Filtrar por gênero
Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
Autorski wybór najważniejszych wydarzeń politycznych, społecznych i kulturalnych z ostatnich 7 dni na świecie. Z udziałem dziennikarzy, ekspertów, uczestników życia politycznego, no i Dariuszem Rosiakiem oczywiście. --------------------------------------------- Odwiedź nas na: ➡️ http://raportostanieswiata.pl
- 922 - Raport na dziś - 16 września 2026
Donald Trump uznał, że ostrzeżenia przed zagrożeniami związanymi z rozwojem sztucznej inteligencji to „bujda” i skrytykował głosy domagające się spowolnienia prac nad rozwojem AI oraz stworzenia zabezpieczeń w systemach. W ostatnich dniach kilka znanych postaci z firm technologicznych produkujących modele AI ostrzegało przed skutkami niekontrolowanego rozwoju nowych technologii. Trump porównał te ostrzeżenia do „wielkiego kłamstwa klimatycznego” i uznał, że wszelkie spowolnienia w pracach nad rozwojem AI będą służyć Chinom. Czy, jak sugerują niektórzy byli i obecni pracownicy firm technologicznych, ludziom może grozić unicestwienie przez AI? Czy kraje demokratyczne znajdą wolę, aby ograniczyć tempo wyścigu technologicznego? I czy obecna fala ostrzeżeń przed fatalnymi skutkami nieskrępowanego rozwoju nie jest przypadkiem zabiegiem marketingowym firm, które walczą o dominację na rynku?
Gość: Sylwia Czubkowska
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 16 Sep 2026 - 30min - 921 - Raport o książkach - Kaja Gucio o Toni Morrison
To jeden z najważniejszych głosów amerykańskiej literatury.
Pierwsza i jak dotąd jedyna czarnoskóra pisarka, która została uhonorowana literacką Nagrodą Nobla.
Bohaterką tego odcinka Raportu o książkach jest Toni Morrison.
Powieść, o której dziś porozmawiamy, zadedykowała 60 milionom i więcej.
60 milionów i więcej to liczba zniewolonych ludzi – tych z przeszłości, teraźniejszości i przyszłości.
W przedmowie do „Umiłowanej” pisze, że opowiadając o doświadczeniu niewolnictwa, terenu pełnego bezdroży, rozbija namiot na cmentarzysku zasiedlonym przez bardzo głośne duchy.
„Umiłowana” to powieść o jednej z najmroczniejszych kart amerykańskiej historii, ale też uniwersalna przypowieść o złu, które rodzi się z pogardy dla drugiego człowieka.
To także ponadczasowa opowieść o tym, co dzieje się z człowiekiem, który doświadczył rzeczy zbyt strasznych, by uniosły je słowa czy pamięć.
Ale jest coś jeszcze, co czyni prozę Toni Morrison aktualną - polityka.
„Umiłowana” została wydana 40 lat temu. Dziś jest usuwana ze szkolnych bibliotek w Stanach Zjednoczonych.
Dlaczego to tak niebezpieczna książka?
O tym wszystkim porozmawiam z tłumaczką i wielbicielką literatury Toni Morrison - Kają Gucio.
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 14 Sep 2026 - 1h 33min - 920 - Raport o stanie świata - 12 września 2026
W niedzielę w Szwecji wybory powszechne. Po czterech latach rządów prawicy Szwedzi ograniczyli migrację i podjęli zdecydowaną walkę z gangami, które paraliżowały życie w wielu miastach. Dlaczego zatem rząd Ulfa Kristerssona nie jest pewny wygranej? Jaką rolę w wyborach odegra antyimigrancka partia Szwedzcy Demokraci? Co ma Szwedom do zaproponowania koalicja socjaldemokratyczna? I jakie znaczenie w głosowaniu będzie miało zagrożenie wojną ze strony Rosji?
Jemeńscy Huti przejęli port nad Morzem Czerwonym leżący tuż przy cieśninie Bab al-Mandab, będącej jednym z najważniejszych szlaków morskich łączących Azję z Europą. Ceny ropy natychmiast wzrosły. Jak przedłużające się wojny na Bliskim Wschodzie wpływają na rynki surowców i czy ktoś ma pomysł, jak zaradzić kryzysowi?
Po lutym 2022 roku Buriaci, przedstawiciele ludności mongolskiej z południowej Syberii, masowo wstępowali do armii rosyjskiej, licząc na zarobek i polepszenie warunków życia. Tysiące z nich zginęło na wojnie, niektórzy dopuszczali się okrutnych zbrodni na Ukrainie. Wielu uciekło z kraju, nie chcąc uczestniczyć w zbrodniczej wojnie. Kim są Buriaci i jak patrzą na ostatnie lata swojej historii?
ONZ przyjęła rezolucję zachęcającą państwa do zmiany mapy świata. Najczęściej stosowaną mapę flamandzkiego matematyka z XVI wieku, Gerardusa Merkatora, zalecono zastąpić odwzorowaniem o nazwie „Equal Earth”, czyli Równa Ziemia, które lepiej oddaje wielkości kontynentów. Co to zmienia i czy na pewno na lepsze?
"Izrael nie popełnia ludobójstwa w Gazie" - twierdzi wybitny izraelski historyk, a Palestyńczycy wielokrotnie odrzucali możliwość porozumienia z Izraelem i - wbrew wielu opiniom - nie są wyłącznie ofiarami tej wojny. Benny Morris, autor przełomowych książek na temat historii Izraela i Palestyny.
Rozkład jazdy:
(02:46) Katarzyna Tubylewicz: Kto będzie rządził Szwecją?
(26:28) Szymon Kardaś: Tumult na rynkach ropy i gazu
(59:40) Podziękowania
(1:06:17) Anna Dudzińska: Kim są Buriaci?
(1:32:02) Adrian Bąk i Benny Morris: „To nie jest ludobójstwo”
(2:01:21) Paulina Rowińska: Mapy do wymiany, ale dlaczego?
(2:20:19) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 12 Sep 2026 - 2h 22min - 919 - Raport na dziś - 9 września 2026
Ukraiński Prokurator Generalny podał się do dymisji w związku z dochodzeniem Narodowego Biura Antykorupcyjnego Ukrainy (NABU) i Specjalnej Prokuratury Antykorupcyjnej (SAP). Rusłan Krawczenko złożył rezygnację po spotkaniu z prezydentem Zełenskim. Wcześniej NABU przeprowadziło rewizję w biurze Krawczenki związaną z podejrzeniami o istnienie grupy przestępczej w biurze Prokuratora. Na jej czele miał stać Serhij Kropywa, naczelnik wydziału walki z cyberprzestępczością.
Według NABU Kropywa kierował systemem zbierania łapówek z tzw. call centers, czyli ośrodków przestępczych, których pracownicy, udając przedstawicieli banków, firm konsultingowych i doradców finansowych, nakłaniali ofiary do przekazywania funduszy. To jest najnowsza w całej serii afer korupcyjnych, które wyjaśnia NABU. Zamieszani są w nie politycy, urzędnicy i osoby publiczne, niekiedy bardzo blisko związane z prezydentem Zełenskim.
Jaką skalę ma dziś korupcja na Ukrainie? Na ile przeszkadza ona w obronie kraju przed agresją Rosji? I jaki wpływ ma na pozycję prezydenta Zełenskiego?
Gość: Piotr Pogorzelski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 09 Sep 2026 - 37min - 918 - Raport o książkach - Chimamanda Ngozi Adichie
Bohaterką tego odcinka jest znakomita nigeryjska pisarka Chimamanda Ngozi Adichie.
W swojej najnowszej powieści „Bilans snów” kreśli historie czterech kobiet, których losy splatają się w skomplikowany, pełen wewnętrznych sprzeczności i napięć krajobraz afrykańskiej tożsamości.
„Trzeźwy realizm, ale naznaczony czułością. Portret przede wszystkim ludzki, a nie - ideologiczny, ponieważ ideologia zamyka różne sposoby postrzegania, a sztuka wymaga wielu spojrzeń” - pisze autorka w posłowiu do swojej powieści.
I rzeczywiście „Bilans snów” to mozaika wielu spojrzeń. I nie może być inaczej, bo świat, z którego wyrastają bohaterki powieści, zbudowany jest z pozornie sprzecznych ze sobą elementów.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Malwina Bakalarska
Książka „Bilans snów” Chimamanda Ngozi Adichie / przekład: Kaja Gucio
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 07 Sep 2026 - 1h 25min - 917 - Raport o stanie świata - 5 września 2026
We wrześniu trzy wybory regionalne w Niemczech, pierwsze z nich w landzie Saksonia-Anhalt w niedzielę. Pokażą one siłę Alternatywy dla Niemiec, która cieszy się dziś wśród Niemców rekordową popularnością. Skąd bierze się ta popularność? Jak wygląda program AfD i czym byłoby utworzenie przez tę partię choćby jednego rządu regionalnego w RFN? Czy partie głównego nurtu mają realne narzędzia, by powstrzymać marsz AfD do władzy i dlaczego wszelkie próby izolowania tej partii kończą się - jak dotąd - wzrostem jej popularności?
Po nieco ponad miesięcznej przerwie Stany Zjednoczone wznowiły ostrzał Iranu. Iran odpowiedział atakami na bazy amerykańskie w regionie. W armii amerykańskiej zmiana na wysokim stanowisku, która pokazuje napięcia w administracji. Czy wraz ze zbliżającymi się wyborami połówkowymi Trump szuka sposobu zakończenia wojny?
W więzieniu w Hadze zmarł Ratko Mladić, były serbski generał odpowiedzialny za zbrodnie wojenne w Bośni i Hercegowinie w latach 90. XX wieku, w tym oblężenie Sarajewa i ludobójstwo w Srebrenicy. Czy jego los może być przestrogą dla współczesnych zbrodniarzy?
Po samobójczej śmierci Jasona Ardaya - najmłodszego profesora w historii brytyjskiej edukacji wyższej - Brytyjczycy zadają sobie pytania o przyczyny tej śmierci. Czy Arday został zaszczuty przez media? Czy padł ofiarą wojny kulturowej, która dzieli nie tylko Wielką Brytanię?
Lionel Messi kończy karierę reprezentacyjną. Na czym polega fenomen tego niezwykłego sportowca i co mówi on nie tylko o piłce nożnej, ale także o Argentynie i jej historii?
A także: strach dla każdego w dowolnej ilości. Politycy zadbają, by go nigdy nie zabrakło.
Rozkład jazdy:
(02:43) Kamil Frymark: AFD w drodze do władzy w Niemczech?
(31:17) Marcin Fatalski: USA i Iran znów w stanie wojny
(58:49) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Strach, straszak, straszydło
(1:05:11) Zaproszenie na AI Summit
(1:06:11) Podziękowania
(1:12:55) Marcin Żyła: Zmarł "Kat Srebrenicy
(1:31:13) Agata Bielik Robson: Jason Arday: ofiara mediów, Cambridge czy wojny kulturowej?
(1:59:08) Michał Okoński: Messi odchodzi z reprezentacji Argentyny
(2:23:23) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 05 Sep 2026 - 2h 25min - 916 - Raport na dziś - 2 września 2026
Islandczycy zagłosowali w referendum przeciwko wznowieniu rozmów w sprawie członkostwa tego kraju w Unii Europejskiej. Rozmowy były zawieszone od 2013 roku. Islandia jako kraj należący do Europejskiego Obszaru Gospodarczego przyjęła większość ustawodawstwa Unii nie mając realnie głosu w sprawie tworzenia tego ustawodawstwa. Dlaczego zatem Islandczycy zdecydowali się odrzucić szansę na pełne członkostwo? Dlaczego premier kraju Kristrún Frostadóttir w ogóle zdecydowała się rozpisać referendum? I jakie wnioski z tego głosowania płyną dla Unii Europejskiej, zwłaszcza dla dalszego rozszerzania wspólnoty?
Gość: Piotr Szymański
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 02 Sep 2026 - 40min - 915 - Raport o książkach – Karina Sainz Borgo „Trzeci Kraj”
Co to za świat, w którym chowanie zmarłych, stawianie im grobu jest poza prawem?
Co to za świat, w którym porodówki podobne są do kostnicy?
Co to za świat, w którym miasta pełne są łysych kobiet, które sprzedają swoje włosy, żeby kupić jedzenie?
Co to za świat, w którym ludzie zarażeni wirusem niepamięci muszą uciekać przez szczyty wysokich, nieprzyjaznych gór?
Nie, nie są to obrazy wzięte z dystopijnej powieści grozy, lecz kadry rzeczywistości, w której żyjemy – mówi wenezuelska pisarka, autorka znakomitej powieści „Trzeci Kraj”, która jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.
Tytułowy Trzeci Kraj to „granica wewnątrz innej granicy, gdzie łączyła się Kordyliera Wschodnia i Zachodnia, dobro i zło, legenda i rzeczywistość, żywi i umarli”.
Trzeci Kraj to nielegalny cmentarz położony w przygranicznej osadzie, rządzonej przez bojówkarzy i przemytników. Przeciwko nim stanęła pewna kobieta, która kopała groby dla zmarłych własnymi rękami. I to także jest prawdziwa historia.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Karina Sainz Borgo
Lektorka: Magdalena Mikołajczuk
Książka: „Trzeci Kraj” Karina Sainz Borgo / przekład: Adam Elbanowski / Oficyna Literacka Noir Sur Blanc
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 31 Aug 2026 - 1h 24min - 914 - Raport o stanie świata - 29 sierpnia 2026
W Ameryce Północnej wojna na cła. Stany Zjednoczone zwiększyły wysokość taryf na niektóre produkty importowane z Kanady o 50 proc. Donald Trump – który wcześniej mówił o tym kraju jako o potencjalnym 51. stanie USA – specjalnym dekretem zmienia nazwę jeziora Ontario na „Jezioro Ameryka”. Ottawa odpowiada jednak twardo, a premier Mark Carney mówi wprost: „zostaliśmy zaatakowani”. Analitycy przewidują powrót do negocjacji, jednak efekty konfliktu zostaną na dłużej. Zwłaszcza wśród Kanadyjczyków, których aż 48 proc. postrzega Amerykanów negatywnie. Dlaczego tym razem Kanada zareagowała tak ostro? Czy konflikt handlowy przyniesie kres tradycyjnej przyjaźni między najbliższymi sąsiadami? I na czym polega pomysł Carneya na „nową Kanadę”?
Izrael zaatakował bazę wojskową na północy Syrii, tłumacząc to zagrożeniem ze strony Turcji. Czy premier Netanjahu tak bardzo boi się przegranej w wyborach, że chce wykreować sztucznego wroga?
Gdzie znajduje się najpiękniej położone lotnisko w Polsce? I dlaczego ptaki są przyjaciółmi szybowników? W tym wydaniu „Raportu” – korespondencja znad chmur.
Tegoroczne zjawisko pogodowe El Niño będzie prawdopodobnie najsilniejsze w historii pomiarów. Jak i dlaczego zmiana temperatury na Pacyfiku wpłynie na pogodę na całym świecie?
Setki osób zginęły na pograniczu nepalsko-tybetańskim po tym, gdy zawalenie się lodowca wywołało serię gwałtownych powodzi błyskawicznych. Czy ta tragedia zmieni sytuację w Nepalu?
Rozkład jazdy:
(02:42) Marcin Gabryś: Kanada kontra Trump
(30:46) Łukasz Wójcik: Po izraelskim nalocie na bazę w Syrii
(51:51) Podziękowania
(58:57) Dariusz Rosiak: Rosiak w chmurach
(1:22:40) Michał Brennek: El Niño, La Niña i inne minima
(1:45:08) Patryk Kugiel: Tragedia w Transhimalajach
(2:06:55) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 29 Aug 2026 - 2h 09min - 913 - Raport - sezon nieogórkowy - Czym jest kapitał moralny?
"Żaden początek nie może się wydarzyć bez użycia przemocy”; „Wszelkie braterstwo, do jakiego zdolni są ludzie, wyrasta z bratobójstwa”; „Każda stworzona przez ludzi organizacja polityczna ma swe źródło w zbrodni” - tak pisała Hannah Arendt, wybitna myślicielka, filozofka, badaczka polityki, pamięci, zła i przemocy w życiu narodów.
Państwa narodowe, również te, które dziś z dumą wyznają filozofię praw człowieka i obywatela, oparte są na wcześniejszych czystkach etnicznych, na rzeziach - które budowały narodową tożsamość, zbrodniach, często o charakterze ludobójczym. Rozmawiamy o tym w bardzo konkretnym momencie historycznym:
W czasie, gdy Izrael - państwo, którego jednym w fundamentów założycielskich jest Holokaust dokonuje zbrodni wojennych, a być może również ludobójstwa na Palestyńczykach.
W czasie, gdy wśród sprawców Holokaustu - Niemców pojawiają się ruchy społeczne i partie polityczne, które próbują dystansować się od winy za zbrodnie dokonane 80 lat temu.
W czasie, kiedy status Polski – jeszcze niedawno wyłącznie ofiary II wojny światowej – coraz częściej podważany jest nie tylko przez innych, ale też przez nas samych. Rozmawiamy wreszcie w trakcie historycznego sporu między Polską i Ukrainą na temat Wołynia, a także ukraińskiego nacjonalizmu i polskiego kolonializmu - jak określają niektórzy politykę Polski na różnych etapach krytycy polskiej historii.
Co to jest kapitał moralny i dlaczego dążenie do jego zachowania i zwiększania stanowi podstawę polityki historycznej każdego kraju. Jak można stracić status bohatera czy ofiary i stać się sprawcą wydarzeń w historii? I wreszcie, jak w tym wszystkim zachować zdrowy rozsądek, który pozwoli sąsiadom i nie tylko żyć w pokoju i akceptacji wzajemnego prawa do rozumienia historii.
Gość: Michał Łuczewski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 26 Aug 2026 - 1h 03min - 912 - Raport o książkach – Michał Potocki „Malta. Święci i diabły”
Malta to kraj niewielki, by rzec – malutki. Tysiąc razy mniejszy od Polski. Ale historię ma olbrzymią. I gdyby chcieć znaleźć miarę, która najlepiej oddałaby charakter tej wyspy, byłoby nią zagęszczenie historii na metrze kwadratowym.
To zagęszczenie historii, którą od tysiącleci budowali Fenicjanie, Arabowie, joannici, Francuzi, Brytyjczycy… Kto wie, może też olbrzymi i kosmici, wybrzmiewa w języku i polityce. I niejednej rzeczy w opowieści o Malcie nie da się uznać za prostą czy pozbawioną wewnętrznych sprzeczności.
Gościem tego odcinka Raportu o książkach jest autor reportażu „Malta. Święci i diabły” Michał Potocki.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Michał Potocki
Książka: „Malta. Święci i diabły” – Michał Potocki
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 24 Aug 2026 - 1h 21min - 911 - Raport o stanie świata - 22 sierpnia 2026
Mychajło Fedorow - popularny wśród Ukraińców były minister obrony - wezwał do zorganizowania wyborów prezydenckich. Wyzwanie rzucone Zełenskiemu tłumaczy korupcją oraz „systemowym kryzysem władzy”. Niemal równocześnie służby antykorupcyjne ogłosiły istnienie kolejnego układu przestępczego obejmującego urzędników związanych z prezydentem. Po doniesieniach prasy Zełenski zdymisjonował wiceszefową swojego biura. Tymczasem Rosja w ostatnich dniach nasiliła ataki z powietrza. Celem są obiekty infrastruktury krytycznej, co może osłabić państwo przed kolejną zimą. Na ile poważne jest wyzwanie rzucone Zełenskiemu przez Fedorowa? Czy były minister może liczyć na poparcie Ukraińców? Oraz czy śledztwa prowadzone przez służby antykorupcyjne zagrożą prezydentowi?
29 amerykańskich stanów oskarża firmę Meta o to, że celowo uzależnia dzieci od swoich serwisów. Czy największy w USA proces w obronie konsumentów wymusi zmiany w obu tych serwisach?
Czy współczesną metropolię da się urządzić tak, aby żyło się w niej dobrze? W „Raporcie” opowiemy o pomyśle na „piętnastominutowe miasto”.
W Kazachstanie: nowa konstytucja, nowy parlament, nowe wybory i „nowy”, choć ten sam prezydent. Jak się żyje w największym po Rosji państwie postsowieckim?
Donald Trump skraca wspólne z Koreą Południową ćwiczenia wojskowe i zapowiada spotkanie z Kim Dzong Unem. Czy to zapowiedź wycofywania się Amerykanów z Półwyspu?
W programie będzie też o tym, co łączy borsuka… z Winstonem Churchillem.
Rozkład jazdy:
(02:34) Wojciech Konończuk: Zełenski pod presją
(28:33) Wojciech Brzeziński: Czy Meta uzależnia dzieci?
(48:40) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Skłodowska, głuptak i kupa kamieni
(55:10) Podziękowania
(1:02:16) Anna Dudzińska: Wszędzie w kwadrans
(1:24:33) Oskar Pietrewicz: Co ciągnie Trumpa do Kim Dzong Una?
(1:50:24) Wojciech Górecki: Kazachstan: nowa konstytucja, stare problemy
(2:14:30) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 22 Aug 2026 - 2h 16min - 910 - Raport - sezon nieogórkowy - Dlaczego pieśni żałobne śpiewano do melodii tanecznych?
Memento Mori Dance Club to nazwa kolektywu muzycznego zawiązanego przez pszczelarzy, punkrockowców, twórców kultury, a przede wszystkim – przez sąsiadów z jednej z podolsztyńskich gmin. Badają oni związki między polskim tradycyjnym śpiewem religijnym a taneczną muzyką minionych wieków. Przez lata, od Roztocza po Podlasie, szukali pieśni religijnych, poznawali wiejskich muzyków. A potem odkryli, że już w dawnej Polsce religijne teksty – także teksty pieśni żałobnych – dobierano do popularnych melodii tanecznych.
O tych odkryciach i wydanej przez kolektyw płycie opowie w tym odcinku „Sezonu nieogórkowego” Johann Wolfgang Niklaus, jeden z członków Memento Mori Dance Club. Urodził się w Monachium, dorastał w górach południowego Tyrolu, od kilkudziesięciu lat mieszka w Polsce, gdzie współzakładał Teatr Wiejski Węgajty i gdzie prowadzi Scholę Węgajty, praktykującą dawne tradycje dramatu i śpiewu liturgicznego.
Gość: Johann Wolfgang Niklaus
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 19 Aug 2026 - 1h 01min - 909 - Raport o książkach – Siri Hustvedt „Księga duchów”
Trzy dni przed śmiercią Paul Auster zwrócił się do swojej żony Siri Hustvedt ze słowami: „Chcę wrócić jako duch”.
Paul Auster, jeden z najsłynniejszych amerykańskich pisarzy, zmarł w pokoju pełnym książek i światła w ukochanym domu pary na Brooklynie, dzielnicy, która tak często wracała w jego powieściach.
Siri Hustvedt, także znakomita pisarka, po śmierci ukochanego zaczęła pisać „Księgę duchów”, by - jak mówi w tym odcinku Raportu o książkach: "Przywrócić Paula, aby go odzyskać".
Bo pisanie i żałoba mają kilka cech wspólnych - w podobny sposób załamują czasoprzestrzeń, potrafią też przywoływać duchy.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Siri Hustvedt
Lektorka: Magdalena Mikołajczuk
Książka: „Księga duchów” / Siri Hustvedt / tłumaczenie: Jerzy Kozłowski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 17 Aug 2026 - 1h 16min - 908 - Raport o stanie świata - 15 sierpnia 2026
Premier Izraela odrzuca 15-punktowy plan pokojowy dla Gazy. Benjamin Netanyahu zapowiada, że Izrael nie wycofa się z Gazy dopóki nie nastąpi całkowite rozbrojenie Hamasu. Rośnie liczba ataków osadników na Zachodnim Brzegu, od początku roku 76 Palestyńczyków zostało tam zabitych przez żołnierzy lub osadników. Jemeńscy Huti dokonali kolejnego ataku na statek na Morzu Czerwonym. Od kilku tygodni Huti atakują statki na tym akwenie zapowiadając blokadę saudyjskich portów na Morzu Czerwonym. Amerykanie mówią, że panują nad sytuacją w cieśninie Ormuz, jednak władze Iranu twierdzą, że to one kontrolują cieśninę. Jaki wpływ na obecny rozwój wypadków mają zbliżające się wybory w USA, Izraelu, a potem w Autonomii Palestyńskiej.
Przed zbliżającymi się negocjacjami z Brukselą Chiny wykluczają kompromis w sprawie zmiany swojego modelu gospodarczego. Dlaczego Europa słusznie obawia się, że model ten powoduje problemy dla gospodarek na Starym Kontynencie?
W pożarach, które od kilku tygodni niszczą Europę, giną nie tylko ludzie, ale też miliony zwierząt. Dlaczego tak mało zwracamy uwagę na śmierć zwierząt? Czy - a jeśli tak, to gdzie - istnieje granica przejmowania się ich losem? Czy w sytuacji klęsk naturalnych i wojen należy chronić wszystkie istoty zdolne do odczuwania bólu i cierpienia?
Daniel Kinahan, do niedawna jeden z najbardziej poszukiwanych przestępców na świecie, stanął w niedzielę przed sądem w Dublinie, gdzie został oskarżony o kierowanie organizacją przestępczą. Skąd wzięło się gangsterskie imperium rodziny Kinahanów i dlaczego Daniel przez lata był jedną z najważniejszych postaci w europejskim boksie?
Roboty podbijają świat medycyny. Na ile roboty medyczne rzeczywiście zmieniają sytuację opieki zdrowotnej? Jakie problemy natury naukowej, medycznej, ale również etycznej budzi rozwój tej dziedziny i kogo stać na terapię z udziałem tych urządzeń?
A także: o hybrydowej wojnie trollowej przed francuskimi wyborami.
Rozkład jazdy:
(02:56) Łukasz Fyderek: Przemoc i polityczne zapętlenie na Bliskim Wschodzie
(20:10) Jakub Jakóbowski: Chiny 2.0 kontra Europa
(45:41) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Czy Francja da sobie ukraść wybory?
(52:14) Podziękowania
(59:10) Marcin Żyła: Zwierzęta w czasie pożarów
(1:26:41) Aleksandra Łojek: Irlandzki król kokainy i boksu za kratami
(1:54:23) Cezary Kozanecki: Roboty medyczne: co zmieniają i dla kogo?
(2:25:35) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 15 Aug 2026 - 2h 27min - 907 - Raport - sezon nieogórkowy - Czym były Kresy Wschodnie?
Dziś porozmawiamy o tożsamości narodowej – i to bardzo specyficznej, w zasadzie historycznej i już nieistniejącej, choć ciągle obecnej w naszym polskim imaginarium. O Kresach porozmawiamy i o tym, kim byli ich mieszkańcy.
Zmierzymy się – mam nadzieję – z kilkoma najbardziej żywotnymi mitami dotyczącymi Kresów Wschodnich.
Jeden głosi, że była to arkadia, kraj mlekiem i miodem płynący, wielokulturowy raj zarządzany przez oświeconych polskich panów. Drugi, że na terenach dzisiejszej Ukrainy, Białorusi i Litwy Polska dokonywała okrutnej kolonizacji, prześladując lokalnych mieszkańców.
Ani pierwsza, ani druga wersja nie odpowiadają rzeczywistości. A jak było naprawdę? I dlaczego świat, który odszedł wraz z II wojną światową, jest tak silnie obecny w naszej narodowej świadomości? Co stanowiło istotę tożsamości kresowej i czy coś takiego w ogóle istniało?
Gość: Wojciech Stanisławski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 12 Aug 2026 - 56min - 906 - Raport o książkach – Ziemowit Szczerek „Baciary z piekła rodem”
Wyobraźmy sobie… że II wojny światowej nie było, bo Hitler przegrał, zanim zdążył się na dobre rozkręcić, i kurz po wznieconym konflikcie opadł już w 1939 roku… Nie było więc Holocaustu ani nowego podziału Europy, który nigdy nie dokonał się w Jałcie. Nie było zimnowojennej rywalizacji między Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi, a Kresy nigdy nie oderwały się od Polski…
Ale zaraz! Nie musimy sobie tego wyobrażać, bo zrobił to w najlepszym powieściowym stylu Ziemowit Szczerek, który jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.
Zapraszamy na rozmowę o historii i jej alternatywnych wersjach. O losie wynikającym z miejsca na mapie, który - bez względu na to, jak bardzo daleko pójdziemy w fantastyczne scenariusze - i tak nas dosięga. A także o grozie, która kryje się w pełnym humoru kryminale „Baciary z piekła rodem”.
Bo co tak naprawdę śmiesznego jest w tym, że Rosjanie dokopali się do piekła?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Ziemowit Szczerek
Książka: „Baciary z piekła rodem” – Ziemowit Szczerek
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 10 Aug 2026 - 1h 06min - 905 - Raport o stanie świata - 8 sierpnia 2026
Rosja przeprowadziła trzy zmasowane ataki rakietowe na Kijów w ciągu tygodnia. Władze Ukrainy alarmują, że obrońcom nie udało się przechwycić żadnej z 24 rakiet balistycznych wystrzelonych w środę przez Rosję. Prezydent Zełenski apeluje o przyspieszenie dostaw broni dla Ukrainy, a prezydent Trump zaprzecza, jakoby Amerykanie mieli niedostatek amunicji, i zapowiada ściganie sprawców wycieków, według których brakuje pocisków przechwytujących. Trump zapowiedział również, że zastanowi się, czy rzeczywiście udzielić Ukrainie licencji na produkcję pocisków do systemów Patriot. Jak zaangażowanie Ameryki na Bliskim Wschodzie wpływa na uzbrojenie Ukrainy?
Elektrownie na Węgrzech, w Słowenii, Rumunii i w Polsce ograniczają pracę w związku z niskim poziomem rzek, z których te zakłady czerpią wodę. Jak fala upałów wpływa na bezpieczeństwo energetyczne w Europie?
Gianni Infantino pozostaje na razie na stanowisku szefa światowej federacji piłkarskiej FIFA, ale jego los wcale nie jest pewny. Czy człowiek obwiniany przez niektórych o przekroczenie granic komercjalizacji futbolu tym razem posunął się za daleko?
W Ceucie w dalszym ciągu trwa kryzys migracyjny po tym, jak w ubiegły weekend prawie 78 tysięcy osób przedarło się przez granicę tego hiszpańskiego terytorium graniczącego z Marokiem. Dlaczego doszło do tego kryzysu na granicy Unii Europejskiej i kto na nim zyskał, a kto stracił?
W stolicy Malty, Valletcie, trwa proces biznesmana oskarżonego o zlecenie przed dziewięcioma laty zabójstwa dziennikarki śledczej, która badała korupcję tamtejszych polityków i biznesmenów. Co sprawa Daphne Caruany Galizii mówi o tej wyspie na Morzu Śródziemnym?
A także: jak niebezpieczne bywa życie barda.
Rozkład jazdy:
(02:42) Jacek Raubo: Niedostatki w uzbrojeniu Ukrainy i USA
(26:10) Tomasz Rożek: Susza wstrzymuje pracę elektrowni
(48:16) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Elegia na śmierć barda
(54:41) Podziękowania
(1:01:48) Michał Banasiak: FIFA niszczy futbol?
(1:18:23) Jerzy Haszczyński: Kto spowodował szturm na Ceutę?
(1:41:58) Michał Potocki: Malta: kto stoi za zbrodnią sprzed dekady?
(2:01:23) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 08 Aug 2026 - 2h 03min - 904 - Raport - sezon nieogórkowy - Zakopane: miasto pod presją turystyki i zmian
Nie ma w Polsce drugiego takiego miejsca, bo nie ma też drugich takich gór. Od XIX wieku po czasy współczesne Zakopane jest symbolem odpoczynku i czasu wolnego. W najbardziej oblegane weekendy w mieście i jego okolicach przebywa jednocześnie ponad 200 tysięcy turystów - niemal dziesięć razy więcej niż mieszkańców.
W tym odcinku „Sezonu nieogórkowego” porozmawiamy o Zakopanem nie w kontekście gór, ale jako o mieście. Mieście specyficznym: dla milionów Polaków będącym symbolem urlopowych oczekiwań, dla których spełnienia przeobraziło się tak bardzo, że w wielu sferach stało się nieznośne. Niebotyczne ceny mieszkań. Prawo budowlane, które - jak kiedyś powiedziano - „na Podhalu się nie przyjęło”. Ulice zatkane SUV-ami i kicz Krupówek. A nad tym wszystkim Tatry - wcale nie niezmienne, bo również płacące cenę za masową turystykę.
Oto Zakopane oczami jednego z jego 25 tysięcy stałych mieszkańców, którzy prowadzą tu przecież zwykłe, miejskie życie. Na ile da się tu żyć jak wszędzie indziej? Czy po 1989 roku można było zorganizować to miasto inaczej, a może rozpędzający się kapitalizm i komercja były nie do zatrzymania? Jakie było dawne Zakopane? Opowie o tym Maciej Krupa, współzałożyciel „Tygodnika Podhalańskiego” i prezes Fundacji Zakopiańczycy, która zajmuje się tożsamością Zakopanego i Podtatrza.
Gość: Maciej Krupa
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 05 Aug 2026 - 51min - 903 - Raport o książkach – Aleksander Kaczorowski „Milan Kundera. Życie za zasłoną”
„Kim był prozaik i eseista, który przesunął mentalną granicę między Wschodem a Zachodem, choć sam uważał się jedynie za „hedonistę zmuszonego żyć w świecie upolitycznionym ponad wszelką miarę”?” - pyta Aleksander Kaczorowski, biograf Milana Kundery, w książce poświęconej życiu wielkiego czeskiego pisarza.
Na to pytanie nie ma łatwych odpowiedzi - w każdej drzemie bowiem jakiś paradoks.
Oto kilka przykładów:
Aby dzięki swoim bijącym rekordy popularności powieściom przypomnieć Europie o istnieniu Czechów, sam musiał zapomnieć o swoich rodakach.
Do świata literatury wszedł przez rosyjską poezję, by potem zyskać przydomek „rusofoba” po kłótniach z Josipem Brodskim o Dostojewskiego i publikacji jednego z najważniejszych tekstów o tożsamości Europy Środkowej - eseju „Zachód porwany”.
Mówił, że „powieść jest formą przeciwstawienia się ideologii”, ale czy sam potrafił się przed nią obronić?
Kim więc był Milan Kundera?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Aleksander Kaczorowski
Książka: Aleksander Kaczorowski „Milan Kundera. Życie za zasłoną”
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 03 Aug 2026 - 1h 30min - 902 - Raport o stanie świata - 1 sierpnia 2026
Tysiące migrantów z Maroka wdarło się na teren Ceuty, hiszpańskiej enklawy w północnej Afryce. Służby graniczne nie były w stanie opanować sytuacji, władze w Madrycie wysłały wojsko do Ceuty. Minister spraw wewnętrznych obarczył odpowiedzialnością za kryzys gangi dokonujące przerzutu ludzi do Europy. Włoska premier Giorgia Meloni zapowiedziała zawieszenie działania zasad strefy Schengen wobec Hiszpanii. Jak ten kryzys będzie próbował opanować premier Pedro Sanchez? Jak wpłynie on na politykę migracyjną jego rządu? Jak hiszpański premier radzi sobie z innym kryzysem: niekontrolowanymi pożarami lasów, które dotykają południe Europy, głównie Półwysep Iberyjski i Francję?
W Berlinie doszło do zamachu terrorystycznego dokonanego przez Niemca pochodzenia libańskiego powiązanego z Państwem Islamskim. Wzmagają się głosy domagające się zaostrzenia prawa wobec osób podejrzewanych o ekstremistyczne poglądy. Jak zareagują władze?
Andy Burnham, były burmistrz Manchesteru, został premierem Zjednoczonego Królestwa. Siódmym w ciągu ostatniej dekady. Czy Burnham wyciągnie Wielką Brytanię z kryzysu politycznego, który zapoczątkował Brexit przed 10 laty?
Rosyjska Duma przyjęła ustawy ograniczające prawa obywatelskie osób przebywających poza granicami kraju. Wzmagają się ataki ukraińskie na infrastrukturę mającą wpływ na życie zwykłych Rosjan, na przykład na magazyny firmy handlowej Wildberries. Czy to będzie miało wpływ na wewnętrzną sytuację w Rosji?
Izraelski historyk Omer Bartow uważa, że jego kraj dokonuje w Gazie ludobójstwa, a idea syjonizmu – początkowo szlachetna i oparta na demokratycznych zasadach – została wypaczona przez Izrael po 1948 roku. W programie rozmowa z autorem książki na ten temat.
A także: O oszustwach, na których bogacą się szantażyści, kryptofinansiści i banksterzy. I politycy oczywiście.
Rozkład jazdy:
(03:12) Jędrzej Bielecki: Migranci z Maroka w Ceucie
(26:12) Mateusz Wiliński: Zamach terrorystyczny w Berlinie
(46:28) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Pasterz, wilk i ja
(52:58) Podziękowania
(59:40) Adam Dąbrowski: Siódmy brytyjski premier w ostatniej dekadzie
(1:13:19) Maria Domańska: Putin ogranicza prawa rosyjskiej diaspory
(1:36:21) Omer Bartow: Izrael dokonuje ludobójstwa w Gazie
(2:03:27) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 01 Aug 2026 - 2h 05min - 901 - Raport - sezon nieogórkowy - Kim jest profiler?
Kim jest profiler i czym się zajmuje? Jak biegli psychologowie zaglądają w umysł niepoczytalnego sprawcy? I czym jest niepoczytalność?
Gościem tego odcinka jest Jan Gołębiowski – profiler, psycholog kryminalny i biegły sądowy. Samo słowo „profiler”budzi zainteresowanie zwłaszcza wśród wielbicieli kryminałów i podcastów true crime: to biegły, który tworzy profil nieznanego sprawcy. Ale nasz gość ma też doświadczenie w pracy jako psycholog w policji i na oddziale o wzmocnionym zabezpieczeniu szpitala psychiatrycznego – w tzw. „sądówce”, gdzie trafiają sprawcy zbrodni z orzeczoną niepoczytalnością.
Jan Gołębiowski jest także autorem książek popularyzatorskich. Najnowsza, „Głos kazał mu zabić” (wyd. Mando, 2026), opowiada o zbrodniach popełnionych w psychozie. Takie sprawy były w Polsce w ostatnim czasie głośne m.in. o przypadek Mieszka R. - mordercy z UW czy Kajetana P. - „Hannibala z Żoliborza”.
Orzeczenia o niepoczytalności wzbudzały kontrowersje i społeczny sprzeciw. Czy słusznie? Jaki jest dalszy los niepoczytalnego sprawcy? I ile prawdy jest w historiach o zabójcach, którzy słyszą głosy?
Gość: Jan Gołębiowski
Prowadzenie: Michał Kuźmiński - dziennikarz „Tygodnika Powszechnego” i współautor powieści kryminalnych.
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 29 Jul 2026 - 1h 08min - 900 - Raport o książkach – „Homer na nasze czasy” – Marek Węcowski
To opowieść, która wraca do nas od 3 tysięcy lat.
W różnych odsłonach i pod różnymi postaciami. W zależności od czasu i miejsca ujawnia różne sensy. Głód odczytywania na nowo historii herosa, który nie mógł wrócić do domu, pojawiał się najczęściej w momentach próby naszej cywilizacji. Nic więc dziwnego, że „Odyseja” tak bardzo nas dziś porusza.
Porusza i dzieli – bo czy, kłócąc się o Homera, nie robimy dokładnie tego, co robili starożytni Grecy?
A Christopher Nolan – autor nowej filmowej adaptacji „Odysei” – zmieniając i interpretując po swojemu to wielkie greckie dzieło - czy nie sięgnął po techniki stosowane przez starożytnych uczonych?
Wiele pytań padnie w tym odcinku Raportu o książkach, ale to najważniejsze brzmi: Kim jest Homer na nasze czasy?
A „Homer na nasze czasy” – ta znakomita, nowo wydana książka Marka Węcowskiego – jest bohaterką tego odcinka Raportu o książkach.
Gość: Marek Węcowski
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Książka: „Homer na nasze czasy” - Marek Węcowski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 27 Jul 2026 - 1h 17min - 899 - Raport o stanie świata - 25 lipca 2026
Prezydent Zełenski dokonuje zmiany na stanowisku naczelnego dowódcy Sił Zbrojny Ukrainy. Odchodzi generał Syrski, w jego miejsca mianowany został generał Mychajło Drapaty. W tle konflikt prezydenta z odwołanym wcześniej ze stanowiska ministrem obrony Mychajło Fedorowem. Ukraińcom ta decyzja się nie podoba, na ulicach Kijowa i innych miast miały miejsce protesty. Dlaczego Zełenski odwołał jednego z najpopularniejszych polityków w kraju? Jak wpłynie to na inicjowane przez Fedorowa zmiany w armii? I czy zapowiadając otwarcie archiwów historycznych oraz ułatwienia w ekshumacjach ukraiński prezydent próbuje opanować skutki sporu z Polską w sprawie Wołynia?
Stany Zjednoczone wesprą pokojowy program nuklearny w Arabii Saudyjskiej. Czy na Bliskim Wschodzie rodzi się właśnie kolejny kraj, który posiada, bądź chce posiadać broń atomową? I jak porozumienie amerykańsko-saudyjskie wpłynie na wojnę z Iranem?
Nowo wybrana prezydent Peru Keiko Fujimori przejmuje urząd 28 lipca po wyborach, których wynik do ostatniej chwili nie była jasny. Czy córce prezydenta skazanego za korupcję i zbrodnie przeciwko ludzkości uda się zjednoczyć Peru po latach niestabilności i przemocy?
W Indiach „rewolucja karaluchów”. Tysiące głownie młodych ludzi wychodzi na ulice w proteście przeciwko korupcji w systemie rekrutacji na studia wyższe i bezrobociu. Czy partia wyrosła na internetowym proteście ma szanse realnie zmienić politykę najliczniejszego kraju świata?
Wielka Brytania domaga się ekstradycji bracia Andrew i Tristana Tate. Przebywający na Florydzie influencerzy i czołowe postaci tzw. manosfery mają odpowiedzieć na prawie 60 zarzutów, w tym o gwałt, handel ludźmi i rozpowszechnianie pornografii dziecięcej. Skąd popularność tego typu ludzi wśród młodych mężczyzn?
A także: co to znaczy koalicja chętnych i jak ma się ona do budowy lufy.
Rozkład jazdy:
(02:55) Piotr Skwieciński: Roszady w rządzie i armii Ukrainy
(22:23) Łukasz Wójcik: Porozumienie USA-Arabia Saudyjska w sprawie energii jądrowej
(49:39) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Koalicja niechętnych
(56:14) Podziękowania
(1:03:40) Beata Szady: Keiko Fujimori prezydentem Peru
(1:21:50) Patryk Kugiel: „Karaluchy" chcą uczciwej rekrutacji na studia w Indiach
(1:45:07) Magdalena Grzyb: Bracia Tate: idole manosfery
(2:04:29) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 25 Jul 2026 - 2h 06min - 898 - Raport - sezon nieogórkowy - Co mówią o nas nasze zęby?
Co zęby mówią o człowieku? Dlaczego ich leczenie jest tak drogie? Czy zdrowy, biały uśmiech stał się dziś wyznacznikiem statusu społecznego?
W kolejnym odcinku „Raportu - sezonu nieogórkowego” porozmawiamy o dziedzinie medycyny, która na całym świecie jest coraz bardziej zaawansowana, a jednocześnie dla wielu osób coraz mniej dostępna. W Polsce ponad 65 procent pacjentów leczy zęby prywatnie, ale jednocześnie różnice w cenach napędzają turystykę stomatologiczną, choćby popularne wyjazdy do Turcji.
Maciej Michalak, stomatolog specjalizujący się w chirurgii stomatologicznej i implantologii, mówi, że w jamie ustnej zapisana jest historia człowieka. Widać w niej choroby, zaniedbania, stres, a czasem nawet ślady przemocy. Stan uzębienia coraz częściej zdradza również społeczne nierówności.
Skąd biorą się wysokie ceny usług stomatologicznych? Czego Polska mogłaby nauczyć się na przykład od krajów skandynawskich? Czy sztuczna inteligencja oraz medycyna regeneracyjna sprawią, że w przyszłości leczenie zębów stanie się łatwiejsze i bardziej dostępne? A może… jeszcze droższe?
Gość: Maciej Michalak
Realizacja: Filip Marcinkowski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 22 Jul 2026 - 51min - 897 - Raport o stanie świata - 18 lipca 2026
Zdominowany przez partię Tisza węgierski parlament nowelizuje konstytucję, wprowadzając radykalne zmiany w funkcjonowaniu najwyższych organów państwa, wymiaru sprawiedliwości oraz w zasadach stosowania najważniejszych ustaw. Parlament uchwalił między innymi przedterminowe zakończenie kadencji prezydenta kraju. Rządzący Węgrami Peter Magyar twierdzi, że posiada mandat do dokonywania tak radykalnych zmian, ale jego krytycy pytają, czy można reformować kraj skorumpowany przez lata rządów Wiktora Orbána, stosując metody, które nie mieszczą się w zestawie praw konstytucyjnych rządu. Czy zatem w przypadku Węgier cel uświęca środki? I jak reformy Magyara zostaną przyjęte przez Komisję Europejską, która przez lata krytykowała jego poprzednika za działania niezgodne z prawem?
Znikają kontrole oraz płot na granicy Hiszpanii z należącym do Zjednoczonego Królestwa Gibraltarem. Dlaczego po obu stronach niedawnej granicy ludzie oddychają z ulgą? I czy to koniec zabiegów Hiszpanii o odzyskanie brytyjskiej enklawy?
Na indonezyjskiej wyspie Bali mieszkańcy protestują przeciwko – jak to określają – „rabunkowi wody” dokonywanemu przez przemysł turystyczny. Dlaczego ta rajska wyspa zmienia się w miejsce nie do życia dla lokalnych mieszkańców?
Międzynarodowy Komitet Olimpijski zapowiada uchylenie zakazu występów sportowców z Rosji na Igrzyskach Olimpijskich. Polska i Ukraina protestują, ale czy te głosy mogą zmienić stanowisko MKOL? I kto stoi za tą decyzją? Dla ułatwienia podpowiem, że Igrzyska Olimpijskie w 2028 roku odbędą się w Los Angeles.
W programie również rozmowa z autorem książki o Cinta Larga, rdzennej ludności Amazonii, która najdłużej na świecie opierała się kontaktowi z człowiekiem z Zachodu. Czy członkowie tej społeczności żałują dziś otwarcia na zdobycze cywilizacji białych ludzi?
A także: kiedy bezprawie staje się prawem.
Rozkład jazdy:
(03:05) Dominik Héjj: Tisza zmienia Węgry
(25:59) Mateusz Mazzini: Gibraltar połączony z Andaluzją
(49:36) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Jak się pozbyć prezydenta
(55:05) Zapraszamy na Makbeta
(56:35) Podziękowania
(1:03:23) Marcin Żyła: Bali bez wody
(1:20:14) Michał Banasiak: Koniec bojkotu Rosji w sporcie?
(1:44:59) Alex Cuadros: Cinta Larga po kontakcie z białym człowiekiem
(2:07:22) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 18 Jul 2026 - 2h 09min - 896 - Raport - sezon nieogórkowy - Jak zmieniała się idea pomocy humanitarnej?
Kolejna wakacyjna środa i kolejny odcinek naszego Raportowego sezonu nieogórkowego, czyli serii programów letnich, w których dajemy poszaleć wyobraźni na słońcu. Dziś porozmawiamy o pomocy humanitarnej. Skąd w ogóle wziął się pomysł, by pomagać ludziom w zorganizowany sposób? Jak pomoc została uprzemysłowiona i uromantyczniona? Co było wcześniej? Kto pracuje w organizacjach pomocowych i dlaczego? Jak zmieniało się podejście do pomocy humanitarnej i rozwojowej, a zwłaszcza do odbiorców pomocy? Zastanowimy się, jak nie zawłaszczać wizerunku osoby korzystającej z pomocy. Spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, kto i dlaczego takiego zawłaszczenia dokonuje.
Goście: Małgorzata Wosińska, Maciej Bagiński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 15 Jul 2026 - 1h 01min - 895 - Raport o stanie świata - 11 lipca 2026
Liderka francuskiej partii Zgromadzenie Marine Le Pen uznana przez sąd apelacyjny winną sprzeniewierzenia prawie 3 milionów euro z funduszy europejskich i skazana na trzy lata więzienia, w tym dwa w zawieszeniu. Mimo to Le Pen zapowiada kandydowanie w wyborach prezydenckich w przyszłym roku. Jej partia prowadzi w sondażach i ma dużą szansę na zwycięstwo. Co o polityce francuskiej mówi historia Marine Le Pen, kolejnej liderki politycznej wysokiego szczebla skazanej za przestępstwa korupcyjne? I jak na jej decyzję zareaguje numer 2 w Zgromadzeniu - Jordan Bardella?
Donald Trump zapowiada przekazanie Ukrainie licencji na produkcję rakiet do systemów Patriot i popiera ataki Ukrainy na cele w Rosji. Czy szczyt NATO w Ankarze był nowym otwarciem dla sojuszu? I na czym polega europeizacja Sojuszu?
Na rynkach brakuje obwodów drukowanych, czyli płytek obecnych w niemal każdym urządzeniu elektronicznym. Czy deficyt płytek PCB spowolni rozwój sztucznej inteligencji? I kto na tym zarobi najwięcej?
W Kolumbii władzę przejmuje prezydent, który zapowiada budowę ogromnych więzień zamiast rozmów z rebeliantami. Abelardo de la Espriella to kolejny latynoamerykański prezydent, dla którego wzorem jest Donald Trump. Jaka przyszłość czeka Kolumbię?
Naukowcy z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu rozpoczęli przełomowe badania tras migracyjnych bocianów. Dzięki kamerom, które zainstalowano ptakom na ciele, wiemy znacznie więcej na temat ich zwyczajów i zagrożeń w czasie podróży. Co nam daje ta wiedza?
Rozkład jazdy:
(02:20) Joanna Nowicka: Marine Le Pen skazana, wystartuje w wyborach
(24:51) Justyna Gotkowska: Szczyt NATO w Ankarze
(49:29) Podziękowania
(56:27) Adrian Bąk: Brak PCB zagrożeniem dla AI?
(1:08:10) Joanna Gocłowska-Bolek: Nowy prezydent Kolumbii
(1:29:54) Piotr Tryjanowski: Świat z lotu bociana
(1:53:33) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 11 Jul 2026 - 1h 55min - 894 - Raport - sezon nieogórkowy - Adam Bielecki: Góry są dla wszystkich
Czym w wysokich górach jest „strefa śmierci”? Jak wpływa na funkcjonowanie człowieka? Czy wracając z Himalajów lub Karakorum, wspinacze mają się z kim podzielić tym, co tam przeżyli?
Adam Bielecki, himalaista i bohater drugiego odcinka „Sezonu nieogórkowego”, mówi, że wyprawa w wysokie góry jest jak podróż na inną planetę. Jego kariera była niezwykła. Już w wieku 17 lat wszedł na swój pierwszy siedmiotysięcznik. Potem było zdobycie Makalu i K2 oraz pierwsze zimowe wejścia na Gaszerbrum I i Broad Peak (2013) – głośno dyskutowana w Polsce wyprawa, w której zginęło dwoje członków zespołu szczytowego. W 2018 roku wziął udział w spektakularnej akcji ratowniczej na Nanga Parbat. Dziś cieszy się zarówno na najtrudniejsze wyprawy, jak i na wycieczki w górach z dziećmi.
Na nizinnych wysokościach, lecz w pięknym mieście Poznaniu, porozmawialiśmy o tym, co łączy wszystkie góry świata (oraz wszystkich górołazów). O pięknie, zachwycie i o ryzyku, jakie niesie podejmowanie decyzji w górach – ale także ich późniejsza ocena.
Gość: Adam Bielecki
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 08 Jul 2026 - 1h 02min - 893 - Raport o stanie świata - 4 lipca 2026
W sobotę Stany Zjednoczone kończą 250 lat. 4 lipca 1776 r. w Filadelfii ogłoszono deklarację niepodległości trzynastu wówczas brytyjskich kolonii. Bunt przeciw królowi Jerzemu III i wygrana wkrótce wojna doprowadziły do powstania państwa, które na sztandarach wypisało słowa: „wolność” i „równość” – i które przez niemal sto lat budowało swoją potęgę na niewolnictwie. Mity pogranicza i raju dla imigrantów, dwie wojny światowe, które uczyniły z kraju mocarstwo – te opowieści przez dekady kształtowały wyidealizowany obraz USA, państwa odpowiedzialnego także za wiele wojen i zamachów stanu. Swoje urodziny Ameryka obchodzi głęboko podzielona, a jej prezydent traktuje jubileusz jako okazję do promocji głównie siebie. Czym dziś dla Amerykanów są słowa deklaracji niepodległości oraz idee, które przyświecały Ojcom Założycielom? Czy Stany Zjednoczone są właśnie w najtrudniejszym momencie swoich dziejów?
Czy Białoruś zaangażuje się bardziej w wojnę z Ukrainą? Na razie Łukaszenka ustępuje przed żądaniami Zełenskiego, jednak opozycja ostrzega przed militaryzacją kraju; Rosja zaś, borykająca się z niedoborami benzyny, pilnie potrzebuje białoruskich zasobów. Co zdecyduje Mińsk?
W Wenezueli trwa żałoba narodowa po trzęsieniu ziemi, w wyniku którego zginęły co najmniej dwa i pół tysiąca osób. Jak radzą sobie mieszkańcy? W jaki sposób klęska żywiołowa wpłynęła na politykę?
Aż 25 tysięcy przebywających nielegalnie w RPA cudzoziemców opuściło kraj w obawie przed konsekwencjami pozostania po terminie wyznaczonym przez kilka organizacji obywatelskich. Kto i co stoi za ruchem antyimigranckim?
Ważą się losy międzynarodowej kontroli nad Bośnią i Hercegowiną. Czego chce Waszyngton, a czego Moskwa, w tym najmniej stabilnym państwie Bałkanów Zachodnich?
Rozkład jazdy:
(03:00) Marcin Fatalski: Urodziny USA
(33:31) Hanna Liubakova: Łukaszenka znów pomiędzy
(57:09) Podziękowania
(1:04:12) Marcin Pośpiech: Wenezuela po trzęsieniu ziemi
(1:19:23) Dobek Pater: RPA: marsze przeciw cudzoziemcom
(1:42:06) Aleksandra Wojtaszek: Amerykanie w Bośni: najpierw inwestycje, potem pokój
(2:03:48) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 04 Jul 2026 - 2h 06min - 892 - Raport - sezon nieogórkowy - Co naprawdę wiemy o inkwizycji?
I znów lipiec, a zatem początek sezonu nieogórkowego w Raporcie o stanie świata. Zaczynamy z wysokiego C, zgodnie z recepturą Hitchcocka: od trzęsienia ziemi, potem będziemy stopniowo zwiększać napięcie.
A zatem na początek sezonu nieogórkowego – inkwizycja. Symbol zła, religijnej przemocy, zacofania wieków ciemnych i wzorzec zniewolenia, do którego odnoszą się kolejne pokolenia ludzi postoświeceniowego Zachodu. Tortury, lochy, palenie na stosie – z nimi kojarzymy inkwizycję, ale czym w istocie była ona w średniowiecznym świecie? Dlaczego i po co funkcjonowała? Kim byli inkwizytorzy i dlaczego niektórzy z nich do dziś czczeni są w Kościele jako święci?
Zapytam też mojego gościa o to, czy, oględnie mówiąc, nie najlepsza reputacja Świętej Inkwizycji jest uzasadniona, czy też może, potępiając wtrącanie ludzi do lochów, wkładanie im palców w imadła dla wymuszenia zeznań, podtapianie – tak, inkwizycja wprowadziła waterboarding do kanonu tortur, CIA tylko tę praktykę kontynuowała – albo ostatecznie palenie ich na stosie za odstępstwo od jedynej słusznej wiary, coś ważnego nam umyka?
Gość: Paweł Krupa
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 01 Jul 2026 - 1h 16min - 891 - Raport o stanie świata - 27 czerwca 2026
Największa w historii pomiarów fala upałów przechodzi nad zachodnią i środkową częścią Europy. W dużej części Francji, w Niemczech i Luksemburgu temperatura była w ostatnich dniach nawet o 12 stopni wyższa od średniej z ostatnich trzech dekad. Choć naukowcy od lat ostrzegali, że ekstremalne zjawiska pogodowe staną się nową rzeczywistością, dopiero teraz państwa Europy orientują się, że ich infrastruktura jest na to zupełnie nieprzygotowana. Jak przeobrazi się nasz kontynent pod wpływem zmian klimatycznych? Czy zmieni się nasze życie? A nawet – nasza kultura?
W Gdańsku zakończyła się konferencja poświęcona odbudowie Ukrainy. Prezydent Zełenski nie przyjechał, ale podpisano umowy o łącznej wartości ponad 10 miliardów euro. Jaka będzie Ukraina po wojnie – i czy da się oddzielić biznes od polityki?
Wchodzą w życie nowe, zaostrzone niemieckie przepisy dotyczące przyznawania świadczeń socjalnych dla osób bez pracy. Dotyczyć będą aż pięciu i pół miliona osób. Czy bez tej reformy Niemcom grozi zapaść?
W Czechach protesty przeciw zmianom w finansowaniu mediów publicznych oraz spór między rządem a prezydentem o budżet armii. Czy premier Babiš podąża tropami Viktora Orbána?
Po dwóch latach przerwy Islandia wznawia polowania na wieloryby. Skąd się wzięły największe ssaki świata? I co nasza fascynacja nimi mówi o samym człowieku?
A także: o grach planszowych, tych rozgrywanych nie tylko na planszach…
Rozkład jazdy:
(02:21) Zofia Bieńkowska: Upały zabijają. I będą zabijać
(27:57) Piotr Skwieciński: Jaka będzie Ukraina po wojnie?
(46:07) Wakacje!
(48:20) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Gry planszowe
(55:07) Podziękowania
(1:02:11) Marcin Pośpiech: Zasiłki nie dla wszystkich
(1:17:30) Tomasz Maćkowiak: Czechy: wojna na górze
(1:38:25) Tomasz Kijewski: Skąd się wzięły wieloryby?
(1:54:48) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 27 Jun 2026 - 1h 57min - 890 - Raport o sztucznej inteligencji - Bać się czy nie bać?
🤖 Czy naprawdę boimy się sztucznej inteligencji? A może bardziej boimy się przyszłości, której nie potrafimy przewidzieć i nad którą nie mamy wystarczającej kontroli?
🔵 W 19. odcinku „Raportu o SI” pytamy: bać się czy nie bać? A jeśli tak, to czego się bać, a czego nie bać? Przyglądamy się temu, jaki jest stan naszych emocji związanych z rozwojem nowej technologii AI. Dlaczego człowiek od zawsze próbował przewidywać przyszłość i dlaczego od czasów wyroczni w Delfach, przez oświecenie, Stanisława Lema, aż po dzisiejszych futurologów i szefów firm technologicznych ciągle wracamy do tego samego pytania: co będzie dalej?
🧐 W tym odcinku podcastu bierzemy pod lupę także - a może przede wszystkim - tych, którzy dziś najgłośniej opowiadają nam o przyszłości. Elon Musk, Sam Altman, Dario Amodei, Peter Thiel, Alex Karp i inni technologiczni baronowie. Jaką przyszłość chcą nam zaprojektować? Kim jest dla nich człowiek? I czy ich wizje są naprawdę neutralne?
💀 A może sztuczna inteligencja wyrasta z bardzo starego ludzkiego pragnienia: żeby przekroczyć ograniczenia ciała oraz przedłużyć życie i pamięć o człowieku? Holly Herndon, jedna z najważniejszych artystek pracujących na styku muzyki i AI, opowiada o swoim cyfrowym modelu głosu Holly+ i o tym, czy głos może istnieć dłużej niż ciało, które go stworzyło.
👥 Będzie również o cyfrowych sobowtórach, politycznych awatarach i syntetycznych ludziach. Od Korei Południowej, przez Pakistan i Indonezję, po Albanię i wirtualną minister Diellę. Czy rozwój AI naprawdę dotyczy tylko wygody, biznesu i polityki, czy także naszego lęku przed śmiercią i potrzeby pozostawienia po sobie czegoś więcej niż wspomnienia?
📲A także: co możemy zrobić, żeby wyłączyć śledzenie czy zbieranie danych wrażliwych na naszych komputerach i telefonach. Czy da się ukryć swoją tożsamość przed czatbotem jednocześnie z niego nie rezygnując?
Goście:
🟢 Frederik Pferdt, były główny promotor innowacji w Google, autor książki "Jak nie bać się przyszłości?"
🟢 Krzysztof Kornas, specjalista w zakresie komunikacji naukowo-technicznej, startup "High Culture" oraz miesięcznik "Znak"
🟢 Holly Herndon, artystka, kompozytorka i twórczyni projektu Holly+
🟢 Michał Owerczuk, reżyser i twórca AI
🟢 Mateusz Chrobok, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i sztucznej inteligencji, współtwórca "Rubryki aktualnościowej"
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Ola Żaczek
Partnerem tego odcinka jest Kulczyk Investments
Rozkład jazdy:
(01:59) Stanisław Lem o przyszłości
(04:17) Frederik Pferdt: Jak myśleć o przyszłości?
(27:31) Holly Herndon: O uwiecznianiu głosu i tożsamości w świecie AI
(36:16) Krzysztof Kornas: O ideologii prezesów wielkich firm technologicznych
(1:13:22) Mateusz Chrobok: Bać się czy nie bać AI?
(1:35:56) Zakończenie: dziękuję za pierwszy sezon Raportu o SI!
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 25 Jun 2026 - 1h 37min - 889 - Raport na dziś - 24 czerwca 2026
Brytyjski premier Keir Starmer ogłosił swoją dymisję. Po dwóch latach od wyraźnego zwycięstwa Partii Pracy w wyborach popularność szefa rządu dramatycznie spadła. Na skandale, słaby wynik labourzystów w wyborach lokalnych w maju czy niedawną rezygnację ministra obrony nałożyły się m.in. skutki wojny na Bliskim Wschodzie. Jeszcze w piątek premier utrzymywał, że nie zrezygnuje, jednak w weekend przyjął do wiadomości, że utracił poparcie współpracowników i wielu członków swojego gabinetu. Starmer pozostanie na stanowisku do wyboru nowego przywódcy Partii Pracy. Kolejnym brytyjskim premierem - już siódmym w ciągu dekady - zostanie prawdopodobnie Andy Burnham, były burmistrz Manchesteru. Dymisja Starmera zbiegła się w czasie z dziesiątą rocznicą referendum, w którym Brytyjczycy zdecydowali o wyjściu z Unii Europejskiej - nastrój w kraju jest więc morowy, bo brexit nie przyniósł obiecywanych korzyści, a kłopoty kolejnych premierów to sygnał kryzysu w rządzeniu, jakiego Zjednoczone Królestwo nie zaznało od dekad.
Co zmieni wymiana premiera? Czemu następca Keira Starmera miałby mieć łatwiej? A także dlaczego brytyjski system polityczny, dotąd uznawany za jeden z najbardziej stabilnych, znalazł się w takich tarapatach?
Gość: Jakub Krupa
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 24 Jun 2026 - 42min - 888 - Raport o książkach – Alexis Wright „Księga łabędzi”
Świat za sto lat. Katastrofa klimatyczna wywróciła życie na naszej planecie do góry nogami. Nadzieję na ocalenie daje charyzmatyczny prezydent Australii, którym po raz pierwszy w historii zostaje Aborygen. Nazywa się Warren Finch.
Wybranką jego serca jest dziewczyna z bagien, najnędzniejszego zakątka kraju, która mieszka na zardzewiałej łodzi w towarzystwie czarnych łabędzi. Nazywa się Oblivia. Po niewypowiedzianej krzywdzie, której doznała jako dziecko, przestała mówić.
To zarys fabuły hipnotyzującej powieści Alexis Wright „Księga łabędzi”, która jest gościem tego odcinka Raportu o książkach.
Alexis Wright pochodzi z ludu Waanyi i została pisarką dzięki swojej babci, która nauczyła ją patrzeć na świat przez aborygeńskie okulary. A także dzięki starszyźnie, która nauczyła ją cierpliwości i umiejętności słuchania innych.
W rozmowie Alexis Wright opowiada o życiu kobiet, które ją ukształtowały - o swojej prababci, która została wykradziona rodzicom przez białego mężczyznę, o babci, która nie czytała książek, za to czytała gwiazdy, i o matce, która wychowywała się w czasach asymilacji i nie dowierzała, kiedy jej córka zaczęła aktywnie walczyć o prawa Aborygenów.
Z Alexis Wright rozmawiamy o jej pisaniu, o tym, jak zaczytując się w literaturze światowej, szukała swojego literackiego głosu, tak mocno osadzonego w tradycji rdzennych mieszkańców Australii.
Ta rozmowa odbyła się w maju, kiedy w Australii kończyła się jesień. W dniu, kiedy mogą państwo wysłuchać tego odcinka, w Polsce rozpoczynają się wakacje, a w Melbourne jest środek zimy.
Zapraszamy na spotkanie z jedną z najbardziej fascynujących pisarek naszych czasów – Alexis Wright.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Alexis Wright
Książka: „Księga łabędzi”, Alexis Wright, przekład: Aga Zano, wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 22 Jun 2026 - 1h 19min - 887 - Raport o stanie świata - 20 czerwca 2026
Stany Zjednoczone i Iran podpisały porozumienie w sprawie zakończenia działań wojennych na wszystkich frontach, w tym w Libanie. Cieśnina Ormuz ma zostać otwarta dla żeglugi, powstanie fundusz odbudowy dla Iranu, który wyrzeka się dążeń do wyprodukowania bomby atomowej. 14-punktowy tekst porozumienia budzi wiele wątpliwości i pytań. W Izraelu otoczenie premiera Netanjahu mówi o zdradzie Ameryki, w samych Stanach Zjednoczonych krytycy porozumienia mówią o klęsce prezydenta Trumpa, który jeszcze kilka tygodni wcześniej zapowiadał fundamentalne zmiany na mapie Bliskiego Wschodu. Czym w istocie jest memorandum podpisane przez prezydentów obu krajów? Czy stwarza ono warunki do trwałego zakończenia konfliktu? I kto wychodzi wzmocniony po ponad trzymiesięcznej wojnie?
Po wycofaniu sprzeciwu Węgier Unia Europejska otworzyła pierwszy rozdział negocjacji o członkostwie w Unii dla Ukrainy i Mołdawii. Czy Ukraina ma realne szanse stać się członkiem Unii, jeśli tak, to kiedy? I po co Ukrainie potrzebne jest członkostwo w Unii?
Na mundialu coraz ciekawsze mecze piłkarskie i coraz więcej pytań o organizację imprezy. Czy turniej w USA, Kanadzie i Meksyku wyznacza nowe kierunki dla rozwoju piłki nożnej jako globalnego biznesu kierowanego przez FIFA – najbogatszą organizację sportową na świecie?
Upadł program budowy europejskiego myśliwca nowej generacji. Francja i Niemcy nie były w stanie pogodzić sprzecznych interesów strategicznych i komercyjnych. Czy to sygnał, że wspólne obronne projekty Europy, które miały ją uniezależnić od Ameryki, pozostają mrzonką?
Amerykański rząd nakazał firmie Anthropic ograniczyć dostęp do najnowszych modeli firmy – Fable i Mythos – dla osób niebędących obywatelami USA. Czy Stany Zjednoczone budują właśnie nowy globalny porządek, w którym dostęp do kluczowych technologii będzie ograniczany decyzją administracji?
A także: śmierć Davida Hockneya, czyli jak namalować pamięć?
Rozkład jazdy:
(02:55) Łukasz Fyderek: Trwały pokój czy tylko rozejm w wojnie na Bliskim Wschodzie
(32:44) Wojciech Konończuk: Ukraina w drodze do UE
(59:42) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Mnemotechnikalia
(1:06:43) Podziękowania
(1:13:36) Michał Banasiak: Czy ten mundial będzie historyczny?
(1:31:57) Marek Świerczyński: Koniec programu budowy europejskiego myśliwca
(1:54:39) Sylwia Czubkowska, Paula Skrzypecka, Adrian Bąk: Władze USA kontra Anthropic
(2:20:43) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 20 Jun 2026 - 2h 22min - 886 - Raport na dziś - 17 czerwca 2026
Od ponad tygodnia obowiązuje Pakt migracyjny, czyli zestaw dziesięciu aktów legislacyjnych, który ma regulować niektóre ważne przepisy polityki migracyjnej i azylowej w Europie. Głównym założeniem paktu jest stworzenie warunków do wstrzymywania migrantów poza granicami Unii Europejskiej albo na jej granicach. Przewidziano szybsze procedury deportacyjne oraz mechanizm odsyłania migrantów do krajów trzecich, gdzie miałyby być rozpatrywane ich wnioski o azyl. Największe kontrowersje budzi tzw. mechanizm solidarnościowy zawierający przepis o relokacji migrantów na poziomie 30 tys. osób rocznie. Jak twierdzi Komisja Europejska, ma to zachęcić państwa UE do większej solidarności z krajami najbardziej narażonymi na napływ migrantów. Czy przepisy Paktu rzeczywiście mogą doprowadzić do ograniczenia migracji do Unii Europejskiej? I dlaczego Pakt migracyjny krytykowany jest zarówno przez partie prawicowe, jak i lewicowe?
Gość: Jolanta Szymańska
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 17 Jun 2026 - 44min - 885 - Raport o książkach – Rachel Kushner „Jezioro stworzenia”
A co jeśli Neandertalczycy byli lepsi od Homo sapiens?
Bo z natury byli bardziej łagodni i melancholijni, pozbawieni genu rywalizacji, przemocy i ciągłego głodu postępu, który ostatecznie zaprowadził ludzkość na skraj katastrofy?
Co jeśli nasza idea postępu oparta jest na fałszywej wierze, że to, co nadejdzie, będzie lepsze od tego, co było?
To zaledwie garstka pytań – bo jest ich znacznie więcej – z którymi mierzy się bohaterka nowej powieści Rachel Kushner „Jezioro stworzenia”.
Sadie Smith – tak się przedstawia, choć nie jest to jej prawdziwe imię – jest skompromitowaną byłą agentką FBI, która przyjeżdża na francuską prowincję, by rozpracować pewną ekoanarchistyczną komunę walczącą z dużym przemysłem rolniczym.
Mentorem tej komuny jest pewien filozof, który w swoich mailach – przechwytywanych przez agentkę-prowokatora – snuje zarówno przewrotne, jak i fascynujące teorie o historii i przyszłości naszego gatunku. Mieszka w jaskini i w jej ciemnościach słyszy głosy ludzi, którzy żyli przed nami.
Postęp, nowe technologie, kapitalizm doprowadziły nas do sytuacji, w której jesteśmy pasażerami samochodu pędzącego prosto w przepaść. Nawet jeśli uda się z niego wyskoczyć – to gdzie wylądujemy?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Rachel Kushner
Lektorka: Magda Mikołajczuk z Polskiego Radia
Książka: „Jezioro stworzenia” – Rachel Kushner, przekład: Marek Fedyszak, Wydawnictwo Noir sur Blanc
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 15 Jun 2026 - 1h 18min - 884 - Raport o stanie świata - 13 czerwca 2026
W Belfaście przez dwie noce trwały gwałtowne zamieszki po tym, jak w sieci pojawiło się nagranie ataku Sudańczyka na białego mężczyznę. Sprawca był osobą wnioskującą o azyl w Zjednoczonym Królestwie. Setki głównie młodych mężczyzn wyległy na ulice Belfastu, palono domy imigrantów i samochody. Policja dokonała wielu aresztowań i użyła również plastikowych kul. Dlaczego ta brutalna próba zabójstwa wywołała tak wielką falę przemocy wobec imigrantów? Jak wygląda ich sytuacja w Irlandii Północnej, kraju, w którym ponad 96 procent mieszkańców to biali?
Partia premiera Nikola Paszyniana wygrała wybory powszechne w Armenii, choć nie zdobyła bezwzględnej większości. Jak będzie wyglądała polityka kraju, który od kilku lat konsekwentnie próbuje uregulować stosunki z odwiecznymi wrogami – Turcją i Azerbejdżanem – oraz dystansuje się od Moskwy?
W Meksyku zaczął się mundial piłkarski. Czym dla kraju, w którym trwa regularna wojna z kartelami narkotykowymi i który znajduje się pod ciągłą presją ze strony Stanów Zjednoczonych, jest ta globalna impreza sportowa?
W Albanii trwają protesty antyrządowe przeciwko budowie luksusowego kompleksu hotelowo-turystycznego finansowanego przez rodzinę Donalda Trumpa. Czy „flamingowa rewolucja” zmiecie rząd, czy raczej flamingi i pelikany żyjące na dziewiczym terenie zagrożonym zabudową?
Mówią o nim: manipulator, zakompleksiony, małostkowy narcyz, sowietoliberał, liberalny populista. A także: bohater narodowy, przenikliwy, zdeterminowany polityk, odważny człowiek. Te opinie o Wołodymyrze Zełenskim zebrał i zestawił autor nowej książki o prezydencie Ukrainy. Opowie w programie o tym, co wynika z tego zestawienia.
A także: dyplomacja amerykańska na szczytach.
Rozkład jazdy:
(02:42) Aleksandra Łojek: W Belfaście protesty przeciwko imigrantom
(29:58) Wojciech Górecki: Paszynian kieruje Armenię na Zachód
(53:54) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Kushkoff czyli dyplomacja dyletantów
(1:00:25) Podziękowania
(1:07:11) Marcin Żyła: Czym jest mundial 2026 dla Meksyku?
(1:20:24) Małgorzata Rejmer: Rewolucja flamingów w Albanii
(1:38:18) Zbigniew Parafianowicz: Kłopot z Zełenskim
(2:09:26) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 13 Jun 2026 - 2h 11min - 883 - Raport o sztucznej inteligencji - AI i Polska, czyli gdzie jesteśmy?
🇵🇱 Czy Polska ma jeszcze szansę odegrać ważną rolę w rewolucji sztucznej inteligencji? A może ten wyścig został już rozstrzygnięty przez Stany Zjednoczone i Chiny? Czy naprawdę potrzebujemy własnych superkomputerów, fabryk AI i wielkich centrów danych, czy może nasza największa siła tkwi w czymś innym?
🔵 W 18. odcinku „Raportu o SI” sprawdzamy, gdzie dziś znajduje się Polska (i Europa) w świecie sztucznej inteligencji. Czy jako kraj mamy jasną wizję rozwoju nowych technologii i czy jako Polacy potrafimy z niej umiejętnie korzystać? Jak wyglądamy na tle innych państw w Europie?
🏭 Odwiedzamy jedną z dwóch polskich Fabryk AI, powstającą przy Poznańskim Centrum Superkomputerowo-Sieciowym. Polska inwestuje w infrastrukturę i superkomputery, ale kto i do czego będzie z niej korzystał? I czy sama moc obliczeniowa wystarczy, by dogonić światowych liderów? Czy warto ich w ogóle gonić?
🦅 Przyglądamy się również polskim projektom i sukcesom. Od Wojciecha Zaremby i Jakuba Pachockiego z OpenAI, przez twórców ElevenLabs, po rozwijany przez społeczność SpeakLeash model Bielik.AI. Czym różnią się polskie modele od globalnych gigantów i po co właściwie powstają?
🧑💼👫 Będzie też o naszych polskich wadach i zaletach. Dlaczego z jednej strony potrafimy stworzyć takie rozwiązania jak BLIK czy paczkomaty, a z drugiej przodujemy w statystykach narodów ostrożnych, niechętnych ryzyku i rzadko myślących o przyszłości?
📰 W „Rubryce aktualnościowej” zaglądamy do Brukseli. Unia Europejska próbuje złagodzić część wymogów związanych z AI Act, by zachęcić firmy do inwestowania w rozwój sztucznej inteligencji. A to nie koniec zmian. Czemu one służą i czy Europa szuka nowej równowagi między innowacjami a regulacjami?
Goście:
🟢 dr Dominik Batorski, socjolog i ekspert w dziedzinie data science
🟢 Tomasz Czajka, programista i były pracownik SpaceX
🟢 Maciej Krystian Szymański, współtwórca projektu Bielik.AI, społeczność SpeakLeash
🟢 Damian Niemir, Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe
🟢 Wojciech Darłowski, menedżer, Beyond.pl
🟢 Mateusz Chrobok, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor „Rubryki aktualnościowej”
Partnerem tego odcinka jest Kulczyk Investments
Rozkład jazdy:
(01:52) Z wizytą w fabryce AI w Poznaniu
(14:18) Kto korzysta z fabryk AI w Polsce i w Europie
(17:34) Dominik Batorski: O miejscu Polski i Europy w wyścigu AI
(57:25) Tomasz Czajka: O szansach i potencjale Polski
(1:03:28) Maciej Krystian Szymański: O Bieliku.AI
(1:20:39) Mateusz Chrobok: O zmianach w bezpieczeństwie danych w Europie
(1:26:41) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 11 Jun 2026 - 1h 27min - 882 - Raport na dziś - 10 czerwca 2026
Iran zestrzelił w poniedziałek amerykański śmigłowiec w okolicach cieśniny Ormuz. W odwecie Amerykanie zaatakowali cele w Iranie. Obie akcje miały ograniczony zasięg i – jak twierdzą źródła amerykańskie – nie wpływają na negocjacje między oboma krajami. Izrael ponownie zaatakował cele w południowym Libanie, między innymi w mieście portowym Tyr. Ewakuowana została dzielnica chrześcijańska. Iran ostrzegł, że ataki izraelskie na Liban spotkają się z odwetem ze strony Teheranu. W jakim miejscu znalazły się negocjacje amerykańsko-irańskie? Czy prezydent Trump faktycznie zmusił premiera Netanjahu do odstąpienia od pomysłu całkowitego zniszczenia libańskiego Hezbollahu i programu nuklearnego Iranu? Jak zmienia się polityczna mapa Bliskiego Wschodu po ponad trzech miesiącach wojny z Iranem?
Gość: Łukasz Wójcik
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 10 Jun 2026 - 28min - 881 - Raport o książkach – Wojciech Bonowicz o Wiesławie Myśliwskim i swojej poezji. Odcinek z Festiwalu Granatowe Góry w Wiśle.
A w tym odcinku Raportu o książkach będziemy w Granatowych Górach na Festiwalu Słowa im. Jerzego Pilcha w Wiśle, gdzie spotkałam się z poetą Wojciechem Bonowiczem.
Usiedliśmy na ławce pośród drzew, a w czasie naszej rozmowy pojawił się kot i sarna. Czytaliśmy wiersze z nowego tomu poezji Wojciecha Bonowicza, rozmawialiśmy o górach i jego przyjacielu, którym był Wiesław Myśliwski. Fragmenty prozy Wiesława Myśliwskiego też czytaliśmy.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Wojciech Bonowicz
Książki: „Bardzo” Wojciecha Bonowicza / Wydawnictwo a5, „Kamień na kamieniu” Wiesława Myśliwskiego / Wydawnictwo Znak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 08 Jun 2026 - 1h 08min - 880 - Raport o stanie świata - 6 czerwca 2026
W czwartek rusza piłkarski mundial, impreza organizowana przez Stany Zjednoczone, Kanadę i Meksyk. Równocześnie Ameryka świętować będzie 250. rocznicę Deklaracji Niepodległości, czyli symbolicznych narodzin niepodległego państwa. W centrum sportowej imprezy i obchodów rocznicy będzie stał prezydent Donald Trump. W jakim miejscu znajduje się jego polityka po półtora roku drugiej kadencji? Wojny na Bliskim Wschodzie, wojna Rosji z Ukrainą, napięte relacje z Chinami, spory z zachodnimi sojusznikami – jak najbliższe tygodnie wpłyną na politykę zagraniczną Trumpa, ale też na spory wewnętrzne w kraju, którym rządzi coraz mniej popularny prezydent.
W Wielkiej Brytanii zasztyletowanie białego studenta przez Sikha w mieście Southampton wywołuje debatę na temat działań policji. Czy – jak twierdzą jej krytycy – brytyjska policja rzeczywiście traktuje z pobłażaniem ataki przeciwko białym? Czy skrajni politycy – jak przekonuje rząd – próbują wykorzystać sprawę tego zabójstwa do siania podziałów w społeczeństwie?
Pierwszą rundę wyborów w Kolumbii wygrywają zwolennik Donalda Trumpa oraz kontynuator lewicowej polityki odchodzącego prezydenta Gustavo Petro. Czy Kolumbia dołączy do grupy państw latynoskich, które zwalczają przemoc karteli narkotykowych jeszcze większą przemocą państwa?
Niemcy nie będą niestałym członkiem Rady Bezpieczeństwa ONZ – przegrały prestiżowe głosowanie w tej sprawie. Po roku rządów kanclerza Friedricha Merza Niemcy mają wiele nierozwiązanych problemów wewnętrznych i prowadzą spory z USA. Czy chodzi o temperament Merza, czy o jego słabą politykę?
Seria badań daje nadzieję na nowe, skuteczne terapie nowotworowe, zwłaszcza na przełom w leczeniu najgroźniejszej odmiany raka – raka trzustki. Dlaczego nowotwory tak trudno leczyć i czy rzeczywiście mamy do czynienia z przełomem?
Rozkład jazdy:
(02:51) Marcin Fatalski: Scena sportowo-polityczna dla Trumpa
(34:00) Adam Dąbrowski: Brytyjska policja w ogniu krytyki
(58:24) Podziękowania
(1:05:12) Adrian Bąk: Kolumbia wybiera sposób walki z przemocą
(1:18:33) Kamil Frymark: Niemcy po roku rządów Merza
(1:41:12) Paweł Walewski: Nowe terapie nowotworowe
(1:59:01) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 06 Jun 2026 - 2h 01min - 879 - Raport na dziś - 3 czerwca 2026
Po nadaniu przez prezydenta Zełenskiego imienia „Bohaterów UPA” jednemu z oddziałów armii ukraińskiej w Polsce pojawiły się bardzo ostre reakcje. Prezydent Nawrocki zapowiedział odebranie Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Dlaczego ukraiński prezydent zdecydował się na ten ruch, wiedząc, że wywoła on zdecydowaną krytykę jednego z najwierniejszych sojuszników Ukrainy od początku wojny z Rosją? Czy ta decyzja to wyłącznie ruch polityczny, czy też ilustruje ona znacznie głębszy problem w podejściu Ukraińców do własnej historii?
Co najmniej 22 osoby zginęły w rosyjskich atakach na różne miejsca w Ukrainie w nocy z poniedziałku na wtorek. To element trwającej od krótkiego rozejmu na początku maja fali zmasowanych ataków rosyjskich. Jak twierdzi Kreml, poniedziałkowe bombardowania są odwetem za ukraiński atak na dom studencki w Starobielsku na terytoriach Ukrainy okupowanych przez Rosję.
Gość: Wojciech Konończuk
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 03 Jun 2026 - 33min - 878 - Raport o książkach – Oleg Serebrian „Woldemar”
„Bez opowieści człowiek ledwo by wiedział, na jakim świecie się znajduje” – to zdanie z powieści bohatera dzisiejszego odcinka Woldemar miał siedem lat, kiedy wypowiedział życzenie, że nigdy nie chce dorosnąć, że na zawsze chce pozostać w niewinnym świecie dzieciństwa.
Tylko że dzieciństwo Woldemara nie było ani beztroskie, ani naiwne. Rozmyślanie o przemijaniu stopniowo stawało się jego obsesją i kiedy zorientował się, czym jest sekunda, mimowolnie ją stracił.
Woldemar to tytułowy bohater powieści mołdawskiego pisarza Olega Serebriana. To historia chłopca, który dorastał w latach 70. XX wieku w Północnej Bukowinie, w mieście Czerniowce, które na przełomie XIX i XX stulecia przechodziło z rąk Cesarstwa Austriackiego w posiadanie Rumunii, by latem 1940 roku zostać przyłączonym do Związku Radzieckiego.
„Woldemar” to opowieść o dzieciństwie, które jest naznaczone ciężarem historii i polityki, ale także ogromnym niepokojem egzystencjalnym. Bo przecież jako dzieci po raz pierwszy uświadamiamy sobie rzecz być może najważniejszą – śmiertelność.
„Powiedz, Woldemarze, dlaczego tak bardzo różnisz się od nas wszystkich? Co sprawiło, że taki jesteś?” – pytali go wszyscy.
Z okazji Dnia Dziecka w „Raporcie o książkach” zapraszam na opowieść o 7-letnim chłopcu, który żył na styku światów i czasów. Wychowywany przez trzy kobiety, z których każda reprezentowała inny kawałek popękanego krajobrazu Europy Środkowej przełomu XIX i XX wieku.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Oleg Serebrian
Książka: „Woldemar” / Oleg Serebrian / przekład: Radosława Janowska-Lascar / Wydawnictwo Amaltea
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 01 Jun 2026 - 1h 14min - 877 - Raport o stanie świata - 30 maja 2026
Papież Leon XIV wzywa do uregulowania rozwoju sztucznej inteligencji tak, by nie stanowiła ona zagrożenia dla człowieka. Papież wzywa do „rozbrojenia AI” — w sensie metaforycznym i dosłownym. Chce wyrwać ją z logiki zbrojnej rywalizacji i każe zastanowić się, dokąd prowadzi podporządkowanie jej zasadzie optymalizacji. Leon XIV zwraca uwagę na cenę, jaką za rozwój AI płacą zwykli ludzie, oraz na nierówności społeczne powodowane przez obecny model rozwoju sztucznej inteligencji. Czy pierwsza encyklika Leona XIV „Magnifica humanitas” będzie miała jakiekolwiek znaczenie dla kierunku rozwoju sztucznej inteligencji? I co na jej prezentacji w Watykanie robił Christopher Olah, współzałożyciel firmy Anthropic, jednej z czołowych firm zajmujących się rozwojem AI?
Policja w Hiszpanii dokonała rewizji w siedzibie Partii Socjalistycznej w Madrycie oraz w biurach działaczy związanych z rządem premiera Pedro Sancheza. Ma to związek z serią skandali korupcyjnych, w które zamieszani są ludzie związani z premierem, również członkowie jego rodziny. Czy Sanchez przetrwa ten skandal?
Siedemnaście lat po najtragiczniejszym wypadku w historii francuskiego lotnictwa pasażerskiego sąd apelacyjny uznał, że częściową odpowiedzialność za katastrofę ponoszą Air France i Airbus. Czemu śledztwo trwało tak długo i dlaczego tak trudno było udowodnić winę przewoźnikowi i producentowi samolotu?
W Boliwii trwają gwałtowne protesty przeciwko prezydentowi, który objął urząd zaledwie pół roku temu. Dlaczego część Boliwijczyków tęskni za rządami Evo Moralesa i jego partii, która doprowadziła kraj do zapaści gospodarczej?
Jak chciwość, ideologie i pycha deformują badania naukowe? Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.
A także: o kreatywnej ignorancji, czyli o reklamach, które dowodzą, że ludzka głupota i brak wrażliwości nie mają granic.
Rozkład jazdy:
(02:55) Bartosz Bartosik: „Wspaniałe człowieczeństwo” według Leona XIV
(24:51) Jędrzej Bielecki: Skandale pogrążają rząd Pedro Sancheza
(42:58) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Kreatywni ignoranci
(49:53) Podziękowania
(56:33) Marcin Żyła: Air France i Airbus współwinne katastrofy sprzed 17 lat
(1:08:08) Joanna Gocłowska-Bolek: Boliwijczycy przeciwko wolnorynkowym reformom
(1:30:18) Tomasz Rożek: Władza, pieniądze i nauka
(2:02:53) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 30 May 2026 - 2h 05min - 876 - Raport o sztucznej inteligencji - Od mango do satelitów. AI i klimat.
🔵 Kto ocali klimat: człowiek czy maszyna? Czy sztuczna inteligencja może pomóc w walce z największym zagrożeniem naszych czasów, czy raczej sama staje się częścią problemu? I czy kiedy mówimy o AI oraz klimacie, naprawdę powinniśmy myśleć tylko o centrach danych, zużyciu energii i wielkich modelach językowych?
🌦️ W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, co AI może zrobić dla klimatu. Nie tylko w teorii, ale także i w praktyce: od rolnictwa w Nigerii, przez analizę zdjęć satelitarnych, po przewidywanie katastrof klimatycznych i lepsze zarządzanie energią.
🥭 Harmony Abayomi, 20-letni student informatyki z okolic Lagos, stworzył aplikację wspomaganą przez AI, która pomaga rozpoznawać choroby owoców i oceniać ich dojrzałość. To proste narzędzie, które może znacząco usprawnić pracę rolników i nie tylko. Czy sztuczna inteligencja jest jednak w stanie przeciwstawić się większym problemom w regionie? Czy może pomóc tam, gdzie brakuje stabilnego internetu, prądu, pieniędzy i infrastruktury?
🛰️ Spojrzymy także w stronę kosmosu. Rafał Modrzewski, prezes ICEYE, opowiada o tym, jak obserwacja Ziemi z kosmosu może pomagać w monitorowaniu zmian klimatu, ekstremalnych zjawisk pogodowych, powodzi, suszy i topnienia lodu. Czy AI będzie w stanie przewidzieć konkretną katastrofę klimatyczną?
🧠 Prof. David Rolnick z McGill University w Montrealu mówi z kolei o tym, dlaczego sztuczna inteligencja wykorzystywana w badaniach nad klimatem często jest zupełnie inna niż ta, o której najgłośniej w mediach. To nie zawsze ogromne modele językowe pochłaniające wielkie ilości energii. Czasem to znacznie mniejsze algorytmy, które pomagają optymalizować transport, energetykę, przemysł i rolnictwo.
🎬 W „Rubryce aktualnościowej” zaglądamy też na zakończony niedawno Festiwal w Cannes. Michał Owerczuk, reżyser i twórca AI, opowiada, jak sztuczna inteligencja coraz mocniej wchodzi do świata filmu i jak zmienia się stosunek Hollywood do tej technologii.
💻 A Mateusz Chrobok opowie o coraz ciemniejszej stronie AI: hakowaniu, cyberatakach i nowych narzędziach, które mogą przyspieszyć działania przestępców oraz grup powiązanych z państwami. Czy sztuczna inteligencja właśnie zmienia cyberbezpieczeństwo z wyścigu ludzi w wyścig maszyn? I kim jest dziś haker?
Goście:
🟢 Harmony Abayomi, twórca aplikacji Valor, student informatyki z Nigerii
🟢 prof. David Rolnick, informatyk z McGill University w Montrealu
🟢 Rafał Modrzewski, inżynier i przedsiębiorca, prezes ICEYE
🟢 Michał Owerczuk, reżyser, twórca AI i producent kreatywny
🟢 Mateusz Chrobok, ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor „Rubryki aktualnościowej”
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Marcin Żyła
Krzysztof Tubilewicz
Partnerem tego odcinka jest Kulczyk Investments
Rozkład jazdy:
(02:09) David Attenborough i największe zagrożenie naszych czasów
(05:00) Harmony Abayomi: Czy AI może pomóc rolnikom w Afryce?
(13:10) Prof. David Rolnick: AI dla klimatu to niekoniecznie ChatGPT
(28:59) Rafał Modrzewski i ICEYE: klimat widziany z kosmosu
(37:01) Michał Owerczuk: Jak Cannes i Hollywood pogodziło się z AI
(47:44) Mateusz Chrobok: hakowanie i AI w codziennym życiu
(1:06:13) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 28 May 2026 - 1h 07min - 875 - Raport na dziś - 27 maja 2026
Kilkadziesiąt osób zginęło w izraelskich atakach w Libanie po tym, gdy premier Benjamin Netanjahu ogłosił intensyfikację działań przeciw Hezbollahowi. Według Tel Awiwu uderzono w ponad sto celów. Z kolei Hezbollah wysłał swoje drony nad północny Izrael, a Teheran zapowiedział „zdecydowane wsparcie” jego działań. Dziś Izrael ogłosił również, że w mieście Gaza został zabity przywódca wojskowego skrzydła Hamasu. Ta eskalacja oddala i tak niepewną perspektywę porozumienia amerykańsko-irańskiego, które Donald Trump regularnie obiecuje, równocześnie nakazując kolejne naloty na Iran. Tymczasem w Europie, Kanadzie i Australii komentuje się zachowanie ministra bezpieczeństwa narodowego Izraela Itamara Ben-Gwira, który poniżał zatrzymanych aktywistów z płynącej w kierunku Strefy Gazy tzw. Globalnej Flotylli Sumud. Zwolnieni z izraelskiego aresztu aktywiści mówią, że byli maltretowani; pojawiają się oskarżenia o tortury, którym Izrael zaprzecza.
Jakie konsekwencje – w Izraelu i na całym Bliskim Wschodzie – może mieć wznowienie wojny z Hezbollahem? Jak na brutalne potraktowanie aktywistów Globalnej Flotylli Sumud patrzy się w Izraelu? I czy słowa prezydenta tego kraju Icchaka Herzoga o „strasznym procesie brutalizacji” społeczeństwa znajdą w Izraelu oddźwięk?
Gość: Agnieszka Zagner z Jerozolimy
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 27 May 2026 - 34min - 874 - Raport o książkach – Tobias Wolff
„Bez opowieści człowiek ledwo by wiedział, na jakim świecie się znajduje” – to zdanie z powieści bohatera dzisiejszego odcinka nie tylko trafnie zapowiada gatunek literacki, o jakim dziś będziemy rozmawiali, ale tłumaczy też, czym jest pisarstwo dla Tobiasa Wolffa.
Wolff wierzy w nieskrępowaną i wyzwalającą moc opowieści, a swoją wiarę realizuje w najbardziej namacalny sposób: pisząc opowiadania, powieści, ale też ucząc młodych ludzi pisania, choć akurat edukacja pisarza to skomplikowany temat, o którym również w „Raporcie o książkach” porozmawiamy.
Punktem wyjścia tej rozmowy jest wydanie powieści Tobiasa Wolffa pod tytułem „Stara szkoła”. Dariusz Rosiak porozmawia o niej i nie tylko o niej z tłumaczem i pisarzem, który już nie pierwszy raz przybliża tę postać polskiemu czytelnikowi i który nie pierwszy raz występuje w „Raporcie o książkach”.
Prowadzenie: Dariusz Rosiak
Gość: Krzysztof Umiński
Książka: Tobias Wolff „Stara szkoła” / przekład: Krzysztof Umiński / wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 25 May 2026 - 43min - 873 - Raport o stanie świata - 23 maja 2026
Sekretarz stanu Marco Rubio powiedział, że Kuba stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa Stanów Zjednoczonych i szansa rozwiązania tego problemu metodami dyplomatycznymi nie jest wysoka. Rubio wypowiedział się dzień po tym, jak amerykańskie ministerstwo sprawiedliwości oskarżyło byłego prezydenta Kuby Raula Castro o zamordowanie czterech członków organizacji niosącej pomoc uchodźcom kubańskim w 1996 roku. Czy działania władz amerykańskich i słowa Rubio są zapowiedzią operacji militarnej na wyspie? Jak w takiej sytuacji zareagowałyby władze kubańskie i społeczeństwo kraju, który od lat przeżywa dramatyczny kryzys gospodarczy?
Już ponad 600 osób zaraziło się najnowszą odmianą wirusa Ebola, głównie w Demokratycznej Republice Konga, kilka przypadków zanotowano w Ugandzie. Około 140 zgonów wiąże się z pojawieniem się wirusa. Niedawno obecność zabójczego hantawirusa stwierdzono na holenderskim statku wycieczkowym. O czym mówią te przypadki i jak świat po pandemii koronawirusa broni się przed chorobami zakaźnymi?
Lacrosse wraca do programu Igrzysk Olimpijskich. Czym jest ta dyscyplina sportu i dlaczego rdzenne narody Kanady i USA, które ją wymyśliły i prawdopodobnie są w niej najlepsze na świecie, nie mogą wystawić własnej reprezentacji?
Setki Grenlandczyków protestowały przed nowo otwartym konsulatem amerykańskim w Nuuk przeciwko ingerencji Stanów Zjednoczonych w życie wyspy. Przez trzy dni na Grenlandii przebywał wysłannik prezydenta Trumpa, niektórzy politycy grenlandzcy odmówili spotkania z nim.
Premier Słowacji Robert Fico jako jedyny lider unijny uczestniczył w obchodach Dnia Zwycięstwa w Moskwie, ale też spotkał się wcześniej z prezydentem Zełenskim. Czy po upadku Orbána na Węgrzech to Słowacja będzie reprezentowała interesy Rosji w Unii?
Rozkład jazdy:
(02:42) Mateusz Mazzini: Czy Trump szykuje atak na Kubę?
(30:16) Paweł Walewski: Ebola, hantawirus, skąd choroby zakaźne?
(1:00:31) Podziękowania
(1:07:30) Michał Banasiak: Czy reprezentacja Haudenosaunee zagra na Igrzyskach w LA?
(1:22:12) Piotr Szymański: Trump ciągle chce Grenlandii, Grenlandczycy nie chcą Trumpa
(1:40:39) Kacper Rękawek: Słowacja reprezentantem Rosji w UE?
(1:58:59) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 23 May 2026 - 2h 01min - 872 - Raport na dziś - 20 maja 2026
Prezydent Rosji Putin powiedział w Pekinie, że stosunki rosyjsko-chińskie osiągnęły bezprecedensowo wysoki poziom, a przewodniczący ChRL Xi Jinping uznał, że oba kraje są na najwyższym poziomie pełnego strategicznego partnerstwa.
Niecały tydzień po wizycie prezydenta Trumpa Władimir Putin został przyjęty w Pekinie z pełnymi honorami; przywódcy podpisali ponad 20 umów handlowych i politycznych. Odnowiono plany budowy nowego gazociągu między Rosją a Chinami, choć jak dotąd nie ma szczegółów porozumienia.
Do czego oba państwa potrzebują siebie nawzajem? I czy wspólnie zamierzają przeciwstawić się potędze Stanów Zjednoczonych?
Gość: Michał Lubina
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 20 May 2026 - 36min - 871 - Raport o książkach – Po co nam dziś krytyka literacka?
Kim jest dziś krytyk literacki? Poławiaczem pereł? Drogowskazem? A może po prostu żarliwym czytelnikiem?
Po co nam dziś krytyka literacka, skoro każdy ma swoją rację, a czasy autorytetów objaśniających nam świat minęły bezpowrotnie? A może w krytyce literackiej nie chodzi wcale o racje, a jeszcze mniej o wydawanie jednoznacznych werdyktów, tylko o wielopłaszczyznową dyskusję, która zasila literaturę w nowe sensy i konteksty, pozwala książkom żyć długo i intensywnie, a także wzbogaca nasze codzienne rozumienie świata?
Jak myśleć, rozmawiać i pisać o książkach, by krytyka literacka nie była zakładniczką ani presji rynku, ani misji popularyzacji czytelnictwa? A w końcu – czy o książki warto się czasem pokłócić?
Odcinek „Raportu o książkach” poświęcony sensowi krytyki literackiej nieprzypadkowo pojawia się w tygodniu, w którym „Dziennik Literacki” świętuje swoje pierwsze urodziny.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Szymon Kloska, Anna Marchewka, Zofia Król
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 18 May 2026 - 1h 12min - 870 - Raport o stanie świata - 16 maja 2026
Kwestia Tajwanu jest najważniejsza w stosunkach między Chinami a USA – powiedział prezydent Xi Jinping w trakcie szczytu z udziałem Donalda Trumpa w Pekinie. Amerykański prezydent zapowiada ograniczenie amerykańskiego deficytu w handlu z Chinami: Chiny mają kupować amerykańską ropę, samoloty, soję i wołowinę. Chinom zależy przede wszystkim na dostępie do amerykańskich czipów najnowszej generacji. Czy pekiński szczyt faktycznie przyniósł przełom w stosunkach chińsko-amerykańskich? Czy – jak sugeruje Trump – Chiny są gotowe wstrzymać dostawy sprzętu do Iranu? Kto wychodzi z tego spotkania wzmocniony politycznie?
Armenia po raz pierwszy w historii gościła liderów Unii Europejskiej. Co oznacza zwrot Erywania na Zachód i dlaczego to niedawne spotkanie w Erywaniu traktowane jest przez Rosję jako prowokacja?
Pięć krajów zrzeszonych w Europejskiej Unii Nadawców zbojkotowało finały festiwalu Eurowizji w Wiedniu w proteście przeciwko obecności Izraela. Protesty polityczne towarzyszą również obecności Izraela i Rosji na Biennale w Wenecji. Co daje bojkot imprez kulturalnych?
Pentagon ujawnia ponad 160 dokumentów dotyczących niezidentyfikowanych obiektów latających i niewyjaśnionych zjawisk powietrznych. Czy przybliża nas to do odpowiedzi na pytanie o istnienie życia pozaziemskiego?
Jak Finowie wychowują dzieci w kontakcie z naturą i jak budują miasta tak, by każdy obywatel mieszkał co najwyżej kilkaset metrów od terenów zielonych? I czy fińską praktykę uczenia dzieci w kontakcie z naturą można przenieść do Polski?
A także: kto oddaje i zabiera, czyli jak zdobyć i stracić nagrodę.
Rozkład jazdy:
(02:47) Michał Bogusz: Xi i Trump w Pekinie: Tajwan w centrum rozmów
(22:02) Wojciech Górecki: Armenia zwraca się na Zachód
(40:04) Makbet już dostępny
(40:40) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Komu (odebrać) nagrodę
(47:16) Podziękowania
(53:54) Marcin Żyła: Fińska szkoła życia w naturze
(1:10:00) Bartek Chaciński: Eurowizja i Biennale: bojkot polityczny imprez kulturalnych
(1:31:30) Tomasz Rożek: Amerykanie ujawniają dokumenty o UFO
(1:55:33) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 16 May 2026 - 1h 57min - 869 - Raport o sztucznej inteligencji - Kto prowadzi w wyścigu AI?
🔵 Kto dziś prowadzi w wyścigu o sztuczną inteligencję? A może zwycięży nie ten, kto zbuduje najlepszy model, ale ten, kto zapewni prąd, wodę i infrastrukturę? I czy rewolucja, po miesiącach zachwytu i gigantycznych inwestycji, zaczyna właśnie łapać zadyszkę? Coraz częściej pojawiają się pytania o rosnące koszty, ograniczenia generatywnej AI i fizyczne granice dalszego rozwoju.
👨💼 W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, co naprawdę napędza rewolucję AI. Nie tylko algorytmy, modele językowe i wielkie firmy technologiczne, ale także centra danych, sieci energetyczne i polityka państw. Na końcu (a może i na początku) są jednak zwykli ludzie, którzy coraz częściej zabierają głos i pytają: kto ponosi koszty tej rewolucji?
🏭 W New Brunswick w stanie New Jersey niedawno doszło do wielkiego protestu przeciwko planom budowy centrum danych. Zamiast zapowiadanego parku, obok szkoły podstawowej, miała powstać infrastruktura dla prywatnego kapitału. Dlaczego dla wielu mieszkańców ta sprawa stała się symbolem starcia Dawida z Goliatem? Czy wielkie firmy technologiczne mogą dziś bez pytania zaglądać nam w okna i decydować o tym, co znajdzie się w bliskim sąsiedztwie?
🌍 O globalnym wyścigu AI w rozmowie z Samem Winter-Levym z Carnegie Endowment for International Peace. Czy przewaga w sztucznej inteligencji zależy dziś bardziej od modeli, czy od państwowej strategii, energii i zdolności budowania infrastruktury? I czy świat AI naprawdę ogranicza się tylko do Doliny Krzemowej czy Pekinu?
🧠 Czy generatywna AI oparta na coraz większym skalowaniu danych jest jedyną możliwą drogą rozwoju? A może branża złapała zadyszkę i trzeba szukać także alternatywy? Czy świat wytrzyma koszty budowy centrów danych i coraz większe nakłady na energię?
💻 W „Rubryce aktualnościowej” o sztucznej inteligencji, która coraz częściej przestaje być wyborem, a staje się przymusem. Największe firmy po cichu instalują na naszych telefonach i komputerach programy AI, o których nie mamy nawet pojęcia. Czy za chwilę nikt już nas nie będzie pytał o jakąkolwiek zgodę w cyfrowym świecie?
Goście odcinka:
🟢 Ben Dziobek – aktywista i mieszkaniec New Brunswick w stanie New Jersey, jeden z liderów protestu przeciwko planom budowy centrum danych
🟢 Sam Winter-Levy – badacz z Carnegie Endowment for International Peace, zajmujący się technologią i stosunkami międzynarodowymi
🟢 Maciej Rudziński – praktyk AI i specjalista od neurokognitywistyki
🟢 Wojciech Darłowski – przedstawiciel firmy Beyond.pl, operatora infrastruktury AI i superkomputera F.I.N. w Poznaniu
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor „Rubryki aktualnościowej” Prowadzenie: Adrian Bąk
Realizacja: Andrzej Bogucki
Lektorzy: Dariusz Rosiak, Marcin Żyła
Partnerem tego odcinka jest Kulczyk Investments
Rozkład jazdy:
(02:03) Ben Dziobek: o protestach w sprawie centrum danych w New Jersey
(09:07) Zapowiedź reportażu o fabrykach AI w Poznaniu
(15:21) Sam Winter-Levy: kto wygrywa w wyścigu AI?
(44:10) Maciej Rudziński: czy AI złapała zadyszkę?
(1:15:36) Mateusz Chrobok: jak firmy potajemnie instalują nam AI?
(1:20:38) Zakończenie: zaproszenie na Podcast Roku - Inspiration Day!
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 14 May 2026 - 1h 22min - 868 - Raport na dziś - 13 maja 2026
Ukraińskie służby antykorupcyjne postawiły zarzuty sześciu osobom podejrzanym o pranie pieniędzy przy okazji budowy luksusowego osiedla pod Kijowem. Wśród oskarżonych są były szef sztabu prezydenta Zełenskiego Andrij Jermak i były wicepremier Ołeksij Czernyszow.
Władimir Putin powiedział, że „operacja wojskowa” w Ukrainie „może zbliżać się do końca”. Miało to miejsce podczas wyciszonych w tym roku obchodów Dnia Zwycięstwa w Moskwie. W paradzie nie pokazano — jak to ma miejsce tradycyjnie — ciężkiego sprzętu bojowego. Było również mniej gości niż zwykle i mniej dziennikarzy.
W dniach obchodów święta Ukraina i Rosja w zasadzie przestrzegały rozejmu ogłoszonego wcześniej przez prezydenta Trumpa. Na froncie utrzymuje się pat, wojska rosyjskie dokonują powolnych postępów w trakcie natarcia w obwodzie donieckim oraz atakują infrastrukturę energetyczną i przemysłową Ukrainy. Ukraińcy skutecznie atakują cele infrastruktury paliwowej, od początku maja dokonują również ataków dronowych na Moskwę.
Ostatniej nocy wprowadzono ograniczenia dotyczące lotów na kilku lotniskach w Rosji, w tym w Moskwie — na lotniskach Wnukowo i Domodiedowo.
Czy rzeczywiście zbliża się przełom dyplomatyczny w wojnie? Jak Rosja radzi sobie z coraz większą presją gospodarczą wywołaną przez wojnę? Czy Putin zdecyduje się na kolejny pobór w związku z brakami żołnierzy na froncie?
Gość: Wojciech Konończuk
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 13 May 2026 - 32min - 867 - William Shakespeare - "Makbet"
Początek XVII wieku w Anglii. Katoliccy spiskowcy podkładają trzy tony prochu w piwnicach Westminsteru w przeddzień inauguracji Parlamentu. Chcą zabić nowego króla Jakuba i powrotu starej wiary w Anglii. Plan zostaje udaremniony, spiskowcy powieszeni, przez wiele miesięcy tą sprawą żyje Londyn. Jakub I od dawna ma obsesję na punkcie walki z czarownicami, satanizmem, magią, wywoływaniem duchów. Pisze nawet na ten temat rozprawę pt. „Demonologia”. William Shakespeare ze swoją trupą przechodzi pod mecenat króla i pisze sztukę, której celem propagandowym jest piętnowanie królobójstwa i czarów, a także popularyzacja mitu założycielskiego Stuartów, których przedstawiciel właśnie połączył Anglię i Szkocję w unii personalnej. Jednak „Makbet” to nie jest historyczny ani polityczny komentarz do współczesności. Ta sztuka to jeden z najbardziej skomplikowanych psychologicznie dramatów Shakespeare’a: opowieść o zbrodni, ambicji i opętaniu dwojga małżonków zniewolonych obietnicą, która prowadzi ich do katastrofy. To studium zbrodni, w której centrum stoi dwoje kochających się ludzi, z których żadne nie jest jednoznacznie złe. To tragedia męża, który osuwa się w zbrodnię i żony, która go do niej popycha. Shakespeare zadaje pytania o naturę zła, o granice determinizmu i wolności wyboru. Ta filmowa realizacja „Makbeta” jest hołdem złożonym tekstowi dramatu. To on stanowi podstawę inscenizacji i determinuje jej formę. Widz uczestniczy w performatywnym czytaniu sztuki, aktorzy są przekazicielami myśli i poezji Szekspira, słowa – ich treść, rytm, brzmienie – tworzą fundament spektaklu. Oryginalna przestrzeń dźwiękowa buduje napięcie i nastrój, wyodrębnione ze scenicznej ciemności postaci przenoszą widza w świat Szekspirowskiego dramatu. Opis na podstawie wstępu i komentarza Anny Cetery-Włodarczyk w: William Shakespeare, „Makbet”, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2022. Przekład - Piotr Kamiński Redakcja naukowa przekładu – Profesor Anna Cetera-WłodarczykKrzysztof Stelmaszyk – Makbet Małgorzata Zajączkowska – Lady Makbet Andrzej Grabowski – StarzecMateusz Rusin – Posłaniec, Zjawa, Malcolm, Seyton, MacduffProducent - Dariusz RosiakReżyseria – Paweł ZiemilskiZdjęcia – Mateusz Wajda PSCMontaż – Filip DziubaMuzyka - José Manuel Albán JuárezOperatorzy kamer - Krzysztof Mieszkowski, Mateusz WajdaAsystenci kamery – Jakub Turek, Maksymilian Łobaczewski, Tobiasz RomaszkanOświetlacze – Dariusz Nidziński, Paweł PiernikDźwięk – Krzysztof SalawaUdźwiękowienie – Kris Wawrzak Korekcja barwna – Magdalena Nizel Grafika – Marta KacprzakWspółpraca na planie – Agata Chodyra, Zuzanna RosiakSprzęt zdjęciowy – MX35 Camera RentalDziękujemy marce Cocciné za wsparcie finansowe spektaklu.Właścicielem praw do obrazu i dźwięku w tej realizacji jest Dariusz Rosiak. Odtwarzanie publiczne bez zezwolenia zabronione. © Dariusz RosiakRozdziały:
(02:20) Scena 2: Takie podszepty sił nadprzyrodzonych…
(03:55) Scena 3: Glamisem jesteś i Cawdorem. Będziesz…
(09:30) Scena 4: Gdyby się mogło stać – i na tym koniec…
(16:04) Scena 5: Czy mnie wzrok myli, czy to nagi sztylet…
(19:30) Scena 6: Co ich upiło, to mnie pokrzepiło…
(26:10) Scena 7: Przez siedemdziesiąt lat, które pamiętam…
(28:14) Scena 8: Nie powiesz, że to ja! Kto z was to zrobił…
(31:50) Scena 9: Kciuk mnie swędzi, wniosek z tego…
(36:10) Scena 10: Odkąd Jego Królewska Mość wyruszył w pole…
(40:48) Scena 11: Jak tam królowa, gadaj…
(42:58) Scena 12: Seyton! A, jesteś. Czego, durniu mleczny…
(45:38) Scena 13: Ten las przed nami – tak! To Las Birnamski…
(46:40) Scena 14: Sztandary nasze wywiesić na murach…
(51:24) Scena 15: Nie mam jak uciec, do pala przykuty…
(54:35) Scena 16: Chwała ci, Królu, bo dziś jesteś królem…
Wed, 13 May 2026 - 56min - 866 - Raport o książkach – Piotr Kamiński o „Makbecie” Szekspira
Dziś w Raporcie o książkach niezwykła okazja, by porozmawiać o literaturze, teatrze, przekładzie, historii i współczesności. Przez wszystkie te tematy poprowadzi nas William Szekspir, do którego wracamy w szczególny sposób po sześciu latach. Pamiętają państwo naszą realizację „Henryka V” z 2020 roku? To był mroczny czas pandemii, dziś mamy słoneczną wiosnę, ale Szekspir jest dobry na każdy czas.
We wtorek, 12 maja, premiera naszej realizacji „Makbeta” w skróconej wersji opracowanej przez tłumacza Piotra Kamińskiego. Ten spektakl jest hołdem złożonym tekstowi dramatu. To on stanowi podstawę inscenizacji i determinuje jej formę. Aktorzy są przekazicielami myśli i poezji Szekspira, a słowa - ich treść, rytm i brzmienie - tworzą fundament spektaklu.
O tych słowach właśnie - choć nie tylko o nich - Dariusz Rosiak porozmawia dziś w Raporcie o książkach z autorem przekładu Piotrem Kamińskim, twórcą wielu nowych polskich wersji sztuk Szekspira.
Prowadzenie: Dariusz Rosiak
Gość: Piotr Kamiński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 11 May 2026 - 1h 04min - 865 - Raport - wydanie specjalne: Debata "Być tam. Europejska solidarność w działaniu"
7 maja na Uniwersytecie Warszawskim w gronie ekspertów i praktyków rozmawialiśmy o tym, jak państwa członkowskie Unii Europejskiej wspólnie reagują na kryzysy. Była to pierwsza z serii rozmów organizowanych pod hasłem "EU Solidarity Talks Kapuściński series" przez Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności — instytucję, która koordynuje unijne działania, od międzynarodowych akcji strażackich podczas pożarów lasów po pomoc dla Ukrainy.
Podejście do wspólnego reagowania na kryzysy zmieniło się w ostatnich latach m.in. na skutek zagrożenia ze strony Rosji. Czym różni się pomoc humanitarna od ochrony ludności? Kto decyduje o uruchomieniu europejskiej pomocy? Czego od polskich organizacji pozarządowych uczą się partnerzy z zagranicy?
Zapraszamy do wysłuchania rozmowy, której partnerem był „Raport o stanie świata”.
Goście: :
Karolina Moycho - oficer reagowania kryzysowego, Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego, Komisji Europejskiej
Jacek Szczypiorski - ekspert Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności, uczestnik międzynarodowych misji ratowniczych, STRATPOINT
dr Jowanka Jakubek-Lalik - ekspertka w zakresie prawa i instytucji publicznych, Uniwersytet Warszawski
Zofia Kwolek - członkini Zarządu, Dyrektorka ds. Relacji Zewnętrznych, Fundacja Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej
Prowadzenie: Marcin Żyła
Realizacja: Kris Wawrzak
Debata została zrealizowana we współpracy z Działem Komisji Europejskiej ds. Pomocy Humanitarnej i Ochrony Ludności.
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sun, 10 May 2026 - 1h 10min - 864 - Raport o stanie świata - 9 maja 2026
Stany Zjednoczone zapowiedziały wycofanie żołnierzy z Niemiec. Pentagon potwierdził, że pięć tysięcy amerykańskich żołnierzy wyjedzie z tego kraju. Prezydent Trump dodał, że będzie to większa liczba, a amerykańscy żołnierze zostaną również wycofani z Włoch i Hiszpanii. Czy jest to reakcja na brak poparcia Niemiec i innych krajów europejskich dla wojny Ameryki z Iranem? Jakie skutki ta decyzja będzie miała dla NATO i jego zdolności obronnych wobec ewentualnego zagrożenia ze strony Rosji? Czy amerykańscy żołnierze z Niemiec przeniosą się do Polski i Litwy?
W Anglii, Szkocji i Walii odbywają się wybory lokalne. Czy potwierdzą one rosnącą popularność partii Reform UK i upadek obu głównych partii, zwłaszcza rządzącej Partii Pracy? Po niedawnym zamachu w Londynie szef tamtejszej policji ostrzega przed wzbierającą falą antysemityzmu.
Polscy archeolodzy pracujący w Sudanie dokonują znaczącego odkrycia potwierdzającego istnienie legendarnego króla Qaszqasza z Nubii, chrześcijańskiego przyczółka w Afryce. Jak prowadzić badania archeologiczne w kraju ogarniętym okrutną wojną?
Na Zachodnim Brzegu odbywają się wybory lokalne – pierwsze od 2022 roku. W Gazie wybory odbyły się tylko w jednym mieście. Czy to rzeczywisty plebiscyt popularności władz Autonomii, czy spektakl propagandowy mający zatwierdzić niepodważalną władzę Fatahu?
W Rumunii upada rząd Ilie Bolojana po tym, jak jeden z koalicjantów zagłosował przeciwko wotum zaufania dla gabinetu. Czy kraj czeka kolejny kryzys rządowy i jakie będzie on miał skutki nie tylko dla Rumunii, ale całej Europy?
A także: nowe dzieło Banksy’ego, czyli jak drobny detal zmienia znaczenie całości.
Rozkład jazdy:
(02:47) Marek Świerczyński: Mniej wojsk USA w Europie
(26:18) Jakub Krupa: Wybory lokalne i antysemickie ataki w Wielkiej Brytanii
(49:29) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Symbole i detale
(56:25) Podziękowania
(1:04:01) Anna Dudzińska: Polacy udowadniają istnienie króla Nubii
(1:27:11) Michał Wojnarowicz: Wybory w Palestynie
(1:43:10) Kamil Całus: Upadek rządu w Rumunii
(2:04:49) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 09 May 2026 - 2h 07min - 863 - Raport na dziś - 6 maja 2026
1 maja Zjednoczone Emiraty Arabskie opuściły OPEC, czyli Organizację Krajów Eksportujących Ropę Naftową. Emiraty są jednym z państw założycieli organizacji, czwartym producentem i trzecim eksporterem ropy w tej grupie. Jakie konsekwencje gospodarcze przyniesie ta decyzja dla krajów OPEC i dla całego świata? Dlaczego Emiraty zdecydowały się na ruch, który może poważnie wpłynąć na podaż i ceny ropy naftowej? I czy kalkulacje polityczne nie były w tej decyzji kluczowe: jak wpłynie ona na stosunki Abu Dhabi z Arabią Saudyjską, na ile jest wyrazem zbliżenia Emiratów z Waszyngtonem i Izraelem?
To wszystko dzieje się w kontekście wojny z Iranem, której Zjednoczone Emiraty Arabskie są jedną z ofiar. Stany Zjednoczone wstrzymały operację „Projekt Wolność”, która polegała na wojskowej pomocy statkom w żegludze przez cieśninę Ormuz. Prezydent Trump twierdzi, że celem tej decyzji jest skłonienie Iranu do ustępstw negocjacyjnych, Teheran odebrał decyzję Amerykanów jako swoje zwycięstwo. Czy Amerykanie dążą do wygaszenia konfliktu i jak miałoby to wygaszenie wyglądać?
Gość: Łukasz Fyderek
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 06 May 2026 - 40min - 862 - Raport o książkach – John Williams „Butcher’s Crossing”
„Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” – trzy wielkie powieści Johna Williamsa – każda pochodzi z innego gatunku literackiego, każda osadzona jest w innej czasoprzestrzeni, a jednak wszystkie szukają odpowiedzi na to samo pytanie: jak przebiega i na czym polega proces przemiany człowieka.
Wszystkie te trzy powieści na język polski przełożył Maciej Stroiński, który jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.
Rozmawiamy o fenomenie Johna Williamsa, amerykańskiego pisarza, którego literackie dzieło zostało docenione dopiero po jego śmierci. Być może to jedna z największych tajemnic literatury – że niektóre książki olśniewają krytyków i czytelników od razu, inne muszą czekać na swój moment nawet kilka dekad.
Choć „Butcher’s Crossing” to pierwsza wielka powieść w dorobku Williamsa, na język polski została przełożona jako ostatnia. Osadzona w latach 70. XIX wieku, w czasie wielkiego wymierania bizonów, opowiada o losach młodego mężczyzny, który – wiedziony marzeniem o spotkaniu z żywiołem natury – porzuca studia na Harvardzie i wyrusza w Góry Skaliste na polowanie.
To opowieść o zabijaniu zwierząt i stawaniu się zwierzęciem. O utracie złudzeń i niewinności.
Williams w „Butcher’s Crossing” dekonstruuje mitologię Dzikiego Zachodu i przesuwa granice westernu. Rozprawia się też z tradycją romantyzmu, według której w naturze czekała na człowieka szlachetna, duchowa przemiana.
Gość: Maciej Stroiński
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Książki: „Stoner”, „August” i „Butcher’s Crossing” Johna Williamsa / przekład: Maciej Stroiński / Wydawnictwo Filtry
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 04 May 2026 - 1h 11min - 861 - Raport o stanie świata - 1 maja 2026
Andrzej Poczobut na wolności. Białoruski opozycjonista został zwolniony w ramach wymiany pięciu obywateli różnych państw skazanych na Białorusi i w Rosji oraz pięciu obywateli Białorusi zatrzymanych na terenie Unii Europejskiej. Andrzej Poczobut, działacz mniejszości polskiej na Białorusi, dziennikarz, kawaler Orderu Orła Białego, był od lat represjonowany przez reżim Łukaszenki. Ostatnie lata spędził w kolonii karnej o zaostrzonym rygorze. Do wymiany doszło na skutek działań kilku krajów, w tym USA i Polski. Jakie były kulisy tych działań? Dlaczego Ukraina zgłasza zastrzeżenia wobec wypuszczenia przez Polskę jednej z osób objętych wymianą? I jakie będą skutki całej operacji dla władz Białorusi i ich stosunków z Zachodem?
W Mali seria skoordynowanych ataków rebeliantów tuareskich i ugrupowań islamistycznych. Francja wzywa swoich obywateli do opuszczenia kraju. Czy junta wojskowa rządząca krajem traci kontrolę nad niektórymi jego prowincjami i miastami?
W jednej z prowincji Kanady siedem procent zgonów następuje wskutek eutanazji. Dlaczego tak wiele? Jak w tym kraju interpretowane jest pojęcie autonomii pacjenta? I dlaczego jedna z komisji ONZ wzywa Kanadę do rewizji procedur w sprawie eutanazji?
Czy niedawny sukces amerykańskiej misji Artemis II oznacza, że Stany Zjednoczone wygrywają rywalizację z Chinami w kosmosie? Na czym polega ta rywalizacja i dlaczego to niekoniecznie Amerykanie jako pierwsi dotrą wkrótce na Księżyc?
Kenijczyk Sabastian Sawe przebiegł maraton w czasie poniżej dwóch godzin. Jak doszło do tego przełomowego wyczynu? I skąd bierze się współczesna moda na bieganie długodystansowe?
A także: teorie spiskowe wczoraj i dziś, czyli czy Donald Trump jest antychrystem?
Rozkład jazdy:
(02:50) Piotr Pogorzelski: Andrzej Poczobut na wolności
(27:58) Monika Prończuk: Fala ataków antyrządowych w Mali
(46:42) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Piekarski na mękach
(53:27) Ogłoszenia
(55:27) Podziękowania
(1:02:12) Marcin Żyła: Eutanazja w Kanadzie
(1:22:15) Krzysztof Kurdyła: Chiny czy USA – kto pierwszy w kosmosie?
(1:39:38) Marek Rabij: Przełomowy maraton
(2:09:09) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Fri, 01 May 2026 - 2h 11min - 860 - Raport o sztucznej inteligencji - Zapach książki w czasach AI
🔵 Czy naprawdę jeszcze czytamy książki? A może za chwilę będziemy coraz częściej rozmawiać z tekstem, zamiast go czytać? Czy AI będzie pisać własne książki? Sztuczna inteligencja wchodzi dziś w sam środek świata słów. Zmienia nie tylko to, jak piszemy, ale też jak rozumiemy, zapamiętujemy i interpretujemy tekst.
🎙️ W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, jak AI wpływa na czytanie i pisanie. Od książek i poezji, przez media społecznościowe, aż po tłumaczenia i pracę dziennikarzy. Czy czeka nas koniec linearnego czytania? Czy autor przestaje być potrzebny, skoro tekst można wygenerować w kilka sekund? I co się dzieje z językiem, kiedy zaczyna mówić nim maszyna?
📚 Gościem specjalnym jest Steven Johnson – pisarz i współtwórca NotebookLM, który opowiada o przyszłości „rozmowy z tekstem”. Czy naprawdę będziemy w stanie porozmawiać ze wszystkimi przeczytanymi książkami naraz? I czy w takim świecie jest jeszcze miejsce na powolne, uważne czytanie?
📝 Do świata poezji zaglądamy z kolei z Judith Bishop – australijską poetką i badaczką, która przygląda się temu, jak AI tworzy wiersze. Czy sztuczna inteligencja potrafi pisać dobrą poezję? A jeśli tak – to co zostaje dla człowieka?
📖 O języku, literaturze i granicy między twórczością a narzędziem opowiada Michał Rusinek – literaturoznawca, tłumacz i wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej. Czy świat jednego, ujednoliconego języka powinien nas niepokoić?
💸 A w "Rubryce aktualnościowej" Mateusz Chrobok o pieniądzach i końcu taniej sztucznej inteligencji. Rosnące koszty infrastruktury, drożejące modele i pytanie, które prędzej czy później dotknie wszystkich użytkowników: czy AI stanie się narzędziem powszechnym, czy luksusem?
Goście odcinka:
🟢 Steven Johnson – pisarz i współtwórca narzędzia NotebookLM
🟢 Judith Bishop – poetka i badaczka z Uniwersytetu w Melbourne
🟢 Michał Rusinek – literaturoznawca i tłumacz, wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej
🟢 Monika Mendroch-Karbowska - członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. cyberbezpieczeństwa i AI, współautor "Rubryki aktualnościowej"
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Agata Kasprolewicz
Katarzyna Pasierbik
Marcin Żyła
Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(02:02) Jak AI zmienia świat słów
(07:26) Monika Mendroch-Karbowska: biura tłumaczeń są w kryzysie
(09:25) Steven Johnson: jak NotebookLM rewolucjonizuje czytanie
(44:04) Michał Rusinek: O przyszłości czytania i pisania
(54:28) Judith Bishop: czy AI zmieni poezję?
(1:09:49) Mateusz Chrobok: nadszedł czas monetyzacji AI
(1:14:57) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 30 Apr 2026 - 1h 16min - 859 - Raport na dziś - 29 kwietnia 2026
Cole Allen został formalnie oskarżony o próbę zabójstwa prezydenta Trumpa. W sobotę Allen wdarł się do hotelu Hilton w Waszyngtonie, gdzie odbywało się spotkanie członków administracji Trumpa z dziennikarzami akredytowanymi przy Białym Domu. Był uzbrojony w karabin maszynowy, pistolet i noże. Napastnik został obezwładniony przez służby bezpieczeństwa, a prezydent i inni członkowie administracji zostali ewakuowani. To była trzecia próba zamachu na prezydenta Trumpa. Jakie będą jej skutki dla polityki i poczucia bezpieczeństwa Amerykanów?
W Stanach przebywa król Karol. W wystąpieniu przed połączonymi izbami Kongresu brytyjski monarcha podkreślił wartość relacji transatlantyckich i więzi między Brytyjczykami a Amerykanami. Czy „specjalny związek” rzeczywiście przetrwał próbę ostatnich miesięcy, czy – jak zasugerował nowy ambasador Zjednoczonego Królestwa w prywatnej rozmowie – „specjalny związek” łączy obecnie Waszyngton z Izraelem, a nie Wielką Brytanią?
Gość: Andrzej Kohut
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 29 Apr 2026 - 40min - 858 - Raport o książkach – Wit Szostak „Suche strugi”
W tym odcinku zapraszam na rozmowę z jednym z najwybitniejszych współczesnych polskich pisarzy, Witem Szostakiem, o jego nowej powieści „Suche strugi”.
To historia pewnej kamienicy na krakowskim Podgórzu, świadka wojennych losów miasta, które zostawiły na jej ścianach niezabliźnione rany – ślady ludzkich tragedii, o których mieszkańcy chcieli zapomnieć, ale kamienica pamiętała.
Czy pamięć pomaga, czy przeszkadza w opowieści o naszym życiu? Czy opowieść ocala, czy uśmierca pamięć?
„Moja pamięć przecieka jak ściana, pod tym względem jesteśmy podobne” – mówi Helena, narratorka powieści, wpatrując się w ścianę kamienicy, jedyną rzecz, która została po jej wyburzeniu. Ze śladów kolorów farby i tapet, które zdobiły niegdyś jej mieszkanie i mieszkania sąsiadów, rekonstruuje minione życie.
„Suche strugi” to porywająca powieść o podróży pod prąd czasu, o zmyśleniu i historii.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Wit Szostak
Książka: „Suche strugi”, Wit Szostak / Wydawnictwo Powergraph
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 27 Apr 2026 - 1h 17min - 857 - Raport o stanie świata - 25 kwietnia 2026
Izraelscy żołnierze, którzy zbezcześcili figurę Jezusa w południowym Libanie, zostali odsunięci od służby i trafili do aresztu. Dlaczego władze wojskowe i polityczne zareagowały tak szybko i zdecydowanie wobec tego aktu wandalizmu, przeciwnie do wielu innych przypadków naruszeń regulaminu przez żołnierzy IDF? Czy izraelska armia to – jak chcieliby jej obrońcy – najbardziej moralna armia na świecie? Czy władze wojskowe reagują właściwie na przypadki łamania prawa przez żołnierzy? I dlaczego wśród żołnierzy coraz częściej notuje się przypadki schorzeń psychicznych wynikających z obecności w sytuacjach, w których łamane są normy moralne?
Brytyjski premier odwołuje najwyższego rangą urzędnika ministerstwa spraw zagranicznych w związku z udzieleniem Peterowi Mandelsonowi, byłemu ambasadorowi w USA, dostępu do wrażliwych informacji. Dlaczego ta decyzja może pogrążyć Keira Starmera i co mówi ona o relacjach między rządem a niepolitycznym korpusem urzędniczym w Wielkiej Brytanii?
W 40. rocznicę wybuchu w elektrowni w Czarnobylu trwa wojna o suwerenność Ukrainy, a w Polsce ma być budowana elektrownia jądrowa. Czym była ta katastrofa dla pokolenia lat 80. i jak zmieniła świat?
Gigant w dziedzinie analizy danych, Palantir, publikuje ideologiczny manifest, w którym zapowiada, że systemy AI zastąpią broń atomową, a kraje, które nie zaprzęgną sztucznej inteligencji do potrzeb militarnych, przegrają w globalnym wyścigu o dominację. Czy to technofaszyzm, czy trzeźwa ocena rzeczywistości?
Człowiek, który wymyślił najpopularniejszy zespół K-popowy na świecie, ścigany za malwersacje giełdowe. Kim jest Bang Si-hyuk i dlaczego K-pop stał się światowym fenomenem?
A także: wielka wędrówka łosi, ratowanie waleni na Bałtyku i inne fantazje na temat zwierząt.
Rozkład jazdy:
(02:55) Agnieszka Zagner: IDF i schorzenia psychiczne żołnierzy
(26:48) Przemysław Biskup: Czy Keir Starmer przetrwa jako premier
(48:44) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Fantastyczne zwierzęta
(56:22) Ogłoszenia
(1:00:20) Podziękowania
(1:06:56) Marcin Żyła: Co zmieniła katastrofa w Czarnobylu
(1:24:30) Wojciech Brzeziński: Palantir: technofaszyzm czy trzeźwe spojrzenie
(1:44:48) Joanna Beczkowska: Król K-popu pod lupą prokuratury
(2:05:15) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 25 Apr 2026 - 2h 07min - 856 - Raport na dziś - 22 kwietnia 2026
Koalicja o nazwie Postępowa Bułgaria wygrała wybory parlamentarne w Bułgarii, zdobywając samodzielną większość. To pierwszy taki przypadek w tym kraju w XXI wieku. Od 2021 roku odbyło się w Bułgarii osiem wyborów, po których wyłaniały się niestabilne rządy. Lider Postępowej Bułgarii, były prezydent Rumen Radew, zapowiada stworzenie Bułgarii nowoczesnej, demokratycznej i europejskiej, ale mówi też o pragmatycznych stosunkach z Rosją, co wywołuje niepokoje w Brukseli i Kijowie. Radew prowadził kampanię pod hasłami walki z – jak to nazywał – „oligarchiczną piramidą”, reprezentowaną przez byłego premiera Bojko Borisowa i lidera partii DPS Nowy Początek Delana Peewskiego, uznawanego za szarą eminencję bułgarskiej polityki. Czy nowy prezydent zdoła rozbić mafijne układy, które łączyły świat przestępców z politykami? Jak zasadne są obawy co do zmiany polityki Bułgarii wobec wojny w Ukrainie pod rządami Radewa?
Gość: Piotr Oleksy
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 22 Apr 2026 - 37min - 855 - Raport o książkach – Philip Gourevitch „Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami”
32 lata temu w Rwandzie trwał 14. dzień ludobójstwa.
Zaczęło się 6 kwietnia 1994 roku, kiedy rząd Rwandy wezwał większość Hutu do eksterminacji mniejszości Tutsi. W ciągu zaledwie trzech miesięcy zamordowano od 800 tysięcy do miliona osób.
13 miesięcy po zakończeniu rzezi do Rwandy przyjechał amerykański reporter. Kilka lat później ukazała się jedna z najgłośniejszych i najważniejszych książek o rwandyjskim ludobójstwie pod wymownym tytułem „Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami”.
Philip Gourevitch jest gościem tego odcinka „Raportu o książkach”.
Rozmawiamy o tym, dlaczego świat Zachodu i powołane do tego instytucje nie zdołały zapobiec masakrze, mimo że miały wszystkie potrzebne informacje, by zareagować.
Czy to brzmi znajomo?
Upiorna powtarzalność historii sprawia, że reportaż sprzed trzech dekad jest dziś tekstem aktualnym, obnażającym słabość i kruchość dającego niegdyś nadzieję hasła „nigdy więcej”.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Philip Gourevitch
Książka: Philip Gourevitch „Pragniemy zawiadomić, że jutro zostaniemy zabici wraz z rodzinami”, przekład: Adrian Stachowski, Wydawnictwo Filia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 20 Apr 2026 - 1h 26min - 854 - Raport o stanie świata - 18 kwietnia 2026
Izrael i Liban zawarły rozejm na co najmniej 10 dni. Hezbollah poparł porozumienie, choć domaga się wycofania wojsk izraelskich z południa, czego Izraelczycy nie chcą zrobić. Prezydent Trump zapowiada, że już w weekend może dojść do drugiej tury rozmów amerykańsko-irańskich. Trump twierdzi, że Irańczycy zgodzili się na oddanie zapasów wzbogaconego uranu oraz na trwałe odstąpienie od prac nad bombą atomową. Teheran tego nie potwierdza. Na pół roku przed wyborami do Kongresu w Ameryce rosną napięcia w ramach ruchu MAGA w związku z polityką Donalda Trumpa. Prezydent jest ostro krytykowany za mem, w którym wystąpił w roli Jezusa uzdrowiciela, oraz za spór z papieżem Leonem. Na ile środowisko religijne skupione wokół Trumpa może mieć wpływ na jego polityczne losy? Gdzie jest granica poparcia Republikanów dla prezydenta, którego niektóre zachowania wywołują protest jego największych zwolenników?
Papież Leon XIV z 11-dniową wizytą w czterech państwach afrykańskich. Papież zdecydowanie potępił łamanie prawa międzynarodowego oraz tych, którzy manipulują religią, używając imienia Boga dla realizacji własnych korzyści. O co chodzi w sporze Trumpa z Leonem?
Ponad cztery i pół tysiąca firm w Niemczech ogłosiło upadłość w pierwszym kwartale, pracę straciło ponad 50 tysięcy osób. To efekt rosnącej konkurencji ze strony Chin, zwłaszcza na rynku motoryzacyjnym. Co zamierzają zrobić Niemcy?
Stany Zjednoczone złagodziły sankcje na państwowe banki wenezuelskie. To kolejny krok w celu normalizacji stosunków administracji Trumpa z rządem Delcy Rodríguez. Jak wygląda Wenezuela ponad trzy miesiące po obaleniu przez Amerykanów Nicolása Maduro?
Argentyna zmienia przepisy dotyczące eksploatacji gospodarczej terenów lodowcowych. Ekolodzy ostrzegają, że może to zagrozić 7 milionom ludzi w kraju. Dlaczego?
A także – nikt nie jest doskonały, zwłaszcza jeśli wydaje mu się, że jest.
Rozkład jazdy:
(02:51) Marcin Fatalski: Rozejm w Libanie
(34:28) Edward Augustyn: Spór Trumpa z Leonem XIV
(1:00:07) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Nobody’s perfect
(1:06:52) Podziękowania
(1:13:59) Marcin Pośpiech: Niemcy kontra Chiny
(1:29:17) Tomáš Forró: Co dalej z Wenezuelą?
(1:45:43) Jakub Małecki: Lodowce argentyńskie otwarte do eksploatacji?
(2:05:49) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 18 Apr 2026 - 2h 08min - 853 - Raport o sztucznej inteligencji - Jak wykorzystano mój głos
🔵 Czy Twój głos naprawdę należy do Ciebie? A może wystarczy kilkanaście sekund nagrania, żeby ktoś mógł go skopiować i wykorzystać bez Twojej wiedzy? Sztuczna inteligencja potrafi dziś nie tylko mówić jak człowiek, ale też mówić za niego. Coraz trudniej odróżnić oryginał od kopii, a granica między inspiracją a kradzieżą zaczyna się zacierać.
🎙️ W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, jak AI zmienia świat dźwięku – od lektorów i dziennikarzy, po muzyków i twórców podcastów. Czy głos stanie się kolejnym zasobem, który można dowolnie kopiować i sprzedawać? Kto ponosi odpowiedzialność za jego użycie? I czy prawo nadąża za technologią, która rozwija się szybciej niż regulacje?
⚖️ Poznamy historię Jarosława Łukomskiego – znanego lektora, którego głos pojawił się w reklamie bez jego zgody. Sprawa trafiła do sądu i może stać się wykładnią dla innych podobnych w Polsce. Ale to nie tylko jedna historia – to opowieść o całej branży, która musi na nowo zdefiniować swoje granice. Od Ameryki Łacińskiej po Europę – lektorzy i twórcy tracą pracę, a ich głosy trafiają do systemów, które mogą ich zastąpić. Często bez ich świadomości.
🎵 Będzie również o muzyce – o utworach tworzonych przez algorytmy, zespołach, które nie istnieją, i platformach, które usuwają miliony wygenerowanych piosenek. Czy słuchacze zaakceptują sztuczną twórczość? A może autentyczność stanie się jeszcze cenniejsza?
🛕🇮🇷 Iran grozi tymczasem, że zniszczy warte setki miliardów dolarów centra danych AI budowane w krajach Zatoki Perskiej, między innymi przez OpenAI i Sama Altmana. Altman buduje je w ścisłej relacji z regionalnymi przywódcami, nie oglądając się na prawa człowieka. Jak w ogóle do tego doszło? I czy pieniądze są ważniejsze od wizerunku firmy i przekonań jej użytkowników?
⌛️I gość specjalny, sprzed dwóch tysięcy lat... A właściwie jego głos – wygenerowany przez firmę ElevenLabs.
⭐️ Goście odcinka:
🟢 Jarosław Łukomski – lektor, który walczy w sądzie o prawa do własnego głosu
🟢 Kamil Sołdacki – specjalista ElevenLabs, opowiada o technologii klonowania głosu
🟢 Mateusz Modrzejewski – muzyk i naukowiec z Politechniki Warszawskiej
🟢 Filip Gozdecki – technik multimedialny, obserwujący zmiany w branży od środka
🟢 Arystoteles – znany grecki filozof, odtworzony głosowo przez sztuczną inteligencję
Prowadzenie: Adrian Bąk
Realizacja: Andrzej Bogucki
Lektor: Dariusz Rosiak
Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(01:25) Jarek Łukomski: Jak ukradziono mój głos?
(05:44) Kamil Sołdacki: Początki dubbingu i ElevenLabs
(07:16) Rozmowa z Arystotelesem wykreowanym przez Eleven Labs
(11:06) Kamil Sołdacki: Jak klonuje się głos?
(16:14) Lektorzy tracą zlecenia
(18:41) Jarosław Łukomski: Straciłem znaczącą liczbę zleceń
(19:32) AI a branża muzyczna
(20:32) Mateusz Modrzejewski: jak AI zmienia świat dźwięku i muzyki
(57:54) Filip Gozdecki: O pracy w firmie zajmującej się dubbingiem
(1:07:47) Mateusz Chrobok: OpenAI i centra danych na Bliskim Wschodzie
(1:13:16) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 16 Apr 2026 - 1h 13min - 852 - Raport na dziś - 15 kwietnia 2026
Opozycja odniosła zdecydowane zwycięstwo w wyborach na Węgrzech. Partia Tisza Petera Magyara zdobyła większość konstytucyjną. Fidesz Wiktora Orbána będzie miał zaledwie 55 miejsc w 199-osobowym parlamencie. Trzecią partią reprezentowaną w izbie będzie skrajnie prawicowa partia Nasza Ojczyzna. To są wyniki z 99 procent okręgów; pełne rezultaty będą znane za kilka dni. Zwycięstwo Magyara oznacza fundamentalną zmianę na Węgrzech po 16 latach nieprzerwanych rządów Orbána, choć nie jest do końca pewne, na czym ta zmiana będzie polegać w praktyce. Magyar deklaruje zwrot ku Unii Europejskiej, rozliczenie nadużyć poprzedniej władzy, przywrócenie standardów w życiu publicznym. Na ile w istocie Tisza różni się od Fideszu i na czym polegać będzie przemodelowanie węgierskiego systemu politycznego?
Gość: Dominik Héjj
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 15 Apr 2026 - 43min - 851 - Raport o książkach – Hisham Matar „Moi przyjaciele”
Kwiecień 1984 roku – z okna ambasady Libii w Londynie wystrzelono serię pocisków z karabinu maszynowego w stronę pokojowej demonstracji.
Luty 2011 roku – w Libii, na fali Arabskiej Wiosny, zaczyna się rewolucja.
Te dwa historyczne wydarzenia są klamrą spinającą losy trzech przyjaciół – Chalida, Mustafy i Hosama, którzy są bohaterami powieści dzisiejszego gościa „Raportu o książkach”, Hishama Matara.
„Moi przyjaciele” to opowieść o sile literatury, która podobna jest do przyjaźni. Bo, jak mówi jeden z jej bohaterów: „od pisarzy – tak jak od naszych najbliższych przyjaciół – wymagamy, by pośredniczyli w naszej relacji ze światem i pomagali go interpretować”.
Hisham Matar nakładając fikcyjne życiorysy swoich bohaterów na mapę politycznej historii Libii, splata losy arabskich pisarzy i dysydentów, snuje refleksję nad naturą wykorzenienia, utraty, a także nad życiem między Bengazi i Londynem, między przeszłością i przyszłością.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Hisham Matar
Książka: „Moi przyjaciele”, Hisham Matar / przekład: Hanna Jankowska / Wydawnictwo Czarne
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 13 Apr 2026 - 1h 19min - 850 - Raport o stanie świata - 11 kwietnia 2026
W weekend w Islamabadzie mają rozpocząć się negocjacje pokojowe po ustanowieniu rozejmu w wojnie między USA i Izraelem a Iranem. Obie strony twierdzą, że warunki rozejmu są łamane. Iran oskarża o to Izrael, który nie przestaje atakować Libanu. Zaledwie kilka godzin po ogłoszeniu rozejmu lotnictwo izraelskie dokonało zmasowanych ataków na Bejrut – największych od początku wojny. Zginęło w nich około 200 osób. Izrael twierdzi, że rozejm nie obejmuje jego działań w Libanie przeciwko Hezbollahowi. Prezydent Trump zarzuca Iranowi ciągłe blokowanie cieśniny Ormuz. Według niektórych doniesień Iran zaczął pobierać myto od statków przepływających przez cieśninę. Jakie są szanse osiągnięcia porozumienia pokojowego? Jakie karty negocjacyjne mają obie strony? W jakim stopniu wojna osłabia Iran, a w jakim Amerykę?
Chiny były jednym z mediatorów, którzy mieli wpływ na osiągnięcie zawieszenia broni. Dlaczego Pekin zaangażował się w ten proces? Na czym w ogóle polega chińska rola mediatora w konfliktach światowych?
W sobotę rano czasu polskiego zakończyła się misja Artemis 2 – pierwsza od 54 lat wyprawa człowieka poza niską orbitę Ziemi. Czemu służyła ta podróż i dlaczego wzbudziła tak ogromne zainteresowanie i emocje na całym świecie?
Minister obrony Niemiec zawiesił nakaz meldowania w komisjach uzupełnień dłuższych wyjazdów zagranicznych przez mężczyzn w wieku poborowym. O co chodzi w tym sporze i jak ma się on do zmian, które mają uczynić z Bundeswehry nowoczesną armię?
Od początku wojny w Iranie w Europie dochodzi do ataków terrorystycznych, do których przyznaje się tajemnicza organizacja o nazwie Islamski Ruch Towarzyszy Prawości. Czy ma ona powiązania z Iranem i czy w ogóle istnieje?
A także: niewypały i niewybuchy, czyli bomby, które nie przynoszą oczekiwanego efektu.
Rozkład jazdy:
(03:13) Krzysztof Strachota: Rozmowy czy koniec rozejmu?
(21:44) Marcin Przychodniak: Czy Chiny wynegocjowały pokój?
(41:07) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Niewybuchy i niewypały
(47:42) Podziękowania
(55:12) Marcin Żyła: Artemis ląduje
(1:11:19) Marek Cichocki: Bundeswehra w przebudowie
(1:33:10) Kacper Rękawek: Czy Iran dokonuje ataków w Europie?
(1:53:01) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 11 Apr 2026 - 1h 55min - 849 - Raport na dziś - 8 kwietnia 2026
Iran i Stany Zjednoczone wyraziły zgodę na dwutygodniowe przerwanie ognia w wojnie toczonej od końca lutego. Informację tę podał Donald Trump na nieco ponad godzinę przed upływem ultimatum, które wczoraj postawił Iranowi, grożąc unicestwieniem całej cywilizacji, jeśli do rozejmu miałoby nie dojść. Wstrzymane mają zostać działania wojenne, a cieśnina Ormuz ma być otwarta dla żeglugi.
Iran oraz Pakistan twierdzą, że rozejm obejmuje również działania wojenne w Libanie, gdzie trwa konflikt między Izraelem a Hezbollahem. Premier Izraela, Benjamin Netanjahu, zaprzecza, jakoby osiągnięto takie ustalenia.
Iran przedstawił 10-punktowy plan, który miałby stanowić podstawę negocjacji toczących się w Pakistanie. Premier tego kraju był głównym mediatorem między stronami. Zarówno liderzy Iranu, jak i administracja amerykańska ogłosiły sukces, przedstawiając rozejm jako własne zwycięstwo.
Co oznacza ten rozejm dla Bliskiego Wschodu? Jak na rozwój wypadków zareaguje Izrael? I jak wygląda wewnętrzna sytuacja w kraju, w którym Kneset właśnie wprowadził nakaz orzekania kary śmierci za przestępstwa terrorystyczne — w obecnie zapisanej formie odnosi się on w praktyce wyłącznie do Palestyńczyków. Co dzieje się na Zachodnim Brzegu, gdzie od wielu miesięcy nasilają się ataki osadników żydowskich?
Gość: Konstanty Gebert
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 08 Apr 2026 - 1h 06min - 848 - Raport o stanie świata - 4 kwietnia 2026
Wierzący wspominają w tych dniach męczeństwo i śmierć Chrystusa, ale także jego zmartwychwstanie, które dało początek nowej religii. Ci, dla których opowieść o Chrystusie i jego zmartwychwstaniu jest legendą mówiącą o ludzkich pragnieniach i złudzeniach, spędzą pewnie święta, ciesząc się bliskością rodzin i przyjaciół. Odłączymy się na moment od telewizji i serwisów informacyjnych, ale to nie zmienia faktu, że przyszły właśnie kolejne wojenne święta. Nas w Polsce wojna w tym bezpośrednim znaczeniu omija, ale w wielu innych miejscach trwają okrutne konflikty, pochłaniające tysiące ofiar. Nie tylko Bliski Wschód: w Sudanie trwa wojna, w której zginęły setki tysięcy ludzi, na wschodzie Demokratycznej Republiki Konga tysiące ludzi tracą życie i dobytek. Piąty rok trwa wojna za naszą wschodnią granicą.
Historia uczy, że wojny wybuchają we wszystkich regionach świata - bez względu na dominującą w nich religię i kulturę. Ale w tym programie porozmawiamy o naszej kulturze i religii, która nas ukształtowała - chrześcijaństwie.
Jaki był stosunek chrześcijaństwa do wojny? Dlaczego owocem posłania miłości, które głosił Chrystus, były przez wieki okrutne rzezie i wojny toczone nierzadko w Jego imię? Jak chrześcijanie tłumaczyli sobie potrzebę przemocy stosowanej wobec innych i jak doszliśmy do czasów współczesnych, kiedy Kościół - przynajmniej rzymskokatolicki - odżegnuje się od każdej formy przemocy, zwłaszcza wojennej?
Gość: Paweł Krupa
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 04 Apr 2026 - 1h 26min - 847 - Raport o sztucznej inteligencji - Hej AI, czy mam raka?
🔵 Czy sztuczna inteligencja pomoże nam żyć dłużej i zdrowiej, czy raczej spowoduje jeszcze więcej chaosu w służbie zdrowia? AI już dziś analizuje wyniki badań, wspiera lekarzy i doradza pacjentom. Tyle że wraz z obietnicą skuteczniejszej medycyny pojawiają się też pytania o zaufanie, odpowiedzialność i granice tej technologii.
🩻 W nowym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” sprawdzamy, jak AI zmienia medycynę i… nas samych. Czy diagnozy będą szybsze i trafniejsze? Czy lekarz pozostanie najważniejszy, czy stanie się tylko pośrednikiem między pacjentem a systemem? I czy w świecie algorytmów wciąż jest miejsce na relację, empatię i intuicję? A może właśnie AI w tym pomoże?
🏥 Zajrzymy do szpitala w Oksfordzie, gdzie sztuczna inteligencja już dziś wspiera pracę lekarzy, a rozwiązania, które jeszcze niedawno brzmiały jak science fiction, stają się codziennością.
🎙️ Poznamy też historię Szymona, który w czasie kryzysu psychicznego zwrócił się o pomoc nie do człowieka, ale do sztucznej inteligencji. Czy AI może być terapeutą? I gdzie w tym wszystkim przebiega granica bezpieczeństwa?
🎮 Będzie też o świecie gier komputerowych, który również odczuwa skutki rewolucji AI. Sprzęt drożeje, bo pamięć trafia do centrów danych, a jednocześnie branża traci tysiące miejsc pracy i szuka oszczędności, korzystając z automatyzacji. Problem w tym, że gracze coraz częściej nie chcą gier tworzonych przez algorytmy.
⭐️ Goście odcinka:
🟢 Niklas Lidströmer – lekarz i badacz związany z Karolinska Institutet, ekspert w dziedzinie sztucznej inteligencji w medycynie
🟢 Max Brzezicki – lekarz i naukowiec z Uniwersytetu Oksfordzkiego, zajmujący się zastosowaniem AI w neurologii klinicznej
🟢 Szymon – realizator dźwięku, który wykorzystał AI jako narzędzie terapeutyczne w czasie kryzysu psychicznego
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”
Prowadzenie: Adrian Bąk
Realizacja: Andrzej Bogucki
Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(05:06) Historia Szymona, który zaczął leczyć się wspólnie z AI
(16:31) Dr Niklas Lindströmer: Jak sztuczna inteligencja zmieni medycynę
(42:14) Max Brzezicki: wysyłanie robotów do pacjentów to rzeczywistość
(46:48) Mateusz Chrobok: AI a świat gier komputerowych
(51:46) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 02 Apr 2026 - 52min - 846 - Raport na dziś - 1 kwietnia 2026
Po zapowiedzi Donalda Trumpa, że Stany Zjednoczone mogą zakończyć działania w Iranie w ciągu dwóch do trzech tygodni, ceny ropy naftowej spadły w okolice 100 dolarów za baryłkę. Wcześniej utrzymywały się w okolicach 115 dolarów i więcej. Ceny ropy i gazu są jednak nadal znacząco wyższe niż przed wojną rozpoczętą 28 lutego przez USA i Izrael przeciwko Iranowi. Jakie skutki dla rynków paliw i całej światowej gospodarki wywołuje zamknięcie cieśniny Ormuz oraz włączenie się niedawno do wojny jemeńskich Huti? Czy mediacja Chin i Pakistanu może wpłynąć nie tylko na politykę, lecz także na sytuację na rynkach? I jak na obecnym kryzysie korzysta Rosja Putina?
Gość: Szymon Kardaś
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 01 Apr 2026 - 40min - 845 - Raport o książkach - „Idąc na rzeź” Mahmud Doulatabadi
Front wojny iracko-irańskiej – na nieokreślonym Wzgórzu Zero grupa żołnierzy umiera z pragnienia. Bo mimo że cysterna z wodą znajduje się tuż obok, czuwa nad nimi snajper, celnie mierzący do każdego, kto ośmieli się zrobić krok w jej kierunku, a wokół rozciąga się pustynia.
Na tym jednym kadrze jeden z najwybitniejszych współczesnych irańskich pisarzy, Mahmud Doulatabadi, buduje opowieść o absurdzie i bezsensie wojny, w której nie ma nic wzniosłego ani nic bohaterskiego. Wojna nie przynosi żołnierzom chwały, tylko ich odczłowiecza.
„Idąc na rzeź” to książka, która z powodu cenzury czekała w Iranie ponad dekadę na publikację. Doulatabadi dekonstruuje w niej mit „świętej obrony”, na którym Islamska Republika Iranu budowała fundamenty patriotyzmu i religijnej retoryki władzy.
Jednak „Idąc na rzeź” Mahmuda Doulatabadiego to opowieść o każdej wojnie i o przekraczaniu granic człowieczeństwa. To także refleksja nad ludzką skłonnością do zapominania, która powoduje, że historia przemocy ciągle się powtarza. Czy słowo pisane jest w stanie ocalić pamięć, a może tylko ją osłabia i odkształca? Jeśli literatura jest bezradna wobec zła, kim jest pisarz?
To pytania, które irański pisarz stawia w powieści, której poświęcony jest ten odcinek „Raportu o książkach”.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Karolina Cieślik-Jakubiak i Mateusz M. Kłagisz
Książka: „Idąc na rzeź” Mahmud Doulatabadi / przekład: Mateusz M. Kłagisz / Wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 30 Mar 2026 - 1h 28min - 844 - Raport o stanie świata - 28 marca 2026
Na dwa tygodnie przed wyborami na Węgrzech przewaga opozycyjnego ugrupowania TISZA wzrosła do 23 punktów procentowych. Stojący na jego czele Peter Magyar nie ma dostępu do mediów państwowych i jest celem coraz ostrzejszych ataków ze strony polityków i redakcji podporządkowanych rządowi. Ponad dwa miliony uprawnionych do głosowania uznaje się za niezdecydowanych, ale to właśnie oni zadecydują o wyniku wyborów. W czwartek prokuratura ogłosiła zamiar postawienia zarzutu szpiegostwa Szabolcsowi Panyi’emu, dziennikarzowi śledczemu, który ujawnia powiązania węgierskiej władzy ze służbami rosyjskimi. W tym tygodniu Raport jest na Węgrzech. Opowiadamy, jak wygląda krajobraz polityczny kraju przed wyborami. Jak poważne są związki Rosji i Węgier? Jak na to, co widzą w mediach, reagują zwykli Węgrzy? Jaki wpływ na ich patrzenie na świat mają historia i polityka?
Meta i Google uznane przez sądy amerykańskie za winne celowego uzależniania dzieci od platform zarządzanych przez te firmy. Meta także za narażanie dzieci na treści o charakterze seksualnym oraz na wykorzystywanie przez przestępców seksualnych. Czy to przełom w traktowaniu wielkich platform internetowych przez sądy w Ameryce?
Giorgia Meloni przegrywa referendum konstytucyjne. Czy to jest głos Włochów przeciwko rządom premier Meloni? Czy opozycja jest w stanie wykorzystać jej potknięcie?
W weekend zmiana czasu. Czyli czego? Czym jest czas? Dlaczego dla każdego z nas płynie inaczej? I kto był mądrzejszy: Albert Einstein czy jego teoria?
Rozkład jazdy:
(02:30) Marcin Żyła: Węgry przed wyborami
(28:54) Sylwia Czubkowska: Meta i Google winne
(48:00) Noémi Krisztina Kertesz: Węgrzy i historia
(1:08:38) Podziękowania
(1:15:18) Piotr Podemski: Pierwsza poważna porażka Meloni
(1:32:06) Sebastian Szybka: Czy czas można zmienić?
(1:55:01) Marcin Żyła: Węgry przed zmianą?
(1:58:47) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 28 Mar 2026 - 2h 01min - 843 - Raport na dziś - 25 marca 2026
Marine Le Pen, Geert Wilders, Matteo Salvini, Krzysztof Bosak i inni liderzy europejskiej prawicy wzięli udział w wiecu w Budapeszcie zorganizowanym przez Patriotów dla Europy – prawicową grupę w Parlamencie Europejskim – dla poparcia premiera Węgier Viktora Orbána i jego partii Fidesz przed zbliżającymi się wyborami powszechnymi.
Liderzy wzywali do walki z migracją i przejęcia kontroli nad instytucjami Unii. Według Marine Le Pen Węgry stały się symbolem oporu dumnego i suwerennego narodu wobec opresji Europy.
W sobotę poparcie dla Orbána wyraził prezydent Trump. Jeszcze przed wyborami w Budapeszcie ma się pojawić wiceprezydent JD Vance.
Sondaże pokazują, że Orbán może przegrać wybory 12 kwietnia – partia Tisza, kierowana przez Pétera Magyara, prowadzi różnicą około 10 punktów. Niektórzy komentatorzy wskazują, że wobec napięcia społecznego w kraju, w wypadku przegranej zarówno Fidesz, jak i Tisza mogą nie uznać wyniku.
Jak wygląda sytuacja polityczna i społeczna Węgier przed wyborami? Jak zwykli Węgrzy oceniają rządy Orbána i dlaczego po 16 latach nieprzerwanego sprawowania władzy jego rząd może upaść? Jaki wpływ na wybory będzie miała jego polityka zbliżenia z Rosją kosztem relacji z Ukrainą i Unią Europejską?
Gość: Marcin Żyła
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 25 Mar 2026 - 39min - 842 - Raport o książkach – Brenda Navarro
Bohaterką tego odcinka Raportu o książkach jest meksykańska pisarka Brenda Navarro.
W swojej powieści „Puste domy” opisuje przejmującą historię dwóch kobiet, połączonych losem zaginionego dziecka, i zadaje pytanie – czym staje się macierzyństwo w świecie, w którym przemoc wobec kobiet odmieniana jest przez wszystkie przypadki?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Brenda Navarro
Lektorka: Magdalena Mikołajczuk
Książki: „Puste domy” i „Prochy w ustach” Brendy Navarro / przekład: Agata Ostrowska / wydawnictwo ArtRage
Mon, 23 Mar 2026 - 1h 04min - 841 - Raport o stanie świata - 21 marca 2026
Trwają ataki amerykańskie i izraelskie na Iran. Premier Izraela twierdzi, że Iran nie ma już możliwości wzbogacania uranu, ani produkcji rakiety balistycznych. Iran ostrzeliwał jednak w dalszym ciągu cele w Izraelu i państwach Zatoki. Netanyahu zapowiedział, że Izrael wstrzyma się z atakami na irańską infrastrukturę gazową na prośbę prezydenta Trumpa. Po ostrzelaniu pól gazowych Iranu przez Izrael i - w odwecie – infrastruktury gazowej Kataru przez Iran ceny energii poszły znacząco w górę. Trwa również ostrzeliwanie południowego Libanu przez Izrael, który chce w ten sposób zniszczyć wspieraną przez Iran organizację Hezbollah. Jak przebiega libańska ofensywa Izraela i jakie przynosi ona skutki? Czy interesy Izraela i USA w tej wojnie są tożsame? I gdzie leży granica za którą ten sojusz może być nie do przyjęcia dla Donalda Trumpa?
Turcja wzywa Cypr do powstrzymania militaryzacji wyspy, czyli wzmożonej obecności wojskowej państw NATO wokół niej w reakcji na wojnę na Bliskim Wschodzie. Jakie są obawy i nadzieje Ankary w związku z wojną?
Ponad 400 osób zginęło po ataku Pakistanu na klinikę odwykową dla narkomanów w Kabulu. Od trzech tygodni trwa otwarta wojna Pakistanu z Afganistanem. Islamabad oskarża talibów o wspieranie terrorystów, którzy atakują Pakistan.
Zmarł Jürgen Habermas, jeden z najważniejszych współczesnych filozofów i myślicieli. Jak jego idealizm społeczny i wiara w siłę oświeceniowego rozumu odnajdują się w trzeciej dekadzie XXI wieku?
W Syrii, po wyniszczającej 15-letniej wojnie domowej, panuje rekordowa susza, która dotyka najżyźniejsze niegdyś rejony tego kraju. Na terenie całej Syrii wciąż pozostają także miny przeciwpiechotne i niewybuchy. Jak Syryjczycy radzą sobie z tym podwójnym problemem?
A także: rola butów w historii i geopolityce, zwłaszcza butów za dużych.
Rozkład jazdy:
(02:51) Łukasz Wójcik: Izrael atakuje Iran i Liban. Iran i Hezbollah nie poddają się
(23:50) Karol Wasilewski: Turcja wobec wojny na Bliskim Wschodzie
(45:36) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Z buta
(52:05) Podziękowania
(58:46) Michał Kuźmiński: W powojennej Syrii: susza i miny przeciwpiechotne
(1:15:28) Patryk Kugiel: Pakistan wzmaga ataki na Afganistan
(1:33:49) Karolina Wigura: Habermas, czyli czy jest jeszcze miejsce na społeczny idealizm
(2:04:18) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 21 Mar 2026 - 2h 06min - 840 - Raport o sztucznej inteligencji - Po co są dziś szkoły?
🔵 Czy szkoła nadąża za światem, w którym uczeń ma w kieszeni narzędzie potrafiące napisać wypracowanie, rozwiązać zadanie z matematyki i podsunąć gotowy plan pracy? Rewolucja sztucznej inteligencji do tej pory najmocniej uderzyła właśnie w edukację. W klasach i na uczelniach pojawiło się nowe narzędzie, które zmienia zasady gry szybciej niż jakakolwiek reforma. Czy to początek końca tradycyjnego modelu nauczania, czy raczej jego nowy etap?
🎓 W 12. odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” pytamy, po co są dziś szkoły. Czy AI stanie się globalnym nauczycielem dla milionów ludzi, czy raczej narzędziem, które utrudni ocenianie wiedzy i pogłębi nierówności? I kto tak naprawdę musi dziś poszerzać wiedzę najbardziej: uczniowie czy nauczyciele?
🏘️ Wybierzemy się także do Przemyśla. Tam historia jednej rodziny pokazuje, jak szybko sztuczna inteligencja weszła do szkolnej codzienności. Uczniowie zaczęli z niej korzystać, zanim nauczyciele zrozumieli, czym właściwie jest. Czy szkoła jest dziś gotowa na tę zmianę, czy tylko próbuje ją nadgonić?
⭐️ Gościem specjalnym odcinka jest Esther Wojcicki – nazywana matką chrzestną Doliny Krzemowej, przez wiele lat także nauczycielka. Co o nowej rewolucji i jej zastosowaniu w szkołach myśli ktoś, kto wychował całe pokolenie wielkich wynalazców i przedsiębiorców, takich jak Steve Jobs z Apple czy Reid Hoffman z LinkedIn?
🇵🇱 Sprawdzamy też, jak rozwój AI wygląda z polskiej perspektywy i jak uczyć efektywnie w cyfrowym świecie.
🐕 Będzie też o cudownym uzdrowieniu psa i o tym, dlaczego koty zawsze spadają na cztery łapy...
Goście:
🟢 Esther Wojcicki – amerykańska dziennikarka i edukatorka, wieloletnia nauczycielka w Dolinie Krzemowej, mentorka młodych innowatorów, nazywana „matką chrzestną” środowiska technologicznego
🟢 Marek Grzywna – nauczyciel informatyki z Torunia, wyróżniony w konkursie Top 50 Global Teacher Prize, promujący nowoczesne metody nauczania i wykorzystanie technologii w szkole
🟢 Iwona Zając – nauczycielka, która na co dzień mierzy się z wyzwaniami wykorzystania AI w klasie i zmianą sposobu pracy uczniów
🟢 Artur Zając – uczeń, przedstawiciel pokolenia, które jako pierwsze uczy się z AI i z AI korzystaLektorzy:
Agata KasprolewiczPartnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(01:47) Iwona i Artur Zającowie: AI z perspektywy ucznia i nauczyciela
(21:55) Co o korzystaniu z AI mówią statystyki
(23:23) Esther Wojcicki: czy szkoła przetrwa i jak uczyć efektywnie
(42:10) Marek Grzywna: Polska szkoła musi się zmienić
(46:53) Mateusz Chrobok: kto wyleczył Rosie?
(53:07) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 19 Mar 2026 - 54min - 839 - Raport na dziś - 18 marca 2026
W trzecim tygodniu wojny Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem Donald Trump żąda pomocy w utrzymaniu żeglugi przez cieśninę Ormuz nie tylko od NATO, ale i od arcyrywala Ameryki, czyli Chin. Kraj ten kupował dotąd korzystnie ponad 80 proc. irańskiej ropy i choć posiada jej zapasy na kilka miesięcy, przedłużająca się wojna i kryzys energetyczny zagrażają chińskiemu eksportowi, od którego uzależniona jest cała gospodarka. Pekin odmówił udziału w amerykańskiej wojnie i zapowiedział wysłanie na Bliski Wschód nie fregat, lecz pomocy humanitarnej.
Trump przełożył planowaną na ostatni dzień marca podróż do Chin i spotkanie z Xi Jinpingiem, które miało załagodzić spór o cła, półprzewodniki oraz chińskie ograniczenia eksportu surowców. Tymczasem kilka dni temu, na zakończenie tzw. Dwóch Sesji, czyli najważniejszych corocznych zgromadzeń władzy w Chinach, zatwierdzono nowy plan pięcioletni, który ma wzmocnić armię, rodzime technologie sztucznej inteligencji, a także nacisk na Tajwan, którego dotąd amerykańscy prezydenci zobowiązywali się chronić.
Co wojna na Bliskim Wschodzie oznacza dla Chin? Czy osłabi, czy może wzmocni ich pozycję wobec USA? Jaką rolę chce odgrywać Pekin w czasie, gdy chwieje się dotychczasowy porządek międzynarodowy? Oraz co o celach drugiego najludniejszego państwa świata mówi nowy plan pięcioletni?
Gość: Michał Bogusz
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 18 Mar 2026 - 37min - 838 - Raport o książkach – Anna Arno „Do Pana kieruję moje milczenie”
Co by było, gdyby?
Dlaczego zakładamy, że największy potencjał tkwi w sytuacjach, które mają swój wielki finał? A może większą moc sprawczą mają takie wydarzenia, które pozostają w pewnym zawieszeniu, niedomknięte żadną klamrą spełnienia?
Jakie historie opowiadają przeoczenia losu i rozminięcia?
Z takich pytań utkana jest nowa książka Anny Arno „Do Pana kieruję moje milczenie. Spotkania, których nie było”.
Głównymi bohaterami tej opowieści są postaci, które na bardzo różne sposoby wpisały się w dzieje XX wieku. Są w niej znani poeci, jest wybitny filozof, jest też wielki zbrodniarz. Los splótł ich życiorysy na różne sposoby – czasem mocą przypadku, czasem mocą wielkich wydarzeń historycznych. Ale ważniejsze od tego, co ich połączyło, jest to, co sprawiło, że się minęli.
Książka Anny Arno to także refleksja nad postawą elit, wielkich artystów i intelektualistów wobec rodzącego się na ich oczach zła - refleksja tak bardzo dziś aktualna.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Anna Arno
Książka: Anna Arno „Do Pana kieruję moje milczenie. Spotkania, których nie było”, ZNAK
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 16 Mar 2026 - 1h 03min - 837 - Raport o stanie świata - 14 marca 2026
Kijów oferuje pomoc Stanom Zjednoczonym i państwom atakowanym przez Iran, zwłaszcza w dziedzinie zwalczania ataków dronów. Ukraina jest gotowa dzielić się swoją ekspertyzą w dziedzinie dronów przechwytujących. W zamian chce od Amerykanów dostaw rakiet do systemów obrony powietrznej Patriot, niezbędnych do zestrzeliwania rosyjskich pocisków balistycznych. Według ukraińskiego prezydenta USA i Izrael zużyły więcej tego typu pocisków w ciągu pierwszych trzech dni wojny, niż dostarczono Ukrainie przez cztery lata wojny z Rosją. Czy dla Kijowa wojna na Bliskim Wschodzie jest wyłącznie problemem, czy też szansą na wykorzystanie unikalnych doświadczeń z działań wojennych? I czy wojna z Iranem skłoni Europę do zmiany podejścia do obrony własnego terytorium?
Trwają ataki Iranu na kraje Zatoki Perskiej. Jak wpływa to na wizerunek państw, które od dekad budowały swój prestiż międzynarodowy i bogactwo na przekonaniu, że ten region to oaza stabilności i dobrobytu w niespokojnym świecie?
Po odcięciu dostaw wenezuelskiej ropy na Kubie pogłębia się dramatyczny kryzys gospodarczy. A Donald Trump zapowiada, że gdy tylko zakończy wojnę z Iranem, przyjdzie czas na Kubę. Co na to Kubańczycy?
W Nepalu raper i były mer Katmandu wygrywa wybory rozpisane pół roku po krwawej rewolucji Pokolenia Z. Czy młodzi Nepalczycy zmienią politykę kraju opartą na korupcji i nepotyzmie?
Wysłana w ramach misji DART z Ziemi sonda uderzyła w Dimorphosa, satelitę planetoidy Didymos, zmieniając orbitę, po której cały układ Dimorphos–Didymos poruszał się wokół Słońca. Po co?
A także: Po co prawo międzynarodowe, skoro liczy się tylko siła?
Rozkład jazdy:
(02:34) Jacek Raubo: Wojna z Iranem: szansa czy zagrożenie dla Kijowa?
(32:11) Jakub Sławek: Co kraje Zatoki tracą podczas wojny z Iranem?
(56:29) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Brudna robota
(1:03:10) Podziękowania
(1:11:04) Marcin Pośpiech: Kuba pogrąża się w kryzysie
(1:25:18) Weronika Rokicka: Wybory z Nepalu po rewolucji GEN Z
(1:37:10) Tomasz Rożek: Misja DART: jak chronić Ziemię
(1:57:50) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 14 Mar 2026 - 2h 00min - 836 - Raport na dziś - 11 marca 2026
Grupa G7 poparła wykorzystanie strategicznych rezerw ropy naftowej, aby ograniczyć wzrost cen tego surowca po ataku USA i Izraela na Iran. Praktycznie zamknięta dla frachtowców jest Cieśnina Ormuz, co w praktyce oznacza unieruchomienie około 20 proc. dostaw światowej ropy od początku wojny. Ceny ropy chwilowo spadły po poniedziałkowym oświadczeniu Donalda Trumpa, że „wojna jest już niemal zakończona”, ale następnego dnia odbiły do poziomu ponad 90 dolarów za baryłkę. Spada również cena złota i wzrasta cena dolara. Jak wojna wpływa na rynki finansowe i surowcowe? Jakie są pomysły na uregulowanie bardzo chwiejnej sytuacji na rynkach? I kto za to wszystko zapłaci?
Gość: Piotr Arak
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 11 Mar 2026 - 30min - 835 - Raport o książkach – Sabina Jakubowska „Położne”
A gdyby tak opowiedzieć o historii Polski – od XIX wieku, zaborów, walki o niepodległość, przez dwie wojny światowe, a w końcu stalinizm i PRL – z perspektywy kobiet, akuszerek i położnych?
Bo przecież życie nigdy się nie zatrzymało, nawet w najbardziej dramatycznych momentach historii.
Kobiety rodziły w czasie bombardowań miast, w obozach, w czasie pochodów pierwszomajowych. A to oznacza, że nawet w najgorszych, najciemniejszych czasach była miłość.
Jak rodziło się pod zaborami, jak w dwudziestoleciu międzywojennym, a jak w czasie wojny?
Co się działo na totalitarnej porodówce?
Kolejne systemy polityczne uzurpowały sobie prawo do decydowania o tym, czym jest kobiece ciało i jak wygląda poród.
W tym odcinku Raportu o książkach gości Sabina Jakubowska, autorka dwóch powieści „Akuszerki” i „Położne”, w których opisuje losy kolejnych pokoleń kobiet powołanych do przyjmowania porodów.
Te powieści to hołd dla wiejskich kobiet, akuszerek i położnych, matek, cichych bohaterek historii, wytrwałych i niezłomnych. To opowieść o sile, która nie opiera się na dominacji czy bezwzględności, lecz na empatii.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Sabina Jakubowska
Książka: „Położne” Sabina Jakubowska / Wydawnictwo Relacja
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 09 Mar 2026 - 1h 20min - 834 - Raport o stanie świata - 7 marca 2026
Trwają zmasowane ataki amerykańskie i izraelskie na Iran. Iran odpowiada ostrzałem Izraela i sojuszników Stanów Zjednoczonych w regionie. Izrael dokonuje również bombardowań południowego Libanu, zwłaszcza dzielnic Bejrutu kontrolowanych przez sprzymierzoną z Iranem organizację Hezbollah. Według danych organizacji amerykańskiej zginęło już ponad 1100 Irańczyków. Władze Iranu zapowiadają dalszy opór. Donald Trump zapowiedział, że będzie miał udział w wyborze nowych władz kraju. Sekretarz wojny Pete Hegseth zapowiedział również, że ataki na Iran zostaną wzmożone. Czy faktycznie dojdzie do ataku na Iran ze strony Kurdów stacjonujących w Iraku? Jak obecna sytuacja wpływa na sojuszników Ameryki wciągniętych w wojnę? Czy Amerykanie będą w stanie zapewnić nieskrępowany ruch statków w cieśninie Ormuz, przez którą przepływa znacząca część globalnych dostaw ropy i gazu?
Opozycja w Izraelu jednoznacznie poparła premiera Netanjahu w wojnie z Iranem. Czy Netanjahu uda się uniknąć odpowiedzialności za błędy polityczne i łamanie prawa? Jak wojna z Iranem wpływa na sytuację w Gazie i na Zachodnim Brzegu?
Szwecja poważnie rozważa możliwość ataku ze strony Rosji i przygotowuje na tę ewentualność nie tylko armię, ale także zwykłych obywateli. Na czym polega szwedzka obrona totalna i jak przekłada się ona na działania gmin oraz wspólnot mieszkańców?
Premier Kanady z wizytą w Indiach, Australii i Japonii. „Rozpada się obecny porządek” – mówi Mark Carney. Jak kanadyjski premier zamierza budować suwerenność swojego kraju w czasach Donalda Trumpa?
Na igrzyskach paraolimpijskich we Włoszech po raz pierwszy od ponad dekady sportowcy z Rosji i Białorusi wystąpią pod własnymi flagami. Czy to jest początek końca bojkotu sportowego Rosji? Dlaczego władze sportowe decydują się na ten krok?
Rozkład jazdy:
(03:04) Łukasz Fyderek: Wojna USA i Izraela z Iranem
(30:13) Agnieszka Zagner: W Izraelu poparcie dla wojny
(50:43) 6. urodziny Raportu
(53:09) Podziękowania
(59:29) Marcin Żyła: Totalna obrona Szwecji
(1:17:36) Marcin Gabryś: Kanada: strategia na czas Trumpa
(1:35:02) Michał Banasiak: Koniec bojkotu Rosji w sporcie?
(2:01:32) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 07 Mar 2026 - 2h 03min - 833 - Raport o sztucznej inteligencji - Czy AI może zabić człowieka? O sztucznej inteligencji na wojnie.
🔵 Czy prywatna firma technologiczna może powiedzieć „nie” armii Stanów Zjednoczonych? I dlaczego to robi? W ostatnich tygodniach szerokim echem odbił się spór między firmą Anthropic a Pentagonem. Departament Obrony chciał uzyskać prawo do nieograniczonego wykorzystania modeli AI tej firmy we wszystkich „zgodnych z prawem celach”, w tym także w kontekście autonomicznej broni i masowej analizy danych. Szef firmy, Dario Amodei, twierdzi jednak, że są granice, których jego firma nie chce przekraczać. Czy to rzeczywiście spór o etykę i bezpieczeństwo obywateli, czy raczej początek walki o kontrolę nad jedną z najważniejszych technologii XXI wieku?
⚔️🛰️ W 11. odcinku „Raportu o SI” przyglądamy się temu, jak sztuczna inteligencja zmienia oblicze wojny. Czy algorytmy mogą decydować o życiu i śmierci na polu bitwy? I kto ponosi odpowiedzialność, gdy autonomiczny system podejmie błędną decyzję?
🇨🇴 Przenosimy się także do Kolumbii. W Bogocie powstaje właśnie system AI, który ma pomóc zrozumieć historię jednego z najdłuższych konfliktów zbrojnych na świecie. Profesor Luis Gabriel Moreno Sandoval tworzy narzędzie oparte na archiwach Komisji Prawdy, które pozwala prowadzić dialog z dokumentami i świadectwami ofiar wojny. Czy sztuczna inteligencja może pomóc społeczeństwom mierzyć się z przeszłością?
📱❌ A w „Rubryce aktualnościowej” o dezinformacji. Kilka minut po tym, jak Donald Trump ogłosił rozpoczęcie operacji militarnej przeciwko Iranowi, platformę X zalała fala fałszywych informacji. Stare nagrania podawano jako relacje na żywo, sceny z gier wideo jako obrazy z pola walki, a wygenerowane przez AI zdjęcia przedstawiano jako skutki ataków. Jak dezinformacja zmienia dziś przebieg wojen? I czy są sposoby, żeby się przed nią bronić?
Goście:
🟢 Tomasz Darmoliński – analityk z Fundacji Żelazny zajmujący się wykorzystaniem sztucznej inteligencji w wojsku
🟢 Piotr Kaszuwara - korespondent Telewizji Polskiej i Radia 357 w Kijowie
🟢 Alan Rozenshtein – prawnik z Uniwersytetu Minnesoty specjalizujący się w prawie bezpieczeństwa narodowego i technologii
🟢 Klaudia Klonowska – badaczka prawa międzynarodowego i nowych technologii z Sciences Po w Paryżu
🟢 Luis Gabriel Moreno Sandoval – profesor z Pontificia Universidad Javeriana pracujący nad systemem AI dokumentującym kolumbijski proces pokojowy
Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Marcin Żyła
Krzysztof Tubilewicz (Radio 357)
Katarzyna Pasierbik (Radio 357)
Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(02:15) Piotr Kaszuwara: Relacja z Ukrainy
(14:25) Tomasz Darmoliński: Jak AI zmienia wojnę
(44:18) Spór między Anthropic a Pentagonem: kto ma rację?
(54:53) Reportaż z Kolumbii: czy AI może służyć pojednaniu?
(1:06:48) Mateusz Chrobok: O dezinformacji w świecie wojny
(1:10:23) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 05 Mar 2026 - 1h 11min - 832 - Raport na dziś - 4 marca 2026
W piątym dniu amerykańsko-izraelskiej wojny z Iranem w Teheranie celem nalotów są budynki rządowe i służb bezpieczeństwa. Izrael bombarduje też południowy Liban. Zaatakowany Iran odpowiada w całym regionie – jego celem jest infrastruktura cywilna państw Zatoki Perskiej, a także saudyjskie pola naftowe. Ruch tankowców przez cieśninę Ormuz został praktycznie wstrzymany, na co giełdy w Azji zareagowały kilkuprocentowymi spadkami indeksów. Powołując się na względy organizacyjne na razie przełożono początek trzydniowych uroczystości pogrzebowych Alego Chameneiego; syn ajatollaha, 56-letni Mojtaba Chamenei, jest wskazywany na jego następcę. Według Czerwonego Półksiężyca w Iranie zginęło już 787 cywilów. Konsekwencje wojny dotyczą już relacji między państwami na całym świecie. Rosja i Chiny potępiają atak na Iran wyłącznie słownie. Nie ma jednak wątpliwości, że wojna przysłuży się kremlowskiej propagandzie.
Jak i dlaczego wojna rozszerza się na cały Bliski Wschód? Czy zdziesiątkowana przez naloty irańska władza może się odrodzić pod nowym przywództwem? Oraz jakie będą skutki tego konfliktu dla stosunków międzynarodowych, a zwłaszcza dla Rosji oraz wojny w Ukrainie?
Gość: Agnieszka Bryc
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 04 Mar 2026 - 41min - 831 - Raport o książkach – O muzyce i literaturze opowiadają Marita Albán Juárez i José Manuel Albán Juárez (Manolo)
Jak przetłumaczyć literaturę na język muzyki? Jak muzyka inspiruje i wybrzmiewa w wielkich literackich dziełach?
Gośćmi tego odcinka Raportu o książkach są Marita Albán Juárez i José Manuel Albán Juárez, czyli Manolo – duet rodzinno-artystyczny, bo prywatnie są bratem i siostrą, a zawodowo muzykami.
Na 6. urodzinach Raportu o stanie świata, które świętować będziemy już bardzo niedługo, bo 7 marca, zagrają koncert zatytułowany „Realismo Mágico”.
Zapraszam państwa na rozmowę o wielkiej miłości do literatury i muzyki. O dorastaniu w latynoamerykańskim domu w latach 80. w Szczecinie. O znajdowaniu siły w inności. I o tym, jaka to szkoda, że współczesne społeczeństwa nie czerpią z muzyki, którą ubogaca różnorodność, i nie są jak literatura, w której nie ma granic.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Goście: Marita Albán Juárez i José Manuel Albán Juárez (Manolo)
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 02 Mar 2026 - 1h 06min - 830 - Raport o stanie świata - 1 marca 2026
W sobotę rano naszego czasu siły Stanów Zjednoczonych i Izraela uderzyły w cele w Iranie. Zaatakowane zostały obiekty w 24 z 32 prowincji Iranu. Zabity został najwyższy przywódca duchowy Iranu, ajatollah Chamenei. Zginęli także dowódca Korpusu Strażników Rewolucji, szef sztabu armii, minister obrony, szef wywiadu oraz wielu innych wysokich rangą irańskich dowódców. Według Czerwonego Półksiężyca do godzin popołudniowych w sobotę w Iranie zginęło około 200 osób, a 700 odniosło rany.
Iran odpowiedział atakami z wykorzystaniem pocisków balistycznych na cele USA i ich sojuszników w regionie: Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Katarze, Bahrajnie, Jordanii i Kuwejcie. Iran twierdzi, że ostrzelał pięć baz amerykańskich w regionie oraz trafił w lotniskowiec USS „Abraham Lincoln”. Amerykanie potwierdzili, że trzej amerykańscy żołnierze zginęli, i zdementowali informację o trafieniu lotniskowca. W atakach na Abu Zabi i Dubaj zginęły co najmniej trzy osoby, a kilkadziesiąt zostało rannych. Izrael twierdzi, że od soboty Iran wystrzelił w jego kierunku 150 pocisków; większość została przechwycona bądź spadła na tereny niezamieszkane. Jedna osoba zginęła po ataku na budynek mieszkalny w Tel Awiwie, a co najmniej dziewięć – w ataku na budynek w mieście Beit Szemesz.
Donald Trump powiedział, że celem ataku jest zapewnienie, by Iran nigdy nie wszedł w posiadanie broni jądrowej. Prezydent wezwał również Irańczyków, by przejęli kontrolę nad państwem. Beniamin Netanjahu powiedział, że celem operacji podjętej przez Izrael i USA jest „usunięcie zagrożenia egzystencjalnego, jakie stanowi terrorystyczny reżim w Iranie”. Premier Izraela wezwał Irańczyków, by „uwolnili się z pęt tyranii”.
Prezydent Putin nazwał zabicie ajatollaha Chameneiego „cynicznym” morderstwem, które gwałci wszelkie normy ludzkiej moralności i prawa międzynarodowego. Na specjalnym posiedzeniu Rady Bezpieczeństwa ONZ sekretarz generalny António Guterres wezwał do powrotu do negocjacji. Chiny wezwały USA do zaprzestania działań przeciwko Iranowi. Do powstrzymania eskalacji nawoływali prezydent Francji, premier Hiszpanii oraz przewodnicząca Komisji Europejskiej. Poparcie dla działań USA wyraził premier Australii; również rząd brytyjski podkreślił, że Iran nie może zostać dopuszczony do posiadania broni jądrowej.
Dlaczego Trump zdecydował się teraz na ten atak? Czy amerykańsko-izraelska operacja może doprowadzić do zmiany reżimu w Iranie? Jak zostanie ona odebrana przez środowisko MAGA? Jak zareagują sami Irańczycy, którzy w styczniu wystąpili przeciw teokratycznej władzy, płacąc za to ogromną cenę krwi? I czy ta operacja jest kolejnym sukcesem politycznym Benjamina Netanjahu?
Goście: Krzysztof Strachota i Marcin Fatalski
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sun, 01 Mar 2026 - 54min - 829 - Raport o stanie świata - 28 lutego 2026
Mimo rozmów dyplomatów z Teheranu i Waszyngtonu w Genewie i zapowiadanego ponownego spotkania doszło do wspólnego ataku USA i Izraela na Iran. Eksplozje słychać w Teheranie i nie tylko, a Donald Trump ogłosił, że celem operacji jest eliminacja bezpośrednich zagrożeń ze strony irańskiego reżimu.
Tymczasem w Ameryce coraz bliżej cząstkowych wyborów do Kongresu, a poparcie dla prezydenta spada — i to nie tylko w dziedzinie polityki migracyjnej. Trump, po niekorzystnym dla siebie orzeczeniu Sądu Najwyższego, kontratakuje w sprawie ceł.
Czy konflikt na Bliskim Wschodzie może się jeszcze bardziej rozszerzyć?
Co oznacza decyzja Sądu Najwyższego i dlaczego Kongres wychodzi z ostatnich dni wzmocniony?
A także: czy Republikanie stracą Teksas?Cztery lata temu rozpoczęła się pełnoskalowa wojna Rosji z Ukrainą. Jak zmieniła państwa sąsiednie? I czy w polityce empatia musi wykluczać zdecydowanie? Gościem specjalnym „Raportu” jest Sanna Marin, była premier Finlandii.
Po zabójstwie prawicowego działacza we Francji podnoszą się żądania delegalizacji niektórych ugrupowań skrajnie lewicowych. Za dwa tygodnie wybory lokalne, za rok — prezydenckie. Dlaczego atmosfera sprzyja tu radykalizacji?
Hiszpania legalizuje pobyt pół miliona migrantów. Premier Pedro Sánchez tłumaczy, że kraj potrzebuje ich na rynku pracy. A co na to mieszkańcy — ci dotychczasowi i ci nowo przybyli?
Sąd w Innsbrucku uznał za winnego mężczyznę, który, twierdząc, że zejście po pomoc to jedyny sposób na uratowanie życia partnerki, opuścił ją pod szczytem najwyższej góry Austrii. Dlaczego ten wyrok jest ważny? Czym — nie tylko w górach — są zaufanie i odpowiedzialność?
W programie także o politycznych wygnańcach oraz o powrotach z wygnania — tych wyczekiwanych i tych nie do końca.
Rozkład jazdy:
(02:51) Andrzej Kohut: Po co Iran Amerykanom
(24:57) Sanna Marin: Europie brakło pewności siebie
(51:14) Grzegorz Dobiecki: Świat z boku - Powrót króla
(57:52) Podziękowania
(1:04:39) Agnieszka Zielińska: Sánchez idzie pod prąd
(1:18:37) Joanna Nowicka: Francja: stan przedrewolucyjny
(1:39:32) Jan Gąsienica Roj: Dlaczego w górach tak trudno oceniać
(1:54:36) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 28 Feb 2026 - 1h 56min - 828 - Raport na dziś - 25 lutego 2026
Prezydent Meksyku Claudia Sheinbaum powiedziała, że w Meksyku przywracany jest spokój, nie ma zagrożenia dla organizacji finałów mistrzostw świata i wszelkie gwarancje bezpieczeństwa są zapewnione. Tymczasem policja ściga 23 skazanych, którzy uciekli z więzienia w Puerto Vallarta w stanie Jalisco, gdzie w niedzielę Kartel Nowego Pokolenia Jalisco (CJNG) dokonał odwetowych ataków po zabiciu przez siły bezpieczeństwa szefa kartelu Nemesia Oseguery Cervantesa, znanego jako El Mencho. Członkowie gangu dokonywali blokad dróg, podpalali samochody i obiekty użyteczności publicznej. W starciach kartelu z siłami bezpieczeństwa zginęło ponad 70 osób, w tym 25 członków sił bezpieczeństwa. El Mencho był jednym z najbardziej poszukiwanych gangsterów na świecie, a jego kartel uznawany jest za największy w Meksyku.
Jak meksykańskim siłom bezpieczeństwa udało się go namierzyć? Dlaczego właśnie teraz doszło do tej operacji? Czy przyczyni się ona do osłabienia gangów narkotykowych w Meksyku, czy Meksykanów czeka wzrost przemocy przed rozpoczynającym się piłkarskim mundialem, którego mecze mają być rozegrane również w stolicy stanu Jalisco, Guadalajarze?
Gość: Piotr Chomczyński
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 25 Feb 2026 - 34min - 827 - Raport o książkach – Santiago Roncagliolo „Rok, w którym narodził się diabeł”
Santiago Roncagliolo, znakomity peruwiański pisarz, w tym odcinku Raportu o książkach zabiera nas do świata „gotyckiego realizmu magicznego” XVII-wiecznej Limy. Do czasów, kiedy racjonalność „nie została jeszcze wynaleziona”, a wszystko było dziełem Boga albo diabła.
„Rok, w którym narodził się diabeł” to nie tylko porywająca powieść historyczna, ale także literacki klucz do zrozumienia współczesności.
Bo czy procesy czarownic nie trwają do dziś?
Czy sankcjonowanie sprawiedliwości przez przemoc, na wzór XVII-wiecznych praktyk trybunału Świętej Inkwizycji, nie nęci współczesnych dyktatorów?
Gdzie leży granica między cudem a czarami?
Czy klasztory były „wolną republiką kobiet” i kim były tzw. „punkowe zakonnice”?
A w końcu – czym jest historia? Drobiazgowym archiwizowaniem przeszłości czy opowieścią o teraźniejszości?
A może jedno nie wyklucza drugiego?
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Santiago Roncagliolo
Książka: Santiago Roncagliolo, „Rok, w którym narodził się diabeł”, przekład: Tomasz Pindel, wydawnictwo ArtRage
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 23 Feb 2026 - 1h 22min - 826 - Raport o stanie świata - 21 lutego 2026
Donald Trump mianował nowego szefa Rezerwy Federalnej. Poprzedni nie obniżał stóp procentowych, co Trump traktował jako sabotowanie polityki gospodarczej rządu. Przez ostatni rok wiele krajów decydowało się lokować swoje rezerwy w inne inwestycje niż dolar, powstają alternatywne wobec amerykańskich systemy płatności i rozliczeń walutowych. Europa szuka możliwości budowania suwerenności finansowej. Czy i dla kogo euro albo chińskie renminbi może być alternatywą dla amerykańskiej waluty? Czy nieprzewidywalna polityka Trumpa doprowadzi do upadku dominacji dolara w globalnej wymianie handlowej, a może pogłoski o śmierci zielonej waluty są nieco przesadzone?
Policja angielska aresztowała byłego księcia Andrzeja pod zarzutem popełnienia przestępstwa podczas pełnienia funkcji publicznej. Chodzi o ujawnienie Jeffreyowi Epsteinowi informacji w czasach, gdy Andrzej pełnił rolę przedstawiciela handlowego Zjednoczonego Królestwa. Czy to aresztowanie to dowód, że prawo na Wyspach działa wobec wszystkich?
Szwecja uważa pomoc Ukrainie i wywieranie presji na Rosję za naczelne priorytety swojej polityki zagranicznej. Jak Szwedzi szykują się na wojnę z Rosją i jakie miejsce w tych przygotowaniach zajmuje Polska?
Po niedawnym zwycięstwie wyborczym Sanae Takaichi rośnie napięcie w stosunkach między Chinami a Japonią. Chiny uderzają sankcjami w gospodarkę Japonii, a nowa premier zapowiada zmianę pacyfistycznej konstytucji kraju. Dokąd prowadzi ten spór?
Kończą się igrzyska w Mediolanie i Cortinie d’Ampezzo. Czym są dziś takie imprezy jak igrzyska olimpijskie: wydarzeniem sportowo-społecznym, spektaklem medialnym czy polem kontrowersji politycznych?
Rozkład jazdy:
(03:00) Ignacy Morawski: Czy to koniec dominacji dolara?
(28:17) Mateusz Mazzini: Były książę Andrzej aresztowany
(47:44) Podziękowania
(54:42) Marcin Żyła: Szwecja szykuje się na wojnę
(1:10:34) Michał Bogusz: Spór Chiny–Japonia
(1:24:33) Mirosław Żukowski: Igrzyska jako spektakl
(1:54:21) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Sat, 21 Feb 2026 - 1h 56min - 825 - Raport o sztucznej inteligencji – Kiedy przestaniemy pracować?
🔵 Sztuczna inteligencja obiecuje nam większą produktywność, krótszy czas pracy, a może nawet świat, w którym praca stanie się opcjonalna. Ale czy rzeczywiście zmierzamy w stronę powszechnego dobrobytu, czy raczej w stronę niepewności i napięć społecznych? Czy AI przyniesie nam więcej wolnego czasu, czy tylko więcej niepokoju? I kto zapłaci cenę za przyspieszenie?
✈️📱 W dziesiątym odcinku „Raportu o sztucznej inteligencji” wyruszamy między innymi do Libanu. Do Bejrutu, który jeszcze niedawno był pod ostrzałem, a dziś w zniszczonych dzielnicach młodzi uchodźcy uczą się naprawiać telefony i korzystać z ChataGPT tak, jakby był ich codziennym narzędziem pracy. Dla Abdula i Tarika AI to nie abstrakcyjny wymysł z Doliny Krzemowej, ale realna pomoc w zdobywaniu kompetencji i pieniędzy. Czy nowa technologia może wyrwać kogoś z biedy i zmienić państwo?
👩🏫 Rozmawiamy z przedsiębiorcą Husseinem Zeidem, który tworzy przestrzeń coworkingową w obozie uchodźców i przekonuje, że sztucznej inteligencji nie wolno demonizować ani zakazywać w szkołach. Jednocześnie pytamy, czy kraje zmagające się z kryzysem energetycznym i politycznym są w stanie realnie skorzystać na rewolucji AI, czy raczej zostaną jej peryferiami.
🎙️ W odcinku usłyszymy także głos argentyńskiego aktora dubbingowego Alejandro Graue, który stracił pracę na rzecz sztucznego głosu. Jego historia pokazuje, że dla części branż rewolucja już się zaczęła. Czy to zapowiedź masowych zmian, o których ostrzega między innymi Dario Amodei z Anthropic, czy raczej tymczasowy trend, jak uważa znany ekonomista i gość RoSI Carl Benedikt Frey?
📉🆕 W „Rubryce aktualnościowej” przyglądamy się premierze narzędzi takich jak Claude Code i Cowork, które wywołały gwałtowne spadki w sektorze technologicznym. Czy AI zaczyna „pożerać” własną branżę? Czy inwestorzy rzeczywiście zobaczyli przyszłość bez tzw. „białych kołnierzyków”, czy tylko ulegli panice?
Goście:
🟢 Carl Benedikt Frey – ekonomista, autor książki „How Progress Ends”, z Oxford Internet Institute
🟢 Hussein Zeid – libański przedsiębiorca i założyciel QUAD Digital Media
🟢 Alejandro Graue – aktor dubbingowy z Ameryki Łacińskiej
🟢 Mateusz Chrobok – ekspert ds. technologii i cyberbezpieczeństwa, współautor „Rubryki aktualnościowej”Lektorzy:
Dariusz Rosiak
Agata Kasprolewicz
Krzysztof Tubilewicz (Radio 357)
Artur Gaweł (Radio 357)
Paulina Kozion (Radio 357)
Paweł Drozd (Brzmienie świata z lotu Drozda)Partnerem tego odcinka jest Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych (PJATK)
Rozkład jazdy:
(01:28) Reportaż z Libanu: czy AI może wyrwać z biedy i dać nowe możliwości pracy?
(17:54) Carl Benedikt Frey: jak AI wpłynie na rynek pracy
(47:47) Alejandro Graue: jak straciłem pracę przez AI
(53:30) Mateusz Chrobok: kiedy przestaniemy pracować? a może będziemy pracować jeszcze więcej?
(1:28:25) Do usłyszenia
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Thu, 19 Feb 2026 - 1h 29min - 824 - Raport na dziś - 18 lutego 2026
Specjalny przedstawiciel USA Steven Witkoff powiedział, że rozmowy między Rosją a Ukrainą przyniosły znaczący postęp. Dziś drugi dzień spotkania w Genewie. Prezydent Zełenski uznał w wywiadzie, że to niesprawiedliwe, iż prezydent Trump oczekuje od Ukrainy ciągłych kompromisów, a „pokój nie zostanie osiągnięty poprzez przekazanie zwycięstwa Rosji”. Zbliża się czwarta rocznica wybuchu pełnoskalowej agresji Rosji na Ukrainę. Na razie niewiele wskazuje na przełom w negocjacjach. Na froncie utrzymuje się sytuacja patowa: Ukraińcy dokonują ataków w obwodzie zaporoskim i dniepropetrowskim, Rosjanie nie są zdolni przełamać linii frontu pod Pokrowskiem. Trwają rosyjskie ataki na infrastrukturę krytyczną, zwłaszcza energetyczną i kolejową. Tysiące ludzi są pozbawione prądu i ogrzewania.
Czemu i komu służą rozmowy w Genewie? Czy Amerykanie prą do osiągnięcia porozumienia za wszelką cenę przed wyborami połówkowymi w Waszyngtonie? I jak na tę presję odpowiedzą europejscy sojusznicy Ukrainy?
Gość: Wojciech Konończuk
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Wed, 18 Feb 2026 - 33min - 823 - Raport o książkach – Kaja Gucio o „Wymieraniu Ireny Rey” Jennifer Croft
Ta powieść nie mieści się w żadnej pojedynczej szufladce.
Przewrotna, zabawna, dezorientująca i zaskakująca jest gatunkowym patchworkiem kryminału, satyry, horroru ekologicznego i rozprawki nad sensem literackiego przekładu.
Jennifer Croft, znana w Polsce przede wszystkim jako autorka angielskich przekładów prozy Olgi Tokarczuk, pisze o tym, jak ośmioro tłumaczy przyjeżdża z różnych stron świata do położonego w sercu Puszczy Białowieskiej domu należącego do słynnej pisarki Ireny Rey. Mają wspólnie pracować nad przekładem jej nowego, wyczekiwanego dzieła. Ale wkrótce okazuje się, że ich głównym zadaniem będzie nie praca nad tekstem, lecz śledztwo w sprawie zaginięcia ich ukochanej autorki.
„Wymieranie Ireny Rey” to literacko porywająca opowieść o skomplikowanej, niejednoznacznej, pełnej napięć relacji tłumacza z autorem, w której niczym w gabinecie luster odbijają się pytania o sens władzy autorytetu i poszukiwanie wolności.
To tylko kilka propozycji pytań, które mogą pojawić się w czasie lektury powieści Jennifer Croft, bo każdy czytelnik odnajdzie w niej coś własnego.
Prowadzenie: Agata Kasprolewicz
Gość: Kaja Gucio
---------------------------------------------
Raport o stanie świata to audycja, która istnieje dzięki naszym Patronom, dołącz się do zbiórki ➡️ https://patronite.pl/DariuszRosiak
Subskrybuj newsletter Raportu o stanie świata ➡️ https://dariuszrosiak.substack.com
Koszulki i kubki Raportu ➡️ https://patronite-sklep.pl/kolekcja/raport-o-stanie-swiata/ [Autopromocja]
Mon, 16 Feb 2026 - 1h 08min
Podcasts semelhantes a Raport o stanie świata Dariusza Rosiaka
Podcast Wojenne Historie Historia II wojny światowej- Ks. Piotr Pawlukiewicz Ks. Piotr Pawlukiewicz
- WojewódzkiKędzierski Kuba Wojewódzki, Piotr Kędzierski
- Mellina Marcin MELLER
- Psychologia, którą warto znać Mirosław Brejwo
- Brzmienie Świata z lotu Drozda Paweł Drozd
- Podkast amerykański Piotr Tarczyński i Łukasz Pawłowski
- Wywiad rzeka w Jedynce Polskie Radio S.A.
- Przemek Górczyk Podcast Przemek Górczyk
- Słuchowisko w Radiu Lublin Radio Lublin
- Radio Naukowe Radio Naukowe - Karolina Głowacka
- Lubelskie Skarby Radio Wnet
- Podcast Historyczny Rafał Sadowski
- Historia dla dorosłych RMF FM
- Misja specjalna RMF FM
- Nauka To Lubię Tomasz Rożek
- Żurnalista - Rozmowy bez kompromisów zurnalistapl
- Gość Radia ZET Beata Lubecka
- Poranna rozmowa w RMF FM RMF FM
- Radio Wnet Radio Wnet
- DUDEK o polityce prof. Antoni Dudek i Super Exspress
- ZET jak Zbrodnia Radio ZET
- Express Biedrzyckiej Kamila Biedrzycka
- OSW - Ośrodek Studiów Wschodnich Ośrodek Studiów Wschodnich
- Stan Wyjątkowy Onet
- 7. Dzień Tygodnia w Radiu ZET Radio ZET
- Dział Zagraniczny Maciej Okraszewski
- Za Rubieżą. Historia i polityka Miłosz Szymański
- Fakty w RMF FM RMF FM
- Global News Podcast BBC World Service
- Popołudniowa rozmowa w RMF FM RMF FM
- La Disco Italiana Radio Padova
- Lanz + Precht ZDF, Markus Lanz & Richard David Precht
- Strefa Wpływów Polskie Radio S.A.
- El Cartel de La Mega RCN Radio
- Puls Tygodnia Dla Dorosłych Radiowcy Bez Cenzury
- Эхо Москвы Feed Master by Umputun
