Ιστορία μιας πόλης

Το Ιερό της Αφροδίτης μεταξύ Αθήνας και Ελευσίνας υπήρξε τόπος στάσης και λατρείας των ταξιδιωτών προς την Ελευσίνα. Η αρχαιολόγος Ευσταθία (Έφη) Ανέστη παρουσιάζει την ιστορία, τα ευρήματα και τη σημασία ενός από τα πιο ξεχωριστά αλλά λιγότερο γνωστά ιερά της αρχαίας Αττικής.

Το νοσοκομείο «Η Σωτηρία» υπήρξε για περισσότερο από έναν αιώνα σύμβολο του αγώνα κατά της φυματίωσης. Σήμερα, το ομώνυμο μουσείο διατηρεί ζωντανή αυτή την ιστορία μέσα από αντικείμενα, αρχεία και μαρτυρίες. Μαζί με την ιστορικό και μουσειολόγο Ασημίνα Γρηγορίου ανακαλύπτουμε την ιδιαίτερη κληρονομιά του.

Ο επίκουρος καθηγητής Μουσειολογίας Στέλιος Λεκάκης μιλά για το παρελθόν του νησιού, όπου το φυσικό περιβάλλον, η αγροτική δραστηριότητα και οι προφορικές παραδόσεις συνδιαμορφώνουν ένα ενιαίο σύνολο.

Το μοναστήρι, με τα σχεδόν χίλια χρόνια της ιστορίας του, είναι Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Η αρχαιολόγος Καλλιόπη Φλώρου μιλά για την αρχιτεκτονική του αξία, τις μετατροπές του μέσα στα χρόνια καθώς και τη σπουδαιότητα των ψηφιδωτών του.

Στα νερά της Αργολίδας εντοπίστηκε βυθισμένο ένα πλοίο της Εποχής του Χαλκού, που έφερε στο φως στοιχεία για το θαλάσσιο εμπόριο στο προϊστορικό Αιγαίο. Ο ναυτικός αρχαιολόγος Χρήστος Αγουρίδης μιλά για την ανακάλυψη, τη μελέτη και την ερμηνεία των ευρημάτων.

Το 2008, μια σωστική ανασκαφή στο Καματερό αποκάλυψε ένα σημαντικό ρωμαϊκό νεκροταφείο. Η αρχαιολόγος Σταματία Κατσανδρή μιλά για τα ευρήματα, τη σημασία τους για την ιστορία της Δυτικής Αττικής και τις προκλήσεις της αρχαιολογικής έρευνας μέσα σε μια σύγχρονη πόλη.

Ένας από τους σημαντικότερους παλαιοντολογικούς τόπους της Ευρώπης βρίσκεται στην Ανατολική Αττική και αποκαλύπτει έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο που υπήρχε πριν από εκατομμύρια χρόνια.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αχιλλέα Χεκίμογλου, που ως δημοσιογράφος είχε αναλάβει το ρεπορτάζ του υπουργείου Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, για την ιστορία της γραμμής Αθήνα - Πειραιά. Μήπως τα διλήμματα του τότε, οι χρεοκοπίες και οι κρίσεις μοιάζουν πολύ με αυτά που αντιμετωπίζουμε σήμερα;

Λίγα μίλια από τον Πόρο, η μικρή βραχονησίδα Μόδι έκρυβε για τρεις χιλιάδες χρόνια ένα από τα σημαντικότερα μυκηναϊκά ναυάγια του Αιγαίου. Ο ειδικός στη Ναυτική Αρχαιολογία Χρήστος Αγουρίδης «βουτά» στην ιστορία μιας ανακάλυψης που ίσως αλλάξει όσα γνωρίζαμε για το τέλος της μυκηναϊκής εποχής.

Από τις θρυλικές συγκεντρώσεις της δεκαετίας του ’80 μέχρι τις υβριδικές διαμαρτυρίες της ψηφιακής εποχής, η Αθήνα δεν είναι απλώς μια πρωτεύουσα· είναι μια σκηνή όπου η πολιτική γράφεται στον δρόμο. Η Λαμπρινή Ρόρη ξετυλίγει το νήμα μιας πόλης που μαθαίνει να διαφωνεί, να διεκδικεί και να θυμάται, πάντα συλλογικά.

Οι αρχαιολόγοι Ευσταθία (Έφη) Ανέστη και Ειρήνη Σβανά μιλούν για τις μεγάλες ανασκαφές της Ιεράς Οδού κατά τη διάνοιξη του μετρό και τα σπουδαία ευρήματα που ήρθαν στο φως κατά μήκος της αρχαίας Ιεράς Οδού, του δρόμου που ένωνε την Αθήνα με την Ελευσίνα και τα Ελευσίνια Μυστήρια.

Κρυμμένο στους λόφους της Αττικής, το Σπήλαιο Κουβαρά δεν είναι απλώς ένας αρχαιολογικός χώρος. Είναι ένα παράθυρο στις ζωές των πρώτων ανθρώπων που έζησαν στην περιοχή. Από ταφές και εργαλεία μέχρι ίχνη πρώιμων δικτύων επικοινωνίας, κάθε εύρημα φωτίζει ένα κομμάτι της προϊστορίας που μέχρι πρόσφατα παρέμενε άγνωστο. Ο αρχαιολόγος Φάνης Μαυρίδης εξηγεί.

Νέες φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή ανοίγουν ένα δύσκολο πεδίο: τι σημαίνει να βλέπουμε την Ιστορία μέσα από το βλέμμα εκείνου που ασκεί τη βία; O ιστορικός Βαλεντίν Σνάιντερ εξηγεί.

Στην Αράχωβα, ο εορτασμός του Αγίου Γεωργίου δεν είναι απλώς ένα πανηγύρι. Είναι μια τελετουργία όπου η πίστη, η ιστορία και η συλλογική μνήμη γίνονται ένα. Ο λαογράφος Πάρης Ποτηρόπουλος εξερευνά το «Πανηγυράκι» και θέτει το ερώτημα: πρόκειται για μια βιωμένη παράδοση ή για μια σύγχρονη αναπαράσταση που προσαρμόζεται στο σήμερα;

Από τους λαχανοντολμάδες μέχρι την «πειραγμένη» κουζίνα και το ντελίβερι, το φαγητό στην Αθήνα δεν είναι απλώς γεύση: είναι ιστορία, ταυτότητα και τρόπος ζωής.

Πώς βίωνε η Αθήνα τη Μεγάλη Εβδομάδα πριν μεταμορφωθεί σε σύγχρονη μητρόπολη; O ερευνητής λαογραφίας Πάρης Ποτηρόπουλος ανασυνθέτει το πασχαλινό τοπίο μιας άλλης εποχής.

Πώς ένας υπαίθριος ιερός χώρος μετατράπηκε σε ένα από τα σημαντικότερα μνημειακά συγκροτήματα της αρχαιότητας; Και τι μας αποκαλύπτει η εξέλιξη της Δωδώνης για τη σχέση ανάμεσα στην εξουσία, τη λατρεία και την κοινωνική ζωή; Η δρ. Βαρβάρα Ν. Παπαδοπούλου μας ξεναγεί στον χώρο.

Πόσο βαθιά μπορεί να ριζώσει ένας μύθος σε μια πόλη; Μπορεί μια θεότητα να ταξιδέψει μαζί με τους αποίκους και να γίνει μέρος της πολιτικής και συλλογικής τους ταυτότητας; Ο καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας Δημήτρης Δαμάσκος εξηγεί.

Μπορεί ένα δέντρο να δίνει χρησμούς; Ποιοι άνθρωποι ταξίδευαν μέχρι την Ήπειρο για μια απάντηση από τον θεό; Και τι μας λένε σήμερα τα μικρά μολύβδινα ελάσματα για τους φόβους και τις ελπίδες τους; Η Βαρβάρα Παπαδοπούλου απαντά.

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένας εμβληματικός αρχαιολογικός τόπος ούτε ένα όνομα που πυροδοτεί ιστορικούς συνειρμούς. Είναι ένα σύνθετο πεδίο όπου το ποτάμι, το βουνό, τα τείχη και οι διαδοχικές κατοικήσεις αφηγούνται μια ιστορία αιώνων. Ο αρχαιολόγος Δημήτρης Δαμάσκος μιλά για τη γεωγραφία, τη στρατηγική σημασία και τα ανοιχτά ερωτήματα που εξακολουθεί να θέτει η αρχαία Αμφίπολη.

Πώς μια λύση «έκτακτης ανάγκης» μετατρέπεται σε πολιτιστική κληρονομιά; Μπορούν τα προσφυγικά να αποτελέσουν πρότυπο για το μέλλον της κατοικίας; H καθηγήτρια Ιστορίας και Θεωρίας της Αρχιτεκτονικής Αμαλία Κωτσάκη εξηγεί.

Η αρχαία Αθήνα που γνωρίζουµε σήµερα είναι λευκή, όµως η πόλη των κλασικών χρόνων ήταν γεµάτη χρώµα. Η αρχαιολόγος και ιστορικός Χαρίκλεια Μπρεκουλάκη σε αυτό το επεισόδιο του πόντκαστ «Ιστορία μιας πόλης» εξηγεί ότι οι αρχαίες πηγές, η πολυχρωµία της γλυπτικής και τα µνηµεία της Ακρόπολης µάς επιτρέπουν να ανασυνθέσουµε έναν κόσµο όπου το χρώµα είχε αισθητική, τεχνική και βαθιά συµβολική σηµασία.

Ένα μαρμάρινο κεφάλι αγοριού από τη ρωμαϊκή Αθήνα, με έναν σταυρό χαραγμένο στο μέτωπο, αφηγείται μια σπάνια ιστορία επιβίωσης. Πώς ένα αρχαίο, «ειδωλολατρικό» γλυπτό δεν καταστράφηκε, αλλά επανερμηνεύτηκε και απέκτησε νέα σημασία μέσα στους αιώνες;

Ο Ψυχρός Πόλεμος δεν εκτυλίχθηκε μόνο σε χάρτες και διπλωματικές αίθουσες. Στην Αθήνα του ’50 και του ’60 περνούσε και από συναυλίες, εκθέσεις, θεατρικές σκηνές και βραδιές τζαζ στο κέντρο της πόλης.

Όταν σκεφτόμαστε τις Κυκλάδες, το μυαλό μας ταξιδεύει συνήθως χιλιάδες χρόνια πίσω, στον προϊστορικό κυκλαδικό πολιτισμό. Κι όμως, στα ίδια νησιά, αιώνες αργότερα, έζησαν άνθρωποι της βυζαντινής εποχής που άφησαν το αποτύπωμά τους χαραγμένο στην πέτρα.

Ποια είναι η ιστορία πίσω από το πρώτο «χριστουγεννιάτικο δέντρο» στην Ελλάδα και τι διαφορετικό έχει από το σημερινό στολισμένο έλατο; Τι ιστορίες έχουν να αφηγηθούν τα καραβάκια και οι ξύλινες εκκλησίες που στόλιζαν σε άλλα μέρη της χώρας; Η Μαίρη Βέργου, επιμελήτρια του Μουσείου Παιχνιδιών του Μουσείου Μπενάκη, απαντά.

Όλοι μιλάμε για «το μποτιλιάρισμα στο ποτάμι», αλλά ελάχιστοι γνωρίζουμε τον πραγματικό ποταμό πίσω από τον σύγχρονο αυτοκινητόδρομο. Ο Κηφισός υπήρξε κάποτε ιερός, ζωτικής σημασίας για την αγροτική παραγωγή και τον σχηματισμό των πρώτων οικισμών της Αττικής. Σήμερα ρέει σχεδόν αόρατος, εγκιβωτισμένος και καλυμμένος, μα συνεχίζει να καθορίζει την πόλη — από το περιβάλλον μέχρι την καθημερινότητά μας.

Τι αποκαλύπτουν τα εργαστήρια κεραμικής, τα αρχαία λιμάνια, οι τόποι λατρείας και οι ταφές για μια κοινότητα που εξελισσόταν καθώς έβλεπε τον κόσμο να ανοίγεται γύρω της; Η αρχαιολόγος Ξένια Χαραλαμπίδου μιλά για τη Νάξο από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού έως την Αρχαϊκή Περίοδο μέσα από τα ίχνη εκείνων των εποχών.

Πώς δηλώνεται η θλίψη και το πένθος στα επιτύμβια ανάγλυφα και τι είδους αγάλματα χρησιμοποιούσαν οι Αθηναίοι για τη σήμανση των τάφων; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την αρχαιολόγο Κάτια Μαργαρίτη.

Ένα ποτάμι που άλλοτε διέσχιζε την καρδιά της αρχαίας πόλης, σήμερα όμως περνάμε από πάνω του, αγνοώντας οι περισσότεροι την ύπαρξή του. Ο Ηριδανός, ένα από τα πιο αινιγματικά κομμάτια του φυσικού τοπίου της Αθήνας, αποκαλύπτει την ιστορία του μέσα από αρχαιολογικά ευρήματα, μύθους και τις υπόγειες διαδρομές του.

Στην Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου, η Χαλκίδα και τα γειτονικά της κέντρα –το Λευκαντί, η Ερέτρια, η Αμάρυνθος– σχημάτισαν ένα ζωντανό δίκτυο ανταλλαγών γύρω από τον Ευβοϊκό Κόλπο. Ο στενός Εύριπος δεν χώριζε αλλά ένωνε κοινότητες που μοιράζονταν τεχνογνωσία, εμπορική δραστηριότητα και κοινωνικές δομές που θα καθόριζαν τον ελληνικό κόσμο των αρχών της πρώιμης αρχαιότητας.

Ανάμεσα στα μεγάλα ιερά της δωρικής εξάπολης, το Ασκληπιείο της Κω ξεχωρίζει όχι μόνο για τη λαμπρότητά του αλλά και για την περιπετειώδη ιστορία της ανακάλυψής του.

Ένα νησί που δεν προοριζόταν για ζωή αλλά για θάνατο. Απέναντι από τη λαμπρή Δήλο, η Ρήνεια κουβαλά τα πιο σιωπηλά –και ίσως πιο ανθρώπινα– μυστικά του Αιγαίου. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ζώζη Παπαδοπούλου.

Στη μέση των Κυκλάδων, σ’ ένα νησί χωρίς μόνιμους κατοίκους, η γη κρύβει ακόμη φωνές. Αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, η Δήλος αρχίζει να σου μιλά για θεούς που λατρεύτηκαν, εμπορικές αυτοκρατορίες που γεννήθηκαν, λαούς που ήρθαν και έφυγαν, και τελετές που παραμένουν μυστήριο. Το νησί αυτό υπήρξε κάποτε το κέντρο του κόσμου – και ακόμη κρατά μυστικά. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ζώζη Παπαδοπούλου.

Από το Ωδείο Αθηνών έως τη Σουηδία της εξορίας, ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος αρχιτέκτονας, αλλά και ένας διανοούμενος που οραματίστηκε μια πιο δημοκρατική, λειτουργική και πολιτισμένη πόλη. Ποια είναι η παρακαταθήκη του στη σύγχρονη Ελλάδα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Λουκά Μπαρτστίλα.

Τι αποκαλύπτουν τα ιερά της Κύθνου για τη λατρεία στις Κυκλάδες; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αλέξανδρο Μαζαράκη-Αινιάν για τις αποκαλύψεις των ανασκαφών και τον παραγνωρισμένο θρησκευτικό ρόλο του νησιού στον αρχαίο Αιγαίο.

Πώς κατανοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες την ψυχική ασθένεια; Ήταν θεϊκή τιμωρία, παθολογία του σώματος ή ένα υπαρξιακό βάρος που αποτυπωνόταν στη λογοτεχνία και στο θέατρο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιώργο Καζαντζίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, για τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιοελληνική κοινωνία εξηγούσε, απεικόνιζε και αντιμετώπιζε τις ψυχικές διαταραχές.

Κάτω από την επιφάνεια της Λαυρεωτικής κρύβεται ένας λαβύρινθος από υπόγειες στοές και μυστικά που αφορούν τον παλμό της αθηναϊκής δύναμης.

Ποιος ήταν ο δεσμός της Μαρίας Κάλλας με την Αθήνα; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Βασίλη Λούρα, δημιουργό του ντοκιμαντέρ «Μαίρη, Μαριάννα, Μαρία: Τα άγνωστα ελληνικά χρόνια της Κάλλας».

Γιατί ο Διάλογος Μηλίων και Αθηναίων είναι τόσος σημαντικός για το έργο του Θουκυδίδη; Ποια ήταν η αθηναϊκή αντίληψη για τη δύναμη και τη δικαιοσύνη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Σπύρο Ράγκο, καθηγητή αρχαίας ελληνικής φιλολογίας και φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, για όσα αποκαλυπτικά μάς λέει ακόμα και σήμερα ο διάλογος.

Ποια είναι η σημασία του μυθιστορήματος της Πηνελόπης Δέλτα «Οι Ρωμιοπούλες»; Με ποιο τρόπο αποτυπώθηκε η Αθήνα στη ζωή και το έργο της; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον ιστορικό Τάσο Σακελλαρόπουλο, υπεύθυνο των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, για τη σχέση της Πηνελόπης Δέλτα με την πόλη που τη σημάδεψε.

Μικρά αγαλματίδια ή γλυπτά λατρευτικού ή θρησκευτικού συνήθως χαρακτήρα, που απεικονίζουν ανθρώπινες ή ζωικές μορφές: τα ειδώλια. Είναι όλα oμοιόμορφα ή υπάρχουν και ενδιαφέρουσες, συχνά αναπάντεχες, διαφοροποιήσεις; H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Αναστασία Μεϊντάνη

Πώς ήταν η καθημερινότητα στην Αθήνα της γερμανικής Κατοχής; Ποιες στρατηγικές ανέπτυξαν οι Αθηναίοι για να επιβιώσουν; Πώς και πού έβρισκαν τρόφιμα; Πώς επηρέασε η παρουσία των κατακτητών τις μετακινήσεις των κατοίκων της πόλης; H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη για την καθημερινή ζωή στην κατοχική Αθήνα.

Στην αρχαία Αθήνα, ο λαγός δεν ήταν μόνο θήραμα, αλλά σύμβολο ερωτικής επιθυμίας και γονιμότητας, προσφορά στους θεούς και μέσο ηθικής αγωγής. Ο Ξενοφών έγραψε για το κυνήγι του, ενώ εμφανίζεται συχνά στην Τέχνη- στα αγγεία, στις παραστάσεις συμποσίων, ακόμη και στους τάφους. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Κάτια Μαργαρίτη ρίχνοντας φως στο παρελθόν ενός ζώου που είχε πολύ μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι ίσως φανταζόμαστε.

Μπορεί ένα βιβλίο να συμβάλει στην σεξουαλική χειραφέτηση των Ελληνίδων; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την Παναγιώτα Βογιατζή για την Ντόρα Ρωζέττη και τη γυναικεία ομοφυλοφιλία στην Αθήνα των αρχών του 20ου αώνα.

Τι το ιδιαίτερο συμβαίνει στο Βαθύ της Αστυπάλαιας και τι συνεχίζει να αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.

Πώς επιχειρήθηκε η αναθεώρηση της εικόνας των δωσιλόγων τις δεκαετίες που ακολούθησαν μετά την Κατοχή και τα Δεκεμβριανά, και ποια ήταν η επίδραση αυτής της αναθεώρησης στη δημόσια ιστορική μνήμη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Μενέλαο Χαραλαμπίδη για ένα θέμα ταμπού.

Ο Θουκυδίδης ισχυρίζεται ότι ήταν μια ασθένεια εισαγόμενη, η οποία ξεκίνησε από την Αιθιοπία και προτού φθάσει στην Αθήνα, εξαπλώθηκε στην Αίγυπτο και την Περσική αυτοκρατορία. H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Στέφανο Παρασκευαΐδη για τον λοιμό των Αθηνών με την πρωτοφανή θνησιμότητα, καθώς υπολογίζεται ότι χάθηκε το 1/3 του πληθυσμού της πόλης.

H Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών υπήρξε θεμέλιος λίθος για την ελληνική τέχνη, με σημαντικούς δασκάλους όπως ο Παρθένης και ο Μόραλης να συμβάλλουν στην ανάπτυξή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την ιστορικό τέχνης Χριστίνα Δημακοπούλου για την καθοριστική τους επιρροή.

Από τις ιωνικές κωμοπόλεις Μάκρη και Λιβίσι, στα παράλια της Λυκίας στη νοτιοδυτική Μικρά Ασία, οι πρόσφυγες από αυτές τις περιοχές εγκαταστάθηκαν στη βορειοανατολική Αττική, ιδρύοντας τη Νέα Μάκρη, το 1924. Η Ευαγγελία Αχλάδη μιλά στην Αγιάτη για τη νεότερη και τη σύγχρονη ιστορία της Νέας Μάκρης που από προσφυγικός συνοικισμός εξελίχθηκε σε λουτρόπολη.

Ποια τα νοήματα πίσω από τις ζωγραφισμένες μορφές και τα ζωντανά χρώματα των θηραϊκών τοιχογραφιών; Πώς συνδέονται με τον μινωικό πολιτισμό και τι μας αποκαλύπτουν για τον αρχαίο κόσμο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.

Οι θηραϊκές τοιχογραφίες, που ανακαλύφθηκαν στον προϊστορικό οικισμό του Ακρωτηρίου στη Σαντορίνη, αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς θησαυρούς του Αιγαίου. Τι μαρτυρούν για την κοινωνία, τον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.

Μια αθηναϊκή οικογένεια με ρίζες στο Βυζάντιο, η οποία άφησε το αποτύπωμά της στην υλική και άυλη κληρονομιά της πόλης μας κι ένα αντικείμενο του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου, το οποίο μας «μιλά» για την οικογένεια αλλά και την ιατρική κατά το 19ο αιώνα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Γιώργο Νικολάου για το φαρμακείο της οικογένειας Χωματιανού.

Ένας βυζαντινός ναός στο κέντρο της πόλης και μια φωνή που έρχεται από 1000 χρόνια πριν. Τι μάς διηγείται το σύντομο βυζαντινό ποίημα που βρίσκεται στην μαρμάρινη επιγραφή πάνω από την είσοδο του ναού της πλατείας Κλαυθμώνος; Ο Γιώργος Πάλλης εξηγεί στην Αγιάτη Μπενάρδου.

Τι μπορεί να διαβάσει κανείς πάνω στον σκύφο του Περικλέους; Και γιατί θεωρείται ένα αυθεντικό στοιχείο μιας ιδιωτικής στιγμής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον αρχαιολόγο Άγγελο Ματθαίου

Τι μαθαίνουμε από τις ιδιωτικές και τι από τις δημόσιες επιγραφές των Αθηναίων; Πώς αποτύπωναν το δημόσιο και πολιτικό βίο; Τι μας αποκαλύπτουν για την προσωπική ζωή των κατοίκων της πόλης; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον αρχαιολόγο Άγγελο Ματθαίου.

Από την αρχαιότητα, το Θριάσιο πεδίο συνδέεται με δύο εξέχουσες γυναικείες θεότητες: τη Δήμητρα και την Κόρη. Την Περσεφόνη. Τι συμβαίνει όμως κατά τα υστερότερα χρόνια στην περιοχή; Πόσο μητριαρχική τελικά υπήρξε η τοπική κοινωνία; Η Αγιάτη Μπενάρδου αυζητά με τον Παναγιώτη Πέστροβα.

Ποιος ήταν ο Δεξίλεως και και γιατί η επιτύμβια στήλη του είναι από τα πιο δημοφιλή εκθέματα του Αρχαιολογικού Μουσείου του Κεραμεικού στην Αθήνα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την Κάτια Μαργαρίτη.

Ποια είναι τα νέα αρχαιολογικά δεδομένα για την Αθήνα κατά την Εποχή του Σιδήρου; Η αρχαιολόγος Αλεξάνδρα Αλεξανδρίδου μιλά για όλα εκείνα τα ευρήματα- ταφικά έθιμα, πήλινα αγγεία και αρχαιολογικά στοιχεία- που προδίδουν κάποιες ιδιαίτερες προτιμήσεις στους κατοίκους της Ακαδημίας.

Ποιοι οι οικισμοί που αναπτύχθηκαν στην αθηναϊκή πεδιάδα επί Οθωμανών; Ποιες οι πηγές, τα σωζόμενα μνημεία, τα χωριά και τα μοναστήρια που απλώνονται στην περιοχή; Ποιος ο χάρτης και ποια η εικόνα της περιοχής κατά τη διάρκεια αυτής της μακράς περιόδου. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον αναπληρωτή καθηγητή βυζαντινής και μεταβυζαντινής αρχαιολογίας και τέχνης Γιώργο Πάλλη.

H Αγιάτη Μπενάροδυ συζητά με την ιστορικό τέχνης Πολύνα Κοσμαδάκη για τη ζωή και το έργο της Νίκης Καραγάτση με αφορμή το έργο της εμπνευσμένο από το Πολυτεχνείο.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Δαυίδ Ναχμία για την ζωή και την πορεία του πρωτοπόρου συνθέτη του ελαφρού τραγουδιού των αρχών του 20ού αιώνα Αττίκ, την «Μάντρα» του και την ιστορία του τραγουδιού «Ζητάτε να σας πω».

Το Τμήμα Ιστορικών Φυτών του Κήπου είναι ίσως μοναδικό στον κόσμο και περιλαμβάνει φυτά όπως η μυρτιά, το κώνειο, ο δίκταμος και η ελιά. Η Κατερίνα Στέφη «ξεναγεί» την Αγιάτη Μπενάρδου σε μια έκταση 1860 στρεμμάτων, στις βόρειες πλαγιές του Όρους Αιγάλεω.

Ένας ναός που θυσιάστηκε για την ανάδειξη της Αρχαίας Αγοράς των Αθηνών και μια τοιχογραφία που «έζησε» μέχρι να ξαναβγεί στο φως. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τους Γιώργο Μαστρογιάννη, υπεύθυνο του εργαστηρίου συντήρησης του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών και Γιάννη Παπαδόπουλο, διευθυντή των ανασκαφών στην Αρχαία Αγορά και καθηγητή αρχαιολογίας και φιλολογίας στο UCLA.

Γιατί η Αμαλία δεν κομήθηκε ποτέ μέσα στον κυρίως πύργο και γιατί ο Όθωνας δεν επισκεπτόταν το κτήμα; Ο Βασίλης Κουτσαβλής «ξεναγεί» την Αγιάτη Μπενάρδου σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά και πιο καλοδιατηρημένα μνημεία γοτθικού ρυθμού στην Ελλάδα.

Φιξ, Μετς, Κλωναρίδη. Τρία τοπωνύμια, τρεις περιοχές της Αθήνας που σχετίζονται με τη ζυθοοποιία. Επιχειρήσεις που έμαθαν στην αθηναϊκή κοινωνία να πίνει μπύρα, να την απολαμβάνει κατ’ οίκον ή σε πάρκα. H Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Βασίλη Νάστο για τη ζυθοποιία Κλωναρίδη και την εξέλιξη της περιοχής των Πατησίων.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Εύα Γανίδου και τον Τάσο Θεοφίλου για τις γκαρσονιέρες, τα σεπαρέ και τα απρόσμενα μέρη στην πόλη τα οποία επέλεγαν οι Αθηναίοι για τις ερωτικές συνευρέσεις τους.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Αμαλία Κωτσάκη για τους αλεπάλληλους μετασχηματισμούς της πλατείας Σανταρόζα μέσα στα χρόνια.

Το εμβληματικότερο κτίριο της λεωφόρου Συγγρού στεγάζει ένα πανεπιστήμιο με μεγάλη ιστορία και παράδοση. Όμως ποιος είναι ο χαρακτήρας του πανεπιστημίου σήμερα και πώς καταφέρνει να ακολουθεί το πνεύμα της εποχής; Η πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη εξηγεί στην Αγιάτη Μπενάρδου.

Τι μας μαθαίνει για τη ζωή στις Κυκλάδες ανά τους αιώνες η Επισκοπή Σικίνου; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Έφορο Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρη Αθανασούλη.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Εύη Μαργαρίτη για έναν από τους πιο συγκλονιστικούς αρχαιολογικούς γρίφους, την Κέρο.

Το 1820, και ενώ η Επανάσταση μαίνεται, ένας αγρότης ανακαλύπτει σε ένα χωράφι της Μήλου ένα μαρμάρινο άγαλμα, η τύχη του οποίου έμελλε να μοιάσει με ταινία. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Όλγα Παλαγγιά για μία από τις συναρπαστικότερες ιστορίες στην Ιστορία της Τέχνης.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη για τη σημασία της διοργάνωσης των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων για την πόλη της Αθήνας.

Προ τριετίας, η Γενική Απογραφή του Πληθυσμού κατέγραψε σχεδόν 117.500 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι ανήκουν στη φυλή των Ρομά, ενώ η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίζεται στην περιφέρεια Αττικής. Για κάποιους από εμάς, είναι γείτονές μας ενώ για άλλους, ένα ξένο σώμα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαρία Φακιολά για τους Ρομά στην Αττική.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Χάιδω Μπάρκουλα για πανεπιστήμιο με το επιβλητικό κεντρικό κτήριο - σήμα κατατεθέν επί της Πατησίων, σχεδιασμένο από τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά, τον πρώτο πρόεδρο του ιστορικού Συλλόγου Αρχιτεκτόνων.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την αρχιτέκτονα τοπίου Έλλη Παγκάλου για τους κήπους του Τατοϊου, του θερινού ανακτόρου της πρώην βασιλικής οικογένειας. Tι θα μείνει το ίδιο και τι πρόκειται να αλλάξει στο πλαίσιο της ανάπλασής τους;

Πώς ήταν η καθημερινότητα των ανθρώπων που έπασχαν από τη νόσο του Χάνσεν, ή αλλιώς από τη λέπρα όπως συνηθιζόταν να λέγεται τότε; Και πώς και βρέθηκαν στην Αγία Βαρβάρα στην Αθήνα; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Στέλιο Λεκάκη.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την αρχαιολόγο Μεταξία Τσιποπούλου για τη σημασία του μινωϊκού οικισμού, του ανάκτορου και του νεκροταφείου του Πετρά στη Σητεία.

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αντώνη Αναστασόπουλο για τις μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη και τη σημασία τους.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αντώνη Κοτσώνα για την αρχαία πόλη στην ενδοχώρα της κεντρικής Κρήτης, η οποία υμνήθηκε από τον Όμηρο, θεωρήθηκε τόπος γέννησης του Δία από τον Ησίοδο, πολέμησε επανειλημμένως εναντίον της Κνωσού, καταστράφηκε ολοσχερώς αλλά κατάφερε και ανέκαμψε.

Πόσα γνωρίζουμε για τη Μινωϊκή Κρήτη; Τι έφερε στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη στην Κυδωνία και πώς εντάσσεται η περιοχή στη μεγάλη εικόνα της κρητικής αρχαιολογίας; H Aγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη για τη Μινωική Κυδωνία.

Πολύ πριν η φιλανθρωπία αποκτήσει τις διαστάσεις και το χαρακτήρα που γνωρίζουμε σήμερα, 150 περίπου χρόνια πριν, ιδρύεται ο Σύλλογος Εκπαιδεύσεως Νεανίδων, που επιβιώνει και προσαρμόζεται στις κοινωνικές αλλαγές, και ζει μέχρι και σήμερα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαρία-Λουίζα Τζόγια Μοάτσου.

Κτίρια του βρίσκονται διάσπαρτα στην Αθήνα, στη Σόλωνος, στου Ζωγράφου και αλλού. Πολύβουοι τόποι, γεμάτοι ζωή, πεδίο μαχών, κέντρο παραγωγής και διάδοσης γνώσης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Χάιδω Μπάρκουλα για την ιστορία του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Θοδωρή Κουτσογιάννη για για τον Λόρδο Βύρωνα, τους φιλέλληνες και την Αθήνα μέσα από τη ματιά τους.

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον, βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για την Λέλα Καραγιάννη.

Πώς πέθαιναν οι άνθρωποι στη Μυκηναϊκή Αττική; Τι τιμές τους επεφύλασσαν οι συνάνθρωποί τους; Και τι συμπεράσματα προκύπτουν από τα ταφικά έθιμα στα περίχωρα της Αθήνας κατά την Ύστερη Εποχή του Χαλκού; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Νίκη Παπακωνσταντίνου για το προϊστορικό νεκροταφείο στο Κολικρέπι Αττικής.

Χάρη σε ένα κληροδότημα, ιδρύεται στις αρχές του 20ου αιώνα επί της Λεωφόρου Βασιλίσσης Σοφίας ένα νοσοκομείο το οποίο στεγάζει την έδρα της Νευροψυχιατρικής του ΕΚΠΑ. Ένα νοσοκομείο του οποίου η σχέση με το Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και με τις κοινωνικές μεταβολές στην πόλη και στη χώρα είναι άρρηκτες. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά για την ιστορία του Αιγινητείου με την ιστορικό Δέσπω Κριτσωτάκη.

Η οπερέτα στην Αθήνα ανθίζει και εξελίσσεται εν μέσω μεγάλων ιστορικών γεγονότων: Βαλκανικοί πόλεμοι, εθνικός διχασμός και αργότερα η Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν η οπερέτα μια διέξοδος για τους Αθηναίους της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Αλέξανδρο Ευκλείδη για την ιστορία και τους μεγάλους σταθμούς της αθηναϊκής οπερέτας.

Πρωτοπορία, όραμα, κοσμοπολιτισμός: Τα υλικά με τα οποία ήταν φτιαγμένος ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαριάννα Χαριτωνίδου για την δράση, την έρευνά του για τους κατοίκους της Αθήνας, την παρακαταθήκη του στην πόλη.

Πού μπορούμε να δούμε το Ανάκτορο των Γιγάντων σε μια βόλτα μας στο κέντρο της πόλης και τι συμβολίζουν τα γλυπτά που υπάρχουν στο πρόπυλο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον αρχαιολόγο Γιάννη Θεοχάρη.

Ποια ήταν η ολιγομελής ομάδα ΠΕΑΝ που έμεινε στην ιστορία για τις ριψοκίνδυνες δράσεις της ενάντια στους Ναζί; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ευάνθη Χατζηβασιλείου για την Πανελλήνιο Ενωση Αγωνιζομένων Νέων.

Στις 2 Αυγούστου του 338 π.Χ., ο Φίλιππος Β’ οδηγεί τους Μακεδόνες σε μία μάχη η έκβαση της οποίας θα αλλάξει τον κόσμο. Τι σήμανε για την Μακεδονία, της Αθήνα και τον ελλαδικό χώρο η Μάχη της Χαιρώνειας; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Παναγιώτη Ιωσήφ, συνεπιμελιτή της έκθεσης που έχει σαν θέμα την ιστορική μάχη και τρέχει αυτό το διάστημα στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Ποιοι κάνουν χρήση ναρκωτικών στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα στην Ελλάδα και ποιο είναι το κοινωνικό αποτύπωμα των ναρκωτικών στην Αθήνα της εποχής; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον ιστορικό και ερευνητή Κωστή Γκοτσίνα.

Τα κτίρια του Αλέξανδρου Νικολούδη υπάρχουν παντού στην Αθήνα. Όμως γιατί γνωρίζουμε τόσο λίγα γι αυτόν τον αρχιτέκτονα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με την Αμαλία Κωτσάκη.

H Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον ιστορικό Λεόν Σαλτιέλ για τα εβραϊκά τοπόσημα της Θεσσαλονίκης και την άγνωστη ιστορία των εβραίων της πόλης.

H Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Λήδα Κωστάκη και τον Μάρκο Κατσιάνη για τους τρεις λόφους, Πνύκας, Νυμφών και Μουσών-Φιλοπάππου, που καθόρισαν την εξέλιξη του αστικού ιστού της Αθήνας.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την ιστορικό τέχνης Μαριλένα Κασιμάτη για τον Ερνέστο Τσίλλερ και τον αξιοσημείωτο τρόπο που συνδέθηκε με την Αθήνα.

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Γιώργο Πάλλη για την συναρπαστική ιστορία της περιοχής του Αμαρουσίου από την αρχαιότητα μέχρι τις μέρες μας.