem rzadkich
(50:31) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Felieton tradycyjny
(56:34) Podziękowania
(1:03:18) Adrian Bąk: Ciudad Bolivar - symbol współczesnej Bogoty
(1:22:23) Jędrzej Czerep: GEN Z chce zmienić Madagaskar
(1:37:36) Hampton Sides: Jak kapitan Cook zmienił Polinezję
(1:54:46) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 18 Oct 2025 - 1h 56min - 763 - Raport o sztucznej inteligencji - skąd się wzięła AI i czym jest?
Od wieków marzyliśmy o stworzeniu myślącej maszyny. Od Golema po Frankensteina – zawsze chcieliśmy tchnąć w materię iskrę rozumu. Dziś ta fantazja stała się rzeczywistością.
Sztuczna inteligencja jest wszędzie – w naszych telefonach, domach, rozmowach, decyzjach. Jednych zachwyca, innych przeraża. Ale czy naprawdę wiemy, czym ona jest?
W pierwszym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” wracamy do źródeł – od Stanisława Lema po Johna McCarthy’ego, od pierwszych eksperymentów z maszynowym uczeniem po rewolucję, która zmienia świat szybciej, niż ktokolwiek się spodziewał.
Stanisław Lem będzie zresztą stałym przewodnikiem nowego formatu, bo w jego książkach – „Cyberiadzie” i „Bajkach robotów” – zawarte jest właściwie wszystko, czego dziś doświadczamy.
Jak narodziła się sztuczna inteligencja – i dlaczego wciąż tak mało o niej wiemy?
Jak to możliwe, że człowiek, który przez lata tworzył algorytmy, pewnego dnia sam stał się ich ofiarą – gdy jako dostawca jedzenia zaczął walczyć z bezdusznym systemem, który oceniał jego pracę jak maszynę?
Czy sztuczna inteligencja może działać w naszym imieniu? Na przykład zrobić za nas zakupy – bez żadnych przekierowań do sklepów internetowych? Czy warto z tego skorzystać?
Goście:
Jerry Kaplan – amerykański pionier informatyki, tabletu i smartfona.
Armin Samii – programista z Iranu, który pewnego dnia postanowił stanąć po drugiej stronie algorytmu.
Mateusz Chrobok – ekspert do spraw cyberbezpieczeństwa, AI i startupów.
Lektorzy:
Grzegorz Dobiecki
Marek Niedźwiecki
Krzysztof Tubilewicz
Michał Żakowski
Partnerem tego odcinka jest Fundacja Roberta Dobrzyckiego.
Rozkład jazdy:
(10:15) Jerry Kaplan: Skąd wzięła się AI i czym jest?
(38:13) Armin Samii: Jak algorytmy sterują życiem dostawcy jedzenia
(52:07) Mateusz Chrobok: Zakupy ze sztuczną inteligencją
(56:41) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 16 Oct 2025 - 58min - 762 - Raport na dziś - 15 października 2025
Hamas wypuścił wszystkich żywych zakładników przetrzymywanych od ataku na Izrael 7 października 2023 roku i zwrócił ciała ośmiu osób, które nie przeżyły niewoli. Izrael twierdzi, że jedno ze zwróconych ciał nie należy do zakładnika.
W poniedziałek Izrael zwolnił z więzień prawie 2000 palestyńskich więźniów, w tym 250 skazanych na długoletnie więzienie za morderstwa i terroryzm. Te działania są realizacją pierwszej fazy planu pokojowego dla Gazy Donalda Trumpa, zaakceptowanego przez Hamas i Izrael.
W poniedziałek amerykański prezydent wystąpił w Knessecie, zapowiadając nowy początek dla Bliskiego Wschodu, a następnie wziął udział w szczycie w Szarm el-Szejk, gdzie podpisano deklarację w sprawie trwałego pokoju i dobrobytu.
W Gazie na ulice wróciły patrole Hamasu, a armia izraelska wycofała się na pierwszą, tzw. żółtą linię ustaloną podczas negocjacji. Od poniedziałku izraelscy żołnierze zabili kilku Palestyńczyków, którzy — jak twierdzi IDF — uzbrojeni próbowali przekroczyć żółtą linię.
Zamaskowani mężczyźni, najprawdopodobniej członkowie Hamasu, dokonali co najmniej jednej publicznej egzekucji osób oskarżonych o współpracę z Izraelem. Doszło również do walk między Hamasem a milicjami klanowymi, wspieranymi w czasie wojny przez Izrael.
Czy w Gazie rzeczywiście nastąpił koniec wojny? Jak przebiegają dalsze negocjacje i czego dotyczą? Czy Hamas jest gotowy do rozbrojenia, a Izrael — do wycofania się ze Strefy Gazy?
Gość: Agnieszka Zagner
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 15 Oct 2025 - 38min - 761 - Raport o książkach – „W dobrych rękach” Yael van der Wouden
W tym odcinku Raportu o książkach zapraszam na spotkanie z Yael van der Wouden, holendersko-izraelską pisarką, której debiutancka powieść „W dobrych rękach” trafiła prosto na krótką listę Nagrody Bookera, a także została uhonorowana tegoroczną Women’s Prize for Fiction.
„W dobrych rękach” to historia kobiety o imieniu Isabel, która ma obsesję na punkcie domu. Jej dni wypełnione są polerowaniem srebra, liczeniem porcelanowych filiżanek, praniem i prasowaniem obrusów oraz zasłon. Po śmierci matki mieszka w nim sama i wie, że dom nie należy i nigdy nie będzie do niej należał. Decyzją wuja odziedziczy go bowiem jeden z jej braci — ale dopiero wtedy, gdy założy rodzinę.
Jednak w domu pojawia się ktoś obcy, kto burzy porządek świata Isabel.
Wszystko to dzieje się na holenderskiej prowincji, na początku lat 60. XX wieku, kilkanaście lat po zakończeniu drugiej wojny światowej.
„W dobrych rękach” to powieść o brzemieniu współwiny, które — jak mówi Yael van der Wouden — ciąży na nas wszystkich. To historia o sile miłości i pragnienia, w których tkwi ostateczna nadzieja.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Yael van der Wouden
Książka: „W dobrych rękach” Yael van der Wouden / przekład: Justyna Hunia / Wydawnictwo Znak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 13 Oct 2025 - 1h 08min - 760 - Raport o stanie świata - 11 października 2025
W Strefie Gazy rozpoczęło się wdrażanie porozumienia w sprawie zawieszenia broni między Izraelem a Hamasem. Zgodnie z umową, zaakceptowaną w czwartek wieczorem przez rząd Benjamina Netanjahu, w ciągu doby miało wejść w życie zawieszenie broni, a następnie, najpóźniej w poniedziałek, Hamas miał wypuścić izraelskich zakładników. Armia Izraela rozpoczęła wycofywanie się na ustalone pozycje, co da jej kontrolę nad niewiele ponad połową Strefy Gazy. Formalnie zniesiono blokadę humanitarną – na zrujnowane i objęte klęską głodu terytorium mogą wjeżdżać tiry z pomocą. Wielu komentatorów mówi o końcu wojny, chociaż nie wszystkie szczegóły porozumienia są jasne, a kolejna faza negocjacji będzie znacznie trudniejsza. Jednak na razie plan Donalda Trumpa działa – a życie cywilów stało się nieco bezpieczniejsze. Czy to faktycznie koniec wojny? Czego w najbliższych dniach możemy się spodziewać w Strefie Gazy? Co dalej z Hamasem, ale i z polityczną przyszłością premiera Netanjahu? I co będą jeszcze negocjować obie strony?
Po dymisji premiera Francji Emmanuel Macron odmawia rozpisania przyspieszonych wyborów. Przed nowym rządem decyzja w sprawie cofnięcia nielubianej reformy emerytalnej. Prezydent robi wszystko, aby nie dopuścić do przejęcia władzy przez skrajną prawicę. Ale czy jeśli ceną za to będzie kryzys finansowy, taka polityka nie odniesie odwrotnego skutku?
Prezydent USA wysyła do kolejnych amerykańskich miast oddziały Gwardii Narodowej, rząd federalny zawiesza częściowo funkcjonowanie z powodu shutdownu, a Departament Stanu oskarża o nadużycia politycznych rywali Donalda Trumpa. Kto zyskuje na chaosie w Ameryce?
Zmarła Jane Goodall, angielska prymatolożka, której badania nad szympansami zmieniły sposób postrzegania tego – ale i innych – gatunków. Czemu dopiero teraz przyznajemy, że inne niż człowiek zwierzęta mają osobowość?
Tylko tego lata spłonął 1 procent powierzchni Półwyspu Iberyjskiego. W Hiszpanii tysiące osób musiało uciekać z domów. I choć do pożarów przyczyniła się susza, mieszkańcy mają żal do władz. Dlaczego?
W programie także: o naturalności oraz wszystkich jej odmianach – martwej naturze także…
16 października rusza nasz nowy format: „Raport o sztucznej inteligencji”. To nie będzie podcast technologiczny. Czego zatem możemy się spodziewać w pierwszych odcinkach?
Rozkład jazdy:
(03:21) Dariusz Rosiak: Nadzieje na koniec wojny
(27:10) Jędrzej Bielecki: Francja po dymisji premiera
(50:04) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Naturalnie, czyli jak?
(56:24) Podziękowania
(1:02:54) Adrian Bąk: Raport o sztucznej inteligencji
(1:12:44) Agnieszka Zielińska: Hiszpania: pożoga i pretensje do rządu
(1:23:43) Andrzej Kohut: Co nie działa w Ameryce
(1:47:33) Łukasz Kwiatek: Szympansy jak ludzie
(2:05:03) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 11 Oct 2025 - 2h 07min - 759 - Raport na dziś - 8 października 2025
W Szarm el-Szejk od poniedziałku toczą się negocjacje w sprawie zakończenia wojny w Strefie Gazy. Na razie więcej niż o ich przebiegu wiadomo o rozbieżnościach między Izraelem a Hamasem. Niejasne jest, czy rozbrojenie tej organizacji oznacza przekazanie całej broni, którą dysponują jej członkowie. Nie wiadomo, jaki mandat miałyby otrzymać międzynarodowe siły stabilizacyjne, ani kiedy do domów wrócą izraelscy zakładnicy. Wczoraj Izraelczycy upamiętnili około 1200 osób, które zginęły 7 października 2023 roku podczas napaści Hamasu. W zaatakowanych wtedy kibucach odbywały się prywatne uroczystości, na miejscu festiwalu Nova o 6:29 rano – gdy rozpoczął się atak – pamięć o zabitych uczczono minutą ciszy.
Jak skutki ataku Hamasu wpisały się w tożsamość Izraela? Z jakimi emocjami mieszkańcy tego kraju przeżywali rocznicę? Czego możemy się spodziewać po rozmowach w Egipcie? W programie również rozmowa z izraelską pisarką Zeruyą Shalev, która opowie o ostatnich dwóch latach w Izraelu, o swoim własnym doświadczeniu – oraz o przemocy w Strefie Gazy.
Goście: Dariusz Rosiak, Zeruya Shalev
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 08 Oct 2025 - 1h 05min - 758 - Raport o książkach – „Biała Pani” Siergiej Lebiediew
Siergiej Lebiediew to jeden z najważniejszych głosów współczesnej rosyjskiej literatury – pisarz i historyk, który w swoich powieściach szuka genezy zła, jakie zainfekowało najpierw Związek Radziecki, a dziś współczesną, putinowską Rosję.
W swojej najnowszej książce „Biała Pani” stara się zrozumieć, jakie procesy historyczne i polityczne doprowadziły do tego, że Czerwona Bestia zmieniła się w Bestię Brunatną.
„Oni jeszcze tego nie rozumieją, ale przeistoczyli się w tych, których uważali za najgorszych wrogów, których pokonali i zniszczyli – w nazistów. (…)
Zombie nie wiedzą, że są zombie. Ale niewiedza, ślepota nie mają znaczenia; wisi nad nimi fatum wszystkich nikczemności, których dopuścili się w przeszłości, spotęgowane przez ich bunt przeciw czasowi” – pisze Lebiediew.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Siergiej Lebiediew
Książka: „Biała Pani”, Siergiej Lebiediew / przekład: Grzegorz Szymczak / Wydawnictwo Claroscuro
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 06 Oct 2025 - 1h 25min - 757 - Raport o stanie świata - 4 października 2025
W piątek wieczorem Hamas ogłosił, że zrzeknie się władzy w Strefie Gazy oraz uwolni wszystkich żyjących izraelskich zakładników, których przetrzymuje od ataku 7 października dwa lata temu. Organizacja chce jednak negocjować inne punkty planu Donalda Trumpa zakończenia wojny. W odpowiedzi na to oświadczenie amerykański prezydent zażądał od Izraela natychmiastowego wstrzymania bombardowania Strefy Gazy. Tymczasem izraelska marynarka wojenna przechwyciła na wodach międzynarodowych tzw. Flotyllę dla Gazy, której organizatorzy zamierzali złamać blokadę humanitarną zrujnowanego terytorium. A w brytyjskim Manchesterze napastnik zaatakował w synagodze uczestników uroczystości z okazji pokutnego święta Jom Kipur. Zapraszamy na specjalny, wyjazdowy odcinek „Raportu” – Dariusz Rosiak drugi tydzień podróżuje po Izraelu i Palestynie. Czy deklaracja Hamasu otwiera drogę do zakończenia wojny? Jak Izrael odpowie na żądanie prezydenta USA w sprawie wstrzymania bombardowań? I dlaczego sprawa flotylli jest dla Izraelczyków zupełnie nieistotna?
W tzw. strefie C na Zachodnim Brzegu Jordanu rozbudowują się izraelskie osiedla, a palestyńskie enklawy powoli zamieniają się w zamknięte zony. Czy w takich warunkach możliwe jest codzienne życie?
Po dwóch latach od ataku Hamasu diametralnie zmieniło się postrzeganie IDF, izraelskiej armii. Wcześniej darzono ją respektem, teraz jej oficerom mogą grozić procesy przed międzynarodowymi trybunałami. Co dalej z izraelskim wojskiem?
Na nadzwyczajnym szczycie w Danii przywódcy Unii Europejskiej debatowali, jak walczyć z zagrożeniem ze strony Kremla. Czy jest sposób na rosyjskie drony i akcje sabotażowe? Czy konflikt Zachodu z Rosją już się rozpoczął? Specjalnie dla „Raportu” sytuację w Europie komentuje były sekretarz generalny NATO.
W Czechach wybory parlamentarne, w wyniku których do władzy może wrócić Andrej Babiš, miliarder wzorujący się na Trumpie. Co go różni, a co dzieli od Viktora Orbána czy Roberta Ficy? I dlaczego te wybory są tak ważne dla Ukrainy?
Rozkład jazdy:
(04:06) Dariusz Rosiak: „Raport” w Izraelu i Zachodnim Brzegu Jordanu
(17:04) Futoon Qadri i Husam N. Shakshir: Izrael i Palestyna: życie w zamknięciu
(39:35) Jens Stoltenberg: Czy konflikt Zachodu z Rosją już trwa?
(55:48) Podziękowania
(1:02:10) Jossi Melman i Seth J. Frantzman: Zszargana reputacja
(1:34:05) Tomasz Maćkowiak: Czechy jak Węgry?
(1:56:27) Dariusz Rosiak: „Raport” w Izraelu i Zachodnim Brzegu Jordanu cz. 2
(2:09:29) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 04 Oct 2025 - 2h 11min - 756 - Raport na dziś - 1 października 2025
Prezydent Trump przedstawił 20-punktowy plan zakończenia wojny w Gazie.
Zakłada on natychmiastowe przerwanie ognia, wymianę wszystkich zakładników przetrzymywanych przez Hamas na palestyńskich więźniów przetrzymywanych przez Izrael, rozbrojenie Hamasu, stopniowe wycofanie wojsk izraelskich ze Strefy i ustanowienie międzynarodowego zarządu nad Gazą, który pokierowałby jej odbudową i przywracaniem do funkcjonowania.
Premier Izraela Beniamin Netanjahu był obecny podczas prezentacji planu i poparł go. Nie ma jak dotąd reakcji Hamasu; prezydent Trump powiedział, że spodziewa się jej w ciągu trzech–czterech dni. Plan wywołuje spore nadzieje i wiele niepewności po obu stronach: w Izraelu nie zadowala on skrajnie prawicowych ministrów w rządzie, a źródła w Hamasie mówią, że jest on zbiorem warunków nie do wypełnienia, a jego celem jest wyeliminowanie tej grupy.
W najbliższych dniach będę Państwu opowiadał nie tylko o reakcji na plan Trumpa i o polityce, ale także o życiu Izraelczyków i Palestyńczyków dwa lata po ataku Hamasu 7 października. Dlaczego ta wojna trwa tak długo? Jakie skutki przynosi obu narodom?
Dziś Raport jest w Jerozolimie i w Ramallah na Zachodnim Brzegu.
Goście w Izraelu: Efraim Inbar, Raja Shehadeh i Ibrahim Dalalsha
Rozkład jazdy:
(02:06) Dariusz Rosiak: Izraelczycy protestują przeciwko Bibiemu
(04:10) Efraim Inbar: Izrael prowadzi sprawiedliwą wojnę
(15:33) Raja Shehadeh: Dialog nie jest żadnym rozwiązaniem
(33:35) Ibrahim Dalalsha: O zbiorowej odpowiedzialności za to, co dzieje się po 7 października
(45:15) Wiec w Jerozolimie
(47:45) Podziękowania
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 01 Oct 2025 - 53min - 755 - Raport o książkach – „Szykuj sanie latem” Jędrzej Morawiecki
Co były milicjant drogówki, który ogłosił się Drugim Chrystusem i pociągnął rzesze wyznawców na daleką Syberię, obiecując im świat bez przemocy i wojen, ma wspólnego z Władimirem Putinem?
Jak bajka zmienia się w koszmar, a utopia w dystopię?
To pytania, które zadaje Jędrzej Morawiecki w swojej najnowszej książce „Szykuj sanie latem. Syberyjski mesjasz i podróż do kresu rosyjskiego snu o zbawieniu”.
„Nieprawda niosąca dobro to wielka mądrość” – powtarzał w swoich kazaniach Wissarion, jak nazywał siebie tytułowy syberyjski mesjasz.
Ale czy nieprawda może nieść dobro? Bo przecież Putin zbudował swoje imperium zła na kłamstwie.
Zapraszam na opowieść o Rosji lat 90. i tej współczesnej, o głodzie duchowości i głodzie krwi.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Jędrzej Morawiecki
Książka: „Szykuj sanie latem” Jędrzej Morawiecki / Wydawnictwo ZNAK
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 29 Sep 2025 - 1h 00min - 754 - Raport o stanie świata - 27 września 2025
Donald Trump zaprezentował przywódcom państw arabskich swój plan pokojowy dla Strefy Gazy. Zakłada on zawieszenie broni, zwolnienie przez Hamas zakładników, rozmieszczenie w Gazie sił stabilizacyjnych oraz wycofanie stamtąd Izraela. Jednocześnie prezydent USA skrytykował Wielką Brytanię, Francję i kilka innych państw Zachodu, które uznały państwowość Palestyny. W poniedziałek w Waszyngtonie będzie z nim rozmawiał Benjamin Netanjahu, któremu propozycja Trumpa krzyżuje własne plany, m.in. zapowiadanej coraz śmielej aneksji Zachodniego Brzegu Jordanu. Tymczasem armia izraelska bombarduje miasto Gaza. Tylko w czwartek zginęło tam kilkadziesiąt osób, a dalsze ataki zagrażają milionowi Palestyńczyków. Dariusz Rosiak relacjonuje w tym tygodniu bezpośrednio z Jerozolimy, skąd opowie o reakcjach Izraelczyków na amerykańską propozycję oraz o tym, jak wojna w Strefie Gazy zmieniła życie wszystkich w regionie.
W niedzielnych wyborach obywatele Mołdawii zadecydują o tym, czy ich kraj będzie nadal dążył do członkostwa z Unią Europejską. Partia prezydent Mai Sandu może utracić większość w parlamencie – a tego bardzo chciałby Władimir Putin. Dlaczego w Mołdawii tak silne są nastroje prorosyjskie?
Trzy lata po eksplozjach, które uszkodziły gazociągi Nord Stream 1 i 2, wciąż nie wiadomo, kto stał za tym sabotażem. A w Niemczech pojawiają się pomysły wznowienia dostaw gazu z Rosji. Czy to możliwe – i czemu mogą w tym pomóc Amerykanie?
Stany Zjednoczone wracają do paliw kopalnych i utrudniają naukowcom badania klimatu. Czy osiągamy właśnie moment, w którym na zapobieżenie planetarnej katastrofie będzie po prostu za późno?
Eksperci ONZ wzywają federacje sportowe FIFA i UEFA do wykluczenia z rozgrywek międzynarodowych piłkarskiej reprezentacji Izraela. Jaki sens mają sportowe sankcje? Oraz jaką siłę w polityce stanowią kibice?
Rozkład jazdy:
(03:06) Dariusz Rosiak w Jerozolimie — zaczynamy kolejny „Raport” wyjazdowy
(14:18) Gershon Baskin, negocjator w rozmowach z Hamasem, o nastrojach w Izraelu
(28:40) Dariusz Rosiak o tym, czym Izrael różni się od Rosji
(32:46) Jakub Pieńkowski: Czy Mołdawia zwróci się w stronę Rosji?
(54:22) Podziękowania
(1:00:52) Marcin Pośpiech: Czy Nord Stream wraca do łask?
(1:13:56) Szymon Malinowski: Zmiany klimatu: czy już jest za późno?
(1:33:13) Simon Kuper i Michał Banasiak: Futbol i polityka
(1:59:47) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 27 Sep 2025 - 2h 02min - 753 - Raport na dziś - 24 września 2025
To najpoważniejszy jak dotąd atak na infrastrukturę krytyczną Danii — mówi premier Mette Frederiksen po tym, jak trzy duże drony wymusiły zamknięcie na kilka godzin lotniska w Kopenhadze. Do podobnego zdarzenia doszło w Oslo. Wcześniej atak hackerski na system odprawy pasażerów zakłócił pracę innych lotnisk w zachodniej Europie. Jak dotąd nie przedstawiono dowodów na to, że za incydentami stoi Rosja, ale duńska premier wiąże je z naruszeniem 19 września przestrzeni powietrznej Estonii przez rosyjskie myśliwce oraz wcześniejszymi prowokacjami Kremla nad Polską i Rumunią. Ostatnie wydarzenia na północy Europy potwierdzają jak ważny strategicznie jest to region. Przynoszą też śmiałe słowa takich polityków jak prezydent Finlandii, który przypomina, że udzielając Ukrainie gwarancji bezpieczeństwa Zachód powinien być gotowy na wojnę z Rosją.
Dlaczego Kreml eskaluje sytuację na północy Europy? Czym to grozi? I czy po wczorajszych konsultacjach w Brukseli NATO jest gotowe zestrzeliwać rosyjskie myśliwce?
Gość: Piotr Szymański
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 24 Sep 2025 - 40min - 752 - Raport o książkach – „Krzywda” Paweł Rzewuski
Rzeczpospolita Obojga Narodów fascynuje i oburza. Sienkiewiczowi ten wyjątkowy moment w naszej historii posłużył do kanwy opowieści niosącej pokrzepienie serc rodaków żyjących pod zaborami. W trwającej obecnie dyskusji stanowi punkt odniesienia do rozliczenia systemu opartego na wyzysku, a nawet źródło współczesnych polskich grzechów i słabości.
W tym odcinku Raportu o książkach zapraszam na rozmowę z Pawłem Rzewuskim, autorem znakomitej powieści „Krzywda”, która kreśli bogaty, złożony, zróżnicowany, pełen paradoksów i zjawisk nadzwyczajnych obraz Pierwszej Rzeczpospolitej w pierwszej połowie XVII wieku. Napisana w formie szlacheckiej gawędy powieść szkatułkowa o losach szlachcica Stanisława Wróblewskiego herbu Krzywda w tej samej czasoprzestrzeni umiejscawia sejmiki, rokosze, szlachciców, chłopów, a także zjawy, wilkołaki i diabły.
W opowieści Pawła Rzewuskiego nic nie jest jednoznaczne i nic nie jest czarno białe „Krzywda” to trzymająca w napięciu powieść grozy, ale też refleksja nad dziedzictwem Rzeczpospolitej Obojga Narodów, którego nie powinno się sprowadzać do mitów – ani tych chwalebnych, ani tych nikczemnych.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Paweł Rzewuski
Realizacja: Kris Wawrzak i Marcin Trojanowicz
Książka: „Krzywda” Paweł Rzewuski / Wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 22 Sep 2025 - 1h 03min - 751 - Raport o stanie świata - 20 września 2025
TikTok po raz kolejny uniknął zakazu działania w USA. Prezydent Trump najpierw odsunął decyzję w czasie, a następnie poinformował, że władze dogadały się z firmą w sprawie sprzedaży jej amerykańskich operacji. Nie jest jasne, czy Amerykanie przejmą kontrolę nad algorytmem serwisu. Trump zapowiada też szybkie porozumienie handlowe z Chinami, a równocześnie zachęca kraje NATO do nakładania wysokich ceł na chińskie towary. O co chodzi w tej polityczno-gospodarczej rozgrywce? I jakie znaczenie ma w niej zamknięcie granic Polski z Białorusią?
Władze Syrii przełożyły wybory, które po raz pierwszy od upadku reżimu Asada miały wyłonić reprezentację społeczeństwa. Dlaczego opozycja nie uznaje tych wyborów za demokratyczne. Czy tymczasowe władze są w stanie opanować ten rozbity politycznie i zniszczony wojną kraj?
Javier Milei przegrał wybory w regionie Buenos Aires i traci poparcie Argentyńczyków. Mimo to nie wycofuje się z twardej polityki cięć budżetowych. Czy to początek końca rządów prezydenta z piłą mechaniczną jako narzędziem władzy?
Prezydent Trump z wizytą w Zjednoczonym Królestwie. Obie strony podkreślają znaczenie specjalnych relacji między Londynem a Waszyngtonem. Ale na czym one polegają w czasach Trumpa?
Paryż, Londyn i inne miasta europejskie wprowadzają ograniczenia w ruchu SUV-ów oraz drastycznie podwyższają ich właścicielom opłaty za parkowanie. Skąd fascynacja samochodami, które nie mieszczą się na ulicach?
A także: Pokaż, co masz na talerzu, a powiem ci kim jesteś czyli jedzenie jako motor historii.
Rozkład jazdy:
(02:42) Dominik Mierzejewski: Czy USA dogadały się z Chinami
(26:13) Jagoda Grondecka: Syria próbuje odzyskać stabilność
(51:22) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Raport z talerza, czyli polityka żołądkowa (gorzka)
(58:22) Podziękowania
(1:04:55) Marcin Żyła: Dlaczego ludzie jeżdżą SUV-ami?
(1:24:20) Jakub Krupa: Trump w Windsorze i w Chequers
(1:51:17) Joanna Gocłowska Bolek: Milei przegrywa po raz pierwszy
(2:09:53) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 20 Sep 2025 - 2h 12min - 750 - Raport na dziś - 17 września 2025
Dyrektor FBI Kash Patel potwierdził, że DNA zebrane z ręcznika owiniętego na karabinie, którym zastrzelono Charliego Kirka odpowiada DNA 22-letniego Tylera Robinsona, podejrzanego o zabójstwo. Robinson został oficjalnie oskarżony o popełnienie morderstwa, prokuratorzy domagają się dla niego kary śmierci. Kirk, prawicowy polityk i influencer, jedna z najważniejszych postaci ruchu MAGA został zabity w ubiegłą środę podczas występu na Uniwersytecie Utah Valley. Morderstwo Kirka wywołało w Stanach Zjednoczonych burzę w opinii publicznej. Republikanie oskarżają lewicę o podsycanie nienawiści i przemocy, a morderstwo Kirka traktują jako ich przejaw. Demokraci wskazują, że nie ma jak dotąd dowodów na lewicowe powiązania podejrzanego. Czy w Stanach Zjednoczonych rzeczywiście mamy do czynienia z bezprecedensowym wzrostem przemocy na tle politycznym? Jeśli tak, to kto jest za nią odpowiedzialny? Jak śmierć Charliego Kirka wpłynie na politykę amerykańską, zwłaszcza na ruch MAGA oraz na jego najbardziej skrajnych przeciwników?
Gość: Marcin Fatalski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 17 Sep 2025 - 49min - 749 - Raport o książkach – Raja Shehadeh
Gościem tego odcinka jest palestyński pisarz, prawnik i aktywista Raja Shehadeh, autor takich książek jak: „Palestyńskie wędrówki. Zapiski o znikającym krajobrazie”, „Obcy w domu”, „Dziennik czasu okupacji” i tej najnowszej „Dlaczego Izrael boi się Palestyny?”
„Chciałem zachować w słowach to, co zostało utracone w rzeczywistości, bo miałem świadomość, że ten krajobraz bardzo szybko znika i użyłem słów, aby stworzyć obraz, malowniczy widok tej ziemi dla przyszłych pokoleń” – mówi Raja Shehadeh w rozmowie, którą nagraliśmy w deszczowy poranek w Krakowie.
To będzie opowieść o życiu zdefiniowanym przez wojnę, o sile języka, o miłości do ziemi i o nadziei - bo jak pisze Raja Shehadeh w swojej najnowszej książce:
„Większości Palestyńczyków, którzy nie należą do Hamasu, tym Izraelczykom, którzy mogli jedynie oglądać z niedowierzaniem, jak postępuje ich rząd, a nie byli w stanie zatrzymać tego koszmaru; tym wszystkim z nas, którzy wierzą nad wszelką wątpliwość, że jedyną przyszłością dla obu narodów jest współistnienie – przyszłość może wydawać się ponura. Ale przecież patrząc na dzieje regionu, można zauważyć, że dopiero po wielkich wstrząsach następują rzeczy napawające nadzieją”.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Raja Shehadeh
Książki:
Palestyńskie wędrówki / Wydawnictwo Karakter / przekład Anna Sak
Dlaczego Izrael boi się Palestyny / Wydawnictwo Karakter / przekład Anna Sak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 15 Sep 2025 - 1h 02min - 748 - Raport o stanie świata - 13 września 2025
Rozpoczęły się manewry ZAPAD-25, czyli rosyjsko-białoruskie ćwiczenia wojskowe, w tym roku prowadzone głównie na północno-wschodnich poligonach Białorusi. Jaki jest ich cel i dlaczego w tym roku mają bardziej ograniczony charakter w porównaniu z poprzednimi edycjami tych ćwiczeń?
W czwartek władze Białorusi wypuściły 52 więźniów politycznych – to wynik mediacji amerykańskich. Amerykanie znieśli też sankcje na białoruską linię lotniczą Belawię. O co chodzi w zbliżeniu Waszyngtonu i Mińska?
Państwa NATO podsumowują skutki i wyzwania, jakie postawiła przed sojuszem Rosja, dokonując ingerencji w polską przestrzeń powietrzną w nocy z wtorku na środę. Prezydent Trump uznał, że mogła to być pomyłka. Polski premier i minister spraw zagranicznych odrzucili taką możliwość. Czego dowiedzieliśmy się o możliwościach obronnych Polski i NATO w ostatnich dniach? O czym świadczy umiarkowana reakcja amerykańskiego prezydenta? I co na to wszystko Kreml?
Były prezydent Brazylii Jair Bolsonaro został skazany na długoletnie więzienie za próbę zamachu stanu. Brazylia jest podzielona na zwolenników i przeciwników Bolsonaro, a Stany Zjednoczone grożą jej poważnymi konsekwencjami. Co załatwia, a czego nie załatwia Brazylijczykom skazanie Bolsonaro?
W Nepalu tysiące młodych ludzi wyszło na ulice w proteście przeciwko korupcji i nepotyzmowi władz. W krwawych starciach płonęły budynki publiczne, ponad 20 osób straciło życie. Czy „pokolenie Z” zmieni polityków tego kraju?
Ruszyła Wielka Tama Odrodzenia na Błękitnym Nilu – flagowy projekt modernizacyjny dla Etiopii. Niedaleko granicy z Sudanem powstało gigantyczne jezioro, z którego woda będzie dostarczać energię dla Etiopii i państw ościennych. Etiopia świętuje, Egipt boi się o swoją przyszłość – dlaczego?
Czy zwykli ludzie mogą uratować bankrutujący klub piłkarski? Mogą, a historia hiszpańskiego Realu Oviedo jest tego najlepszym przykładem. Historia klubu z Asturii pokazuje, że nawet dziś w futbolu liczą się lojalność i wiara we własne siły.
A także: Pokojowa Nagroda Nobla – łakomy kąsek dla wszystkich, którzy w walce o pokój nie biorą jeńców.
Rozkład jazdy:
(03:08) Zbigniew Parafianowicz: Wnioski z ingerencji Rosji, Zapad 25, Łukaszenka wypuszcza część więźniów
(25:13) Janina Petelczyc: Bolsonaro skazany
(46:13) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Wojna o pokój
(52:10) Podziękowania
(58:18) Michał Banasiak: Real Oviedo uratowany przez kibiców
(1:13:16) Patryk Kugiel: Młodzi protestują w Nepalu
(1:34:02) Wojciech Jagielski: Etiopia wygrywa spór o tamę z Egiptem
(1:56:58) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 13 Sep 2025 - 1h 59min - 747 - Raport na dziś - 10 września 2025
Dziś w nocy rosyjskie drony naruszyły przestrzeń powietrzną Polski. Według premiera Tuska doszło co najmniej do 19 przypadków wtargnięć dronów na terytorium Polski. Do ingerencji doszło w trakcie ataku Rosji na Ukrainę, choć – jak potwierdził premier – spora część dronów nadleciała znad Białorusi. Jak poinformowały władze, bezzałogowce zostały zestrzelone, a ich szczątki spadły na tereny wschodniej Polski. Nie ma strat w ludziach, a skala zniszczeń jest na razie oceniana. To był pierwszy przypadek udziału jednostek NATO w likwidacji rosyjskiego zagrożenia na terenie Sojuszu. Źródło w NATO powiedziało agencji Reuters, że incydent był celowym wtargnięciem rosyjskich dronów na terytorium NATO. Polski rząd podjął konsultacje z partnerami w ramach art. 4 Traktatu Północnoatlantyckiego. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała w Parlamencie Europejskim, że mieliśmy do czynienia z bezmyślnym i celowym naruszeniem przestrzeni powietrznej Polski i Europy.
Jaki był cel rosyjskiej operacji? Czy należy ją wiązać z rozpoczynającymi się w piątek ćwiczeniami ZAPAD 2025? Jaka może być reakcja NATO i Unii?
Gość: Justyna Gotkowska
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 10 Sep 2025 - 36min - 746 - Raport o książkach FICTION/NON FICTION – „Serotonina” Michel Houellebecq
Skandalista, prorok, a może ikonograf współczesnej Francji? Kim jest Michel Houellebecq – bohater najnowszej odsłony raportowego cyklu FICTION / NON-FICTION?
Mój znakomity gość, na którego życzenie omówimy powieść „Serotonina”, nazywa Houellebecqa twórcą oraz jedynym przedstawicielem „realizmu kostycznego”.
Powieści tego francuskiego pisarza wytrącają ze strefy komfortu, czasem bolą, czasem są wręcz nie do zniesienia. Pytanie – po co Houellebecq tak bardzo nas prowokuje? Czy wciągając czytelnika do świata duchowej i emocjonalnej pustki, moralnej brzydoty i autodestrukcji próbuje go przed czymś przestrzec?
Czy „Serotonina” to opis nadchodzącego zmierzchu zachodniego społeczeństwa XXI wieku? Diagnoza rozpadu francuskiego społeczeństwa? A może rozpaczliwa oda do miłości? A jeśli tak, to czy Houellebecq, słynący z wyjątkowej obsceniczności na granicy pornografii, jest tak naprawdę nowym romantykiem?
A może to tylko kolejna pusta etykieta, bo wielkość tego francuskiego powieściopisarza polega między innymi na tym, że nie sposób go zaszufladkować?
Jaki obraz współczesnej Francji i Francuzów, ich tęsknot, marzeń, grzechów i upadków rysuje Houellebecq w „Serotoninie”, a także innych swoich powieściach?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Grzegorz Dobiecki
Książka: „Serotonina” Michel Houellebecq / tłumaczenie: Beata Geppert / Wydawnictwo W.A.B
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 08 Sep 2025 - 1h 19min - 745 - Raport o stanie świata - 6 września 2025
Rząd francuski przed decydującym głosowaniem w sprawie wotum zaufania. Premier Bayrou chce wprowadzić cięcia budżetowe, bez których – jak twierdzi – Francja nie wyjdzie ze spirali rosnącego zadłużenia i wydatków ponad stan. Prawie cała klasa polityczna i większość Francuzów nie chce się na to zgodzić. Czy Francois Bayrou będzie piątym upadłym premierem prezydenta Macrona w ostatnich dwóch latach? A jeśli upadnie, jaki pomysł ma opozycja na odbudowanie francuskiej gospodarki, która nie chce rosnąć? Czy zbliżamy się do końca V Republiki i jak taki koniec miałby wyglądać?
Po raz pierwszy od pięćdziesięciu lat liczba imigrantów w Stanach Zjednoczonych spadła licząc rok do roku. Amerykanie deportują setki obcokrajowców, głównie Latynosów, mimo uznania części tego typu praktyk za nielegalne przez sądy. Czy właśnie sądy wywrócą politykę migracyjną Donalda Trumpa?
Kolumbia ciągle w szoku po zabójstwie kandydata na prezydenta Miguela Uribe. Jak ten kraj próbuje zrzucić z siebie wizerunek państwa przemocy i narkotyków? I na ile ten obraz jest prawdziwy?
Komisja Europejska aprobuje umowę handlową Unii z krajami Mercosuru i Meksykiem. Dlaczego Francja i Włochy wycofały sprzeciw wobec umowy, czy Polska może ją jeszcze zmienić? Kto na niej traci, kto zyskuje?
A także: Kryptonimy operacji wojskowych jako poetycka zasłona przemocy i cierpienia fundowanego ich ofiarom.
Rozkład jazdy:
(02:30) Joanna Nowicka: Rząd Francji na skraju upadku
(24:41) Andrzej Kohut: Mniej imigrantów w USA dzięki Trumpowi
(49:50) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Suweren, Tłuczek i Homer
(56:30) Podziękowania
(1:02:46) Adrian Bąk: Kolumbia nie chce być narkopaństwem
(1:38:57) Bartłomiej Znojek: Mercosur przyjęty przez KE
(1:57:28) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 06 Sep 2025 - 1h 59min - 744 - Raport na dziś - 3 września 2025
We wtorek wstrząsy wtórne dotknęły wschodni Afganistan, dwa dni po potężnym trzęsieniu ziemi, w wyniku którego zginęło co najmniej 1400 osób, a 3 tysiące odniosło rany. Epicentrum trzęsienia o sile 6 w skali Richtera miało miejsce w nocy z niedzieli na poniedziałek, około 30 kilometrów od miasta Dżalalabad. Talibowie, którzy rządzą krajem od czterech lat, zwrócili się o pomoc humanitarną do różnych państw – część z nich odpowiedziała pozytywnie, część ma wątpliwości w związku z charakterem rządów w Kabulu. Przed dwoma tygodniami w stolicy władze zorganizowały uroczystości upamiętniające przejęcie władzy przez talibów w sierpniu 2021 roku. Co i czy cokolwiek w podejściu Zachodu do Afganistanu zmienia ostatnia tragedia? Jak przebiegają rządy talibów, kto na nich zyskuje, kto traci? I czy możliwa jest jakakolwiek znacząca zmiana w kraju?
Gość: Patryk Kugiel
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 03 Sep 2025 - 35min - 743 - Raport o książkach – „Ścieżki Północy” Richard Flanagan
Richard Flanagan, jeden z najwybitniejszych powieściopisarzy naszych czasów, jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.
Urodził się w niewielkiej wsi w Tasmanii, jego dziadkowie byli analfabetami, a ojciec był pierwszą osobą w rodzinie, która poszła do szkoły średniej.
Swojemu ojcu Richard Flanagan zadedykował jedną ze swoich najpiękniejszych powieści – Ścieżki Północy. Opowiada ona o zapomnianej przez historię zbrodni wojennej, jaką była budowa na rozkaz japońskiego cesarza Kolei Birmańskiej, zwanej także Koleją Śmierci.
Pracowało przy niej ćwierć miliona niewolników, głównie z Azji, ale byli wśród nich także jeńcy wojenni z Australii. Zmarło od 110 000 do 150 000 ludzi. Ojciec Richarda Flanagana należał do tych najsilniejszych, którzy przeżyli. Po latach nigdy nie wspominał o okrucieństwie strażników, lecz o dobru i człowieczeństwie współwięźniów. „W obozie zobaczyłem to, co w ludziach najlepsze” – mówił swoim dzieciom.
Flanagan pisał Ścieżki Północy przez 12 lat: „W pewnym momencie zostałem skazany na napisanie tej powieści, a przynajmniej tak mi się wydawało. Doszedłem do wniosku, że jeśli jej nie skończę, niczego w życiu już nie zdołam napisać” – mówi w rozmowie, do wysłuchania której zapraszamy.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Richard Flanagan
Książka: „Ścieżki Północy” – Richard Flanagan / przekład: Maciej Świerkocki / Wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 01 Sep 2025 - 1h 27min - 742 - Raport o stanie świata - 30 sierpnia 2025
Xi Jinping, Narendra Modi i Władimir Putin razem na szczycie Szanghajskiej Organizacji Współpracy w porcie Tianjin na północy Chin. A zaraz potem spektakularna parada wojskowa w Pekinie z udziałem między innymi lidera Korei Północnej Kim Dzong Una, za to bez wysokich rangą przedstawicieli Zachodu. To program ofensywy dyplomatyczno-militarnej szykowanej przez Chiny w najbliższych dniach. Czy obawa przed skutkami agresywnej polityki handlowej Donalda Trumpa wystarczy, by pogodzić sprzeczne interesy państw Globalnego Południa? I czy zgodzą się one na to, by w roli mediatora wystąpiły Chiny? Jak przebiega proces budowania alternatywnego dla Pax Americana porządku światowego, w którym Pekin chce odgrywać kluczową rolę?
Kolejne śmiercionośne ataki Rosji na Kijów i inne miasta ukraińskie. W stolicy Rosjanie zabili co najmniej 23 cywilów. Moskwa nie zgadza się na rozejm, Putin wyklucza rozmowy z Zełenskim. A w Polsce prezydent wetuje ustawę o przedłużeniu pomocy dla Ukraińców i opłat za system satelitarny Starlink. Jakie mogą być tego skutki?
Nie będzie traktatu, który miał ograniczyć skalę i skutki zanieczyszczenia plastikiem. Niby wszyscy się zgadzają, że tworzywa sztuczne szkodzą człowiekowi i środowisku, ale nie ma zgody co do tego, jak walczyć z zanieczyszczeniem plastikiem. Dlaczego?
Australia wydala ambasadora Iranu pod zarzutem wspierania przez ten kraj antysemickich zamachów w Sydney i Melbourne. A równocześnie zapowiada uznanie państwa palestyńskiego. Premier Albanese wchodzi w konflikt zarówno z Iranem, jak i Izraelem. Dlaczego?
Czym jest kontrolowany przez Elona Muska system Starlink, do czego służy i dlaczego wykorzystywanie go rozbudza polityczne emocje. Czy są alternatywy dla Starlinka?
Komuniści wymordowali więcej ludzi niż faszyści. Dlaczego zatem postawienie pomnika ofiarom zbrodni komunistycznych budzi we Francji sprzeciw?
Rozkład jazdy:
(03:21) Michał Lubina: Chiny budują nowy światowy ład
(25:06) Zbigniew Parafianowicz: Kijów pod ostrzałem, dylematy Ukrainy
(55:14) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Stare i nowe mury
(1:02:00) Podziękowania
(1:08:26) Marcin Żyła: Co robić z plastikiem: przetwarzać czy nie produkować?
(1:27:49) Łukasz Wójcik: Australia w sporze z Iranem i Izraelem
(1:50:02) Tomasz Rożek: Dlaczego Starlink jest ważny
(2:13:47) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 30 Aug 2025 - 2h 16min - 741 - Raport - sezon nieogórkowy - 27 sierpnia 2025
Lato 1980 roku to był niezwykle burzliwy czas w polskiej historii, choć słowo „burzliwy” wtedy i dziś znaczy zupełnie co innego. Wydarzenia, kluczowe dla historii Polski, toczyły się praktycznie bez udziału mediów, na poboczu normalnego życia ludzi, którzy informacje czerpali albo ze źródeł oficjalnych, którym większość Polaków nie wierzyła, albo z nielicznych wówczas i trudno dostępnych źródeł niezależnych. Dziś te wydarzenia są szczegółowo opisane, ale ciągle budzą ogromne emocje i gdyby szukać korzeni wielu sporów, które dzielą Polaków obecnie – sierpień 1980 roku byłby jednym z dobrych punktów odniesienia.
Zbliża się 45. rocznica podpisania porozumień sierpniowych, czyli umowy społecznej między komunistyczną władzą a Międzyzakładowym Komitetem Strajkowym reprezentującym ponad 600 przedsiębiorstw z całego kraju. Czym był sierpień 1980 roku, czym była Polska przed strajkami tamtego lata i czym stała się po nich? Jak dziś oceniać spuściznę tamtych miesięcy, w których – w kulminacyjnym momencie – 10 milionów Polaków było członkami Solidarności?
Gość: Piotr Skwieciński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 27 Aug 2025 - 54min - 740 - Raport o książkach - César Aira
César Aira – jeden z najciekawszych i najbardziej oryginalnych pisarzy latynoamerykańskich, typowany do tegorocznej Literackiej Nagrody Nobla, a jednak… w Polsce prawie nieznany, jest bohaterem tego odcinka Raportu o książkach.
W dorobku Airy wszystko jest ciekawe – to, jak dużo pisze (tempo wydawania nowych tytułów ma rekordowe, ma już na swoim koncie ponad sto książek). Ciekawe jest też to, jak pisze, bo znany jest z metody, która polega na nie oglądaniu się za siebie – nie cyzeluje, nie poprawia i z zasady nie pozwala tego robić swoim redaktorom.
Dla Airy ważniejszy od ostatecznego efektu literackiego jest bowiem sam proces pisania. Jego proza jest zaskakująca i przewrotna – Aira z właściwą sobie pisarską sprawnością żongluje gatunkami literackimi, z błyskotliwą premedytacją dekonstruuje fabułę, robiąc to równocześnie serio i na żarty.
Wydana w tym miesiącu w polskim tłumaczeniu powiastka Epizod z życia malarza podróżnika to historia o próbach racjonalnego opisu świata. XIX-wieczny malarz rodzajowy przybywa z Europy do Ameryki Łacińskiej, by swoim pędzlem okiełznać egzotyczny krajobraz. Wydarza się jednak coś dziwnego… przyroda stawia opór, a wkrótce przejmuje kontrolę nad życiem artysty.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Barbara Jaroszuk
Książka: Epizod z życia malarza podróżnika – César Aira / przekład: Barbara Jaroszuk / Wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 25 Aug 2025 - 1h 06min - 739 - Raport o stanie świata - 23 sierpnia 2025
Benjamin Netanjahu zapowiada ofensywę na miasto Gaza, gdzie ONZ właśnie ogłosiło klęskę głodu. Równocześnie mówi o negocjacjach w sprawie uwolnienia zakładników przetrzymywanych przez Hamas, który kilka dni temu zgodził się na 60-dniowe zawieszenie broni. Przerwy w wojnie masowo domagają się też sami Izraelczycy, których nawet 400 tysięcy demonstrowało przeciw polityce rządu. Tymczasem ujawnione właśnie wewnętrzne dokumenty izraelskiej armii wskazują na to, że aż 83 proc. ofiar wojny w Strefie Gazy stanowią palestyńscy cywile. A minister finansów zapowiada budowę nowego osiedla na Zachodnim Brzegu Jordanu, którego lokalizacja może uniemożliwić ewentualne powstanie państwa palestyńskiego. Czy do ofensywy na Gazę rzeczywiście dojdzie? Jakie mogą być losy ewentualnych rozmów o zawieszeniu broni? I dlaczego, mimo masowych protestów, polityka Netanjahu pozostaje bez zmian?
Już co najmniej milion trzysta pięćdziesiąt tysięcy Afgańczyków deportowano, zmuszono lub nakłoniono do opuszczenia Iranu. Co tam robili? Dlaczego władze w Teheranie chcą się ich pozbyć właśnie teraz? I czy wracający migranci mogą być zagrożeniem dla talibów?
Donald Trump zapowiada, że nie będzie już pośredniczył w rozmowach o spotkaniu Putin-Zełenski. Kreml odrzuca możliwość obecności w Ukrainie zachodnich wojsk i wysyła do walki tysiące dronów. Czy szczyt na Alasce i spotkanie w Waszyngtonie były po nic?
Po ostatnich wyborach władzę w Boliwii traci lewica. Co to oznacza dla kraju z 25-procentową inflacją i ciągłym niedoborem towarów? Czy nowe władze otworzą kraj na inwestycje z zagranicy, w tym z USA? I co wspólnego mają z tym największe w świecie złoża litu?
A także: o higienistach. I o tym, jak oczyszcza się z brudów politykę…
Rozkład jazdy:
(03:21) Łukasz Fyderek: Strefa Gazy: przerwy w wojnie nie będzie
(23:44) Joanna Modrzejewska-Leśniewska: Iran–Afganistan: wielka deportacja
(46:49) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Higieniści
(53:22) Podziękowania
(59:51) Marcin Fatalski: Ukraina: spotkania bez efektów
(1:25:53) Radosław Powęska: Boliwia skręca w prawo
(1:46:45) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 23 Aug 2025 - 1h 48min - 738 - Raport - sezon nieogórkowy - 20 sierpnia 2025
Pokolenia – to temat przedostatniego w tym roku odcinka „Sezonu nieogórkowego”. Porozmawiamy w nim o tym, jak (i dlaczego często z mizernym skutkiem) komunikują się młodsi ze starszymi – i na odwrót. Starsi często powtarzają, że nowe pokolenia nie uczą się na ich doświadczeniu, młodsi – że starsi nic nie rozumieją. A każde pokolenie narzeka, że dorastało w trudniejszych warunkach. Nie będzie to jednak rozmowa wyłącznie o nastolatkach i seniorach. Pokolenia, którymi się zajmiemy, dziś definiowane są nieco „gęściej”. Nowe technologie odpowiadają za to, że pułapek w komunikacji, nawet między ludźmi w stosunkowo zbliżonym do siebie wieku, lecz z innym doświadczeniem — tylko przybywa.
Czy amerykański podział na pokolenia – X, Y, Z – przystaje do polskich warunków? Na czym polega różnica między „milenialsami” a „zetkami”? Jak wychowanie w cyfrowym świecie zmienia mózg? I co z tym wszystkim mają wspólnego statystyki wypadków drogowych?
Gość: Joanna Frączek-Broda
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 20 Aug 2025 - 54min - 737 - Raport o książkach – „O” Miki Liukkonen
Bohaterem tego odcinka będzie literatura fińska. A ściślej: pisarz, którego w Finlandii w ostatnich latach uznawano za jednego z najzdolniejszych – i równocześnie najmniej go rozumiano.
Miki Liukkonen nie żyje od dwóch lat. Jego samobójcza śmierć w wieku 34 lat odsłoniła ciemne strony fińskiego systemu opieki zdrowotnej. Skłoniła też – niestety poniewczasie – do dyskusji o niezrozumieniu dzieła literackiego i losie pisarskich geniuszy.
Liczącą prawie tysiąc stron książkę „O” – która właśnie ukazała się po polsku – pisarz opatrzył śródtytułem: „Uniwersalny traktat o tym, dlaczego sprawy mają się tak, a nie inaczej”. Z pozoru jest to opowieść o wszystkim: pełna szczegółów, dygresji, a nawet rysowanych przez twórcę diagramów. Ale jej akcja to tylko pretekst do ukazania ciemnych stron współczesności, zmagań z życiem równocześnie fascynującym i nieznośnym, dylematów, które od dzieciństwa usiłował rozwiązać utalentowany autor.
Naszym dzisiejszym gościem jest Sebastian Musielak, tłumacz literatury fińskiej i autor znakomitego przekładu „O” – który podczas pracy nad polską wersją przez kilkanaście miesięcy korespondował z Mikim Liukkonenem.
Od śmierci autora „O” to książka jeszcze bardziej intymna. Kim był ten fiński pisarz i artysta? Na czym z perspektywy tłumacza polega niezwykłość tej książki? Jaką Finlandię pokazuje nam jej współczesna literatura?
Na rozmowę z Sebastianem Musielakiem zaprasza Marcin Żyła.
Prowadzenie: Marcin Żyła
Gość: Sebastian Musielak
Książka: „O” Miki Liukkonen
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 18 Aug 2025 - 52min - 736 - Raport o stanie świata - 15 sierpnia 2025
Donald Trump ostrzega, że Rosja poniesie poważne konsekwencje, jeśli Putin nie zgodzi się na rozejm podczas piątkowego spotkania obu polityków na Alasce. Europejscy liderzy odbyli w środę wirtualne spotkanie z Donaldem Trumpem; obecny był również prezydent Zełenski, który wykluczył jakiekolwiek zmiany terytorialne na rzecz Rosji. Zełenski powiedział również, że Stany Zjednoczone chcą w dalszym ciągu wspierać Ukrainę, choć nie jest jasne, w jaki sposób. Na froncie Rosja robi znaczące postępy, zdobywając nowe tereny Ukrainy. Jakie mogą być wyniki szczytu na Alasce – jeśli do niego dojdzie? Czy konsultacje Trumpa z Europą mogą znacząco wpłynąć na jego przebieg? I jakie cele będzie na Alasce realizował Władimir Putin?
Azerbejdżan i Armenia zawierają umowę, której ostatecznym celem ma być zakończenie trwającego od czterech dekad konfliktu zbrojnego. Czy rzeczywiście Donald Trump swoją mediacją zakończył kolejną wojnę, czy na razie odniósł sukces jedynie medialny
Policja w Albanii wkracza do siedziby jednej z największych grup medialnych kraju. Czy władze chcą uciszyć niezależne media? Jak sytuację w kraju ocenia Komisja Europejska, która właśnie otworzyła ostatni rozdział negocjacji w sprawie członkostwa Albanii w Unii?
Miasto Achmatowej, Putina, Brodskiego i Stanisława Augusta. Czym jest historyczny i współczesny Petersburg? Jak żyje w czasie wojny Rosji z Ukrainą? Opowie o tym autor książki o mieście założonym przez Piotra Wielkiego, które grało główną rolę w historii Rosji ostatnich trzech wieków.
Rozkład jazdy:
(02:42) Adam Eberhardt: Rozmowy Trump-Putin na Alasce
(27:25) Krzysztof Strachota: Jeszcze nie koniec wojny na Kaukazie
(44:35) Podziękowania
(50:59) Małgorzata Rejmer: Albania: kraj sukcesu i korupcji
(1:14:10) Grzegorz Ślubowski: Petersburg: historia miasta i Rosji ostatnich trzech wieków
(1:42:17) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Fri, 15 Aug 2025 - 1h 44min - 735 - Raport - sezon nieogórkowy - 13 sierpnia 2025
Był kiedyś taki Polak, który marzył o tym, żeby zbudować pierwszy pojazd księżycowy. Czytał „Pana Twardowskiego” i Juliusza Verne'a, malował akwarele, nie poddawał się trudnej wojennej rzeczywistości. A później zaczął zmieniać świat. Nazywał się Mieczysław Bekker i wymyślił naukę zwaną terramechaniką. Ale przede wszystkim dokonał rzeczy niemożliwej – jego łazik LRV był pierwszym w historii pojazdem, który przejechał po powierzchni Srebrnego Globu, podczas misji Apollo 15. Wszystko dzięki ciekawości, wspartej nauką.
Co sprawia, że jedno marzenie dojeżdża tak daleko, a inne zostają w szufladzie? Czy trzeba mieć plan, upór, szczęście – czy wszystko naraz? Kim był Mieczysław Bekker i dlaczego tak mało o nim wiemy?
O tym dziś w audycji – dla wszystkich, którzy chcą spełniać marzenia.
Gość: Andrzej Selenta
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 13 Aug 2025 - 1h 03min - 734 - Raport o książkach – „Wyliczanka” Tamta Melaszwili
W tym odcinku Raportu o książkach zapraszam na spotkanie z Tamtą Melaszwili – gruzińską pisarką, aktywistką i badaczką, uznaną za jeden z najciekawszych literackich głosów współczesnej Gruzji.
Bohaterkami jej debiutanckiej powieści „Wyliczanka”, która właśnie ukazała się w polskim tłumaczeniu, są 13-letnie dziewczynki, których dzieciństwo splata się z horrorem wojny. „Chciałam o tej powieści zapomnieć” – mówi Tamta Melaszwili, przyznając, że w tę książkę przelała swoją traumę. Dlatego po jej napisaniu nigdy nie chciała jej więcej przeczytać.
Co perspektywa 13-letniej dziewczynki wnosi do dyskusji o naturze wojny? Jakiego rodzaju doświadczeniem dla współczesnej Gruzji jest wojna i czy kiedykolwiek milkną jej echa? Słychać je bardzo wyraźnie w innej powieści Melaszwili – „Kos kos jeżyna”, która przyniosła jej międzynarodową sławę. Tu narratorką jest Etero, kobieta przed pięćdziesiątką, która nie poddaje się opresyjnej, patriarchalnej społeczności.
W obu powieściach pisarka zderza intymne doświadczanie kobiecości swoich narratorek z brutalnością świata, który je otacza.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Tamta Melaszwili
Tłumaczenie: Magdalena Nowakowska
Książki: „Wyliczanka” i „Kos kos jeżyna” Tamty Melaszwili w przekładzie Magdaleny Nowakowskiej / Wydawnictwo Filtry
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 11 Aug 2025 - 39min - 733 - Raport o stanie świata - 9 sierpnia 2025
Prezydent Trump zarządził wprowadzenie 50-procentowych ceł na towary z Indii. Premier Indii grozi, że będzie dalej kupował rosyjską broń i surowce, zwłaszcza ropę. Dlaczego stosunki między Waszyngtonem a New Delhi są tak napięte zaledwie kilka miesięcy po tym, jak Donald Trump przyjmował Modiego z honorami w Białym Domu? Na jakie ustępstwa może pójść indyjski premier, gdzie przebiega ich granica? I co na to wszystko lokalni rywale Indii: Pakistan i Chiny?
Trump zarządza również 50-procentowe cła na towary z Brazylii, mimo że Stany Zjednoczone notują nadwyżkę w handlu z tym krajem. Chodzi jednak nie o handel, lecz o proces z udziałem byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, który może do końca życia wylądować w więzieniu za próbę zamachu stanu. Dlaczego Trump go broni?
Dekadę temu rozpoczął się najpotężniejszy kryzys migracyjny w historii współczesnej Europy. Czego nauczyła się Europa przez ten czas i jak zmieniło się nasze podejście do migrantów?
Po ujawnieniu przez dziennikarzy możliwej korupcji premier Litwy, Gintautas Paluckas, ustąpił ze stanowiska. Kto go zastąpi i dlaczego Polak, który miał szansę zostać premierem, wycofał się z wyścigu?
Czy na Mount Everest da się wejść w kilka dni? Da się – dzięki inhalacjom z ksenonu, gazu, który sprawia, że wspinacze nie potrzebują długiej aklimatyzacji na wysokości. Dokąd zmierza współczesny sport wysokogórski?
A także: Po co są narody? Po to, żeby inne narody mogły wymyślać na nie obraźliwe określenia.
Rozkład jazdy:
(02:29) Aleksandra Jaskólska: Indie-USA początek wojny dyplomatyczno-handlowej?
(24:07) Jerzy Haszczyński: Litwa po kryzysie rządowym
(53:48) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Wieżyczka Babel
(1:00:19) Podziękowania
(1:06:37) Marcin Żyła: Dziesięć lat migracji do Europy
(1:25:09) Bartłomiej Rabij: Trump broni Bolsonaro
(1:49:30) Marcin Pośpiech i Michał Leksiński: Mount Everest dla każdego?
(2:17:57) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 09 Aug 2025 - 2h 20min - 732 - Raport - sezon nieogórkowy - 6 sierpnia 2025
Skoro mamy środek wakacji, a to jest sezon nieogórkowy Raportu o stanie świata, zapraszamy Państwa nad jezioro — i to w najlepszym towarzystwie.
Gościem tego odcinka jest bowiem pionier dzikiego, przygodowego pływania w zimnej wodzie oraz wielokrotny rekordzista w tej dziedzinie
- jako pierwszy człowiek na świecie przepłynął Lodową Milę niedaleko wyspy Spitsbergen w Arktyce.
- wziął udział w pierwszym w historii wyścigu na 1 km u wybrzeży Antarktydy, w wodzie o temperaturze -1,2 stopnia Celsjusza.
- przepłynął etapami całą Wisłę.
- jako pierwszy człowiek przepłynął 250 km rzeką Jukon na Alasce — i to w niecałe 5 dni.
A to tylko garstka jego pływackich przygód, wyczynów i sukcesów. Mimo to mówi, że w pływaniu nie chodzi o bicie rekordów, tylko o przyjemność.
Gość: Leszek Naziemiec
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 06 Aug 2025 - 59min - 731 - Raport o książkach – „Hiroszima” John Hersey
Kiedy John Hersey pojechał do Hiroszimy, był 30-letnim reporterem.
Czy przypuszczał, że tekst, który pisał na zamówienie tygodnika The New Yorker, zostanie okrzyknięty najważniejszym reportażem XX wieku, a Albert Einstein będzie biegał od kiosku do kiosku, by zgromadzić jak najwięcej egzemplarzy tego — dziś już historycznego — numeru?
Kiedy Hersey pisał swój reportaż, Amerykanie wiedzieli o dwóch bombach atomowych, które spadły na dwa japońskie miasta – najpierw Hiroszimę, potem Nagasaki. Dużo mówiło się bowiem o triumfie amerykańskiej nauki, o tym, jak atak na Japonię pozwolił zakończyć drugą wojnę światową. Nie mówiono za to nic o ludziach, którzy byli ofiarami tego wydarzenia.Reportaż Hiroszima uświadomił nie tylko Amerykanom, ale także czytelnikom na niemal całym świecie niewyobrażalny do tej pory ogrom zniszczenia i ludzkiego cierpienia, jakie niesie ze sobą użycie broni atomowej. Opowiedział historię sześciorga mieszkańców miasta, którzy przeżyli — historię, która dziś nie traci nic na aktualności.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Michał Choiński
Książka: „Hiroszima” John Hersey/ przekład: Jerzy Łoziński/ Wydawnictwo Znak---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 04 Aug 2025 - 1h 01min - 730 - Raport o stanie świata - 2 sierpnia 2025
Kilkadziesiąt osób ginie codziennie w Gazie, głównie podczas prób dotarcia do punktów rozdziału żywności. Międzynarodowe organizacje humanitarne mówią o coraz bardziej dotkliwym głodzie, którego ofiarą w Strefie padło już co najmniej 154 Palestyńczyków, głównie dzieci. Francja, Wielka Brytania i Kanada zapowiedziały uznanie państwa palestyńskiego na najbliższej sesji ONZ we wrześniu, a kilka innych krajów rozważa podobny ruch. Amerykański wysłannik Steve Witkoff był w Izraelu i Gazie, trwają również negocjacje między Izraelem a Hamasem z udziałem Amerykanów i Katarczyków, ale na razie nie ma w nich przełomu. Czy świat jest w stanie wpłynąć na rząd Netanjahu, wspierany przez prezydenta Trumpa? Czy uznanie państwa palestyńskiego przez kolejne kraje może przyczynić się do jego powstania? I jak sami Izraelczycy odbierają krytykę spływającą na ich kraj za działania w Gazie?
Administracja amerykańska ogłosiła listę ponad dziewięćdziesięciu krajów objętych taryfami na produkty sprzedawane do USA. Lista odzwierciedla wyniki negocjacji i umów zawartych przez prezydenta Trumpa z niektórymi krajami i z Unią Europejską. Czy polityka celna Trumpa przynosi realne efekty Ameryce i jak wpłynie ona na światowy handel?
Po pięciu dniach krwawych starć na granicy Kambodży i Tajlandii w tym rejonie panuje rozejm. Co było przyczyną konfliktu, w którym zginęło ponad czterdzieści osób, i kto może pomóc w jego rozwiązaniu?
W Demokratycznej Republice Konga trwa napięcie po ustanowieniu w Waszyngtonie rozejmu między siłami rządowymi a wspieranymi przez Rwandę partyzantami z grupy M23. Dlaczego na wschodzie kraju ciągle trwa wojna i co w tym konflikcie robią Amerykanie i Katarczycy?
A także: reklama dźwignią lecznictwa i polityki.
Rozkład jazdy:
(02:30) Natasha Davies: Głód w Gazie
(16:20) Agnieszka Zagner: Plany uznania Palestyny, bez przełomu w negocjacjach z Hamasem
(43:54) Piotr Arak: USA z nową listą państw, których produkty objęte są cłami
(1:06:46) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Reklamy i reklamacje
(1:12:32) Podziękowania
(1:18:56) Barbara Kratiuk: Konflikt Kambodża Tajlandia - o co chodzi?
(1:32:47) Jędrzej Czerep: DR Konga - kraj rozbity, raj dla inwestorów
(1:49:00) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 02 Aug 2025 - 1h 51min - 729 - Raport - sezon nieogórkowy - 30 lipca 2025
W kolejnym odcinku „Sezonu nieogórkowego” ponownie zaprosimy Państwa do lasu. Można powiedzieć: do zwykłego lasu. Takiego, jakich w Polsce dużo. Nie będzie to ani Puszcza Białowieska ani Bieszczady, żaden z parków narodowych; nie będzie to las, w którym znaleźlibyśmy gatunki roślin, grzybów czy zwierząt gdzie indziej niespotykane. Co więcej: będzie to las położony w środku najgęściej zaludnionego obszaru w naszym kraju – w promieniu stu kilometrów od niego mieszka jakieś 4 miliony ludzi. Jakiś czas temu przecięła go też autostrada – tuż obok każdej doby przejeżdża 50 tysięcy aut…
Na spacer wybierzemy się ze starą, przedwojenną mapą tych terenów. Bo właśnie upływ czasu będzie jego motywem przewodnim. Dlaczego Polska może się kiedyś zamienić w step? Czemu z naszych lasów może zniknąć sosna? Przeliczymy wysokość drzewa na lata — słowem: ten las potraktujemy jak palimpsest. Spróbujemy odczytać to, co zatarł czas, a czasem, sam człowiek.
Występują:
Mateusz Kulpa, leśniczy z leśnictwa Tenczynek;
Mateusz Sztremer, zastępca nadleśniczego w Nadleśnictwie Krzeszowice
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 30 Jul 2025 - 52min - 728 - Raport o stanie świata - 26 lipca 2025
W Ukrainie odbyły się największe od początku wojny demonstracje przeciw władzy. Na ulicach Kijowa i innych miast tysiące ludzi sprzeciwiało się decyzji o oddaniu nadzoru nad Narodowym Biurem Antykorupcyjnym w ręce kontrolowanego politycznie prokuratora generalnego. Protestowała też UE. Pod presją ulicy i głosów z frontu Wołodymyr Zełenski ostatecznie wycofał się ze zmian. Dlaczego walka z korupcją tak mocno jednoczy Ukraińców, w tym pokolenie 20-latków? Czy to wciąż państwo skorumpowane? I dlaczego Zełenski tak zaryzykował w stosunkach z Zachodem i swoimi rodakami?
Japonia dogaduje się z Donaldem Trumpem i oddala ryzyko wojny handlowej z USA. Ale w polityce ważniejsze okazują się: dobry wynik w wyborach skrajnej partii Sanseito oraz ceny ryżu. Co się stało z „japońskim snem”?
W „Raporcie” jesteśmy na Spitsbergenie, czyli zachwycająco pięknej wyspie, na której jak w soczewce skupiają się kryzysy: klimatyczny i geopolityczny. Jaki świat widać z Arktyki?
Z jednej strony nieżyjący finansista i przestępca seksualny. Z drugiej – prezydent USA. A z trzeciej – teoria spiskowa, którą Trump kiedyś promował, a teraz za to płaci. Czy tzw. sprawa Epsteina zagraża ruchowi MAGA?
W Szwajcarii kończą się mistrzostwa Europy w piłce nożnej kobiet. Jednak uprzedzenia wobec tej dyscypliny mają się dobrze. Dlaczego niektórym trudno jest pogodzić się z tym, że kobiety grają w piłkę?
W tym wydaniu w ogóle dużo o sporcie – będzie też o przywódcach-wyczynowcach i atletach-politykach…
Rozkład jazdy:
(03:12) Paweł Reszka: Czemu Ukraińcy wyszli na ulice?
(28:20) Marcin Socha: Co dalej z „japońskim snem”?
(52:04) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Polityczne studio sport
(58:47) Podziękowania
(1:05:30) Michał Banasiak: Futbol jest kobietą
(1:20:31) Tomasz Rożek: Svalbard: piękno i groza
(1:42:58) Andrzej Kohut: Czy Trump stracił na sprawie Epsteina?
(2:03:19) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 26 Jul 2025 - 2h 05min - 727 - Raport - sezon nieogórkowy - 23 lipca 2025
Dziś w sezonie nieogórkowym temat, który kojarzy się z latem, choć – jak się Państwo za chwilę dowiedzą – jest aktualny przy każdej pogodzie. Porozmawiamy o pożarach, zwłaszcza pożarach lasów. I o gaszeniu pożarów leśnych.
Nasz gość tak się przedstawia na swojej stronie internetowej:
„Las jest dla mnie paliwem. Tam, gdzie wy widzicie las, ja widzę materiał palny, kluczowy element fizykochemicznej reakcji spalania, jaką jest pożar lasu.”
Czy to osobliwe podejście do piękna przyrody, czy realistyczna ocena zagrożenia, jakim może być las?
Nie każdy chłopiec zostaje strażakiem, mimo że wielu o tym marzy – choć akurat nie jest to przypadek naszego gościa.
Jak realizować marzenia? O to też zapytam mojego rozmówcę.
Gość: Jan Kaczmarowski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 23 Jul 2025 - 1h 08min - 726 - Raport o stanie świata - 19 lipca 2025
Wielka Brytania w szoku po wycieku danych osobowych, który naraził na niebezpieczeństwo kilkanaście tysięcy Afgańczyków pomagających brytyjskiej armii przed powrotem do władzy talibów. Najpierw dokument zawierający tajne informacje trafił do sieci. Później, w obawie o życie ludzi, sąd nakazał mediom milczenie, a rząd po cichu uruchomił akcję relokacji Afgańczyków. Dopiero w ostatni wtorek uchylono medialny zakaz i o sprawie dowiedzieli się Brytyjczycy. Jak doszło do wycieku danych? Co on mówi o brytyjskich służbach? I jakie skutki może mieć w bieżącej polityce na Wyspach?
W Czengdu, Pekinie i Szanghaju serdecznie podejmowano premiera Australii, a Donald Trump zgodził się na eksport do Chin zaawansowanych półprzewodników firmy Nvidia. Czy zimna wojna Zachodu z Chinami weszła w fazę odprężenia?
Izrael przeprowadził naloty na syryjskie bazy i budynki rządowe, m.in. w Damaszku. Czy po zwycięstwie w wojnie z Iranem Syria to jego kolejny cel? I czy kruchy pokój w tym kraju da się jeszcze uratować?
40 lat po dobroczynnych koncertach Live Aid w Londynie i Filadelfii muzycy coraz częściej wygłaszają polityczne deklaracje. Czy dobroczynność, politykę i sztukę można uprawiać z tej samej sceny?
Są dwie Hiszpanie. Ta słoneczna, uśmiechnięta i zwrócona do turystów – oraz ta, której gościom się nie pokazuje. Jak wygląda życie w Polígono Sur, najuboższym osiedlu kraju?
W „Raporcie” także rzecz o ojcach (chrzestnych, założycielach, dyrektorach…) oraz matkach (Narodów i nie tylko).
Rozkład jazdy:
(02:38) Jakub Krupa: Co „afgańska afera” mówi o brytyjskim państwie?
(21:46) Bogdan Góralczyk: Chiny–Zachód: pauza w zimnej wojnie?
(51:24) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Wszystkie matki, wszyscy ojcowie
(57:56) Podziękowania
(1:04:26) Agnieszka Zielińska: Hiszpania mniej znana
(1:15:51) Mariusz Borkowski: Syria na celowniku Izraela
(1:40:29) Filip Łobodziński: Bob Geldof i inni
(2:05:41) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 19 Jul 2025 - 2h 07min - 725 - Raport - sezon nieogórkowy - 16 lipca 2025
Co to znaczy być dziś mężczyzną? Tysiące sierot po kruszejącym patriarchacie użala się nad sobą, tęskniąc do czasów, kiedy mężczyzna chodził na polowania, a kobieta, bosa w kuchni, czekała na niego z obiadem, wykarmiając jednocześnie kolejne rzuty potomstwa.
Ale czasy się zmieniły. Dziś mężczyźni nie wiedzą, czy mają polować i dostarczać, czy raczej wsłuchiwać się z uwagą w potrzeby kobiet i innych słabszych grup społecznych, które przez milenia wykorzystywali jako rycerze patriarchatu.
A może trzeba obie te rzeczy robić naraz?
Ale zaraz, zaraz — czy dzisiejszy trzydziestolatek jest winny wiekom patriarchalnej przemocy? Może jest jej ofiarą.
Dlaczego tak często czuje się zagubiony, niepewny, zdezorientowany? A może to w ogóle nie ma nic wspólnego z patriarchatem?
W tym odcinku sezonu nieogórkowego rozmawiamy o kryzysie męskości.
Gość: Paweł Droździak
Wed, 16 Jul 2025 - 1h 00min - 724 - Raport o książkach – „Delizia” John Dickie
Dlaczego Włosi kiedyś pogardzali swoją pizzą? A najwięksi włoscy patrioci zajadali się przysmakami kuchni francuskiej? Czemu Mussolini chciał zakazać makaronu? I kiedy nastał moment, kiedy wszyscy Włosi mogli wreszcie jeść tyle ukochanej pasty, ile chcieli?
Jedzenie to nie tylko rozkosz dla podniebienia, ale także klucz do zrozumienia historii, polityki, obyczajów i kultury.
W tym odcinku rozmowa o książce Johna Dickiego „Delizia. Wielka historia Włochów i ich jedzenia”.
Lektura idealna na wakacje i nie tylko.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Natalia Mętrak-Ruda
Książka: „Delizia. Wielka historia Włochów i ich jedzenia” / przekład: Natalia Mętrak-Ruda / Wydawnictwo W.A.B.
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 14 Jul 2025 - 1h 12min - 723 - Raport o stanie świata - 12 lipca 2025
W Gazie trwa dramat dwóch milionów Palestyńczyków. Minister obrony Izraela potwierdza plan przesiedlenia całej ludności strefy na południe, do tzw. „miasta humanitarnego”, które miałoby powstać na ruinach Rafah. Czy to plan rozwiązania problemu, czy „operacyjne przygotowania do przeprowadzenia zbrodni przeciw ludzkości”, jak to określił znany izraelski prawnik? Czy rozmowy w Dosze doprowadzą wkrótce do rozejmu? I czy to rzeczywiście Hamas rządzi dziś Palestyńczykami w Strefie Gazy?
Rosja przypuszcza zmasowane ataki na Kijów i inne miasta Ukrainy. A liderzy europejscy zapowiadają pomoc nie tylko w obronie, ale też w odbudowie kraju. Prezydent Trump ostro krytykuje Putina — czy traci do niego cierpliwość?
Nowy raport Instytutu Pileckiego pokazuje ogrom zbrodni rosyjskich wobec ukraińskich dzieci. Czy dokumentowanie zbrodni Rosji w Ukrainie jest częścią polskiej racji stanu? Jeśli tak, to dlaczego Polska przestała finansować tego typu badania?
Prezydent Macron z wizytą w Londynie jako pierwszy lider europejski po Brexicie. Na czym polega sojusz brytyjsko-francuski? Czy oba kraje mogą i chcą stanowić fundament nowej strategii obronnej Europy?
Naukowcy z MIT twierdzą, że kontakt z Chatem GPT osłabia funkcje mózgu. Czy sztuczna inteligencja nas ogłupia, czy wręcz przeciwnie — sprawia, że musimy się bardziej starać?
Rozkład jazdy:
(02:12) Agnieszka Bryc: Trwa dramat ludności Gazy
(27:01) Zbigniew Parafianowicz: Rosja nie przerywa ataków, Europa debatuje o odbudowie Ukrainy
(55:22) Podziękowania
(1:01:43) Marcin Żyła: Czy Polska powinna dokumentować zbrodnie rosyjskie w Ukrainie?
(1:18:45) Marcin Giełzak: Wielka Brytania–Francja — sojusz czy rywalizacja?
(1:41:32) Piotr Sankowski: AI — szansa dla inteligencji człowieka?
(2:11:48) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 12 Jul 2025 - 2h 14min - 722 - Raport - sezon nieogórkowy - 9 lipca 2025
W drugim odcinku „Sezonu nieogórkowego” rozmawiamy o tym, co wspólne dla wszystkich ludzi na świecie — czyli o muzyce. Nasz dzisiejszy bohater urodził się w Damaszku, gdzie odebrał muzyczną edukację. Został wykonawcą i kompozytorem, a gdy trwała już wojna domowa, przyjechał do Polski. W Krakowie stworzył chór złożony z nieprofesjonalistów, który „po godzinach” jest paczką dobrych znajomych. A kiedy w Syrii upadł reżim Baszara al-Asada — odwiedził, po raz pierwszy od ponad dekady, Damaszek, swoje rodzinne miasto. Rozmawiamy o dźwiękach Syrii, o tym, czy Polacy potrafią śpiewać, a także o muzyce, która potrafi łączyć bardzo różnych ludzi.
Gość: Wassim Ibrahim
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 09 Jul 2025 - 48min - 721 - Raport o książkach – literatura Globalnego Południa
W tym wakacyjnym odcinku „Raportu o książkach” gościliśmy na Festiwalu 7 Stron Świata w Łowiczu Wałeckim i tam, wśród zachodniopomorskich jezior i lasów, porozmawialiśmy o tym, czy czytanie jest formą podróży doskonałej – bo nieskrępowanej żadnymi ograniczeniami: ani czasu, ani przestrzeni.
Czy literatura to odtrutka na przesyt informacyjny? Jak wybierać lektury, żeby lepiej rozumieć coraz bardziej chaotyczny świat, w którym żyjemy? A w końcu – czy literatury można - a może należy? - szukać poza książkami?
Gośćmi są znawcy trzech regionów Globalnego Południa: Azji Południowej, Afryki i Ameryki Łacińskiej.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Patryk Kugiel, Jędrzej Czerep, Wojciech Ganczarek
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 07 Jul 2025 - 1h 12min - 720 - Raport o stanie świata - 5 lipca 2025
Polska wprowadza kontrole na granicy z Niemcami i Litwą. Premier Tusk tłumaczy, że powodem tego jest odmawianie przez Niemcy wpuszczania do siebie migrantów. Czy statystyki potwierdzają jakieś znaczące zmiany w ruchu migrantów na granicach Polski? Skąd bierze się zaostrzenie retoryki wobec migrantów w Niemczech — czy towarzyszy jej zmiana polityki? Jak kontrole graniczne wpływają na stabilność strefy Schengen? I jak będzie wyglądała polityka migracyjna Unii po przejęciu prezydencji wspólnoty przez Danię?
W Serbii ostre starcia policji z demonstrantami w kolejnej odsłonie trwających od listopada protestów antyrządowych. Czy demonstranci obalą władzę Aleksandra Vučicia?
Srebrenica czci pamięć 8 tysięcy bośniackich Muzułmanów, zamordowanych przed trzydziestu laty przez Serbów. Czego uczy, a czego nas nie uczy to największe ludobójstwo popełnione w Europie po II wojnie światowej?
W Europie fala upałów, a w Ameryce Południowej rekordowe mrozy. Jaki związek mają ekstremalnie wysokie i niskie temperatury z ociepleniem klimatu?
Jak giganty technologiczne dominują nasze życie — i dlaczego im na to pozwoliliśmy? A może po prostu wypełniają ważną rolę i bez nich świat byłby gorszy? W programie rozmowa z autorką książki o technologicznych bogach.
A także: wielki powrót naszego Raportowego bocznego obserwatora. Gdzie był, kiedy go nie było?
Rozkład jazdy:
(02:09) Kamil Frymark: Kontrole na granicy Polski
(25:10) Aleksandra Wojtaszek: Co dalej w protestami w Serbii?
(49:43) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Świnia Napoleon
(57:32) Podziękowania
(1:03:59) Marcin Żyła: Rocznica ludobójstwa w Srebrenicy
(1:24:29) Marcin Popkiewicz: Upały i fale zimna - co jest ich przyczyną?
(1:51:08) Sylwia Czubkowska: Bóg Techy rządzą, ale dlaczego?
(2:24:01) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 05 Jul 2025 - 2h 26min - 719 - Raport - sezon nieogórkowy - 2 lipca 2025
Sezon nieogórkowy zaczynamy od spotkania z wybitnym reżyserem, którego ostatni film na pozór opowiada o XX wieku poprzez historię pociągów. Ale to nie jest film o technologii, o pokonywaniu przestrzeni, ani o fascynujących podróżach i widokach za szybą. To film o człowieku w XX wieku — wielka metafora losu ludzkiego, opowiedziana w formie filmowej symfonii, skomponowanej z materiałów archiwalnych, przejmującej muzyki i rekonstruowanych dźwięków.
Film, o którym dziś porozmawiamy, jest wielką afirmacją wolności artystycznej, a przesłanie, które z niego płynie, nie jest miłe i optymistyczne, ale za to niezwykle przejmujące.
I nie tylko o „Pociągach” — również o innych filmach naszego gościa porozmawiamy, bo jest o czym.
Gość: Maciej Drygas
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 02 Jul 2025 - 1h 04min - 718 - Raport o książkach – „Studium przypadku” Graeme Macrae Burnet
„Jeśli proces terapii jest próbą odkrycia czegoś o sobie samym, to pisanie bez wątpienia jest terapią” – mówi gość tego odcinka Raportu o książkach, Graeme Macrae Burnet.
Jego powieść „Studium przypadku” to historia pewnej pacjentki i pewnego psychiatry. Tyle że pacjentka nie jest wcale osobą, za którą się podaje, i nie przychodzi na terapię po to, by rozwiązać swoje życiowe problemy, lecz by odkryć tajemnicę samobójczej śmierci swojej siostry. Psychiatra również oszukuje. A wszystko to dzieje się w Londynie lat 60. – mieście pulsującym pragnieniem wolności, sztuką, modą i nowymi ideami.
- Czy można uciec od tego, kim się było, i stać się nową osobą?
- Czy też na zawsze jesteśmy związani z naszym pierwotnym „ja”?
- Kto definiuje szaleństwo?
- Czy choroby psychiczne to niezmienne zjawiska medyczne, czy płynne konstrukty społeczne?
To kilka z najważniejszych pytań, które szkocki pisarz stawia w swojej powieści.
Gość: Graeme Macrae Burnet
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Książka: Studium przypadku Graeme’a Macrae Burneta / przekład: Łukasz Witczak / Wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 30 Jun 2025 - 58min - 717 - Raport o stanie świata - 28 czerwca 2025
Na szczycie NATO w Hadze państwa członkowskie zobowiązały się do zwiększenia wydatków na obronność do 5 procent PKB – cel ten ma zostać osiągnięty do 2035 roku. Deklaracja końcowa szczytu potwierdza przywiązanie do artykułu 5 Traktatu Waszyngtońskiego, który głosi, że atak na jednego z członków NATO jest atakiem na cały Sojusz. Co to konkretnie oznacza? Deklaracja wspomina o zagrożeniu ze strony Rosji i potwierdza wsparcie Sojuszu dla Ukrainy.
Jak oceniać wyniki szczytu, który przebiegł w cieniu deklarowanego przez Donalda Trumpa sukcesu amerykańskich nalotów na ośrodki nuklearne w Iranie? Jaka przyszłość czeka Sojusz i czy koncepcja zbiorowej obrony pod kierunkiem Amerykanów ma jeszcze sens?
W Armenii trwa ostry spór między premierem a głową Apostolskiego Kościoła Ormiańskiego – instytucji, która przez wieki była symbolem narodu i nośnikiem jego tradycji. O co chodzi w tym konflikcie i dlaczego może on mieć bardzo konkretny wpływ na przyszłość kraju?
33-letni muzułmanin indyjskiego pochodzenia zdobywa nominację Partii Demokratycznej w wyborach na mera Nowego Jorku. Czy Zohran Mamdani będzie odpowiedzią Demokratów na polityczny sukces Donalda Trumpa?
Rosja w Ukrainie nie tylko zabija ludzi i bombarduje infrastrukturę materialną, ale także próbuje zniszczyć kulturę kraju.
Czym dla Ukraińców jest dziś obrona własnej kultury? Jaką rolę odgrywają w tej wojnie ludzie, którzy ją chronią?
W Arabii Saudyjskiej wkrótce zostanie otwarte jedno z najbardziej spektakularnych muzeów na świecie. Ma w nim zostać wystawione tajemnicze dzieło przypisywane Leonardowi da Vinci — Salvator Mundi, zakupione przed kilku laty przez saudyjskiego następcę tronu. Skąd Salvator Mundi wziął się w Rijadzie?
Rozkład jazdy:
(02:38) Wojciech Lorenz: Szczyt NATO: skromna deklaracja, powrót Trumpa
(32:49) Piotr Skwieciński: Kościół ormiański kontra władza świecka
(54:32) Podziękowania
(1:01:19) Anna Dudzińska: Droga Salvatora Mundi do Rijadu
(1:23:52) Mateusz Piotrowski: Czy Demokraci znaleźli nowego lidera?
(1:38:13) Ołesia Ostrowska-Luta: Jak bronić ukraińskiej kultury
(2:03:50) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 28 Jun 2025 - 2h 06min - 716 - Raport na dziś - 25 czerwca 2025
Od wtorku utrzymuje się rozejm między Izraelem a Iranem. Po niedzielnym zbombardowaniu przez Amerykanów obiektów nuklearnych Iranu i irańskim ataku na bazę amerykańską w Katarze, prezydent Trump wezwał obie strony do wstrzymania działań. Po wtorkowej wymianie ostrzałów i interwencji Trumpa, w której oskarżył on obie strony o łamanie rozejmu – zwłaszcza w otwarty sposób skrytykował Izrael – do dziś rana obie strony powstrzymywały się przed wznowieniem ataków. Prezydent Trump ogłosił koniec wojny 12-dniowej i stwierdził, że Iran nigdy nie odbuduje swojego programu nuklearnego. Jednak według źródeł w Pentagonie, cytowanych przez amerykańskie media, uderzenie nie zniszczyło irańskiego programu – co najwyżej odsunęło go w czasie o kilka miesięcy.
W Izraelu rośnie presja na premiera Netanjahu, aby zawarł porozumienie z Hamasem i doprowadził do wypuszczenia pozostających w niewoli zakładników.
W Iranie władze zaostrzają inwigilację przeciwników politycznych po spektakularnej porażce służb w związku z izraelskim atakiem sprzed dwóch tygodni. Czy reżim w Iranie przetrwa? Czy program nuklearny tego kraju jest kompletnie zniszczony – jak twierdzą Trump i Netanjahu – czy też kraj jest w stanie kontynuować wzbogacanie uranu? Prezydent Trump wychodzi z tej konfrontacji wzmocniony – jak to wykorzysta na Bliskim Wschodzie i w stosunkach z sojusznikami?
Gość: Jerzy Haszczyński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 25 Jun 2025 - 42min - 715 - Raport o książkach – „Tam na niebie są rzeki” Elif Shafak
Elif Shafak – jedna z najważniejszych pisarek swojego pokolenia, najbardziej poczytna autorka o tureckich korzeniach – jest bohaterką tego odcinka Raportu o książkach.
Od kilkunastu lat mieszka w Wielkiej Brytanii i właśnie tam, w sercu Ogrodów Kensington w Londynie, rozmawiałyśmy o jej nowej powieści zatytułowanej "Tam na niebie są rzeki".
To historia splatająca losy trzech postaci, dwóch rzek (jedna to Tamiza, druga Tygrys) i jednego starożytnego poematu, jakim jest Epos o Gilgameszu. Wszystkie te elementy łączy jedna maleńka kropla wody – mówi Elif Shafak i zdradza, że pomysł na powieść zaczął się od pytania: „Czy w kropli wody można dostrzec wszechświat?”
Słynna brytyjsko-turecka powieściopisarka opowie o tym, dlaczego zdecydowała się pisać w języku angielskim, kim była starożytna mezopotamska bogini – patronka pisarek – Nisaba, jakie to uczucie stanąć przed liczącym tysiące lat posągiem lamassu, a także o tym, jak u podstaw literatury leżą bunt i empatia.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Elif Shafak
Lektorka: Magdalena Mikołajczuk
Książka: Tam na niebie są rzeki / przekład: Natalia Wiśniewska / Wydawnictwo Poznańskie
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 23 Jun 2025 - 1h 32min - 714 - Raport o stanie świata - 21 czerwca 2025
Prezydent Trump zapowiedział, że w ciągu dwóch tygodni podejmie decyzję w sprawie ewentualnego włączenia sił amerykańskich do bezpośrednich ataków na Iran. Wcześniej minister obrony Izraela uznał, że duchowemu przywódcy Iranu, ajatollahowi Chameneiemu, „nie można już dłużej pozwolić na istnienie”. Obie strony w dalszym ciągu ostrzeliwują się nawzajem. Czy deklaracja Trumpa zapowiada realne negocjacje i wstrzymanie konfliktu, czy też jest grą na czas, prowadzoną przez prezydenta pod presją swojego otoczenia? Czy Europa może odegrać znaczącą rolę w tym starciu? Jak konflikt z Iranem wpływa na wojnę w Gazie, a także na wojnę w Ukrainie? Jakie skutki dla Rosji mają ataki Izraela na Iran?
W lipcu w pięciu krajach Unii pojawi się próbna wersja aplikacji do weryfikacji wieku użytkowników platform internetowych. Komu rzeczywiście zależy na ochronie dzieci przed szkodliwymi treściami i czy wprowadzenie skutecznych kontroli jest możliwe?
Premier Hiszpanii broni się przed skutkami afery korupcyjnej, a Malaga — przed turystami. Jak ich napływ niszczy rynek mieszkaniowy w Hiszpanii i co zamierzają z tym robić sami Hiszpanie?
Indie ciągle w szoku po tragicznym wypadku lotniczym, w którym zginęło co najmniej 270 osób. Tragedia jest ogromnym ciosem dla nowego właściciela linii Air India — grupy Tata. Jak zamierza ona odbudować reputację indyjskiego przewoźnika?
Misja Axiom 4 z udziałem Polaka, Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, ciągle czeka na start. Dlaczego start rakiety na Międzynarodową Stację Kosmiczną jest odkładany i jakie to ma znaczenie dla jej wizerunku?
Rozkład jazdy:
(02:21) Łukasz Wójcik: Dwa tygodnie na negocjacje?
(34:18) Katarzyna Szymielewicz: Spór o weryfikację wieku w Internecie
(1:01:01) Podziękowania
(1:07:06) Adrian Bąk: Czy Malaga ma dość turystów?
(1:24:21) Patryk Kugiel: Indie po tragedii samolotowej i starciu z Pakistanem
(1:47:20) Tomasz Rożek: Dlaczego Axiom 4 nie startuje?
(2:07:07) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 21 Jun 2025 - 2h 09min - 713 - Raport na dziś - 18 czerwca 2025
Trwa wymiana ognia między Izraelem a Iranem. Irańczycy ostrzeliwują izraelskie miasta pociskami, natomiast Izraelczycy przejęli praktycznie pełną kontrolę nad przestrzenią powietrzną Iranu i atakują cele oraz osoby związane z programem nuklearnym tego kraju. Według amerykańskich mediów prezydent Trump rozważa możliwość dołączenia wojsk amerykańskich do ataków na Iran — we wtorek w Białym Domu odbyła się narada w tej sprawie. W ostatnich dniach do Europy przeniesiono amerykańskie samoloty do tankowania w powietrzu, a do regionu Bliskiego Wschodu — myśliwce z Europy. Wzmocniona została także obecność amerykańskich okrętów wojennych na Morzu Śródziemnym.
Czy przystąpienie Ameryki do wojny Izraela z Iranem jest tylko kwestią czasu? Co zmieniłby taki rozwój wydarzeń? Jaki jest cel izraelskiej operacji — czy zakłada ona zmianę władzy w Iranie? I jak atak na Iran wpływa na wojnę Izraela w Gazie?
Gość: Krzysztof Strachota
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 18 Jun 2025 - 33min - 712 - Raport o książkach – „James” Percival Everett
„Pisanie i czytanie to najbardziej wywrotowy akt, jaki możemy sobie wyobrazić” – twierdzi bohater dzisiejszego odcinka, Percival Everett, autor głośnej powieści "James".
"James" to współczesna interpretacja znanej powieści Marka Twaina "Przygody Hucka Finna". To, co różni ją od oryginału, to postać narratora, którą u Everetta jest czarnoskóry niewolnik - bo w tej historii droga do wolności wiedzie przez język. I jeśli ktoś słuchał poprzedniego odcinka Raportu o książkach poświęconego kenijskiemu pisarzowi Ngugiemu wa Thiong’o, to ta myśl może brzmieć znajomo.
"James" Percivala Everetta to – po "Demonie Copperheadzie" Barbary Kingsolver – kolejna powieść nagrodzona Pulitzerem, wpisująca się w nurt „retellingu”, który polega na opowiadaniu na nowo klasycznych dzieł literackich. Literatura to przecież dialog przeszłości z teraźniejszością.
Gość: Michał Choiński
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Książka: James Percivala Everetta, tłumaczenie: Kaja Gucio, Wydawnictwo Marginesy.
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 16 Jun 2025 - 56min - 711 - Raport o stanie świata - 14 czerwca 2025
Izrael zaatakował Iran w serii zmasowanych nalotów bombowych na ośrodki nuklearne, bazy wojskowe, domy naukowców zaangażowanych w program nuklearny oraz dzielnice mieszkaniowe w Teheranie i innych miastach. Izraelczycy twierdzą, że jest to atak wyprzedzający, a Iran stał na progu wyprodukowania dziewięciu bomb atomowych. W atakach zginął dowódca Korpusu Strażników Rewolucji – elitarnej jednostki wojskowej – a także szef sztabu armii i kilku wysokich rangą naukowców związanych z programem nuklearnym.
W odpowiedzi Iran wystrzelił sto dronów w kierunku Izraela. Jak twierdzą źródła izraelskie, wszystkie zostały przechwycone jeszcze przed wejściem w izraelską przestrzeń powietrzną. Prezydent Trump powiedział, że został uprzedzony o ataku, ale Stany Zjednoczone nie biorą w nim udziału.
Jak piątkowe wydarzenia wpływają na sytuację w regionie? Czy dojdzie do kontynuacji rozmów w sprawie programu nuklearnego Iranu? Jaka będzie skala militarnej odpowiedzi Iranu nie tylko wobec Izraela, ale również Stanów Zjednoczonych?
W Kolumbii zamach na kandydata w wyborach prezydenckich, a potem fala przemocy w niegdysiejszej siedzibie jednego z karteli narkotykowych – mieście Cali. Czy do kraju doświadczonego prawie 60-letnią wojną domową wraca przemoc na dużą skalę?
Według tajnego dokumentu rosyjskich służb Chiny stanowią poważne zagrożenie wywiadowcze dla Rosji. FSB podkreśla, że Chińczycy prowadzą agresywny werbunek szpiegów i realizują plany sprzeczne z interesami Rosji. Co ten raport mówi o rzeczywistych stosunkach między Moskwą a Pekinem?
Zmarł Frederick Forsyth – mistrz i prekursor nowoczesnego thrillera politycznego. Co miał Forsyth, czego inni nie mieli? Dlaczego do dziś jego książki tak dobrze się sprzedają, a on sam stanowi punkt odniesienia dla wielu pisarzy tego gatunku?
A także: W Szwajcarii obrywający się lodowiec zniszczył wioskę Blatten, zmieniając miejscowość i całą dolinę, w której się znajdowała, w rumowisko. Czy przed osuwającymi się lodowcami i potężnymi lawinami ziemnymi można się w ogóle chronić?
Rozkład jazdy:
(03:04) Łukasz Fyderek: Atak Izraela na Iran
(23:42) Joanna Gocłowska-Bolek: Przemoc wraca do Kolumbii
(42:44) Podziękowania
(48:53) Marcin Żyła: Ustępujący lodowiec niszczy wioskę w Szwajcarii
(1:05:26) Michał Lubina: Chiny szpiegują w Rosji
(1:30:26) Piotr Gociek: Kim był Frederic Forsyth?
(1:55:42) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 14 Jun 2025 - 1h 57min - 710 - Raport na dziś - 11 czerwca 2025
W Los Angeles trwają zamieszki, które rozpoczęły się od protestów przeciwko masowym aresztowaniom cudzoziemców przez służby imigracyjne. Rząd skierował do Kalifornii 4 tysiące członków Gwardii Narodowej oraz 700 żołnierzy piechoty morskiej. Donald Trump mówi o rebelii przeciwko władzy federalnej, gubernator Gavin Newsom oskarża prezydenta o atak na demokrację. Tymczasem protesty obejmują kolejne miasta i stany – Gwardię Narodową zmobilizował także gubernator Teksasu.
Co się dzieje w Los Angeles? Czy prezydent Trump faktycznie nadużywa władzy? I jakie konsekwencje może mieć dla Ameryki ten najostrzejszy od lat spór między władzami federalnymi a stanowymi?
Gość: Marcin Fatalski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 11 Jun 2025 - 43min - 709 - Raport o książkach - Ngũgĩ wa Thiong'o
Kolonializm jest nie tylko procesem politycznym, ale przede wszystkim psychologicznym i kulturowym. Aby osiągnąć pełnię wolności, nie wystarczy akt uzyskania państwowej suwerenności, lecz niezbędna jest „dekolonizacja umysłu” – twierdził bohater tego odcinka, wybitny kenijski pisarz Ngũgĩ wa Thiong’o.
Tę myśl wcielił w życie i u szczytu swojej literackiej kariery porzucił język angielski i zaczął pisać swoje książki w rodzimym języku kikuju. Tym gestem Ngũgĩ wa Thiong’o chciał pokazać, że kluczem do silnej afrykańskiej tożsamości – zarówno politycznej, jak i kulturowej – są rdzenne języki, bowiem tylko w nich można pisać o wolności i godności.
Ngũgĩ wa Thiong’o nie zdążył dostać literackiego Nobla, na którego jego oddani czytelnicy czekali przez ostatnie dekady.
Zmarł w wieku 87 lat.
Dlaczego tak niewielu afrykańskich pisarzy i pisarek poszło śladem Ngũgĩego wa Thiong’o? I co dziś zostało z jego przesłania?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Bartosz Wójcik
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 09 Jun 2025 - 1h 05min - 708 - Raport o stanie świata - 7 czerwca 2025
Europa zwiększyła import gazu z Rosji w ostatnim roku, a od początku tej fazy agresji na Ukrainę kupiła od Rosji surowce za sumę wyższą niż suma pomocy dla Ukrainy. Jednocześnie Unia Europejska zapowiada całkowite odejście od sprowadzania surowców węglowodorowych z Rosji do końca 2027 roku. Czy to wyraz hipokryzji polityków, czy naturalne etapy procesu, który prowadzi do uniezależnienia Europy od rosyjskich surowców? Czy może ostatnie trzy lata relacji handlowych Unii i Rosji to historia sukcesu Europy? Jaką rolę w tym procesie odgrywają Stany Zjednoczone i jaką rolę w umowie pokojowej będą odgrywały rosyjskie ropa i gaz?
W Holandii upada koalicja rządowa po tym, jak występuje z niej lider antyimigranckiej Partii Wolności Geert Wilders. Liczy na więcej władzy – czy się nie przeliczy?
Komisja Europejska przedłuża okres ochrony prawnej dla ukraińskich uchodźców wojennych do 2027 roku, a jednocześnie rozpoczyna działania zmierzające do repatriacji Ukraińców do ojczyzny. Czy Europejczycy są zmęczeni obecnością Ukraińców?
Policja niemiecka wznawia śledztwo w sprawie porwania trzyletniej Brytyjki sprzed prawie dwudziestu lat. Co historia Madeleine McCann i jej rodziców mówi o mediach i naszym podejściu do dzieci?
W także: Igrzyska stymulowane czy symulowane? W Stanach Zjednoczonych trwają przygotowania do zawodów, których uczestnicy będą mogli korzystać ze środków dopingowych w pełnym zakresie. Po co to robimy?
Rozkład jazdy:
(02:21) Szymon Kardaś: Jak Europa wspiera budżet Rosji zakupem gazu i ropy
(33:20) Jędrzej Bielecki: Upadek koalicji w Holandii
(53:21) Podziękowania
(59:33) Michał Banasiak: Enhanced Games czyli Igrzyska symulowane
(1:15:18) Jolanta Szymańska: Europa przedłuża ochronę prawną dla Ukraińców
(1:42:29) Magdalena Grzyb: Historia Madeleine McCann znów w mediach
(2:03:50) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 07 Jun 2025 - 2h 06min - 707 - Raport na dziś - 4 czerwca 2025
Ukraina zniszczyła częściowo Most Krymski – to już trzeci atak na konstrukcję łączącą Krym z Rosją w trakcie wojny.
W niedzielę Ukraina przeprowadziła jeden z najbardziej zuchwałych ataków we współczesnej historii wojny, niszcząc – jak twierdzą ukraińskie źródła – ponad 40 rosyjskich samolotów w bazach rozrzuconych po różnych częściach Rosji.
Operację „Pajęczyna” przeprowadzono przy pomocy ponad stu dronów, przemyconych na teren Rosji i ukrytych w kontenerach umieszczonych na ciężarówkach.
Na ile ten udany atak osłabia potencjał lotniczy Rosji i może mieć wpływ na przebieg walk? Co mówi o stanie rosyjskiej obrony i możliwościach dywersyjnych Ukrainy?
Gość: Michał Fiszer---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 04 Jun 2025 - 37min
Podcasts semelhantes a Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
Dwie lewe ręce Dwie Lewe Ręce- Klub Ciekawych Wszystkiego Hanna Maria Giza
- Podcast Wojenne Historie Historia II wojny światowej
- Piąte: Nie zabijaj Justyna Mazur
- Ks. Piotr Pawlukiewicz Ks. Piotr Pawlukiewicz
- WojewódzkiKędzierski Kuba Wojewódzki , Piotr Kędzierski
- Niemcy w ruinie? Niemcy w ruinie?
- Brzmienie Świata z lotu Drozda Paweł Drozd
- Heweliusz. Prawdziwa historia Polskie Radio S.A.
- Teatr Polskiego Radia: Najnowsze produkcje Polskie Radio S.A.
- Radio Naukowe Radio Naukowe - Karolina Głowacka
- Podcast Historyczny Rafał Sadowski
- Misja specjalna RMF FM
- Sceny zbrodni RMF FM
- Nauka To Lubię Tomasz Rożek
- Raport międzynarodowy Witold Jurasz, Zbigniew Parafianowicz
- Zwierciadło Podcasty Zwierciadło
Outros Podcasts de Notícias e Política
- Gość Radia ZET Beata Lubecka
- Radio Wnet Radio Wnet
- Poranna rozmowa w RMF FM RMF FM
- DUDEK o polityce prof. Antoni Dudek i Super Exspress
- Stan Wyjątkowy Onet
- Global News Podcast BBC World Service
- Puls Tygodnia Dla Dorosłych Radiowcy Bez Cenzury
- TOK FM Select TOK FM
- Popołudniowa rozmowa w RMF FM RMF FM
- Les Grosses Têtes RTL
- Układ Otwarty. Igor Janke zaprasza Igor Janke
- Express Biedrzyckiej Kamila Biedrzycka
- Dział Zagraniczny Maciej Okraszewski
- Hondelatte Raconte - Christophe Hondelatte Europe 1
- Эхо Москвы Feed Master by Umputun
- Na Podsłuchu - Niebezpiecznik.pl NIEBEZPIECZNIK.pl
- Codzienny podcast gospodarczy - Radio TOK FM TOK FM
- Justice Speaks Podcast Justice Speakers Institute
- 2024 Radio 24
- Za Rubieżą. Historia i polityka Miłosz Szymański
