Profesor Matczak

W tym odcinku omawiam książkę D. S. Wilsona "Katedra Darwina. Ewolucja, religia i natura społeczeństwa". Jej autor stawia niepopularną tezę, że religia jest jedną z najważniejszych adaptacji kulturowych, które historycznie zwiększały szanse ludzi na przeżycie, dzięki temu, że promowała spójność społeczeństwa, obniżała poziom agresji i zachęcała o altruizmu i przebaczenia. Ci z nas, którzy kojarzą religię głównie z krucjatami i przestępstwami pedofilskimi oczywiście nie podzielą tej tezy. Warto jednak wysłuchać argumentów poważnego badacza, który jest swego rodzaju ani-Dawkinsem, a więc przeciwieństwem sławnego ewolucjonisty-ateisty. Zwłaszcza, że żyjemy w świecie, w którym Bóg umarł. Co więc może zastąpić moralne rusztowanie, jakim zawsze była religia, byśmy jako społeczeństwo nie rozpadli się na kawałki i nie pozabijali się nawzajem?

Odcinek poświęcony nowej książce autora podkastu, zatytułowanej "Jak wychować rapera. Bezradnik"

Odcinek wyjazdowy, nagrany w Toledo - o książce Marii Rosy Menocal "Ozdoba świata. Jak muzułmanie, żydzi i chrześcijanie tworzyli kulturę tolerancji w średniowiecznej Hiszpanii" oraz o trzech opowiadaniach Borgesa z tomu "Ogród o rozwidlających się ścieżkach": "Pierre Menard, autor Don Kichota", "Tlón, Uqbar, Orbis Tertius" oraz "Biblioteka Babel".

Dlaczego synowie i córki muszą przestać być marionetkami i - jak Pinokio - zerwać sznurki, za które pociąga ktoś inny? Specjalny odcinek na Dzień Ojca, poświęcony nieśmiertelnej książce Carlo Collodiego „Przygody Pinokia” w interpretacji Jordana B. Petersona.

W tym odcinku omawiam książkę Jacka Dukaja "Po piśmie", w której wykazuje on, że ludzie współcześni chętniej myślą konkretem niż systemem, a to daje pożywkę populistom. Omawiam także ostatni tekst Jacka Dukaja, w którym postuluje on wprowadzenie cenzury, by uratować demokrację. Nie zgadzam się fundamentalnie z tą tezą.

Czy szkoła jest jak więzienie? W książce "Nadzorować i karać. Narodziny więzienia" Michel Foucault odpowiada na to pytanie twierdząco i pokazuje, że współczesne państwo jest jak Wielki Brat: przez najrozmaitsze narzędzia - więzienia, szpitale, szkoły i uniwersytety - chce zapanować nad naszymi duszami. Współczesna władza jest obecna wszędzie i zawsze, a przede wszystkim w naszych głowach. Przez dyscyplinę, kategoryzację i szufladkowanie zmienia nas z niezależnych ludzi w trybiki wielkiej odhumanizowanej maszyny.

W tym odcinku opowiadam o książkach Jordana Petersona "Maps of Meaning" oraz "12 Rules for Life. An Antidote to Chaos" i wyjaśniam, dlaczego - mimo kontrowersji, jakie go otaczają w debacie publicznej - jestem wielkim fanem tych książek i ich autora, nazywanego "guru nowej prawicy".

Maminsynek będzie złym obywatelem. Lukianoff i Haidt o rozpieszczaniu dzieci i o tym, dlaczego to szkodzi ostatecznie demokracji.

Czy wolność może być przekleństwem? Erich Fromm w książce "Ucieczka od wolności" twierdzi, że tak, i wyjaśnia, jak społeczeństwo może popaść w społeczny sado-masochizm, poddając się autorytarnej ideologii i przywódcom, którzy ją głoszą.

Ta część podcastu poświęcona jest esejowi Alberta Camusa pt. "Człowiek zbuntowany". Wykorzystuje także książkę Stanleya Milgrama "Posłuszeństwo wobec autorytetu".

Czasu coraz mniej, a nieprzeczytanych książek coraz więcej... Po zakończeniu serii piętnastu wykładów z filozofii prawa postanowiłem nagrać serię filmów o książkach, które pomogły mi zrozumieć państwo, prawo i społeczeństwo. Dzisiaj pierwszy odcinek: pt. „Pogarda zabija demokrację. Karen Stenner o autorytaryzmie”. Za tydzień kolejna książka - opowiadanie o książkach nie zastąpi czytania, ale może do niego zachęci. Zapraszam do oglądania na You Tube i sluchania na Spotify, Google Podcast i Apple Podcast.

O czym prawnicy powinni pamiętać, by ludzie ich nie znienawidzili? Ostatni wykład z tej serii.

Czy istnieje jedna prawidłowa interpretacja? O subiektywizmie i obiektywizmie w prawie

Czy Premier mógł polecić Poczcie Polskiej zorganizowanie wyborów? O uprawnieniach, kompetencjach i obowiązkach w prawie.

Czy nierówności społeczne mogą być sprawiedliwe? W swojej "Teorii sprawiedliwości" John Rawls twierdzi, że tak, choć pod pewnymi warunkami. W tym wykładzie próbujemy zrozumieć, jakie to warunki i dlaczego sprawiedliwość to nie absolutna równość.

Wykład jedenasty: Czy prawo jest narzędziem opresji w rękach złych ludzi? Postmodernizm w filozofii prawa

Dlaczego lepiej jest rozmawiać niż walczyć? W tym wykładzie zastanawiamy się, czy dyskusja i deliberacja w społeczeństwie jest szansą na znalezienie drogi wyjścia z konfliktu oraz ustalenia, jakie wartości w naszym życiu społecznym są wspólne i mogą stanowić podstawę naszego pokojowego funkcjonowania.

W ostatnim czasie dochodzi do zbiorowych protestów przeciwko zakazom nakładanym np. na przedsiębiorców w związku z pandemią. Prawo nakazuje zamykać restauracje, a one się otwierają. Mamy także do czynienia z masowymi protestami przeciwko decyzjom prawnym, takim na przykład, jak decyzja Trybunału Konstytucyjnego w sprawie aborcji. Czy prawo potrzebuje akceptacji, aby obowiązywało? Zapraszam na kolejny wykład. Montaż: Krzysztof Wierzbicki Materiał przygotowany we współpracy z Fundacją Wspierania Wsi.

Wykład ósmy: Czego prawnicy mogą nauczyć się od bobrów? Filozofia języka Ruth Millikan a prawo

Wykład siódmy: Czy Tony Soprano i Dr House pomagają w rozumieniu, jak działa prawo?

Wykład szósty: Czy sędzia powinien rozstrzygać sprawy zgodnie z literą czy z duchem prawa?

Wykład piąty: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część II)

Czwarty wykład z filozofii prawa: Czy możliwe jest prawo po Auschwitz? Filozofia HLA Harta (część I)

Wykład trzeci: Czy prawo jest rozkazem bandyty?

Wykład drugi: Czy i kiedy prawo może zostać uznane za nieważne?

Wykład pierwszy: Bóg i natura czy człowiek i tekst - jakie jest źródło prawa?

Wykłady z filozofii prawa - wprowadzenie

W nowym odcinku „Prawem i rozumem” odwieczny dylemat: litera czy duch? Czym tak naprawde jest prawo - ściśle rozumianym przepisem czy szerszym celem i sensem regulacji? Jak obiektywnie zidentyfikować ducha prawa, żeby nie stał się po prostu sposobem na wciskanie do prawa prywatnych ideologii prawników albo ich zleceniodawców. Jak zatrzymać populistów, którzy pokazują, że działają zgodnie z literą, choć tym samym niszczą praworządność i demokrację. Jakie to wszystko ma znaczenie dla konfliktu wokół Trybunału Konstytucyjnego? A w „Sanatorium Chorych Myśli” o idei „państwa-Frankensteina” i jak się przed nim obronić. Zapraszam!

🇵🇱 Czy istnieje populizm w dobrej sprawie? Na to pytanie staram się odpowiedzieć w 55. odcinku „Prawem i rozumem”. I odpowiadam „tak”! Dlatego trzeba promować Radykalne Centrum, które jest nie tylko merytoryczne, ale potrafi odwoływać do emocji. Ktoś może zarzucić mi, że namawiam centrum do traktowania wyborców jak niewolników emocji. W tym filmie staram się odpowiedzieć na ten zarzut. Zaczynam od pacjenta Antonio Damasia: człowieka, który po operacji mózgu zachował pełną inteligencję i zdolność rozumowania moralnego, ale stracił emocje i przestał umieć cokolwiek zdecydować. Model komunikacji bez emocji zakłada właśnie takiego obywatela. Mówię o tym, dlaczego emocja jest sposobem, w jaki treść w ogóle dociera do adresata. Dlatego zdjęcie jednego utopionego dziecka zrobiło więcej niż cztery lata statystyk z Syrii. Moja teza: zakaz emocji w polityce jest niewykonalny, bo mówić bez nich się nie da. Ale trzeba zaproponować kryterium jej wykorzystania. Emocja jest uprawniona wtedy, gdy odpowiada faktom. Manipulacja omija władzę sądzenia, perswazja do niej dociera. 🇵🇱 Liberalni przywódcy muszą się nauczyć zwalczać populizm populizmem - inaczej sromotnie przegrają.

Ludzie uważający siebie za racjonalnych, często pogardzający osobami religijnymi i antyszczepionkowcami z powodu ich nieracjonalności, sami dyskutują w sprawie kandydatury Berka jak osoby religijne i przeciwnicy szczepień. Nasza dyskusja publiczna stacza się w jakąś przepaść. O tym w najnowszym odcinku „Prawem i rozumem” - z konkretnymi przykładami wypowiedzi i argumentów, między innymi Joanny Szczepkowskiej i ks. Lemańskiego.

Premier Tusk wysyła do Trybunału Konstytucyjnego swojego ministra i prawą rękę. Jedni krytykują ten ruch jako dalsze upolitycznienie Trybunału, inni popierają, bo wierzą, że Maciej Berek będzie kimś w rodzaju konstytucyjnego Rambo, który zrobi wreszcie w TK porządek. Jak ocenić tę decyzję? O tym w najnowszym odcinku „Prawem i rozumem”, a także o planie Wojciecha Sadurskiego na naprawę Trybunału oraz o rozwoju inicjatywy Klubów Radykalnego Centrum. Zapraszam!

Czy żyjemy jeszcze w kulturze opowieści, czy już tylko w kulturze punktu? Prof. Ewa Łętowska zakończyła niedawno wywiad w TVP mówiąc: może lepiej porozmawiać o jednej sprawie porządnie, niż przebiegać przez dziesięć tematów bez głowy. To nie był tylko komentarz do programu telewizyjnego, ale diagnoza całej współczesnej debaty publicznej. Dlaczego coraz trudniej nam utrzymać uwagę, pamiętać wcześniejsze deklaracje polityków i prowadzić prawdziwe spory? W 52. odcinku „Prawem i rozumem” próbuję odpowiedzieć na pytanie, co dzieje się ze społeczeństwem, które zamienia opowieści w serię oderwanych od siebie punktów. Na konkretnych przykładach (od zmieniającego się stosunku Sławomira Mentzena i Konfederacji do Ukrainy po ocenę sędziego Mitery) pokazuję, jak kultura punktu utrudnia rozliczanie polityków z ich słów i czynów. Gdy pamięć zastępują chwilowe emocje, konsekwencje przestają mieć znaczenie. Zapraszam do słuchania!

W Polsce nienawiśc staje się głównym punktem wielu programów politycznych. Ludzie na to reagują - jak ten człowiek z autobusu w Bielsku-Białej, który wyzywał 12-letnie dziewczynki z Ukrainy. Dlaczego niby poważni ludzie podziwiają agresję (jak Jan Rokita podziwiający Trumpa) albo organizują sytuacje poniżenia (jak Nawrocki wobec Zełeńskiego)? W najnowszym odcinku „Prawem i rozumem” także aktualna mapa Klubów Radykalnego Centrum oraz o tym, co o inicjatywie zakładania tych Klubów myśli prof. Dudek.

W czasach, gdy ludzie się wyzywają i masakrują słowem, my chcemy ze sobą rozmawiać. Dlatego z okazji jubileuszowego, 50. odcinka „Prawem i rozumem” załóżmy 50 Klubów Radykalnego Centrum w całej Polsce. Niech będą one przestrzenią dobrej dyskusji między ludźmi, którzy naturalnie różnią się od siebie, ale nie przeszkadza im to, by się nawzajem szanować. Wejdź na stronę Patronite, zostań Patronem i dzięki aplikacji Discord zorganizuj w wakacje Klub lub dołącz do już istniejącego. Zapraszam!

Przez Polskę przetaczają się ostatnio nie tylko upały, ale i burze emocji. Wojna orderowa z Ukrainą, afera Szpitala Południowego, umorzenie sprawy dwóch wież, wreszcie domniemany zamach na prezydenta Nawrockiego z czasów kampanii. Wybuchy emocji przykrywają prawdziwe problemy - a te pozostają nierozwiązane. W tym odcinku zastanawiam się, do czego to wszystko prowadzi i dlaczego w bardzo złym kierunku.

Dlaczego Polacy potrafią pokłócić się dosłownie o wszystko — o lody dla uczniów z czerwonym paskiem, o artystów, o pieniądze publiczne, o szkołę, kulturę, pracę i „nierobów”? W tym odcinku mówię o dwóch pozornie drobnych sporach: aferze w Pszczynie wokół lodów za świadectwo z czerwonym paskiem oraz wypowiedziach Sławomira Mentzena o artystach. Obie sprawy pokazują coś głębszego: że w Polsce nawet niewielki gest społeczny natychmiast staje się testem ideologicznym. Ktoś widzi nagrodę za wysiłek, ktoś inny upokorzenie dzieci. Ktoś widzi krytykę finansowania kultury, ktoś inny pogardę dla pracy twórczej. Pytanie brzmi więc nie tylko: kto ma rację w tych konkretnych sprawach? Ważniejsze pytanie brzmi: dlaczego tak szybko zamieniamy codzienne sytuacje w plemienne wojny? Czy umiemy jeszcze rozmawiać o różnicach bez natychmiastowego oskarżania się o cynizm, głupotę albo złą wolę? A może polski spór publiczny działa już jak maszyna do produkowania oburzenia — z lodów, świadectw, obrazów, teatrów i podatków? Zapraszam do oglądania.

Ukraiński influencer wjeżdża autem na Morskie Oko. Zełenski nadaje jednostce wojskowej imię "Bohaterów UPA". I coś, co tliło się od miesięcy, wybucha. W tym odcinku nie bronię ani nie atakuję. Pytam o coś trudniejszego: ile empatii może wytrzymać naród? Gdzie kończy się solidarność, a zaczyna rachunek krzywd? I czy nacjonalizm — polski i ukraiński — właśnie wygrywa wojnę, którą Putin przegrywa na froncie? A w Sanatorium Chorych Myśli o tym, czym jest „naród” i dlaczego pewne jego rozumienie może prowadzić do bardzo złych rzeczy.

Karol Nawrocki chce nowej konstytucji. Brzmi niewinnie, ale niewinne nie jest. W tym odcinku wyjaśniam, jakie są motywacje prezydenta, który chce mieć po prostu więcej władzy i mniej kontroli nad tą władzą. Posłuchaj, czym grozi Polsce system prezydencki i dlaczego próbuje nam się wmówić, że konstytucja nie działa. A w Sanatorium Chorych Myśli idea „momentu konstytucyjnego” i wyjaśnienie, dlaczego jest ona wykrzywiana w dyskusji publicznej. Ten odcinek to tak naprawdę ostrzeżenie - dla wszystkich nas.

Jest w Polsce partia, której ciągle przeszkadzają sądy. Ani Aleksander Kwasniewski, ani Bronisław Komorowski nie atakowali sędziów i nie niszczyli państwa przez odmowę przyjęcia ślubowania od osób powołanych do TK. Ale pisowscy prezydenci robią to nagminnie. Najpierw Andrzej Duda, teraz Karol Nawrocki. To oczywiste łamanie Konstytucji i chęć zlikwidowania ograniczeń prawnych, które nałożyliśmy na władzę. Skąd taka tendencja? O praworządności jako sposobie ograniczania widzimisię władzy mówię w nowym odcinku „Prawem i rozumem”

Coraz częściej oczekuje się, aby prawnicy nie byli strażnikami prawa, lecz żołnierzami w wojnie ideowej – czy to po stronie konserwatywnej, czy progresywnej. Prawo przestaje być mechanizmem kontroli władzy, a staje się narzędziem realizacji projektów tożsamościowych. W tym filmie mówię o tym: • dlaczego polski kryzys konstytucyjny jest w istocie sporem o cel prawa, • czy sądy mają kontrolować władzę, czy realizować projekt ideologiczny, • dlaczego prawnicy nie powinni być „czyiś”, • i dlaczego po 25 latach czuję, że moja umowa z zawodem została naruszona. Jeśli prawo przestaje ograniczać władzę, przestaje być prawem – staje się narzędziem polityki.

Czy niepowiązane rzeczy mogą być w rzeczywistości jednym systemem? W tym odcinku pokazuję, co łączy wniosek posłów PiS do Trybunału Konstytucyjnego z koszulką „Nowrocky”, w której prezydent paraduje na igrzyskach. To nie jest przypadek, lapsus ani gafy wizerunkowe. To logiczna całość: prywatyzacja państwa, instytucji i godności. Gdy Trybunał staje się prywatną złotą rybką partii, a prezydent własnym billboardem reklamowym – demokracja przestaje być ustrojem, a staje się dekoracją. Ten film jest o tym, jak władza traktuje państwo jak swoje, a obywateli jak frajerów, którzy jeszcze mają być z tego dumni. Jeśli uważasz, że przesadzam — obejrzyj do końca. Jeśli nie — tym bardziej.

Nowy, smutny 42. odcinek „Prawem i rozumem” - „Unde malum” / „skąd zło” to pytanie starsze niż filozofia i religia. Wraca dziś z nową siłą po ujawnieniu akt dotyczących wyspy Jeffreya Epsteina. Ujawnieniu połowicznym, bo – jak przyznali sami prokuratorzy – nie pokazano tego, co najgorsze: obrazów przemocy, pornografii dziecięcej i śmierci. A skoro tego nie pokazano, to znaczy, że działo się tam piekło. Ten film nie jest opowieścią o jednym potworze. Nie jest też historią „marginesu”, który można łatwo wykluczyć z naszej wyobraźni. Wyspa Epsteina była miejscem spotkania centrum świata: polityków prawicy i lewicy, establishmentu i antyestablishmentu, wizjonerów technologii, filantropów, intelektualistów i ludzi władzy. To tam pęka iluzja, że wystarczy mieć „właściwe poglądy”, by być po właściwej stronie. Pokazuję, dlaczego zło na wyspie Epsteina nie brało się ze słabości ani desperacji, lecz z potęgi. Z przekonania, że „wszystko wolno”, że są ludzie stojący ponad normami, prawem i wstydem. To zło aroganckie, syte, znudzone — zło świata, który nie zna już słowa „nie”. Porównuję wyspę Epsteina z Auschwitz i Gułagiem nie po to, by je zrównać, lecz by pokazać zmianę cywilizacyjnej matrycy. Jeśli tam człowiek był paliwem dla totalitarnej maszyny, to tu staje się gadżetem w rękach znudzonego nadczłowieka. Luksusowym butikiem cierpienia w świecie, który obiecał absolutną wolność bez granic, prawdy i autorytetów. W tle tego wszystkiego pojawia się jeszcze jeden kontrapunkt: Osiem Błogosławieństw — projekt cywilizacyjny oparty na samoograniczeniu, pokorze i zgodzie na stratę. Wyspa Epsteina jest jego dokładnym zaprzeczeniem. To świat ekspansji, intensywności, dopaminy i obowiązkowej ekstazy, w którym smutek i wstyd uznano za emocje do „przepracowania”, a nie sygnały moralne. To nie jest kazanie. To próba zrozumienia, jak kultura, która odrzuciła pokorę jako opresję, dostała w zamian przestrzeń, w której wielcy bawią się cudzym cierpieniem z nudów. I dlaczego regulacje prawne nie wystarczą tam, gdzie etyka została uznana za prywatną sprawę silnych. Jeśli interesuje Cię nie tylko kto, ale dlaczego — zapraszam.

Kiedy władza chce wyglądać na silną, zaczyna eskalować. A eskalacja nie kończy się porządkiem — kończy się strzałem. W tym materiale pokazuję: • dlaczego demonstracyjna przemoc państwa zawsze zwiększa ryzyko tragedii, • jak z napięcia, stresu i presji rodzą się błędy poznawcze i śmierć, • dlaczego uzbrojeni funkcjonariusze wysłani „na pokaz” to psychologiczna bomba, • i czemu przypadki z USA oraz sprawa Blidy nie są anomaliami, lecz regułą. Od Hobbesa, przez Webera, po Arendt — przemoc nie jest dowodem siły państwa, lecz znakiem jej erozji.

Dlaczego Grzegorz Braun rośnie w siłę w nowoczesnej Polsce? Dlaczego liberalno-progresywne elity ciągle są zaskoczone, zamiast próbować zrozumieć? W tym materiale pokazuję, że Braun nie jest polityczną anomalią, lecz reakcją na chaos norm, erozję autorytetów i duchową pustkę. Gdy religia zostaje wypchnięta z przestrzeni publicznej, w jej miejsce pojawia się brutalna atrapa sacrum – porządek bez moralności, rytuał bez treści. W podkaście: – wyjaśniam, skąd bierze się atrakcyjność „prostego ładu”; – pokazuję, dlaczego młodzi mężczyźni widzą w Braunie figurę autorytetu; – tłumaczę, jak wojna kulturowa produkuje przywódców plemiennych; – analizuję, dlaczego ataki na wiarę wzmacniają pseudoreligijny populizm. To nie jest obrona Brauna, lecz próba zrozumienia mechanizmu, który go napędza. Bez zrozumienia tego mechanizmu będziemy tylko bezradnie pytać: „jak to możliwe?” (Przepraszam za gorszą niż zazwyczaj jakość dźwięku - przypadkowo zmieniłem ustawienia mikrofonu, nie zauważając tego w czasie nagrania.)

31 grudnia w Danii poczta przestaje dostarczać papierowe listy. Po 400 latach. Znikną skrzynki pocztowe, znaczki, listonosze. I zniknie coś jeszcze — dużo ważniejszego. W tym przedświątecznym filmie opowiadam nie tylko o końcu listów, ale o tym, co naprawdę tracimy, gdy komunikacja staje się natychmiastowa, bezcielesna i gładka jak ekran smartfona. Mówię o tym czym różni się pisanie całą ręką od pisania palcem, a także: O liście jako rzeczy z ciężarem, zapachem i śladem człowieka, O listonoszach jako spajaczach lokalnego świata, O znaczkach jako miniaturowych opowieściach o wspólnocie, O świecie cyfrowym, który wszystko przechowuje, ale niczego nie pamięta. To film o materialnej intymności, która znika, o świecie, który zyskuje czas — i podnosi sobie ciśnienie. I o tym, dlaczego list może jeszcze wrócić. Jak winyl w dobie Spotify i jak papierowa książka w dobie e-czytników. A w Sanatorium Chorych Myśli o tym jak media społecznościowe zmieniają nasze postrzeganie czasu i dlaczego to zła wiadomość dla prawa i demokracji. 🎧 Jeśli czujesz nostalgię za światem, który wymagał czekania — ten film jest dla Ciebie.

➡️➡️➡️ Po wyroku TSUE w sprawie związków jednopłciowych Polska znów dzieli się w klasyczny sposób: na czerwone i białe, na „za” i „przeciw”, na „postęp” i „tradycję”. Ale ten spór o małżeństwa to coś więcej niż walka dwóch plemion. To test szacunku dla Konstytucji — także wtedy, gdy jej treść jest konserwatywna, a nie progresywna. Czy ci, którzy zwykle krzyczą „Konstytucja!”, zawołają tak samo w obronie art. 18? Czy prawo potrafi rozwiązać konflikt wartości tak, by zapewnić pokój społeczny, a nie wyłącznie paliwo dla kolejnej wojny kulturowej? W odcinku: – gdzie przebiegają granice interpretacji prawa, – czy w sprawie małżeństw możliwy jest prawdziwy kompromis w duchu radykalnego centrum, ➡️➡️➡️ A w Sanatorium Chorych Myśli - efekt politycznej podkowy w praktyce. Dlaczego lewica i prawica potrafią nagle znaleźć się bardzo blisko siebie? Film dla tych, którzy chcą rozumieć, a nie tylko kibicować.

Zbigniew Ziobro – człowiek, który chciał likwidować układy, a sam z nich korzysta. Sejm właśnie uchylił mu immunitet, a on znika z kraju, szukając schronienia na Węgrzech. Ten sam Ziobro, który twierdził, że nie ma świętych krów, dziś sam pasie się na węgierskich pastwiskach bezkarności. W tym odcinku opowiadam o wielkim kłamstwie PiS: że po ich odejściu prawo jest łamane bardziej niż za ich czasów. Tymczasem to właśnie za ministrowania Ziobry zniszczono zaufanie do sądów, prokuratury i prawa – a Fundusz Sprawiedliwości stał się skarbonką dla swoich. Ziobro, który kiedyś wtrącał się w prywatne sprawy sędziego Żurka, dziś uznaje za „zemstę” fakt, że ktoś publicznie pyta, gdzie się podziały miliony z tego funduszu. 💊 W stałej części „Sanatorium Chorych Myśli” analizuję natomiast niesławny wywiad red. Rymanowskiego z prof. Cichosz – przykład tego, jak dziennikarstwo może udawać neutralność, a w rzeczywistości służyć manipulacji.

W kolejnym odcinku „Prawem i rozumem” pokazuję, jak wzrastająca polaryzacja zaostrza walkę polityczną i sprawia, że przemoc symboliczna staje się nowym językiem władzy. Donald Tusk – dawniej liberalny obrońca praw człowieka – dziś rozważa wypowiedzenie konwencji, która te prawa chroni. Michał Woś – oskarżony o udział w nielegalnym zakupie systemu Pegasus – zapowiada, że po powrocie PiS do władzy sędziowie usłyszą: „wszyscy WON!” A Donald Trump – w groteskowym filmie wygenerowanym przez sztuczną inteligencję – z pokładu myśliwca rozrzuca fekalia na protestujących. To już nie tylko spór o idee, ale o same granice rzeczywistości. Gdy emocje zastępują argumenty, polityka staje się widowiskiem przemocy – estetycznej, symbolicznej i coraz częściej realnej. 🔴 Jak daleko może się posunąć demokracja w stanie afektu? 🔴 Analiza języka, obrazów i emocji, które dziś rządzą polityką.

Gdy prawo przestaje być pewne, a każdy wyrok może zostać podważony, cierpią nie politycy, lecz zwykli ludzie. Minister Żurek chce zakończyć chaos w sądach, prezydent Nawrocki – obronić „reformę”. Ich spór to nie tylko walka o władzę, lecz o sens państwa prawa. Czy da się znaleźć rozwiązanie, które nie będzie kapitulacją? „Żurek kontra Nawrocki. Czy możliwy jest niezgniły kompromis?” – film o sporze i o granicy między sprawiedliwością a polityką. Ten podkast to próba chłodnej analizy, ale też refleksji nad tym, co w tym sporze naprawdę najważniejsze — losem zwykłych ludzi. W podkaście analizuję: • Na czym polega problem z tzw. neosędziami? • Czy kompromis może być zgodny z Konstytucją i orzecznictwem TSUE? • Co grozi Polsce, jeśli spór o sądy się nie skończy? #Żurek #Nawrocki #Sądy #Neosędziowie #Praworządność #Konstytucja #KryzysWSądach #ReformaSądów #PolskaPolityka #PaństwoPrawa #TSUE #Prawo #Demokracja

Trzaskowski zrozumiał snus | Jak „słabość” staje się polityczną siłą Snus Nawrockiego miał być kompromitacją, a okazał się atutem. Trzaskowski ostatnio trafnie zauważył, że drobiazg, który wygląda na słabość, potrafi zamienić się w źródło politycznej energii. Ludzie nie ufają perfekcji – wolą zobaczyć władze z małym nałogiem niż z wyprasowanym ideałem. To właśnie w takich detalach kryje się strategia normalności. Długie krawaty, kubełki kurczaka czy nawet słaby angielski – wszystkie te rekwizyty obniżają dystans i sprawiają, że polityk wydaje się „jeden z nas”. Pokazanie niedoskonałości działa lepiej niż najlepszy program, bo przypomina, że władza też bywa ludzka. Ale w tle jest jeszcze coś więcej: codzienna wrażliwość na cudzą „lepszość”. Perfekcyjny garnitur czy zbyt eleganckie śniadanie w social media potrafią boleć, bo przypominają widzowi o jego własnych brakach. Mała skaza działa odwrotnie – nie zawstydza, tylko daje ulgę i poczucie wspólnoty. Dlatego w polityce większym grzechem niż słabość jest obojętność na to, jak bardzo inni czują się przy niej gorsi. Snus, krawat czy kubełek kurczaka nie są więc wpadką – są mostem. Pokazują, że polityk nie żyje w bajce, tylko w tym samym świecie co wyborcy. 👉 W filmie opowiadam o tym, jak działa teatr zwyczajności władzy i dlaczego niedoskonałość stała się jednym z najcenniejszych kapitałów politycznych.

TV Republika zamieniła sprawę Pegasusa w widowisko – z samolotem nad Kutnem, dramatycznymi ujęciami z policyjnego auta i komisją sejmową jako sceną kabaretową. To jednak nie jest żaden thriller, tylko strategia odwracania uwagi. W tle kryje się coś o wiele poważniejszego: system totalnej inwigilacji, który pod rządami Ziobry wszedł w życie w demokratycznej Polsce. Zamiast debaty o prawach człowieka dostajemy sejmowe Fame MMA i memy, które mają sprawić, że zapomnimy o brutalnej prawdzie: minister, który nazywał się antykomunistą, stworzył elektroniczne UB. Pegasus nie podsłuchiwał przestępców, lecz polityków, adwokatów, duchownych i zwykłych obywateli. Nie był narzędziem prawa, lecz narzędziem władzy. Ten film to nie tylko relacja z komisji – to przypomnienie, że śmiejąc się z pasków TV Republika, możemy przeoczyć fakt, że nasze życie prywatne zostało rozebrane do naga i oddane w ręce tych, którzy nie cofną się przed niczym.

Wrzesień w Polsce: dzieci wracają do szkół, a dorośli – do sporów. Najgorętszy? Edukacja zdrowotna i pytanie: czy seksualność to tabu, czy temat lekcji? Lewica mówi: wolność i otwartość. Prawica ostrzega: instynkt bez kontroli niszczy więzi. Obie strony mają rację – ale tylko po części. W filmie pokazuję, jak seksualizacja stała się walutą świata: od milionów na OnlyFans, po presję Instagrama i uzależnienie od pornografii. Byung-Chul Han pisał: tam, gdzie znika wstyd i tajemnica, tam umiera eros. Może więc wstyd to dziś tarcza, a nie kajdany? 👉 Czy żyjemy w „seksualnym Schengen”, gdzie granice zostały całkiem zniesione?

Czy reakcja społeczeństwa na zbrodnię zależy od tego, kto ją popełnił? Analizuję, jak działa mechanizm odpowiedzialności zbiorowej – od mediów po polityków – i dlaczego jedne tragedie wywołują burzę, a inne milczenie. To opowieść o statystykach, uprzedzeniach i o tym, jak łatwo sami możemy stać się „tym obcym”. ➡️➡️➡️Nowy odcinek „Prawem i rozumem” - o uprzedzeniach, dehumanizacji i ludziach, którzy zawsze są gotowi je uzasadnić. Dziękuję Patronom, którzy na platformie Patronite wspierają ideę Radykalnego Centrum!

Co nowy prezydent chce nam powiedzieć, kiedy w garniturze grozi sędziom konstytucją, a w koszulce robi pompki do kamery? Analizuję dwa pierwsze komunikaty Karola Nawrockiego – ten oficjalny i ten podprogowy – oraz tłumaczę, dlaczego prężenie muskułów bywa językiem autorytaryzmu. Od Mussoliniego do Putnia, od Maussa po kulturę „samca alfa” w polityce.

🎥 Kłamstwo proputinowskie to nie jest kolejna “kontrowersyjna opinia”. To broń – wymierzona w prawdę, rozum i zbiorową pamięć. Negowanie Holokaustu stało się dziś częścią cynicznej strategii destabilizacji społecznego zaufania, podszytej propagandą Kremla. Film pokazuje, jak pozornie marginalne brednie stają się narzędziem geopolitycznej wojny. 💣 Gdy ktoś mówi: „Komory gazowe to fejk”, nie tylko wybiela zbrodniarzy. On tworzy świat bez faktów, w którym wszystko staje się względne, a każde kłamstwo może uchodzić za “alternatywną narrację”. W takim świecie łatwiej sterować emocjami, tworzyć wroga, podsycać paranoję. Dokładnie tak, jak chciał Hitler. Dokładnie tak, jak dziś robi Putin. 📉 Ten film nie odpowiada na kłamstwo – demaskuje jego cel. Nie chodzi tylko o historię. Chodzi o przyszłość debaty publicznej, o naszą zdolność odróżniania prawdy od fałszu. O to, by nie dać się wciągnąć w „debatę” z kłamcą, który nie szuka dialogu, lecz chaosu. 📌 Dlaczego dziś wraca kłamstwo oświęcimskie? 📌 Jak działa technika wielkiego fałszu – od „Mein Kampf” po Twittera? 📌 Czy wolność słowa chroni tych, którzy ją chcą zniszczyć? 👁️‍🗨️ To nie jest film historyczny. To film o Tobie, Twoim myśleniu, Twoim świecie. Jeśli nie rozumiesz, o co chodzi – właśnie dlatego musisz to zobaczyć. 🛑 Stop kłamstwu. Stop chaosowi. Stop propagandzie. #kłamstwoproputinowskie #HolocaustDenial #propaganda #wojnainformacyjna #Auschwitz #prawda #dezinformacja #Putin #kanałZero #RobertMazurek

Jeśli liberalna demokracja ma przetrwać, rząd nie może tylko zarządzać – musi opowiadać. Prawica wygrywa, bo rozumie emocje, symbole i media. Lewica – choć ma rację – przegrywa, bo mówi językiem wykresów i dydaktyzmu. Potrzebujemy Funduszu Wolności: instytucji, która sfinansuje nowoczesną, mądrą, emocjonalną narrację o wartościach liberalnych. Nie jako propagandę w stylu PRL, ale jako odpowiedź na populistyczną machinę TikToka, memów i narracyjnych uproszczeń. 🔵 Bo jeśli my nie stworzymy opowieści o wolności – zrobi to ktoś inny. I zrobi to tak, że ludzie mu uwierzą. ▶️ W tym filmie pokazuję, dlaczego bez inwestycji w wyobraźnię przegramy Polskę. #Tusk #FunduszWolności #propaganda #liberalizm #polityka

Konfederacja buduje swój świat na wrogach: Bruksela, LGBT, migranci, WHO, ekolodzy, kobiety z własnym zdaniem… ale nie Rosja. W tym odcinku przyglądam się politycznej paranoi Konfederacji – opartej na mitach, uprzedzeniach i straszeniu społeczeństwa wszystkim, co inne. 🔴 Dlaczego Bosak nazywa ludzi „odrzutami” i co z tego wynika? 🔴 Dlaczego Konfederacja boi się Brukseli, a nie Moskwy 🔴 Jak wygląda mapa konfederacyjnych fobii i co mówi o nich samych? Opowiadam o rozdmuchiwaniu kryzysu migracyjnego, języku dehumanizacji, i o tym, jak polityka zamienia się w grę fabularną, w której wróg nie istnieje naprawdę – ale i tak trzeba z nim walczyć. 📌 To odcinek o Konfederacji i jej propagandzie strachu. Bo jeśli naprawdę chcemy bronić Polski – najpierw trzeba porzucić konfederackie halucynacje wrócić do rzeczywistości.

Po każdej porażce liberalnej demokracji elity flirtują z tą samą ideą: ograniczyć prawo głosu „tym mniej ogarniętym”. Test z konstytucji? Z ortografii? A może po prostu cenzus IQ? W tym filmie przyglądam się poważnie (choć z ironią) temu niebezpiecznemu marzeniu o „mądrzejszej demokracji”, które kończy się… głupiej niż zakładano. Na przykładzie powieści „Mania” Lionel Shriver, pokazuję, jak łatwo elitarna frustracja zamienia się w poznawczy apartheid, a cenzus w groteskę. Czy naprawdę chcemy, by do urn dopuszczać tylko tych, którzy „rozumieją złożoność świata”? A kto o tym zdecyduje? 💥 W odcinku: – Dlaczego test IQ to kiepska podstawa demokracji – Jak wykluczanie tworzy bunt i radykalizm – Czym grozi zamiana „wiedzy” w nową formę opresji 📚 Dla fanów myślenia, prowokacji i pytania „co dalej z demokracją?”. 📢 Subskrybuj i daj znać w komentarzu: czy demokracja powinna być dla wszystkich – bez wyjątku?

🔥 Po każdej przegranej ktoś krzyczy: „Sfałszowali!”. Dlaczego tak łatwo wpadamy w paranoję? Czy można bronić demokracji, podważając każde niekorzystne dla siebie wybory? W tym odcinku analizuję pięć powodów, dla których bezpodstawne oskarżenia o fałszerstwo niszczą demokrację bardziej niż jakakolwiek przegrana. Pokazuję, jak Jarosław Kaczyński i Andrzej Duda rozkręcili spiralę nieufności, która dziś uderza nawet w obóz demokratyczny. 🧠 Dowiesz się: • Dlaczego fałszywe zarzuty prowadzą do radykalizacji i przemocy • Jak teorie spiskowe dają fałszywe poczucie komfortu • Dlaczego wojna o urny to wojna z rzeczywistością 🎭 I dlaczego – jeśli powielasz tę narrację – możesz już nigdy nie zasłużyć na lepszą demokrację. 👁‍🗨 Obejrzyj i zdecyduj sam: jeszcze jesteśmy w demokracji – czy już w cyrku?

Wybory prezydenckie za nami. Dla jednych to zwycięstwo „normalności”, dla innych – sygnał alarmowy. Ale prawdziwe pytanie brzmi: co dalej? W tym filmie mówię wprost o tym, co może nas czekać: rosnąca izolacja, odwrót od Europy, utrata szans, które budowaliśmy przez dekady. Ale to jeszcze nie koniec. Mamy dwa lata. Dwa lata, by zrozumieć, że Polska nie jest skazana na dryf ku autorytaryzmowi i prowincjonalizmowi. Dwa lata, by przekonać nieprzekonanych, odbudować wspólnotę i nie dać się zastraszyć. Jak to zrobić? Posłuchaj! 📌 Jeśli chcesz Polski otwartej, bezpiecznej i europejskiej, ale nie wiesz, co robić – ten podkast jest dla Ciebie. 📢 Udostępnij go. Zostań częścią zmiany. Bo historia się nie dzieje – historię się robi.

Aura zamiast słów? Jak wybieramy prezydenta i czcimy papieży? Czy naprawdę słuchamy, czy tylko patrzymy? Dlaczego wybieramy tych, którzy dobrze wyglądają – nie tych, którzy mówią coś ważnego? W tym odcinku analizuję zjawisko „aury”, które dziś rządzi nie tylko polityką, ale i religią. Mówię o: – prezydentach wybieranych za charyzmę, nie treść, – papieżach podziwianych, ale nierozumianych, – upadku logosu (rozumu, treści, argumentu) – i renesansie etosów – czyli wizerunku, klimatu, emocji. To nie tylko sprawa polska – ale w Polsce widać ją jak w soczewce.

Grzegorz Braun po raz kolejny przekracza granice politycznej przyzwoitości. Wykorzystując tragiczną historię rodziny, która podjęła dramatyczną decyzję o przerwaniu ciąży, buduje swój wizerunek “obrońcy niewinnych”, jednocześnie przedstawiając pół Polski jako „morderców dzieci”. Zamiast współczucia – oskarżenia. Zamiast refleksji – cyniczna kampania. W tym materiale pokazuję, jak manipulacja emocjami i symbolem dziecka służy brutalnej grze o władzę.

💥💥💥Jakiego prezydenta chcemy - tradycjonalistę czy postępowca? W czasach niepewności i chaosu politycznego stosunek do tradycji stał się kartą przetargową. Dla jednych – przeszkodą. Dla innych – tarczą. Ale czy ktoś naprawdę rozumie, czym tradycja jest i do czego służy? 🔹 Czy postępowcy, zrywając z przeszłością, nie wylewają dziecka z kąpielą? 🔹 Czy prawica nie wybiera z tradycji tylko tych fragmentów, które potwierdzają jej narrację? 🔹 Kazus: Czy czwarte przykazanie – „Czcij ojca swego i matkę swoją” – to mądre dziedzictwo czy opresyjny relikt? G.K. Chesterton nazwał tradycję „demokracją umarłych” – sposobem, by zmarli też mieli głos w debacie o tym, co ważne. W tym filmie pokazuję, dlaczego to zdanie dziś znów staje się aktualne. Od kultury cancelowania po toksyczne relacje rodzinne, od pop-psychologii po religię – tu ściera się współczesność z przeszłością. A stawką jest coś więcej niż ideologia: stawką jest sens. Czym dla Ciebie jest tradycja – ciężarem czy kompasem?

Dlaczego młodzi ludzie chcą wywrócić stolik? Co mają wspólnego Mentzen, Jezus wyrzucający kupców ze świątyni i Wernyhora z Wesela Wyspiańskiego? Ten film to opowieść o frustracji, politycznym gniewie i marzeniu o nowym początku. Konfederacja obiecuje rewolucję – ale czy to rewolucja wyzwolenia, czy tylko nowa forma chaosu? Zobacz, zanim zagłosujesz.

Czy egoizm, pycha i pogarda dla wartości muszą skończyć się katastrofą? W tym filmie pokazuję, dlaczego tradycje humanizmu, chrześcijaństwa i europejskiego patriotyzmu stanowią odpowiedź na nowy amerykański egoizm. Trump, Vance i Musk przegrają, bo deptanie wartości zawsze kończy się klęską.

W nowym odcinku "Prawem i rozumem" o moralnym problemie ze słowem "ale", kiedy uzasadnia ono popełnione zło. W tle sprawa przesłuchania i śmierci p. Barbary Skrzypek.

Czy czytelnik Wyborczej nie powinien dla dobra wspólnego poczytać „Do rzeczy”? Czy widz TV Republika nie powinien co drugi dzień oglądać TVN 24, dla wyjścia z bańki i obniżenia polaryzacji?

Trump wrócił do władzy i szaleje. Czy zachwianie równowagi społecznej, za które dużą część winy ponosi lewica, przyczyniło się do tego?

Kolejny odcinek programu, który jest głosem radykalnego centrum w twoim domu.

14. odcinek „Prawem i rozumem” już jest! A w środku odcinka: 😳 Wideofelieton - trzy spory, które najbardziej dzielą Polaków oraz 😳 Sanatorium Chorych Myśli - a w nim chorą myśl Donalda Trumpa i (chyba) Napoleona: „Kto ratuje swój kraj, nie łamie żadnych praw”. Zapraszam do posłuchania głosu radykalnego centrum!

Czy smartfon może zniszczyć demokrację? Okazuje się, że tak.

Sprawa Ziobry, Komisji ds. Pegasusa i zachowań byłego ministra sprawiedliwości, które pokazują, że gardzi on Polakami i Polską. Prawem i rozumem - odcinek 12.

„Róbta, co chceta!” Owsiaka czy „Szczęść Boże!” Brauna - co bardziej rezonuje z głowami i sercami młodych? 11. odcinek „Prawem i rozumem”.

Czy w czasach wszechogarniającego chaosu prawica zawsze będzie wygrywała z lewicą? Czy błędy lewicy nie wynikają z zaślepienia ideologicznego? 10. odcinek "Prawem i rozumem" już jest!

Po co populistom wielkie plany? Co ma wspólnego kupowanie Grenlandii i budowanie CPK? Dlaczego każdy dobry czyn zostanie ukarany? "Prawem i rozumem” - głos radykalnego centrum w Twoim domu.

Pierwszy w Nowym Roku odcinek - o wyścigu prezydenckim, gadżetach kampanijnych i stylu rozliczeń PiS.

Czy warto przekonywać babcię, żeby nie płaciła Rydzykowi albo Owsiakowi? Żeby nie głosowała na PiS albo na PO? Trójkąt Arystotelesa czyli jak nie rzucać grochem o ścianę przy świątecznym stole.

Czy Tusk tak długo będzie rozliczał PiS, że w końcu PiS rozliczy Tuska? Rozliczenia idą powoli z miliona powodów - czy rosnąca frustracja zagrozi wygranej Rafała Trzaskowskiego? „Prawem i rozumem” - głos radykalnego centrum w Twoim domu. Odcinek szósty!

5. odcinek „Prawem i rozumem” - programu, który jest głosem radykalnego centrum w Twoim domu. Temat: „Edukacja zdrowotna/seksualna - czyli która skrajność wychowa ci dziecko?”

Dlaczego młodzi ludzie się radykalizują? Coraz więcej młodych facetów na całym świecie głosuje na postfaszystów - skrajnie radykalne partie z jednej i drugiej strony sceny politycznej. Odpowiedzi szukamy z Marcinem Makowskim w opublikowanej niedawno książce "Jak zatrzymać koniec świata".

Jak oceniać PiS i KO, jeśli chodzi o praworządność? Kto gorszy, kto lepszy? Czy twierdzenia zwolenników PiS, że Bodnar bardziej łamie prawo niż Ziobro, to podła propaganda czy święta prawda? Te sprawy dyskutujemy w części „Wideofelieton”. A w Sanatorium Chorych Myśli leczymy dzisiaj zdanie, które wypowiedział kiedyś Kornel Morawiecki: „Prawo jest ważne, ale ponad prawem jest dobro Narodu”. Zapraszam na „Prawem i rozumem” - głos radykalnego centrum w Twoim domu.

Trump wygrał w USA. Czy PiS powróci do władzy w Polsce na fali popularności partii prawicowych? Na czym polega propaganda maczyzmu po stronie konserwatystów? Jak się przed nią bronić? I dlaczego myśl „Niewinni nie mają się czego obawiać” jest z gruntu faszystowska. Te tematy poruszam w drugim odcinku podkastu „Prawem i rozumem”.

Dzisiaj uruchamiam nowy program na You Tube i Spotify. Jak byłem zdenerwowany, chciałem go nazwać „Ogniem i mieczem”. Ale potem się uspokoiłem i nazwałem go „Prawem i rozumem”. Program antyautorytarny, antyfaszystowski, antyprzemocowy - w wersji wideo i w formie podkastu. Pierwszy odcinek: jak powinni rozmawiać ludzie pochodzący z innych światów, żeby się zrozumieć. Na podstawie rozmowy guru ateistów, Richarda Dawkinsa, z guru alt-rightu, Jordanem Petersonem. W programie pojawiają się ponadto: Joe Rogan, Andrew Tate i Dziki Trener - jako tematy, nie osobiście. Zapraszam!

W ostatniej pogawędce o prawie i filozofii z tego cyklu rozmawiamy o potrzebie krytycznego myślenia, które promuje filozofia postmodernizmu. Analizujemy, jaki jest stosunek społeczeństwa do anormalności - np. do ludzi cierpiących na zaburzenia psychiczne i jak prawo daje temu stosunkowi wyraz. Zastanawiamy się także nad tym, czy bajki, które opowiada się nam w dzieciństwie, nie są ukryta formą indoktrynacji.

Po co są wykłady i w czym interpretacja prawa przypomina interpretację Biblii? W dziewiątym spotkaniu z filozofią prawa rozmawiamy o tym, dlaczego wykłady, a więc dosyć generalne, prawie dwugodzinne monologi, są ciągle stosowane na studiach, a także o tym, że zarówno interpretatorzy Pisma Świętego, jak i prawnicy w swojej pracy przyjmują wiele użytecznych fikcji. Na przykład tę, że choć zarówno prawo, jak i Pismo Święte napisało w rzeczywistości wielu ludzi, to w interpretacji przyjmuje się, że mają one jednego autora. Dlaczego? Posłuchaj!

"Sąd sądem, ale sprawiedliwość musi być po naszej stronie" mawiała matka Pawlaka, a my ciągle zmagamy się z relacją prawa i sprawiedliwości, co było szczególnie widocznie za rządów Prawa i Sprawiedliwości. O tej trudnej relacji i o tym, dlaczego czasami najwyższe prawo staje się najwyższą niesprawiedliwością, w ósmej pogadance o filozofii prawa.

W siódmej pogadance o prawie i filozofii dyskutujemy, dlaczego prawdziwe, otwarte mówienie w przestrzeni publicznej, mówienie bez cenzury, jest kluczowe dla demokracji. Dyskutujemy także to, dlaczego dyktatorzy boją się spontaniczności: sztuki, muzyki czy humoru, oraz czym się różni Donald Trump od Jarosława Kaczyńskiego, jeśli chodzi o technikę przejmowania kontroli nad sądami.

Szósta pogadanka na temat prawa i filozofii to dyskusja, jak najlepiej rozumieć trudne, kontrowersyjne przypadki w prawie. Jedną z propozycji przedstawia stary, choć nie do końca dobry Martin Heidegger - można taki przypadek traktować jak załamanie praktyki, za którą do tej pory podążaliśmy dość automatycznie. Dlatego trudny przypadek w prawie jest podobny do nagłego zerwania sznurówek - codziennie automatycznie je wiążemy, nawet nie zauważamy tej czynności, a tu nagle klops - sznurówka się urywa. Podobnie jest z automatycznym stosowaniem reguł, które nagle nam do sytuacji nie pasują. Czy regułę "zakaz wylewania krwi na ulicę" zastosować do lekarze, który upuścił krwi choremu? I w przypadku sznurówek, i w przypadku reguły o wylewaniu krwi, konieczne jest zatrzymanie się, dokonanie refleksji, jaki jest sens i cel naszej praktyki i jak jest powiązana z innymi praktykami (brak sznurówek uniemożliwia założenie butów, brak butów uniemożliwia wyjście z domu, niemożność wyjścia z domu uniemożliwia pójście do pracy i zarabianie). Podobnie to, że nie możemy zastosować reguły automatycznie, zmusza nas do refleksji, jaki jest jej cel i jak jest ona powiązana z innymi naszymi praktykami (np. jak zbyt surowe zakazy mogą zniechęcać do udzielania pomocy - kazus kobiet, które umierały z powodu obaw lekarzy o naruszenie zakazu aborcji). Zapraszam do słuchania!

Czy zakaz wjazdu pojazdów do parku obejmuje wózki inwalidzkie? W piątym wykładzie z filozofii prawa bierzemy się za bary z nieostrością języka i zastanawiamy się, jak należy rozstrzygać wątpliwości interpretacyjne w tzw. trudnych przypadkach. Pomocna okazuje się wtedy tradycja wcześniejszych rozstrzygnięć, nie sztywna definicja.

Dlaczego rozbitkowie, którzy ze sobą konkurują, giną, a ci, którzy współpracują, przeżywają? W czwartym wykładzie z filozofii prawa skupiamy się na tym, czy istnieją jakiekolwiek wspólne wartości dla całej ludzkości, które mogłyby stanowić barierę dla złego prawa stanowionego przez ludzi. Czy ludzi żyjący w różnych miejscach globu łączy miłość do dzieci, podziw dla piękna sztuki, czy wszyscy potępiamy bezmyślne zadawanie bólu i pochwalamy współpracę zamiast brutalnego wyścigu szczurów. Jeśli tak, może te wartości mogą stanowić podstawę tego, co zwykliśmy nazywać prawem naturalnym?

Czyje powinno być prawo w świecie, w którym dobro wspólne rozrywamy jak kawałek sukna, chcąc uzyskać jak największy fragment dla siebie? Prawo powinno służyć wartościom. Ale czyim wartościom? Czy w społeczeństwie, w którym każdy ma swoją własną moralność, w którym mieszają się kultury, wierzenia i przekonania, istnieje jakaś jedna moralność, której służy prawo? Trzecia pogadanka o prawie, filozofii i języku z serii 2023-2024.

Druga w nowej serii pogadanka o prawie i filozofii: wykład, w którym rozmawiamy między innymi o pokusie, żeby innym narzucić swoją moralność pod płaszczykiem prawa naturalnego i o populizmie penalnym, czyli przekonaniu, że surowa kara jest najlepszym sposobem zapobiegania przestępstw. Serdeczne dzięki za wsparcie Patronów (https://patronite.pl/profesor.matczak)

Nigdy nie przestajemy się uczyć - to zdanie jest tak samo prawdziwe w przypadku przedszkolaków, jak i profesorów. Dlatego dzięki wsparciu Patronów rozpoczynam kolejne kroki na tej edukacyjnej drodze. Dzisiaj otwieram nowy cykl wykładów o prawie i filozofii, które będą całkowicie bezpłatnie dostępne w wersji audio na Spotify i Apple Podcasts. Już niedługo kolejne działania - buduje się mini studio, które umożliwi mi częstsze przekazywanie nowych materiałów video na You Tubę. Mam nadzieję, że złożą się one na atrakcyjną edukacyjną kampanię antyautorytarną: bo autorytaryzm to nie zjawisko historyczne, ale psychologiczne. Kusi sprawczością ludzi, którzy nie widzą sensu w swoim życiu (a wielu, zwłaszcza młodych, nie widzi), mydli oczy utopijnymi obietnicami, których nigdy nie spełnia. Trzeba temu przeciwdziałać A poniżej lista dobrych ludzi – Patronów – którzy zdecydowali się wesprzeć tę kampanię. Serdecznie Wam dziękuję! Podziękowania także dla tych Patronów, którzy zdecydowali się pozostać anonimowi. Kacper Jakóbczyk Adam Kuza Diana Nomańczuk Kamil Lewandowski olga t Beata Czechowicz Jan Surudo Joanna Golik-Skitał Monika Frąckowiak Mirosław Gajewski Beata Markiewicz Malgosia Bartosik Anna Jarosławska Joanna Walczak Aleksandra Dietrich Wit Tarkowski Alina Domanowska Krzysztof Wójtowicz Michał Ziemski Mateusz Wawrzeńczyk Marcin Szamotulski Wojciech Olszewski Helena Makrenek Maciej Sawczuk Maciej Malewski Marcin Klajny Andrzej Brański Paweł Tomasz Lepionka Dorota Rybak Konrad Baranowski Magdalena Ratajczyk Ula Lalala Janusz Potoczny Aleksander Horyń Kamil Kwieciński Paweł Domagała Maciej Szczepan Juszkiewicz Dorota Sadowy-Sadowska Mateusz Świerczek Karol Pankiewicz Lidia Tomaszewska Bartosz Kośmieja Tomasz Naradowski Adam Hakowski

W ostanim wykładzie z cyklu "Ewolucja czy manipulacja. Zmiany pojęć w dobie prawicowego i lewicowego populizmu podsumowujemy nasze rozważania, prezentując narzędzia, dzięki którym możemy odróżnić uzasadnioną zmianę pojęciową od zmiany manipulacyjnej. Serdecznie dziękuję za słuchanie i oglądanie tego cyklu wykładów!

Czy prawnicy interpretujący konstytucję powinni rozumieć jej słowa tak, jak rozumieli je twórcy konstytucji? Czy może, skoro język się zmienia, powinni tę zmianę uwzględniać w swoim rozumieniu prawa? Czy jeśli konstytucja zabrania "kar okrutnych", to powinno się interpretować "okrucieństwo" według zasad rozumienia panujących w momencie jej uchwalania, czy tak, jak rozumiemy okrucieństwo dzisiaj? Na te pytania i wiele innych odpowiadamy w wykładzie o dynamicznej i statycznej wykładni prawa.

Miałem kiedyś kolegę, który bardzo chciał pocałować dziewczynę. Ta jednak wymagała, aby pocałunek wydarzył się w okolicznościach "romantycznych". Niestety, kolega miał problem z ustaleniem, co znaczy "romantyczność", więc oczekiwał jasnych wskazówek - np. kwiaty, zachód słońca, wspólny spacer. Okazuje się, że nawet spełnienie tych trzech warunków nie gwarantowało jednak "romantyczności" - bo nie da jej się zdefiniować poprzez przedstawienie listy warunków koniecznych i wystarczających. Bo co, jeśli będą kwiaty, zachód słońca i wspólny spacer, ale chłop będzie milczał jak grób albo weźmie ze sobą młodszego brata, którego nie miał z kim zostawić? Wiele pojęć funkcjonuje tak jak romantyczność - w tym praworządność. Nie chodzi w nich o listę kryteriów, ale o pewien stan rzeczy. W romantyczności chodzi o to, żeby było romantycznie. W praworządności o to, żeby nie było arbitralnie. Nie to jest więc ważne, co się na praworządność składa, ale co praworządność zmienia w świecie. I o tym jest dziesiąty wykład z serii "Ewolucja czy manipulacja? Zmiany pojęć w dobie lewicowego i prawicowego populizmu."

W dziewiątym wykładzie z serii "Ewolucja czy manipulacja?" omawiamy przykład potężnej w skutkach zmiany pojęciowej, dotyczącej segregacji rasowej, równości i dyskryminacji. Przykład tej zmiany, sposób jej przeprowadzenia w USA w połowie XX wieku będzie nam służył jako model zmiany opartej na merytorycznej, a nawet empirycznej argumentacji, która dzięki temu nie tylko zakończyła się sukcesem na poziomie języka, ale zmieniła życie milionów ludzi.

Kolejny wykład z serii "Ewolucja czy manipulacja. Zmiany pojęciowe w dobie lewicowego i prawicowego populizmu". Rozważamy w nim podobieństwa pomiędzy memami, narzędziami, pojęciami i rozważaniami w wyrokach sądowych - wszystkie te elementy mają jedną wspólną cechę: kopiujemy je, jeśli są nam przydatne. Kiedy je kopiujemy, żyją i rozprzestrzeniają się. Kiedy nie są - mogą wyginąć jak gatunki. Prowadzi nas to do lepszego zrozumienia, jak zmienia się ewolucyjnie język. Elementy kultury, tak jak cechy biologiczne, podlegają selekcji naturalnej - muszą stawić czoła światu i świat weryfikuje, czy zasługują na przetrwanie.