Historia BEZ KITU

Czy Polska mogła zachować bezpieczeństwo między hitlerowskimi Niemcami a stalinowskim Związkiem Sowieckim? Sanacyjna polityka równowagi miała chronić niezależność państwa i zapobiec podporządkowaniu któremukolwiek z potężnych sąsiadów. W rozmowie przyglądamy się założeniom tej strategii, decyzjom Józefa Piłsudskiego i Józefa Becka oraz możliwościom polskiej dyplomacji. Czy była to rozsądna odpowiedź na trudne położenie Polski, czy polityka oparta na coraz bardziej niebezpiecznych złudzeniach? I jakie alternatywy rzeczywiście mieli wówczas polscy przywódcy?Zapraszamy na rozmowę z prof. Mariuszem Wołosem, historykiem z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie oraz Instytutu Historii PAN w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Słowackie odrodzenie narodowe było odpowiedzią na madziaryzację i walką o własny język oraz kulturę. Czechosłowacja dała Słowakom szansę na rozwój, ale budziła też poczucie, że o państwie decyduje przede wszystkim Praga. W czasie wojny powstało państwo księdza Jozefa Tisy, zależne od Niemiec i współodpowiedzialne za Zagładę Żydów. Po wojnie Słowacy współtworzyli Praską Wiosnę i aksamitną rewolucję, a odmienne wizje przyszłości doprowadziły w 1993 roku do pokojowego rozstania z Czechami.Zapraszamy na rozmowę z prof. Michalem Vašečką z Bratislava Policy Institute. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Codzienność żołnierzy warszawskiego Kedywu to nie tylko akcje dywersyjne i walka z okupantem, lecz także troska o mieszkanie, wyżywienie i utrzymanie bliskich. Konspiracyjna służba przeplatała się z pracą zarobkową, życiem rodzinnym i relacjami z przyjaciółmi, a konieczność zachowania tajemnicy wpływała na najzwyklejsze codzienne decyzje. Jak żyli, z czego się utrzymywali i gdzie szukali chwili wytchnienia? Jak radzili sobie ze strachem przed aresztowaniem, utratą towarzyszy i odpowiedzialnością za bezpieczeństwo swoich rodzin? Zapraszamy na rozmowę z Sebastianem Pawliną, autorem książki „Praca w dywersji. Codzienność żołnierzy Kedywu Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej” i pracownikiem Muzeum Historii Polski. #historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Imienna identyfikacja ukraińskich ofiar konfliktu narodowościowego to dotychczasowy rezultat projektu realizowanego w Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie przez zespołów ukraińskich badaczy pod kierunkiem profesora Igora Hałagidy. W przyszłości wynikiem wspomnianego projektu ma być również imienna identyfikacja polskich ofiar tego konfliktu. W rozmowie z doktorem Mariuszem Zajączkowskim istotne miejsce zajmuje kwestia kryteriów zaliczania poszczególnych osób do ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego, zwłaszcza gdy sprawcami byli Ukraińcy lub Polacy działający w formacjach paramilitarnych, policyjnych i wojskowych podporządkowanych niemieckim lub sowieckim władzom okupacyjnym. Dyskusja dotyczy m.in. przyjętej metodologii badań w odniesieniu do klasyfikacji sprawców zbrodni na cywilach, przy wspólnym uznaniu wartości imiennej identyfikacji i godnego upamiętnienia wszystkich ofiar konfliktu narodowościowego. Dotychczasowe badania pozwoliły ustalić nazwiska znacznej części osób pochodzenia ukraińskiego, które straciły życie na Wołyniu, w Galicji Wschodniej i na południowo-wschodnich ziemiach dzisiejszej Polski w latach 1939–1947. Prace te stanowią istotny wkład w pełniejszą rekonstrukcję obrazu dramatu, który rozegrał się w tym czasie na terenach polsko-ukraińskiego pogranicza etnicznego, przywracając zbiorowym statystykom wymiar indywidualnych ludzkich losów.Zapraszamy do obejrzenia dyskusji, w której uczestniczyli profesor Igor Hałagida z Uniwersytetu Gdańskiego oraz doktor Mariusz Zajączkowski z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk i Wojskowego Biura Historycznego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Wielka Brytania prowadziła działania wojenne na wielu frontach – od Włoch po Daleki Wschód, gdzie cieniem na jej polityce położył się tragiczny głód w Bengalu. Równocześnie trwały przygotowania do operacji „Overlord”, a po lądowaniu w Normandii alianci musieli zmierzyć się z trudnościami w zdobyciu francuskich portów. Istotne znaczenie miały również operacje specjalne prowadzone na zapleczu frontu we Francji i Jugosławii. Sukcesy Armii Czerwonej coraz silniej wpływały na brytyjską politykę, a do ważnych wydarzeń tego okresu należały zamach na Hitlera i powstanie paryskie. W walkach o wyzwolenie Europy Zachodniej wyróżniła się 1. Dywizja Pancerna generała Stanisława Maczka – jedna z najnowocześniejszych polskich jednostek wojskowych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Społeczeństwo polskie tuż po wojnie było głęboko straumatyzowane, zmęczone wieloletnią przemocą, utratą bliskich i nieustanną walką o przetrwanie. Poczucie bezpieczeństwa niemal nie istniało: ludzie żyli wśród ruin, niedostatku, przesiedleń, przestępczości i politycznej niepewności. Wojna osłabiła zaufanie do państwa, prawa, a często także do innych ludzi, sprzyjając podejrzliwości, plotkom i przekonaniu, że każdy musi przede wszystkim zadbać o siebie. Granica między tym, co legalne i nielegalne, uczciwe i nieuczciwe, uległa zatarciu, ponieważ przez lata o przeżyciu decydowały zaradność, przypadek i umiejętność omijania narzuconych reguł. Towarzyszyły temu lęk przed kolejną wojną, niepewność nowych granic oraz obawa przed represjami i utratą dopiero co zdobytego miejsca do życia. Było to społeczeństwo pragnące stabilizacji, a zarazem długo niezdolne uwolnić się od doświadczenia przemocy, chaosu i zagrożenia.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Marcinem Zarembą z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Powstanie Warszawskie rozgrywało się w trzech odmiennych przestrzeniach: na barykadach, w piwnicach i w kanałach. Barykady były nie tylko stanowiskami walki, lecz także miejscami wspólnoty, w których początkowy entuzjazm stopniowo ustępował zmęczeniu i poczuciu zagrożenia. W zatłoczonych piwnicach cywile zmagali się z bombardowaniami, brakiem wody, żywności i fatalnymi warunkami sanitarnymi, a ich stosunek do powstańców stawał się z czasem coraz bardziej krytyczny. Kanały służyły do przenoszenia meldunków, broni i ludzi, ale stały się również przestrzenią skrajnego wyczerpania, lęku i chaosu. Szczególnie dramatyczny przebieg miała ewakuacja Mokotowa, podczas której część powstańców zabłądziła w kanałach lub wyszła na powierzchnię w miejscach opanowanych przez Niemców.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Sebastianem Pawliną , pracownikiem Muzeum Historii Polski w Warszawie.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po odejściu Chruszczowa w Kazachskiej SRR kontynuowano industrializację, rozwijając przede wszystkim górnictwo, energetykę i przemysł ciężki, a republiką przez wiele lat kierował Dinmuchamed Kunajew. W grudniu 1986 roku w Ałma-Acie doszło do protestów przeciwko narzuceniu przez Moskwę nowego przywódcy republiki, uznawanych za jeden z pierwszych buntów narodowych w schyłkowym ZSRR. Po uzyskaniu niepodległości w 1991 roku prezydentem został Nursułtan Nazarbajew, który musiał zmierzyć się z głębokim kryzysem gospodarczym i rozpadem dotychczasowych więzi z republikami radzieckimi. Kazachowie początkowo nie stanowili większości mieszkańców kraju, a bardzo liczna była ludność rosyjska, dlatego władze prowadziły ostrożną politykę narodowościową, starając się zapobiec konfliktom i rozpadowi państwa. Przeniesienie stolicy z Ałmaty do Akmoły, późniejszej Astany, miało wzmocnić kontrolę nad północą kraju, natomiast w polityce zagranicznej Kazachstan balansował między Rosją, Chinami i państwami Zachodu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitriy Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Rok 1943 był dla Wielkiej Brytanii okresem przechodzenia od obrony do coraz bardziej zdecydowanej ofensywy, której symbolem pozostawały skutki zwycięstwa pod El Alamein z końca 1942 roku. Brytyjskie lotnictwo, wspólnie z siłami amerykańskimi, rozwinęło wówczas strategiczną ofensywę bombową przeciwko Niemcom, uderzając w ośrodki przemysłowe i miasta. Przełom nastąpił także w bitwie o Atlantyk, gdzie dzięki radarowi, lotnictwu dalekiego zasięgu, lotniskowcom eskortowym, namiarowi radiowemu i rozszyfrowywaniu niemieckich depesz udało się ograniczyć skuteczność U-Bootów. W maju 1943 roku zakończyły się walki w Afryce Północnej, a latem alianci wylądowali na Sycylii, po czym we wrześniu wkroczyli na kontynentalne Włochy. Podczas konferencji w Teheranie, która odbyła się od 28 listopada do 1 grudnia 1943 roku, Churchill, Roosevelt i Stalin uzgodnili otwarcie drugiego frontu w Europie Zachodniej poprzez przeprowadzenie operacji „Overlord” oraz skoordynowanie jej z ofensywą Armii Czerwonej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W latach 1943–1944 na Wołyniu polska ludność cywilna znalazła się w obliczu masowych ataków ze strony Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz wspierających ją lokalnych struktur ukraińskiego podziemia. W odpowiedzi zaczęły powstawać ośrodki samoobrony, m.in. w Przebrażu, Zasmykach, Hucie Stepańskiej czy Pańskiej Dolinie, których głównym celem była ochrona mieszkańców przed napadami i ewakuacja zagrożonej ludności. Część tych placówek współpracowała ze strukturami Armii Krajowej, a z czasem także z oddziałami partyzanckimi, które prowadziły działania odwetowe i osłonowe. Szczególne znaczenie miało sformowanie 27. Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK, która w 1944 roku podjęła walkę zarówno z UPA, jak i z Niemcami. Polska samoobrona na Wołyniu miała przede wszystkim charakter desperackiej reakcji obronnej na akcję antypolską, choć w realiach wojny przybierała również formę działań zbrojnych i odwetu.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Mariuszem Zajączkowskim, historykiem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk i Wojskowego Biura Historycznego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Azji zimna wojna miała odmienny charakter niż w Europie, ponieważ po stronie komunistycznej coraz większą rolę odgrywały Chiny, a nie Związek Sowiecki. Zwycięstwo komunistów w Chinach w 1949 roku uczyniło z Pekinu główny punkt odniesienia dla wielu ruchów rewolucyjnych i partii komunistycznych w Azji, zwłaszcza po rozłamie chińsko-sowieckim. Wojny i konflikty w Chinach, Wietnamie oraz Indonezji były więc nie tylko elementem rywalizacji z USA, lecz także przejawem rosnących wpływów Chin w regionie. To właśnie Chiny stały się dla wielu azjatyckich komunistów ważniejszym wzorem rewolucji niż Moskwa, co nadawało zimnej wojnie w Azji wyraźnie odmienny charakter niż w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po wybuchu II wojny światowej Kazachstan stał się jednym z głównych miejsc deportacji całych narodów uznanych przez władze stalinowskie za „niepewne politycznie” – trafiali tu m.in. Polacy, Niemcy nadwołżańscy, Koreańczycy, Czeczeni, Ingusze oraz przedstawiciele wielu innych grup etnicznych. W czasie wojny do Kazachstanu ewakuowano również część przemysłu oraz instytucji kulturalnych z europejskiej części ZSRR, w tym słynne studio filmowe Mosfilm. W latach 1941–1942 na jego terenie formowała się Armia Andersa, zanim została ewakuowana przez Iran na Bliski Wschód. Po wojnie republika stała się jednym z kluczowych obszarów strategicznych ZSRR – w 1949 r. na poligonie w Semipałatyńsku przeprowadzono pierwszą sowiecką próbę atomową, a w połowie lat pięćdziesiątych rozpoczęto budowę kosmodromu Bajkonur, skąd w 1961 r. wystartował pierwszy człowiek w kosmosie, Jurij Gagarin. Rządy Nikity Chruszczowa przyniosły częściową destalinizację i rehabilitację wielu deportowanych, jednak znaczna część Polaków, Niemców i przedstawicieli innych narodowości pozostała w Kazachstanie, ponieważ po kilkunastu latach nie miała już dokąd wracać. Jednocześnie Chruszczow rozpoczął ambitny program zagospodarowania „ziem dziewiczych”, który początkowo zwiększył produkcję zboża, lecz w dłuższej perspektywie doprowadził do poważnej erozji gleb i problemów ekologicznych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitrijem Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Gospodarka Związku Sowieckiego przeszła kilka głębokich etapów przemian. Po rewolucji bolszewickiej wprowadzono tzw. komunizm wojenny, oparty na nacjonalizacji, przymusowych dostawach żywności i centralnej kontroli, co doprowadziło do załamania produkcji i głodu. W 1921 roku Lenin zastąpił go Nową Polityką Ekonomiczną (NEP), która dopuściła ograniczone mechanizmy rynkowe i pozwoliła na częściową odbudowę gospodarki. Pod koniec lat 20. Stalin rozpoczął budowę gospodarki centralnie planowanej, obejmującą przymusową kolektywizację rolnictwa, której skutkiem były masowy głód i ogromne straty ludzkie, oraz forsowną industrializację skoncentrowaną na przemyśle ciężkim. Choć ZSRR stał się potęgą przemysłową, kolejne próby reform nie zdołały usunąć podstawowych wad systemu, który przez większość swojego istnienia zmagał się z chronicznymi niedoborami towarów, niską efektywnością i słabą innowacyjnością.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomistą ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Izraelska skrajna prawica wywodzi się z organizacji podziemnych, takich jak Irgun i Lehi, które walczyły o utworzenie państwa żydowskiego. Początkowo jej najbardziej radykalne skrzydło miało charakter świeckiego nacjonalizmu. Po 1967 roku miejsce dawnych środowisk ekstremistycznych zaczęły jednak zajmować ugrupowania akcentujące religijne uzasadnienie żydowskich roszczeń do Ziemi Izraela oraz rozwój osadnictwa na terenach okupowanych. Dziś politycy tacy jak Bezalel Smotrich i Itamar Ben-Gvir reprezentują nurt, który z politycznego marginesu awansował do ścisłego centrum władzy w Izraelu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z red. Konstantym Gebertem.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Socjaldemokracja Rzeczypospolitej Polskiej powstała w 1990 roku na bazie środowisk wywodzących się z rozwiązanej Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej i mimo deklarowanego zwrotu ku socjaldemokracji nigdy całkowicie nie odcięła się od politycznej i personalnej spuścizny PRL. Wokół SDRP ukształtował się następnie Sojusz Lewicy Demokratycznej, który w latach 90. stał się główną siłą polskiej lewicy. Paradoksalnie ugrupowanie wywodzące się z dawnego obozu komunistycznego kontynuowało po 1993 roku reformy gospodarki rynkowej, wspierało prywatyzację oraz integrację Polski z instytucjami Zachodu. Szczególnie istotną rolę SLD odegrał w procesie wejścia Polski do Unia Europejska — to właśnie rząd Leszek Miller doprowadził do zakończenia negocjacji akcesyjnych i przystąpienia Polski do UE w 2004 roku.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Tomem Junesem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W czerwcu 1944 r. w Warszawie zamordowani zostali Jerzy Makowiecki i Ludwik Widerszal, działacze konspiracyjni związani z Biurem Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Byli przedstawicielami środowiska demokratycznego i intelektualnego Polskiego Państwa Podziemnego, co czyniło ich obiektem ataków ze strony radykalnej prawicy konspiracyjnej. Mord miał charakter polityczny: wyrastał z oskarżeń, podejrzeń i kampanii wymierzonej w osoby uznawane za zbyt lewicowe, liberalne lub „obce” ideowo i etnicznie. Sprawa do dziś pozostaje jednym z najbardziej dramatycznych przykładów wewnętrznych konfliktów w polskim podziemiu, w których walka z okupantem została splamiona przemocą skierowaną przeciw własnym współpracownikom.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Januszem Marszalcem wicedyrektorem Muzeum II Wojny Światowej#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Żydowski Związek Wojskowy był drugą — obok Żydowska Organizacja Bojowa — formacją zbrojną walczącą podczas Powstanie w getcie warszawskim. Rekonstrukcja dziejów ŻZW napotyka jednak bardzo poważne trudności badawcze, ponieważ większość bojowców, wraz z niemal całym kierownictwem organizacji, zginęła w czasie walk lub wkrótce po nich. W efekcie baza źródłowa pozostaje niezwykle skromna, a po wojnie wokół historii ŻZW narosło wiele kontrowersji oraz relacji o wątpliwej wiarygodności — zarówno po stronie polskiej, jak i żydowskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Dariuszem Libionką, z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl oraz serwisy podcastowe: Spotify: Historia BEZ KITU Apple Podcats: Historia BEZ KITU

Sanacja była obozem politycznym, który przejął władzę w Polsce po przewrocie majowym dokonanym przez Józefa Piłsudskiego w 1926 roku. Jej rządy początkowo miały na celu „uzdrowienie” życia politycznego, jednak z czasem doprowadziły do wzrostu autorytaryzmu i ograniczenia demokracji, m.in. poprzez osłabienie roli parlamentu i zwiększenie uprawnień prezydenta. Władze sanacyjne zwalczały opozycję, czego przykładem były proces brzeski i obóz w Berezie Kartuskiej. 12 maja 2026 roku mija dokładnie setna rocznica zamachu majowego, który zapoczątkował okres rządów sanacji w II Rzeczypospolitej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W XIX wieku Łódź przeszła niezwykle dynamiczny rozwój, przekształcając się z niewielkiej osady w jedno z najważniejszych centrów przemysłowych na ziemiach polskich. Kluczową rolę odegrał przemysł włókienniczy, który przyciągał inwestorów oraz tysiące robotników z różnych regionów. Miasto zyskało charakter wielokulturowy, zamieszkiwane przez Polaków, Niemców i Żydów. Do wybuchu I wojny światowej w 1914 roku Łódź była jednym z największych ośrodków przemysłowych w Imperium Rosyjskim.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Błażejem Ciarkowskim – historykiem sztuki z Uniwersytetu Łódzkiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Al-Kaida powstała pod koniec lat 80. z inicjatywy Osama bin Laden w czasie wojny w Afganistanie. Jej celem była walka z wpływami Zachodu i prowadzenie globalnego dżihadu. Najbardziej znanym atakiem były zamachy z 11 września 2001 roku w USA, po których rozpoczęto międzynarodową walkę z terroryzmem.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Machnikowskim – socjologiem z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po klęsce Francji w czerwcu 1940 r. Wielka Brytania pozostała niemal osamotniona w walce z III Rzeszą. U jej boku działały, co prawda, rządy państw na wychodźstwie i ją wspierały, jednak kluczowy sojusznik – Stany Zjednoczone przystąpiły do wojny dopiero po atak Japonii na Pearl Harbor w grudniu 1941 r. Wówczas Brytyjczycy zyskali potężnego sojusznika i wspólnie wypracowali strategię, która ostatecznie doprowadziła aliantów do zwycięstwa. Wcześniej jednak Brytyjczycy ponieśli dotkliwe porażki, zwłaszcza w Afryce Północnej, jak i Azji Środkowo-Wschodniej, co osłabiło pozycję rządu Winstona Churchila. Jednocześnie dzięki łamaniu kodów Enigmy i szyfrów dyplomatycznych, Brytyjczycy posiadali wiedzę o niemieckich planach ataków w 1941 r. na Jugosławię, Grecję oraz ZSRR, choć nie zawsze mogli im skutecznie przeciwdziałać.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Od rozejmu zawartego 12 maja 1994 roku w Porozumienie z Biszkeku konflikt między Azerbejdżan a Armenia miał charakter zamrożony, przy kontroli Górski Karabach przez stronę ormiańską. Okresowo dochodziło do napięć i starć, m.in. w 2016 roku, przy braku trwałego rozwiązania mimo mediacji Grupy Mińskiej OBWE. Przełom nastąpił podczas drugiej wojny o Górski Karabach, gdy Azerbejdżan odzyskał znaczną część terytoriów. Po rozejmie nadzorowanym przez Rosję utrzymano kruchą równowagę sił. Jednak rozejm został zerwany, a ofensywa Azerbejdżanu w Karabachu w 2023 roku doprowadziła do przejęcia pełnej kontroli nad regionem przez Azerbejdżan i exodusu ludności ormiańskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Bartłomiejem Krzysztanem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Europy Środkowej, autorem książki O państwie, którego nie było. Historia Karabachu.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Bukareszt ukazuje się jako miasto o niezwykle zróżnicowanej tkance architektonicznej, w której przenikają się wpływy wielu epok i stylów. Obok inspiracji europejskich wykształcił się także charakterystyczny styl narodowy, nadający zabudowie unikalny, lokalny wyraz. Okres królestwa przyniósł powstanie okazałych i reprezentacyjnych budynków publicznych, podkreślających ambicje państwa i jego elit. W okresie międzywojennym rozwijało się nowoczesne budownictwo mieszkaniowe w duchu modernizmu, a późniejsze lata przyniosły wyraźne piętno architektury stalinowskiej, zmieniającej skalę i charakter przestrzeni miejskiej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Terroryzm międzynarodowy w drugiej połowie XX wieku przybrał zorganizowaną i transnarodową formę, szczególnie widoczną w działaniach radykalnych ugrupowań palestyńskich. Ich operacje obejmowały zamachy, porwania oraz ataki wymierzone w cele polityczne i cywilne poza Bliskim Wschodem. W tym kontekście istotną rolę odegrał Carlos the Jackal, który stał się symbolem globalnego terroryzmu dzięki spektakularnym akcjom w Europie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Kacprem Rękawkiem, ekspertem z Międzynarodowego Centrum Badań nad Zwalczaniem Terroryzmu w Hadze.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Układ sojusznicy między Polską a Wielką Brytanią zawarty w sierpniu 1939 r. gwarantował nam wsparcie militarne na wypadek ataku III Rzeszy. W krótkiej perspektywie czasu przyczynił się do kilkudniowego opóźnienie ataku przez Adolfa Hitlera na Polskę. Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 r. Wielka Brytania i Francja wypowiedziały Niemcom wojnę, co umiędzynarodowiło konflikt, ale Polska nie otrzymała oczekiwanego wsparcia wojskowego. Wobec nieprzygotowania sojuszników do podjęcia ofensywy, obawy przed dużymi stratami i przekonania o rychłej klęsce Polski, alianci nastawili się na wojnę defensywną i długotrwałą. Po klęsce kampanii wrześniowej Wielka Brytania znalazła się w stanie tzw. „dziwnej wojny”, unikając bezpośrednich działań ofensywnych na większą skalę przeciwko III Rzeszy. Sytuacja uległa gwałtownej zmianie w 1940 r., kiedy Niemcy rozpoczęły ofensywę na Europę Zachodnią, doprowadzając do upadku Francji. Wówczas Wielka Brytania, pozostając jedynym państwem kontynuującym walkę z Niemcami w Europie, skoncentrowała się na obronie własnego terytorium, co znalazło wyraz w zwycięstwie w bitwie o Anglię. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Na terenie dystryktu radomskiego w ostatnich miesiącach okupacji niemieckiej działały liczne oddziały partyzanckie o różnej orientacji politycznej. Dominującą siłę stanowiła Armia Krajowa, obok której funkcjonowały relatywnie silne oddziały partyzantki komunistycznej. Był to także obszar no, na którym sformowano Brygadę Świętokrzyską. Rozmowa obejmuje również losy partyzantki niepodległościowej po wkroczeniu Armii Czerwonej.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

II Rzeczpospolita musiała scalić trzy odmienne systemy gospodarcze odziedziczone po zaborcach oraz odbudować kraj po I wojnie światowej. Państwo zmagało się z inflacją, bezrobociem i dużymi różnicami w poziomie rozwoju regionów, a sytuację dodatkowo pogłębił kryzys lat 1929–1933. Choć w ostatnich latach przed wybuchem II wojny światowej nastąpiło ożywienie gospodarcze, poziom rozwoju jedynie nieznacznie przekroczył stan sprzed 1914 roku.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W ostatnich dekadach terroryzm skrajnej prawicy przybrał na sile w wielu krajach Zachodu, czego symbolicznym przykładem były zamachy w Norwegii w 2011 roku. W kolejnych latach dochodziło do ataków motywowanych ideologią nacjonalistyczną i rasistowską, m.in. w Niemczech, Stanach Zjednoczonych czy Nowej Zelandii. Sprawcy często działali samotnie, inspirując się treściami rozpowszechnianymi w internecie. Zjawisko to zwróciło uwagę służb na rosnące zagrożenie ze strony tzw. „samotnych wilków” powiązanych z radykalną prawicą.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Tematem rozmowy są „Leśni Bracia” na Litwie – uczestnicy powojennej partyzantki antykomunistycznej, którzy po 1944 roku podjęli walkę z sowiecką okupacją. Omówione zostają motywy oporu, struktura podziemia oraz skala represji stosowanych przez władze ZSRR. Rozmowa przybliża także znaczenie tego ruchu dla litewskiej pamięci historycznej i współczesnej tożsamości narodowej.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Służba zdrowia w PRL-u była systemem w pełni państwowym i zapewniała powszechny, bezpłatny dostęp do opieki medycznej. Mimo problemów organizacyjnych, niedoborów sprzętu i leków oraz długich kolejek, w tym okresie nastąpiła wyraźna poprawa stanu zdrowia społeczeństwa, m.in. dzięki szeroko zakrojonym programom profilaktycznym i skutecznej walce z chorobami zakaźnymi, takimi jak gruźlica. Rozbudowa sieci placówek i upowszechnienie szczepień przyczyniły się do ograniczenia śmiertelności i wydłużenia średniej długości życia.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Historia Węgier w XX wieku obejmuje rozpad Austro-Węgry, trudny okres międzywojenny oraz doświadczenia II wojny światowej. Po jej zakończeniu kraj znalazł się w strefie wpływów Związek Radziecki, co doprowadziło do wieloletnich rządów komunistycznych.zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Robertem Rajczykiem z Uniwersytetu Śląskiego.#historiabezkituZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Od kulis polityki sowieckiej w epoce Leonid Breżniew po krwawy konflikt po rozpadzie ZSRR, rozmowa prowadzi przez narastający spór o Górski Karabach i jego przejście w wojnę ormiańsko-azerbejdżańską. Odcinek kończy się rozejmem z 1994 roku, podpisanym w Biszkek.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Bartłomiejem Krzysztanem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk oraz Instytutu Europy Środkowej, autorem książki O państwie, którego nie było. Historia Karabachu.#historiabezkitu#azerbejdżan #armenia #ormianie #azerowie #azerbejdżanie #rzeźormian #ruchkarabachski #górskikarabach #pierwszawojnakarabachska #susza #chodżały #republikagórskiegokarabachuZapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Kazachstan jest kilka razy większy od Polski i leży głównie w Azji. To państwo wielonarodowe, którego struktura została silnie ukształtowana przez kolonizację rosyjską i sowiecką politykę XX wieku. Jego historia łączy tradycję koczowniczą, modernizację oraz doświadczenie terroru i głodu.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dmitriy Panto, pracownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#kazachstan #imperiumrosyjskie #islam #kolonizacja #kozacy #głód #industrializacja #michaiłsperanski #powstanieantyrosyjskie #ałasz #zesłańcy #zsyłka #deportacje #departacjepolaków1936#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. – jak grzyby po deszczu, zarówno pod okupacją niemiecką, jak i sowiecką – zaczęły wyrastać organizacje konspiracyjne. Jedną z nich w październiku 1939 r. w Warszawie założył inżynier Stefan Witkowski – postać niezwykle barwna i zarazem tajemnicza. „Muszkieterzy”, bo taką nazwę przyjęła organizacja, zajmowali się głównie działalnością wywiadowczą i funkcjonowali niezależnie od ZWZ, a później AK. Witkowski zbudował siatkę organizacyjną liczącą kilkaset osób, w oparciu o swoje szerokie kontakty towarzyskie, w tym ludzi z kręgów arystokratycznych, wojskowych czy technicznych. Jeszcze sprzed wojny znał wiele osobistości ze świata polityki II RP. Cześć osób z „Muszkieterów” z czasem zasiliła szeregi ZWZ-AK. Sam Witkowski podejmował kontrowersyjne decyzję (gra operacyjna z Abwehrą) i nie miał najlepszej opinii w środowisku konspiracyjnym. Zarówno przed wojną, jak i w czasie okupacji niektórzy uważali go za hochsztaplera. W 1942 r. podziemny Wojskowy Sąd Specjalny skazał go na karę śmierci. Zarzucano mu sprzedawanie meldunków wywiadowczych obcym służbom w celach zarobkowych, kontakty z Abwehrą, a także akcje likwidacyjne wymierzone w ludzi z własnej siatki. Stefana Witkowskiego zastrzeliła komórka egzekucyjna AK w listopadzie 1942 r. Do dziś „Muszkieterzy” i postać jej założyciela i dowódcy pozostają najbardziej zagadkowym elementem polskiej konspiracji w czasie II wojny światowej. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Adrianem Sandakiem, autorem książki „Muszkieterowie 1939–1942. Historia tajnej organizacji wywiadowczej”.#muszkieterowie #wywiad #graoperacyjna #stefanwitkowski #edwardrydzśmigły #związekwalkizbrojnej #armiakrajowa #konspiracja #podziemie #buzułuk #władysławanders #tadeuszleski #krystynaskarbek #abwehra#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Gruzja w ostatnich latach bardzo się zmieniła. Micheil Saakaszwili, prezydent Gruzji w latach 2004–2007 podjął się odnowy państwa. Nie udało mu się zreformować sądownictwa, ale zlikwidował wszechobecny problemem łapówkarstwa. Postawił także na zbliżenie kraju z Zachodem. Rozpoczął starania o przyjęcie kraju do NATO i UE. Politykę tę kontynuowali jego następcy z partii Gruzińskie Marzenie. W 2014 r. Gruzja podpisała umowę stowarzyszeniową z UE, a od 2023 r. uzyskała status kandydata do UE. Dopiero w ostatnich latach obserwujemy kryzys w relacjach z Zachodem. Saakaszwili podejmował także próby odzyskania kontroli nad Osetią Południowa i Abchazją (powołał administrację gruzińską na terenach niedostatecznie kontrolowanych przez separatystów). Te działania nie zakończyły się sukcesem, a wprost przeciwnie w 2008 r. wybuchła wojna pięciodniowa. Odpowiadały za nią obie strony, ale to Rosja w większym stopniu przyczyniła się do eskalacji napięcia. Zdaniem rozmówcy ważne znaczenie – nie tylko symboliczne, lecz także praktyczne – miała wizyta Lecha Kaczyńskiego i przywódców innych krajów Europy Wschodniej w Tbilisi 12 sierpnia 2008 r.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Wojciechem Góreckim, analitykiem Ośrodka Studiów Wschodnich.#józefstalin #abchazja #osetiapołudniowa #micheilsaakaszwili #gruzja #gori #gruzińskiemarzenie #lechkaczyński #nicolassarkozy #rosja #ue #nato #bidzinaiwaniszwili#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Po przegranej kampanii polskiej 1939 r. terytorium Polski znalazło się pod okupacją niemiecką i sowiecką. Choć Polska zniknęła z politycznej mapy świata, to jej władze przeniosły się na emigrację i zapewniły ciągłość państwa przez utworzenie rządu z różnymi instytucjami i wojskiem. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźctwie funkcjonował od jesieni 1939 r. do grudnia 1990 r., istniały także różne ośrodki emigracyjne, toczyło się życie polityczne, społeczne, a także kulturalne. Moment przełomowy nastąpił w czerwcu 1945 r. w chwili powstania w kraju Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Oznaczało to cofnięcie uznania przez inne państwa dla Rządu RP na Uchodźctwie. W momencie zakończenia drugiej wojny światowej na emigracji przebywało ok. 3,5 mln obywateli przedwojennej II RP. Szacuje się, że ok. 600 tys. z nich zdecydowało się pozostać na Zachodzie do czasu zmiany sytuacji politycznej. Ci, którzy wracali do kraju musieli liczyć się z represjami ze strony władzy komunistycznej. Główny ośrodek emigracji polskiej znajdował się w Londynie. Tam przebywał prezydent, a także działały pozostałe instytucje rządu. Polską emigrację trawiły kłótnie i spory. Po śmierci Władysława Raczkiewicza w 1947 r. wobec braku zgody odnośnie do tego kogo wyznaczył swoim następcą, powstały dwie równoległe struktury emigracyjne. Ważne instytucje polskiej emigracji powstały też w innych krajach Europy (np. Kultura Paryska, czy Radio Wolna Europa z siedzibą w Monachium). Emigracja na różne sposoby starała się zapewnić sobie łączność z krajem. Na przestrzeni lat zmieniały się możliwości pomocy i formy odziaływania. Po 1945 r. mieliśmy do czynienia jeszcze z dwiema falami emigracji: marcowej 1968 r. i solidarnościowej z lat osiemdziesiątych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Sławomirem Łukasiewiczem, profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II oraz pracownikiem Instytutu Europy Środkowej w Lublinie.#konferencjawjałcie #kulturaparyska #radiowolnaeuropa #stanisławmikołajczyk #trjn #tomaszarciszewski #skarbnarodowy #agustzalewski #aferabergu #vkomendawiw #ryszardkaczorowski #jannowakjeziorański#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po klęsce kampanii polskiej 1939 r. socjaliści zeszli do pracy w podziemiu. W konspiracji kontynuowali ją pod nazwą PPS-WRN (Wolność, Równość, Niepodległość). Nie wszyscy przedwojenni działacze PPS znaleźli się w jej podziemnej odnodze. Kazimierz Pużak zaprosił do współpracy nielicznych (siatka PPS-WRN liczyła jedynie kilkaset osób) posiadających odpowiednie cechy charakteru, gwarantujące zachowanie zasad konspiracji, a także nie powiązanych wcześniej z komunistami. Socjaliści z WRN pozostali konsekwentnie antysowieccy i antykomunistyczni. Bardzo wcześnie, bo już jesienią 1939 r przystąpili do tworzenia oddziałów zbrojnych – Gwardii Ludowej. Socjaliści uczestniczyli w budowaniu struktur Polskiego Państwa Podziemnego zarówno wojskowych, jak i cywilnych. Obok ludowców, narodowców i chadeków tworzyli zalążki podziemnego parlamentu Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, a później Rady Jedności Narodowej. Opracowali w czasie wojny spójny program „Polski Ludowej” oparty na zasadach demokracji i zapowiadający głębokie reformy społeczne. Po wojnie w kraju ujawnił się odłam prokomunistyczny w PPS z Edwardem Osóbką-Morawskim na czele. Część działaczy WRN podjęła z nimi współpracę. Po wojnie PPS dzieliła się na dwa nurty – niepodległościowy nawiązujący do tradycji PPS-WRN (zwalczany przez komunistów, uznany za wrogi i „reakcyjny”) i współpracujący z PPR – akceptujący nowy układ sił politycznych i metody sprawowania władzy. Działacze PPS-WRN byli represjonowani – Kazimierza Pużaka sądzono w procesie 16 przywódców PPP w Moskwie w czerwcu 1945 r.; w listopadzie 1948 r. odbył się proces przywódców PPS-WRN (ponownie sądzono Kazimierza Pużaka). W latach siedemdziesiątych działacze lewicy niepodległościowej odegrali istotną role w opozycji demokratycznej.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN, znawcą najnowszej historii Polski.#pps #pps-wrn #adamciołkosz #zygmuntzaremba #edwardosóbka-morawski #mieczysławniedziałkowski #kazimierzpużak #józefcyrankiewicz #socjaliści #tomaszarciszewski #układsikorski-majski #programpolskiludowej #gwardialudowa #polskiepaństwopodzimne #represje#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Bitwa o Anglię miała przełomowe znaczenie dla przebiegu II wojny światowej. Uniemożliwiła w 1940 r. niemiecką inwazję na wyspy brytyjskie. III Rzesza musiała przełknąć gorzką pigułkę porażki – pierwszą od czasu wybuchu konfliktu. Nie wszyscy członkowie brytyjskiej klasy politycznej opowiadali się za stawianiem oporu III Rzeszy. Lord Halifax, minister spraw zagranicznych i przeciwnik Winstona Churchilla, rozważał negocjacje pokojowe, by zapobiec niemieckiej okupacji kraju.W momencie rozpoczęcia bitwy niemieckie lotnictwo górowało nad brytyjskim. Jednak w jej trakcie brytyjska produkcja sprzętu była dwukrotnie wyższa niż niemiecka. Agresor mocniej odczuwał straty w ludziach i nie mógł ich szybko odbudować. Podczas gdy piloci brytyjscy oraz z sojuszniczych armii po zestrzeleniu mieli możliwość szybkiego powrotu do służby bojowej. Piloci Luftwaffe, którzy przeżyli, trafiali do obozów jenieckich na terytorium Anglii. System dowodzenia i kontroli opracowany przez Brytyjczyków okazał się skuteczną bronią w walce z wrogiem. Niemcy początkowo bombardowali infrastrukturę transportową, zakłady przemysłowe, następnie aby złamać morale społeczeństwa atakowali Londyn i inne miasta.W bitwie o Anglię walczyły dwa polskie dywizjony myśliwskie (302 i 303) i bombowe (300 i 301). Polacy okazali się świetnie wyszkoleni i przygotowani. Mimo że latali na gorszym sprzęcie, osiągali doskonałe wyniki przy minimalnych stratach własnych. Ocenia się, że Dywizjon 303 był najskuteczniejszą jednostką w ramach RAF w bitwie o Anglię.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Janem Szkudlińskim, historykiem wojskowości, pracownikiem Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

We wrześniu 1945 r. Việt Minh ogłosił niepodległość i proklamował na północy powstanie Demokratycznej Republiki Wietnamu. Rząd, który ogłosił niepodległość, został utworzony przez przedstawicieli różnych ugrupowań politycznych. Chociaż przewodniczył mu przedstawiciel komunistów, partia ta nie miała w nim przewagi. Próbował on budować administrację i szukał swojego miejsca pośród trawiących kraj konfliktów politycznych, religijnych i narodowościowych. Z drugiej strony, Francja po kapitulacji Japonii dążyła do odzyskania kontroli nad Indochinami. Francuski Korpus Ekspedycyjny krok po kroku odbudowywał władze i administrację nad całością terytorium Wietnamu. Jednak była ona słaba i nie odzyskał kontroli na całym terenem, a zwłaszcza obszarami wiejskimi. Pierwsza wojna indochińska wybuchła po nieudanych próbach pokojowego porozumienia Francji z Demokratyczną Republiką Wietnamu. Dążenie DRW do niepodległości, nie dało się pogodzić z próbą odbudowania imperium kolonialnego przez Francję. Trwająca kilka lat wojna z lokalnego konfliktu nabrała charakteru starcia zimnowojennego. W jej wyniku francuskie imperium kolonialne w Azji Południowo-Wschodniej rozpadło się, co doprowadziło do utworzenia dwóch państw wietnamskich oraz umocnienia władzy ruchu komunistycznego w tym regionie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. hab. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego.#wietnam #indochiny #demokratycznarepublikawietnamu #việtminh #hồchíminh #hanoi #1wojnaindochińska #komuniści #zimnawojna#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Obalenie reżimu Nicolae Ceaușescu w grudniu 1989 r. zapoczątkowało długą i trudną drogę Rumunii ku demokracji i budowy gospodarki wolnorynkowej. W przeciwieństwie do Polski w Rumuni nie istniała zorganizowana opozycja polityczna, dlatego rządy przejęły osoby powiązane z elitą komunistyczną. Władzę uchwycił Front Ocalenia Narodowego. Jego lider, Ion Iliescu od lat czterdziestych XX w. należał do partii, a w 1990 r. został wybrany pierwszym demokratycznym prezydentem z ponad osiemdziesięciopięcioprocentowym poparciem. Wolnym wyborom wiosną 1990 r. towarzyszyły protesty społeczne głównie studentów i inteligencji. Zarzucano rządzącym zawłaszczenie zdobyczy rewolucji przez ludzi dawnego reżimu. Domagano się podjęcia reform prowadzących do demokratyzacji państwa. Zostały one stłumione przez sprowadzonych do stolicy górników, tzw. Mineriady. Sytuacja polityczna i ekonomiczna zaczęła się stabilizować dopiero w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych. Rumunia przystąpiła do NATO (2004) i Unii Europejskiej (2007), czyli kilka lat później niż Polska.Obalenie reżimu budziło ogromne nadzieje na wyjście Rumunii z zapaści gospodarczej, w jakiej znalazła się ona w latach osiemdziesiątych w wyniku polityki Ceausescu. Brak radykalnych kroków – porównywalnych do tych podjętych w Polsce – sprawił, że proces odbicia się gospodarki przeciągnął się o kilka lat. Podczas gdy Polska gospodarka była przykładem wdrożonych reform, to Rumunia odwlekanych. Wprowadzanie gospodarki rynkowej wiązało się z likwidacją nierentowanych zakładów, gwałtownym wzrostem bezrobocia i pogarszaniem się poziomu życia mieszkańców. Rumuni musieli mierzyć się z wieloma nieobecnymi dotychczas problemami społecznymi i lękami. W poszukiwaniu lepszego życia wielu obywateli Rumunii wyemigrowało z kraju w poszukiwaniu pracy na zachodzie. Odbiło się to na strukturze demograficznej państwa.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.

#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po napaści III Rzeszy na ZSRR 22 czerwca 1941 r. Litwini liczyli na zmianę własnej sytuacji politycznej. Działacze z Litewskiego Frontu Aktywistów (LAF) 23 czerwca 1941 r. wzniecili „powstanie czerwcowe”, a dzień później ogłosili powstanie Rządu Tymczasowego. Przystąpili do tworzenia własnej policji, wojska, a także administracji. Niemcy jednak po dwóch miesiącach rozwiązali litewskie organy władzy, jego przywódcę zesłali do obozu koncentracyjnego, a pozostałe instytucje i ich członków włączyli we własny system okupacyjny. Wówczas jawnie działające władze litewskie zeszły do podziemia. Litwa postrzegała ZSRR jako większe zagrożenie niż III Rzeszę. W 1943 r. powstał Najwyższy Komitet Wyzwolenia Litwy (VLIK), w którego skład weszli polityce z różnych ugrupowań. Został on jednak rozbity przez Gestapo w 1944 r. i nie odegrał żadnej roli w momencie wkroczenia Armii Czerwonej.Walkom powstańczym w czerwcu 1941 r. towarzyszyły mordy na ludności żydowskiej. Obok Niemców uczestniczyli w nich Litwini. Pogromy objęły nie tylko Litwę, lecz także inne państwa nadbałtyckie. Większość litewskich Żydów zginęła w zbiorowych egzekucjach , a nie w obozach zagłady.Druga wojna światowa pogłębiła polsko-litewski antagonizm. Cieniem na wzajemnych relacjach położyły się szczególnie wydarzenia z 1944 r.: zbrodnie policjantów litewskich na Polakach w Glinciszkach, a następnie polski odwet w Dubinkach dokonany przez 5 Wileńską Brygadę AK.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Rafałem Wnukiem, historykiem z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II i dyrektora Muzeum II Wojny Światowej.#litwa #einsatzgruppen #holocaust #zsrr #IIIrzesza #leonasprapulenis #lupaszka #litewskifrontaktywistów #pogrom #njwyższykomitetwyzwolenialitwy #powstanieczerwcowenalitwie #glinciszki #dubinki #armiakrajowa #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Irlandii Północnej od lat sześćdziesiątych – obok Irlandzkiej Armii Republikańskiej – działały organizacje terrorystyczne o profilu protestanckim – Ulster Volunteer Force (UVF) oraz Ulster Defence Association (UDA). Opowiadały się one za utrzymaniem Irlandii Północnej w ramach Zjednoczonego Królestwa, a terror kierowały przeciwko katolickiej społeczności Zielonej Wyspy. W przeciwieństwie do IRA, która atakowała wojsko, policję, a także urzędników, z rąk protestanckich terrorystów ginęli katoliccy cywile, często w żaden sposób nie powiązani z republikanami. Grupy protestanckie nie miały wspólnej spajającej ich ideologii. W swoje szeregi rekrutowały niejednokrotnie ludzi z marginesu społecznego. Wytworzyły one między sobą powiązania o charakterze mafijnym i przestępczym. Kontrolowały dzielnice, handel alkoholem, papierosami, a później także narkotykami. Dyscyplinowały zwolenników i wywierały naciski na protestantów. W 1974 r. wymusiły na protestanckiej klasie średniej strajk generalny, który zaprzepaścił próbę pokojowego porozumienia z IRA. Stworzyły własne zaplecze polityczne w postaci partii, ale nie zdobyły szerszego poparcia społecznego. W latach 90. XX wieku z protestanckich grup terrorystycznych powstały współczesne organizacje pozarządowe i paramilitarne.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Kacprem Rękawkiem, ekspertem z Międzynarodowego Centrum Badań nad Zwalczaniem Terroryzmu w Hadze.#IrandzkaArmiaRepublikańska #IRA #terroryzm #UVF#UDA #Irlandia #IanPaisley #porozumieniewielkopiatkowe #przestępczość #zamachyterrorystyczne #lojaliści #republikanie #wielkikryzys #keynesizm #monetaryzm #popyt #podaż #bezrobocie #stopyprocentowe #dolar #interwencjonizm #monopolizacja #etatyzm #kryzysgospodarczy #stagflacja #inflacja #recesja #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Kryzysy gospodarcze od zawsze towarzyszą rozwojowi światowych rynków. Choć bolesne, często pełnią funkcję oczyszczającą – wymuszają zmiany i nowe pomysły na zarządzanie gospodarką. Po Wielkim Kryzysie 1929 r. pojawiła się doktryna Johna Maynarda Keynesa, która stawiała na aktywną rolę państwa w pobudzaniu koniunktury i ograniczaniu bezrobocia. Przez dekady była to dominująca recepta na kryzysy. W latach 70 XX w. keynesizm jednak zawiódł. Skokowy wzrost cen ropy naftowej doprowadził do stagflacji – połączenia stagnacji i inflacji. Odpowiedzią stał się monetaryzm Miltona Friedmana, oparty na kontroli podaży pieniądza, deregulacji i prywatyzacji. Polityka inspirowana monetaryzmem – zwłaszcza w czasach Ronalda Reagana i Margaret Thatcher – przyniosła widoczne efekty, lecz nie na długo. Kryzys finansowy 2008 r. pokazał, że także i ta doktryna ma swoje ograniczenia. Świat uniknął załamania na miarę lat 30 XX w., ale do dziś nie wypracował nowego, trwałego modelu gospodarki odpornej na wstrząsy.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Wojciechem Morawskim, historykiem i ekonomistą ze Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie.#wielkikryzys #keynesizm #monetrazym #popyt #podaż #bezrobocie #stopyprocentowe #dolar #interwencjonizm #monoplizacja #etatyzm #kryzysgospodarczy #stagflacja #inflacja #recesja #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Dyktatura Nicolae Ceaușescu zmieniała się na przestrzeni ostatnich dwudziestu lat. Obowiązywał w niej kult jednostki, lecz także pojawiły się quasi-monarchistyczne rozwiązania. Zdaniem rozmówcy dyktator był bardziej kimś w rodzaju monarchy niż I sekretarza partii komunistycznej. Przeszedł drogę od charyzmatycznego przywódcy do nieufnego autokraty, który eliminował ze swojego otoczenia niezależnie myślących współpracowników, a zaczął polegać wyłącznie na rodzinie. We własnym synu upatrywał swojego następcy. System polityczny panujący w Rumunii sprzyjał powstawaniu zjawisk zależności i układów towarzyskich. Łapówki (bakszysz) dawało się powszechnie, aby coś załatwić. System coraz bardziej korumpował się wraz z narastaniem trudności gospodarczych. Do połowy lat siedemdziesiątych sytuacja zaopatrzeniowa w Rumunii była relatywnie stabilna, a poziom życia i konsumpcji rósł. Kryzys końca lat siedemdziesiątych i rosnące zadłużenie zagraniczne przyczyniło się do zapoczątkowania w latach osiemdziesiątych przez Ceaușescu drastycznego programu oszczędnościowego. W efekcie doprowadził on społeczeństwo do życia w skrajnie trudnych warunkach (kolejki po żywność, przerwy w dostawach prądu, nieogrzewanie mieszkań). W Rumunii nie było zorganizowanej opozycji, która wobec zachodzących przemian w innych krajach bloku socjalistycznego zawalczyłaby o władze. Niepokoje społeczne zaczęły się od protestów przeciwko przeniesieniu ewangelickiego pastora László Tőkésa. Z tak pozornie błahej sprawy przerodziła się w rewolucję, która obaliła Ceausescu. Po szybkim procesie, w którym skazano go na karę śmierci, został rozstrzelany razem z żoną. W Rumunii do dziś dyskutuje się ile było w tym rewolucji, a ile zorganizowanej akcji.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.#bakszysz #ceaușescu #rumunia #kolektywizacja #trzesienieziemi1977 #kultjednostki #rewolucja#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Indochiny, to region w Azji Południowo-Wschodniej, który został ukształtowany przez silnie wpływy kulturowe i polityczne Indii oraz Chin. Termin ten został wprowadzony przez Francuzów w XIX w. Początki oddziaływania francuskiego na tym obszarze można datować na okres panowania Ludwika XIV, natomiast faza podboju kolonialnego rozpoczęła się w drugiej połowie XIX stulecia. Nie tylko prześladowanie misjonarzy katolickich i miejscowych chrześcijan dały pretekst do zbrojnej interwencji, lecz także potrzeba zbudowania nowych rynków zbytu dla rodzimego kapitału i rywalizacja z innymi mocarstwami. W XIX w. Wietnam z niezależnego królestwa na kilkadziesiąt lat stał się kolonią francuską. Budowali oni koleje, porty, drogi, ale równocześnie czerpali korzyści z eksploatacji surowców i innych dóbr. W końcu XIX w. Wietnamczycy bezskutecznie popróbowali odzyskać suwerenność. Od czasów I wojny światowej kolonizatorzy zaczęli inwestować w edukację Wietnamczyków z myślą zbudowania grupy lojalnych wobec siebie obywateli. Jak to zwykle bywa w takich przypadkach, równocześnie powstała grupa osób krytycznie nastwiona do francuskiego systemu wyzysku. W końcu lat trzydziestych XX w. na silnego gracza wyrosła Japonia i przez okres II wojny światowej ugruntowała silną pozycję w regionie, aż w marcu 1945 r. usunęła francuską administrację w Wietnamie.Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Igorem Chabrowskim, pracownikiem Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego. #Indochiny #Wietnam #Francja #japonia #chiny # #jezuici #kolonializm #Sajgon #Vichy #konferencjawPoczdamie#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Nowoczesny naród litewski zaczął się kształtować w drugiej połowie XIX w. Przyszła litewska elita wyrosła z warstwy bogatych chłopów. Szczególnie ważną rolę w litewskim odrodzeniu narodowym odegrał Jonas Basanavičius, który zreformował litewską ortografię, a także przyczynił się do tworzenia kultury narodowej w oparciu o tradycję ludową. Główne zagrożenie dla litewskiej kultury i tożsamości upatrywano w polskiej dominacji. Począwszy od 1905 r. litewski ruch narodowy dążył do wywalczenia autonomii i praw narodowych kosztem Polaków w ramach Imperium Rosyjskiego. I wojna światowa umożliwiała Litwinom proklamowanie w 1918 r. niepodległości. Kością niezgody pomiędzy Polakami i Litwinami było jednak Wilno. Ostateczna klęska koncepcji federacyjnych Józefa Piłsudskiego („bunt” Lucjana Żeligowskiego) sprawiła, że znalazło się ono w granicach państwa polskiego. Od drugiej połowy lat dwudziestych w Republice Litewskiej zaznaczyły się tendencje autorytarne. Od 1926 aż do 1940 r. urząd prezydenta sprawował Antanas Smetona, który poszerzał kompetencje głowy państwa. Po wybuchu II wojny światowej Litwa znalazła się w sowieckiej strefie wpływów, ale początkowo zachowała niepodległość. Dopiero w czerwcu 1940 r. znalazła się pod okupacją sowiecką, a następnie włączono ją w skład ZSRR, jako kolejną republikę. Od tego momentu następowała stopniowa sowietyzacja kraju.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Rafałem Wnukiem, dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej i pracownikiem KUL Jana Pawła II.#litwa #aušra, #JonasBasanavičius, #wilno , #piłsudski, #LucjanŻeligowski, #LitwaŚrodkowa, #Smetona, #sowietyzacja#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po upadku Imperium Rosyjskiego i wskutek rewolucji bolszewickiej Gruzja bardzo krótko, bo jedynie przez trzy lata (1918–1921) cieszyła się niepodległym państwem. Na następne siedemdziesiąt lat znalazła się pod dominacją sowiecką. Dopiero czasy pierostrojki pozwoliły na realne myślenie o odzyskaniu pełnej niepodległości. Jesienią 1990 r. opozycja wygrała pierwsze od 1921 r. wolne wybory do Rady Najwyższej Gruzji, co pozwoliło na odsunięcie od władzy komunistów. Po ogłoszeniu niepodległości w kwietniu 1991 r. pierwszym prezydentem Gruzji został Zwiad Gamsachurdia. Upadek ZSRR, a przede wszystkim zerwanie powiązań gospodarczych spowodowały ostry kryzys gospodarczy i bardzo szybką pauperyzację gruzińskiego społeczeństwa. Doszło do wojny domowej i obalenia prezydenta. Co gorsza wskutek wojen w latach 1991–1993 Gruzja utraciła kontrolę nad Abchazją i Osetią Południową. Stery upadłego państwa przejął niedawny minister spraw zagranicznych ZSRR, a wcześniej pierwszy sekretarz Komunistycznej Partii Gruzji, Edurard Szewardnadze. Był on jedną z twarzy pierestrojki i bliskim współpracownikiem Michaiła Gorbaczowa. Gruzja zmagała się z kryzysem gospodarczym i była przeżarta korupcją i nepotyzmem. W 2003 r. nastąpił kres jego władzy wskutek bezkrwawej Rewolucji Róż.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Wojciechem Góreckim, analitykiem Ośrodka Studiów Wschodnich, autorem m.in. książek Toast za przodków (Wołowiec 2010, 2017) i Wieczne państwo. Opowieść o Kazachstanie (Wołowiec 2024).#Gruzja, #Kaukaz, #Abchazja, #Osetia, #MerabKostawa, #ZwiadGamsachurdia, #EduardSzewardnadze, #RewolucjaRóż, #MicheilSaakaszwili #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Na początku lat siedemdziesiątych w Europie pojawiło się zjawisko terroryzmu lokalnego o skrajnie lewicowych korzeniach. W Niemczech Zachodnich w 1970 r. powstała Frakcja Czerwonej Armii nastawiona antykapitalistycznie i antyimperialistycznie. Na początku swojej działalności sympatyzowali z nią przedstawiciele elity społecznej, ale po zamachach bombowych, w których zginęli ludzie poparcie dla niej osłabło. Jej powstanie wiązało się ze zmianami generacyjnym, a także światowymi wydarzeniami takimi jak: dekolonizacja czy wojna w Wietnamie. Nie tylko w Niemczech, lecz także we Włoszech zorganizowali się młodzi ludzie, którzy dążyli do zmiany – jak uważali – zmurszałego europejskiego społeczeństwa. Na Półwyspie Apenińskim w równoległym czasie powstały Czerwone Brygady. Były liczniejszą organizacją niż ich niemiecki odpowiednik. Ukształtowała się ona w środowisku studenckim. Włoski lewacki terroryzm był odpowiedzią na terroryzm skrajnej prawicy, a ponadto odwoływał się do etosu włoskiego ruchu oporu z czasów wojny.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Kacprem Rękawkiem, pracownikiem Międzynarodowego Centrum Badań na rzecz Zwalczania Terroryzmu w Hadze.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

a

Komunizm w Rumunii miał inną dynamikę niż w Polsce. Na przestrzeni czterdziestu pięciu lat rządziło nią tylko dwóch liderów: Gheorghe Gheorghiu-Dej’a i Nicolae Ceaușescu, a nie siedmiu jak w PRL. Wraz z przejęciem władzy przez tego ostatniego w 1965 r., nastał okres otwarcia Rumunii na świat i rozwoju gospodarczego. Sieć kurortów nad Morzem Czarnym – wybudowanych jeszcze za czasów poprzednika – przyciągała turystów nie tylko z bloku wschodniego, lecz także z Europy Zachodniej. Po niezwykle brutalnym reżimie Gheorghiu-Dej’a elita władzy nie obawiała się liberalizacji systemu, ze względu na brak doświadczenia buntów społecznych. Nicolae Ceaușescu prowadził zdystansowaną od Moskwy politykę zagraniczną. Bez konsultacji z ZSRR w 1967 r. nawiązał stosunki dyplomatyczne z RFN, po wybuchu wojny izraelsko-arabskiej nie zerwał stosunków dyplomatycznych z Izraelem (jako jedyny przywódca państwa Układu Warszawskiego), a w 1968 r. nie wziął udziału w inwazji na Czechosłowację, ale ją potępił, czym zyskał dużą popularność w społeczeństwie. Od tego czasu jednak zaczął budować dyktaturę i zaostrzył politykę wobec społeczeństwa.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Książka Jana Tomasza Grossa „Sąsiedzi. Historia zagłady żydowskiego miasteczka” została wydana w maju 2000 r. i okazała się szokiem narracyjnym dla społeczeństwa polskiego. W dotychczasowym dyskursie bowiem negatywne zachowania Polaków wobec Zagłady Żydów skupiały się wokół takich zachowań jak: obojętność, brak pomocy, szmalcownictwo, albo donosicielstwo. Tymczasem polsko-amerykański socjolog w swojej pracy opisał udział ludności Jedwabnego w mordowaniu – z inspiracji Niemców – swoich żydowskich sąsiadów w kilkanaście dni po napaści III Rzeszy na ZSRR. Jego ustalenia potwierdziło, a następnie poszerzyło śledztwo Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu. Z kolei w Biurze Edukacji Publicznej tej instytucji powołano zespół historyków i prawników. Ich prace zakończyły się wydaniem dwutomowej publikacji „Wokół Jedwabnego” pod redakcją Pawła Machcewicza i Krzysztofa Persaka. Okazało się, że latem 1941 r. mieliśmy do czynienia nie z jednorazowym wydarzeniem, ale falą pogromową.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Krzysztofem Persakiem, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN oraz Muzeum Historii Żydów Polskich Polin.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Wielka Brytania na początku XX w. pozostawała imperium kolonialnym, ale mierzyła się z wieloma wyzwaniami. Problemów przysparzały Brytyjskie Indie. W odpowiedzi na dążenia niepodległościowe Hindusów, stopniowo zwiększyła autonomię swojego zamorskiego terytorium. Wewnętrzne konflikty targały uzyskanym po I wojnie światowej protektoratem nad Palestyną. Osiedlanie się w nim Żydów doprowadziło w końcu lat trzydziestych do arabskiego powstania przeciwko Brytyjczykom. Jego stłumienie zajęło blisko trzy lata, a Arabów pozbawiło warstwy przywódczej i zadało poważne straty.Dzięki swoim zamorskim koloniom skutki wielkiego kryzysu gospodarczego Wielka Brytania odczuła z pewnym opóźnieniem. Bezrobocie w latach 1931–1932 sięgnęło 20 proc. Kryzys przyczynił się do wzrostu wpływów w społeczeństwie Komunistycznej Partii Wielkiej Brytanii, a z drugiej strony spowodował większe poparcie dla skrajnej prawicy. Życie polityczne radykalizowało się, ale mechanizmy demokratyczne działały sprawnie. Rządy dzieliły między sobą Partia Pracy, Partia Konserwatywna, a także Partia Liberalna. Interesy klasy robotniczej reprezentowała Partia Pracy . Polityka appeasmentu, realizowana przez premiera Neville’a Chamberlaina w latach trzydziestych, popularna w brytyjskim społeczeństwie, nie przyczyniła się do pokoju w Europie, ale okazała się fatalna w skutkach. Dopiero po zajęciu przez III Rzeszę w marcu 1939 r. Czech i Moraw, Chamberlain zmienił dotychczasowy kurs i udzielił Polsce gwarancji pomocy militarnej w przypadku agresji ze strony jej zachodniego sąsiada.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Jackiem Tebinką, historykiem i politologiem z Uniwersytetu Gdańskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Druga Rzeczpospolita skorzystała na włączeniu Górnego Śląska w swoje granice w 1922 r. Co prawda, województwo śląskie było najmniejszą jednostką administracyjną, ale na obszarze ponad 4 tys. kilometrów kwadratowych skupiało się 90 proc., a później 70 proc. całej produkcji przemysłowej ówczesnej Polski. Część Górnoślązaków rozczarowała się jednak Polską. Przemysł rozwijał się, ale brakowało rozmachu i impulsu inwestycyjnego rodem z przełomu wieków. Wobec braku wykształconej kadry najważniejsze stanowiska w administracji i szkolnictwie zajmowali ludzie napływowi. Spośród sześciu wojewodów śląskich w II RP tylko pierwszy (rządził kilka miesięcy w 1922 r.) był Górnoślązakiem. Taka polityka rodziła niechęć wśród części miejscowego społeczeństwa. Mieszkańcy byli też podzieleni politycznie. Województwo śląskie cieszyło się w dwudziestoleciu międzywojennym autonomią. Posiadało własny sejm, skarb, policję, a także szkolnictwo, które podlegało pod ustawodawstwo polskie. Po wybuchu II wojny światowej Armię „Kraków” wycofano na linię Wisły i tam kontynuowała walkę w ramach kampanii polskiej. Górny Śląsk został szybko zajęty przez III Rzeszę i włączony w jej granice. Polityka rasowa polegała tu na narzuceniu ludności Górnego Śląska listy narodowościowej. Szacuje się, że przyjęło ją ok. 90 proc. mieszkańców. Z tytułu posiadania obywatelstwa III Rzeszy Górnoślązacy służyli w Wehrmachcie..Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Kaczmarkiem, wicedyrektorem Biblioteki Śląskiej i historykiem z Uniwersytetu Śląskiego, autorem wielu prac o dziejach Górnego Śląska.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W Muzeum II Wojny Świtowej w Gdańsku można oglądać wystawę „Fake for Real. Historia fałszerstw i falsyfikatów” przygotowaną przez Dom Historii Europejskiej w Brukseli. Porusza ona zagadnienie używania dezinformacji, mistyfikacji, fałszerstw i kamuflażu w prowadzeniu wojny i w polityce. Przykładem takich udanych działań aliantów były zabiegi, aby zmylić III Rzeszę odnośnie do planowanego lądowania w Normandii w 1944 r. Innym przykładem sprawnej mistyfikacji opartej na teorii spiskowej są „Protokoły Mędrców Syjonu”. Ten fałszywy dokument powstały na zamówienie carskiej Ochrany mówił o rzekomym spisku żydowskim dążącym do przejęcia władzy nad światem.Jeszcze innym zagadnieniem, o którym dyskutują rozmówcy, są mity historyczne, które w prosty sposób tłumaczą rzeczywistość. Wiele z nich narosło zwłaszcza wokół kampanii polskiej 1939 r., np. szarża polskiej kawalerii na niemieckie czołgi czy mit zmotoryzowanego i zmechanizowanego Wehrmachtu. Inne mity z kolei – mimo usilnych zabiegów propagandy komunistycznej w Polsce – nigdy się nie przyjęły (kłamstwo katyńskie, mit polsko-radzieckiego braterstwa broni), ponieważ stały w jawnej sprzecznością z pamięcią poprzednich pokoleń.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Janem Szkudlińskim i Mateuszem Jasikiem, historykami z Muzeum II Wojny Światowej.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Historyczne granice Górnego Śląska zmieniały się w czasie i przestrzeni. W ciągu wieków region wchodził w skład różnych tworów państwowych – Polski, Czech, Austrii, a także Niemiec. Zdaniem rozmówcy trzy elementy określają historycznie ten region: etniczność językowa, katolicyzm, a także modernizacja tego regionu poprzez przemysł – jako pomysł na jego rozwój, który pojawił się w czasach pruskich. Wzmocnienie poczucia tożsamości narodowej wśród mieszkańców Górnego Śląska zapoczątkowała Wiosna Ludów w 1848 r. Dla kształtowania się odrębnej świadomości na przestrzeni kilkudziesięciu lat ważną rolę odegrali działacze społeczni w osobach ks. Józefa Szafranka, Karola Miarki (wydawca największej polskiej gazety na Górnym Śląsku do I wojny światowej), a także Adama Napieralskiego. Nowoczesny polski nacjonalizm pojawił się na Górnym Śląsku na początku XX w. Reprezentował go Wojciech Korfanty, który kładł nacisk na interesy Polaków jako narodu politycznego w parlamencie rzeszy niemieckiej. Okres I wojny przyczynił się do pauperyzacja Górnoślązaków – szczególnie warstwy robotników. Oprócz znacznych strat ludzkich, kryzys gospodarczy sprawił, że perspektywa przynależności do odradzającego się państwa polskiego stała się nagle atrakcyjna dla mieszkańców tego regionu.Na mocy traktatu wersalskiego przynależność Górnego Śląska – albo do państwa niemieckiego, albo polskiego – miał rozstrzygnąć plebiscyt. Za Polską opowiedziało się 40 proc. głosujących, podczas gdy za Niemcami 60 proc. Plebiscyt został poprzedzony wybuchem dwóch powstań śląskich. Podczas gdy do pierwszego w sierpniu 1919 r. doszło spontanicznie i nawet Wojciech Korfanty był jemu przeciwny, drugie w sierpniu 1920 r. zostało dobrze przygotowane i osiągnęło zamierzone cele. Polacy w warunkach konspiracyjnych zaczęli budować własną siłę zbrojną – Polską Organizację Wojskową Górnego Śląska. Trzecie powstanie, które wybuchło po już po plebiscycie w maju 1921 r. również zakończyło się sukcesem.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Kaczmarkiem, wicedyrektorem Biblioteki Śląskiej i historykiem z Uniwersytetu Śląskiego, autorem wielu prac o dziejach Górnego Śląska.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

11 lipca 2025 r. w Muzeum Gdańska otwarto wystawę „Nasi chłopcy. Mieszkańcy Pomorza Gdańskiego w armii III Rzeszy”. Niemal natychmiast spotkała się ona z ostrym potępieniem ze strony polityków prawicy, w tym prezydenta Andrzeja Dudy, a wicepremier Kosiniak Kamysz napisał, że wystawa nie służy polskiej polityce pamięci”. Jego zdaniem „nasi chłopcy, żołnierze i cywile, Polacy, bronili Ojczyzny przed nazistowskimi Niemcami do ostatniej kropli krwi. To oni są bohaterami i to im należą się miejsca na wystawach”. Słowa polityków spotkały się z gwałtownym sprzeciwem wielu historyków, muzealników, ale też aktywistów z Pomorza, przede wszystkim jednak dotknęły do żywego potomków żołnierzy Wehrmachtu, siłą wcielonych do służby w obcym mundurze. Było ich prawie 500 tysięcy: Pomorzan, Ślązaków i Wielkopolan (tych ostatnich najmniej). Akt ten poprzedziło przyjęcie przez nich niemieckiej listy narodowościowej – również pod przymusem. Alternatywą była śmierć, obóz koncentracyjny a w najlepszym wypadku deportacja z regionu na poniewierkę. Rozmowa o trudnych wyborach mieszkańców Pomorza w czasie II wojny światowej jest ważnym przyczynkiem do dyskusji o pojmowaniu patriotyzmu. W rozmowie została zarysowana specyfika Pomorza pod okupacją niemiecką, która miała zupełnie odmienny przebieg niż w centralnej Polsce. Przede wszystkim jednak padają ważne pytania o to jakiej Polski chcemy, jaka ma być polskość i kto ma decydować, kto jest dobrym Polakiem. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Cezarym Obrachtem-Prondzyńskim, historykiem i socjologiem z Uniwersytetu Gdańskiego, prezesem Instytutu Kaszubskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W czasie II wojny światowej polska medycyna straciła prawie 40 proc. personelu lekarskiego. Dużą jego część stanowili lekarze żydowskiego pochodzenia. Pod okupacją niemiecką medycy mogli kształcić się jedynie w ramach systemu tajnego nauczania. Wszystkie wyższe uczelnie Niemcy zamknęli. Pozwolono działać tylko zawodowym szkołom medycznych. Pod względem opieki zdrowotnej najtrudniejsza sytuacja panowała na ziemiach wcielonych do III Rzeszy. Mimo że mieszkańcy II RP zostali włączeni w system niemieckiej opieki zdrowotnej i płacili składki, to de facto z powodu polityki rasowej byli z niej wykluczeni. W Generalnym Gubernatorstwie sytuacja przedstawiała się nieco lepiej. Zachowano ubezpieczenia zdrowotne, funkcjonowały polskie szpitale, ale wprowadzono do nich niemieckie zarządy. Uniemożliwiano dostęp do szczepień zdrowotnych. Wszelkie elementy ograniczania dostępu do opieki zdrowotnej składały się na politykę wyniszczania Polaków. W dramatycznej sytuacji znaleźli się pacjenci szpitali psychiatrycznych (uśmiercano ich w ramach Akcji T4 („Aktion T4”), a także mieszkańcy gett. Z kolei pod okupacją sowiecką warunkiem koniecznym do korzystania z opieki medycznej było przyjęcie obywatelstwa ZSRR.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Rafałem Halikiem z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Leszek Moczulski – zmarły w październiku 2024 r. – należał do barwnych postaci na scenie opozycji demokratycznej w okresie PRL. Pochodził z rodziny o tradycjach pepeesowskich i piłsudczykowskich. W młodości został członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, ale został z niej wykluczony za „odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne”. Ukończył prawo i historię na Uniwersytecie Warszawskim, a następnie pracował jako dziennikarz w różnych tytułach prasowych. Miał bliskie kontakty ze środowiskiem akowskim. Działał w Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela. Razem z Andrzejem Czumą stał na jego czele jako rzecznik. Napisał wiele książek i tekstów, a wśród nich te najbardziej znane – „Wojna polska 1939” i „Rewolucja bez rewolucji”. Ta ostatnia pozycja wydana w drugim obiegu w 1979 r. przedstawiała drogę do odzyskania niepodległości bez użycia siły. Stała się nieoficjalnym programem Konfederacji Polski Niepodległej założonej 1 września 1979 r. Pierwszej partii o charakterze antykomunistycznym, którą utworzono w tej części Europy w okresie po stalinowskim. Za swoją działalność opozycyjną był represjonowany przez władze PRL. W więzieniu spędził kilka lat.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Krzysztofem Królem, politykiem, dziennikarzem, działaczem opozycji demokratycznej, prywatnie zięciem Leszka Moczulskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Przedwojenny Wrocław był miastem typowo niemieckim. Niewielki odsetek jego mieszkańców stanowili Żydzi, Polacy, a także Czesi. Do czasu przejęcia władzy przez nazistów w latach trzydziestych Breslau bardzo podupadł. Niemcy z niego raczej wyjeżdżali na zachód w poszukiwaniu pracy i lepszych warunków życia. Później dzięki programom interwencyjnym i socjalnym zaczął lepiej prosperować. Od czasu wprowadzenia ustaw norymberskich ludność żydowską dotykały ograniczenia natury politycznej i ekonomicznej, z czasem coraz bardziej utrudniające codzienne funkcjonowanie. Ci, którzy mogli, wyjeżdżali w bardzo odległe miejsca takie jak Australia czy Szanghaj. Jednak po 1941 r. ucieczka była już niemożliwa. Z około piętnastotysięcznej społeczności żydowskiej Breslau wojnę przeżyli tylko nieliczni. Wybuch II wojny światowej niewiele zmienił w codziennym funkcjonowaniu mieszkańców Wrocławia. Dopiero w miarę przedłużania się wojny oni również zaczęli odczuwać skutki niedoborów i reglamentacji, ale aż do lutego 1945 r. -– poza nielicznymi nalotami amerykańskimi – nie toczyły się tu żadne działania wojenne.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr Joanną Hytrek-Hryciuk, historyczką Wrocławia, autorką książki „Między prywatnym a publicznym. Życie codzienne we Wrocławiu w latach 1938–1944”.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Województwo poleskie – najmniej zurbanizowana i najsłabiej zaludniona jednostka administracyjna w II RP – zostało utworzone w lutym 1921 r., jeszcze przed zakończeniem wojny polsko-bolszewickiej. Sytuacja narodowościowa na Polesiu była wyjątkowo złożona. Obok siebie, nie bez wzajemnych uprzedzeń i konfliktów, żyli Białorusini, Ukraińcy, Polacy, Żydzi, a także spora grupa określająca się mianem „tutejszych”. Ludność żydowska zamieszkiwała głównie poleskie miasta i miasteczka i stanowiła w nich 40–50 proc. ludności. Polacy skupiali się głównie na zachodzie i północnym wschodzie województwa, a społeczność ukraińska na południu. Administracja polska w latach trzydziestych prowadziła, na niespotykaną w innych terenach wschodnich, politykę polonizacyjną. Wybory z lat dwudziestych XX w. pokazały radykalno-lewicowe nastawienie prawosławnej i chłopskiej ludności województwa. W 1932 r. doszło na tym obszarze do największych quasi-partyzanckich wystąpień skierowanych przeciwko polskiej administracji. Podobnie we wrześniu 1939 r. miały tu miejsce jedne z najpoważniejszych i najbardziej brutalnych wystąpień antypolskich.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Piotrem Cichorackim, historykiem z Uniwersytetu Wrocławskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Mimo niesprzyjających warunków w dwudziestoleciu międzywojennym, w Polsce dokonywał się powolny postęp w zakresie ochrony zdrowia. Dzięki szczepieniom w 1937 r. wyeliminowano ospę. Wprowadzono również szczepienia na gruźlicę i zredukowano znacznie zapadalność na choroby zakaźne. Wydłużyła się oczekiwana długości życia, czemu towarzyszyło zjawisko występowania chorób przewlekłych. Podwoiła się liczba praktykujących lekarzy, ale niewielu z nich pracowało na wsi. Wywodzili się oni głównie z wyższych warstw społecznych i nie rozumieli kodów kulturowych wiejskiej społeczności. Traktowali pracę na prowincji jako rodzaj zesłania. Na wysokim poziomie stała za to medycyna akademicka. System służby zdrowia spoczywał na barkach samorządów i opierał się na Powiatowych Kasach Chorych – ubezpieczenie społeczne obejmowało jednak tylko pracowników najemnych. Powołane po I wojnie światowej Ministerstwo Zdrowia Publicznego zlikwidowano w 1926 r., a całość dotychczasowych działań w zakresie ochrony zdrowia przeniesiono do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Walkę z chorobami prowadzono niekiedy metodami policyjnymi, które polegały na izolowaniu chorych w tzw. prewentoriach. Bardzo prężnie w tym czasie w II RP, jak i na świecie rozwijał się ruch eugeniczny.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Rafałem Halikiem, z Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny oraz Uniwersytetu Jagiellońskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po II wojnie światowej Rumunia znalazła się wśród państw bloku wschodniego. W przeciwieństwie do Polski nie doświadczyła ani ogromnych zniszczeń wojennych, ani jej elity bardzo nie ucierpiały. Słaba i nieliczna w dwudziestoleciu międzywojennym partia komunistyczna, w ciągu kilku lat znacznie rozbudowała swoje szeregi. Od 1944 do 1965 r. najważniejszą osobą w państwie był Gheorghe Gheorghiu-Dej. Do 1954 r. kierował on Rumuńską Partią Komunistyczną i odpowiadał za wdrażanie agresywnej nacjonalizacji i kolektywizacji, która pozbawiła ludzi własności prywatnej. Partia za jego rządów zagospodarowała państwo, a komuniści wyrośli na nową burżuazję. Polityka ekonomiczna wyniszczyła dotychczasową elitę, a w jej miejsce pojawiła się nowa ściśle powiązana z aparatem władzy. Securitate – rumuńska policja polityczna – znacznie przewyższała brutalnością i okrucieństwem polskie UB. Relacje z ZSRR przypominały system kolonialny. Od połowy lat pięćdziesiątych Rumunia zaczęła jednak emancypować się spod kurateli ZSRR. Prowadziła bardziej samodzielną politykę zagraniczną i gospodarczą. Jej terytorium w 1958 r. opuściły wojska radzieckie, a następnie doradcy sowieccy obecni we wszystkich ministerstwach. Po śmierci Gheorghiu-Dej’a w 1965 r., zastąpił go Nicolae Ceaușescu. Rumunia jako jedyne państwo bloku wschodniego w latach sześćdziesiątych nie zerwała kontaktów dyplomatycznych z Izraelem, ani nie uczestniczyła w inwazji na Czechosłowację.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Jerzy Giedroyć urodził się na początku XX w. w Mińsku, pod zaborem rosyjskim, w rodzinie książęcej. Kształcił się w Moskwie, Mińsku, a następnie w Warszawie. W młodości związał się z takimi czasopismami jak „Myśl Mocarstwowa”, „Bunt Młodych” i „Polityka”. Ich tytuły odzwierciedlały jego aktualne poglądy i ich ewolucję. Przed II wojną światową pracował w kilku ministerstwach, a po jej wybuchu przedostał się do Rumunii. Później trafił do 2 Korpusu Polskiego, gdzie redagował pismo „Orzeł Biały”, skierowane do polskich żołnierzy dla pokrzepienia serc. Przede wszystkim jednak był znany jako założyciel w 1946 r. Instytutu Literackiego, w 1947 r. miesięcznika „Kultura”, a także „Zeszytów Historycznych” w 1962 r. W swojej francuskiej siedzibie Maisons-Laffite skupił grono znakomitych pisarzy i myślicieli, którzy dzielili się swoją wizją Polski i regionu środkowowschodniego. Instytut był symbolem niezależnej myśli i wyrastał poza tradycyjne rozumienie emigracji. Tworzyło go zaledwie kilka bliskich Giedroyciowi osób. Na łamach „Zeszytów Historycznych” wydawanych do 2010 r. toczyły się ważne dyskusje historyczne. Zostawił przesłanie, aby nie bać się podejmowania nawet najtrudniejszych tematów, ponieważ tylko w ten sposób można zerwać z upiorami przeszłości.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr hab. Sławomirem Łukasiewiczem, profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

We wrześniu 1944 r. alianci rozpoczęli operację o kryptonimie „Market Garden”. Przeszła ona do historii jako największy desant wojsk spadochronowych w czasie II wojny światowej. Obok żołnierzy brytyjskich, amerykańskich i kanadyjskich brała w niej udział 1 Samodzielna Brygada Spadochronowa dowodzona przez gen. Stanisława Sosabowskiego. Celem operacji było zajęcie Zagłębia Ruhry – zaplecza przemysłowego III Rzeszy, a w konsekwencji jak najszybsze zakończenie II wojny światowej. Cel strategiczny jednak nie został osiągnięty. Co prawda, opanowano dwa z trzech zakładanych mostów, wyzwolono niektóre holenderskie miasta, ale front się zatrzymał, a wojska alianckie poniosły straty na poziomie 60 proc. Przy planowaniu operacji nie doceniono woli oporu niemieckiego przeciwnika. Zawiodła organizacja. Desantowi nie sprzyjały warunki atmosferyczne. Niestety, w ogólnym rozrachunku II wojny światowej operację „Market Garden” należało zaliczyć w poczet niepowodzeń wojsk alianckich.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr Janem Szkudlińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po II wojnie światowej Polsce nadano nowy kształt terytorialny. Utraciła ziemie na wschód od linii Curzona, a jako rekompensatę otrzymała tereny na północy i zachodzie, należące dotychczas do Niemiec. Decyzje w tej sprawie latem 1945 r. zapadły na konferencji w Poczdamie. Podjęli je przedstawiciele tzw. Wielkiej Trójki. Odnośnie do granicy zachodniej nie zdołano podpisać odrębnego traktatu pokojowego. Ziemie te jedynie oddano pod polską administrację. Przez lata nowym mieszkańcom towarzyszyło poczucie tymczasowości i niepewności, które odbijało się na substancji materialnej regionu.Na Dolny Śląsk przybywali mieszkańcy z ościennych województw, przesiedleńcy z tzw. Kresów Wschodnich, Ukraińcy i Łemkowie wysiedleni w ramach akcji „Wisła”. Tutaj skupiło się także osadnictwo Żydów ocalałych z Zagłady. Niemcy, którzy nie zdążyli się ewakuować przed nacierającą Armią Czerwoną, zostali przesiedleni w 1946 r. na podstawie postanowień konferencji poczdamskiej. Zasiedlanie regionu w większości odbywało się w warunkach chaosu i spontaniczności. Zdaniem rozmówczyni powstało tu wielkie laboratorium społeczne, w którym spotkali się ludzie z miejsc odległych od siebie nie tylko przestrzennie, ale i kulturowo, którzy w warunkach II RP nigdy nie mieliby szansy na kontakt.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Małgorzatą Ruchniewicz historyczką z Uniwersytetu Wrocławskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Układ graniczny między PRL a RFN z grudnia 1970 r., wpłynął na ocieplenie relacji obu państw. Otworzył drogę do powstania w 1972 r., pod patronatem komisji UNESCO, Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej złożonej z geografów i historyków. W 2018 r. do tego grona dołączyli nauczyciele. Co dwa lata komisja organizowała konferencje naukowe. Ponadto wydawała zalecenia odnośnie do sposobu opisywania w podręcznikach stosunków polsko-niemieckich. W opinii prof. Roberta Traby, w okresie PRL, największe emocje wśród historyków wzbudzał temat przymusowych wysiedleń oraz Zakonu Krzyżackiego. W 2008 r. komisja rozpoczęła pracę nad wspólnym podręcznikiem do historii dla uczniów szkoły podstawowej. Pierwsza z czterech książek: „Europa. Nasza historia” ukazała się w 2016 r. Ostatnia – poświęcona historii najnowszej – Wydawnictwo Szkolne i Pedagogiczne opublikowało w 2020 r., ale dopiero na początku 2024 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej dopuściło go do użytku szkolnego.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Robertem Trabą, historykiem i politologiem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, w latach 2007–2020 współprzewodniczącym Wspólnej Polsko-Niemieckiej Komisji Podręcznikowej.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Polityka appeasementu – ustępstw wobec III Rzeszy, dążącej do rewizji porządku wersalskiego – przypadła na drugą połowę lat trzydziestych XX w. Różne czynniki złożyły się na brak reakcji państw Zachodu na jawne łamanie od 1935 r. przez Adolfa Hitlera kolejnych punktów traktatu kończącego I wojnę światową. Zachód w żaden sposób nie sprzeciwił się wprowadzeniu w 1935 r. służby wojskowej w III Rzeszy, remilitaryzacji Nadrenii w 1936 r., przyłączeniu Austrii w 1938 r., a gdy w tym samym roku wybuchł konflikt niemiecko-czechosłowacki o Kraj Sudetów, na konferencji w Monachium podpisano de facto układ rozbiorowy Czechosłowacji. Brytyjski premier Neville Chamberlain uważał porozumienie monachijskie za gwarancję pokoju w Europie. Druzgocący cios polityce ustępstw zadała 15 marca 1939 r. inwazja III Rzeszy na Czechy i Morawy, która złamała tym samym podpisany kilka miesięcy wcześniej układ. Dopiero wówczas, wobec groźby kolejnej agresji ze strony Niemiec, Wielka Brytania udzieliła Polsce i Rumunii jednostronnych gwarancji bezpieczeństwa.Nie zrozumiemy polityki appeasementu bez zagłębienia się w brytyjską politykę lat trzydziestych. Jak ona wyglądała? Jakie miała priorytety? Dlaczego Polska nie miała dobrej prasy na Zachodzie i postrzegano ją jako chwiejnego sojusznika?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Piotrem M. Majewskim, pracownikiem Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Wychodzenie Węgier z komunistycznej dyktatury miało nieco inną dynamikę niż w Polsce. To w latach osiemdziesiątych w kręgach opozycyjnych zaczęła się kariera polityczna obecnego premiera Węgier – Viktora Orbána. Należał on do ścisłego grona założycieli w 1988 r. Fideszu – Stowarzyszenia Młodych Demokratów. Od pierwszych demokratycznych wyborów parlamentarnych w 1990 r. Viktor Orbán, jak i jego partia była obecna w Zgromadzeniu Krajowym. On sam w latach 1998–2002 po raz pierwszy sprawował funkcję premiera. Z ogromną przewagą Fidesz przejął władzę w 2010 r. i zaczął nadawać nowy bieg demokratycznym mechanizmom sprawowania władzy. Zdestabilizował rynek mediów poprzez uzależnienie go w niemal 80 proc. od rządu. Zoligarchizował gospodarkę. Praktycznie przed każdymi wyborami zmienia ordynację wyborczą. Wprowadził wiele programów wsparcia rodziny, ale to nie poprawiło wskaźnika dzietności na Węgrzech. Najnowsze dane Europejskiego Urzędu Statystycznego wskazują na Węgry jako najbiedniejsze państwo Unii Europejskiej?Dlaczego traktat w Trianon z 1920 r. jest traumatycznym wydarzeniem dla Węgrów? Jakie działania węgierskiego rządu wpływają antagonizująco na relacje z sąsiadami? Jak Viktor Orbán rozumiane chrześcijaństwo?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Dominikiem Héjjem, autorem książki „Węgry na nowo. Jak Wiktor Orbán zaprogramował narodową tożsamość”.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

Od 2016 r. na terenie byłej Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte prowadzone są prace archeologiczne. W trakcie kilkuletnich wykopalisk odnaleziono ponad 80 tys. przedmiotów związanych z historią tego miejsca, zlokalizowano relikty budynków funkcjonujących kiedyś na półwyspie, a także pochówki dziewięciu z szesnastu żołnierzy poległych i zamordowanych. Badania archeologiczne terenu Westerplatte wniosły wiele nowych szczegółów do naszej wiedzy, których próżno szukać w dokumentach, czy wspomnieniach i relacjach. Badania te są o tyle ciekawe, że znaleziska często można połączyć z konkretnymi osobami i wydarzeniami.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Filipem Kuczmą, kierownikiem Działu Archeologicznego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Latem 1944 r., gdy front zbliżał się do przedwojennych granic Rzeszy, Wrocław planowano przekształcić w twierdzę. Początkowo przygotowania koncentrowały się na gromadzeniu zapasów żywności i organizowaniu odpowiedniej sieci szpitali polowych. Powołano także pod broń mężczyzn w wieku pozapoborowym (Volksstrurm). Garnizon okazał się dobrze przygotowany do obrony. Sowieci do granic miasta doszli w końcu stycznia 1945 r., a kapitulacja nastąpiła 6 maja 1945 r. Przez pierwsze dwa miesiące oblężenia Niemcy wykorzystywali do przerzutu broni, ludzi i ewakuacji rannych lotnisko na Gądowie Małym, a po zdobyciu go przez żołnierzy Armii Czerwonej, zbudowali pas startowy na jednej z ulic w śródmieściu. W wyniku trzymiesięcznego szturmu Wrocław zniszczono w blisko 70 proc., w walkach obie strony ponosiły znaczne straty – 8 tys. zabitych po stronie niemieckiej i 12 tys. po stronie sowieckiej. Jakie błędy popełniła Armia Czerwona podczas oblężenia Wrocławia?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Tomaszem Głowińskim, pracownikiem Instytutu Historycznego Uniwersytetu Wrocławskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkitu

W październiku 1956 r. Władysław Gomułka – oskarżony w 1948 r. o tzw. odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne, a następnie więziony – wrócił na szczyty władzy w Polsce. Stało się to w dramatycznych okolicznościach szerzących się w kraju protestów, którym towarzyszyły hasła niepodległościowe, antysowieckie i antyrosyjskie. Jako I sekretarz KC PZPR próbował zapanować nad nastrojami społecznymi i przywrócić kontrolę partii nad życiem społecznym i politycznym. Społeczeństwo pokładało w nim ogromne nadzieje, jednak nie zostały one spełnione. Liberalizacja systemu okazała się przejściowa, ale nie powrócono do brutalnych metod z czasów stalinizmu. Za jego rządów przez Polskę przetoczyła się fala antysemityzmu. Z drugiej strony wielkim sukcesem Gomułki była normalizacja stosunków polsko-niemieckich w 1970 r. Protesty społeczne wyniosły Gomułkę do władzy w 1956 r., one też w grudniu 1970 r. przyczyniły się do jego upadku. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Pawłem Machcewiczem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Zarówno w XX, jak i XXI w. Polska urządzała zawody sportowe o randze europejskiej i światowej. Poza zasięgiem jej możliwości nadal jednak pozostaje olimpiada. W latach dwudziestych XX w. przedstawiciele polskiego ruchu olimpijskiego propagowali koncepcję Igrzysk Środkowoeuropejskich. Niestety, nie znalazła ona uznania wśród większości członków Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Przy okazji tej inicjatywy powstawały ciekawe projekty budowy infrastruktury sportowej. W okresie PRL do inicjatywy organizacji olimpijskiej nie wracano. Zresztą jakiekolwiek polskie pomysły musiałyby zyskać aprobatę w Moskwie. Do tej idei nawiązali dopiero na początku lat dziewięćdziesiątych dwaj wybitni sportowcy i olimpijczycy – Ryszard Parulski i Wojciech Zabłocki. Ostatnie deklaracje prezydenta Andrzeja Dudy, a następnie premiera Donalda Tuska na nowo otwierają marzenia Polaków o olimpiadzie w naszym kraju.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Kamilem Potrzuskim, historykiem sportu z Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Epidemia grypy hiszpanki w latach 1918–1920 była największym kryzysem zdrowotnym w dziejach ludzkości. Szacuje się, że w tym czasie mogło umrzeć nawet 100 mln ludzi. W Polsce życie straciło od 150 do 300 tys. osób. Zdaniem rozmówcy prawdopodobnie nie było jednego miejsca, w którym aktywował się wirus, ale równocześnie działo się to w kilku regionach świata. Wiele czynników przyczyniło się do jego rozprzestrzenia. Wojna i towarzyszące jej ruchy migracyjne sprawiły, że spotkały się wirusy z miejsc oddalonych od siebie o tysiące kilometrów. W Polsce w tym samym czasie co hiszpanka szalała epidemia tyfusu, który również przyczynił się do śmierci porównywalnej ilości ludzi. Jak przebiegała epidemia w Polsce i na świecie? W jaki sposób leczono chorych? Jaki był wkład pomocy amerykańskiej w zwalczaniu epidemii tyfusy oraz przezwyciężeniu klęski głodu?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Łukaszem Mieszkowskim, pracownikiem Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk oraz wicedyrektorem Instytutu Pileckiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Prawo do własnej organizacji pocztowej w Wolnym Mieście Gdańsku przyznano Polsce w postanowieniach traktatu wersalskiego i późniejszych umowach. Przez całe dwudziestolecie międzywojenne polska organizacja pocztowa była źródłem konfliktu. Gdańscy Niemcy uważali, że istnienie placówki z własną siedzibą, przyjmującą interesantów stanowi przekroczenie polskich uprawnień. Polskie przygotowania do wybuchu wojny zakładały obronę dwóch miejsc w Wolnym Mieście Gdańsku: półwyspu Westerplatte i głównego budynku Poczty Polskiej. Stopniowo wzmacniano załogę poczty, a w kwietniu 1939 r. przysłano tam oficera wywiadu z zadaniem przygotowania obrony placówki. Los obrońców Poczty Polskiej był tragiczny w porównaniu do obrońców Westerplatte. Po kapitulacji osądzono ich i skazano na karę śmierci. Wojnę przeżyło tylko czterech spośród ponad pięćdziesięcioosobowej załogi.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Janem Szkudlińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Począwszy od końca lat trzydziestych do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku w Rumunii jedna dyktatura ustępowała miejsca innej. W 1938 r. król Karol II w wyniku wewnętrznego przewrotu wprowadził w kraju rządy dyktatorskie pod hasłem ratowania królestwa, w obliczu destabilizujących je czynników. W czasie II wojny światowej władzę sprawował reżim Iona Antonescu, który zmusił dotychczasowego króla do abdykacji na rzecz syna, Michała I. Rumunia, jako sojusznik III Rzeszy kontynuowała w czasie wojny politykę jawnie antysemicką i odpowiada za śmierć wielu tysięcy jej żydowskich obywateli. Następnie władzę przejęli komuniści i stworzyli w Rumunii jeden z najokrutniejszych reżimów totalitarnych.Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Błażejem Brzostkiem z Uniwersytetu Warszawskiego.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Litwa w świadomości Polaków funkcjonuje głównie przez pryzmat edukacji szkolnej, zarówno historycznej, jak i literackiej. Niejednokrotnie przedstawia ona naszego północno-wschodniego sąsiada w sposób wyidealizowany i nie do końca oddaje, to czym Litwa była naprawdę. Z kolei Litwini, kiedy patrzą na swoją przeszłość wskazują na jej wyjątkowość i odmienność, a zrazem podkreślają związki z Europą. W odróżnieniu od innych narodów bałtyckich zbudowali własną państwowość już w średniowieczu i z małego państwa uczynili europejską potęgę rozciągającą się od Morza Bałtyckiego do Morza Czarnego. Niegdyś, historiografia litewska negatywnie postrzegająca unię polsko-litewską, współcześnie podkreśla, że dzięki niej dołączyła do rodziny państw europejskich.Z jakimi czarnymi kartami w swojej historii mierzą się Litwini? Dlaczego obecne przeznaczenie więzienia na Łukiszkach budzi kontrowersje?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z Dominikiem Wilczewskim, analitykiem, dziennikarzem, publicystą, autorem książki „Litwa po litewsku”.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Polska Parta Socjalistyczna na mapie politycznej II RP była jedną z ważniejszych sił. Co prawda, nigdy nie osiągnęła ani liczebności, ani poparcia na jakie mogły liczyć Narodowa Demokracja czy partie chłopskie, ale z jej szeregów wyszło wielu wybitnych działaczy, którzy odegrali znaczącą rolę nie tylko przed drugą wojną światowa, lecz także w jej trakcie. Socjaliści, choć wiele ich łączyło z komunistami, nigdy nie poszli w stronę rewolucji. Komunistyczną rewolucję jako drogę do przejęcia władzy, narzucania reform, tworzenia monopartyjnego państwa, uznawali za błędną. Niepodległość była dla nich rzeczą nadrzędną. Uważali, że ludzi trzeba wychowywać w duchu odpowiedzialności za swój zakład pracy, swoje miasto i państwo. Życie demokratyczne państwa postrzegali jako teren, na którym ludzie dojrzewają i uczą się odpowiedzialności.Jak w warunkach politycznych II RP odnajdowali się socjaliści? Co im zawdzięczamy spośród współczesnych zdobyczy państwa demokratycznego?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Friszke, pracownikiem Instytutu Studiów Politycznych PAN, znawcą najnowszej historii Polski.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Obóz w Stutthofie istniał 2077 dni. Niemcy uruchomili go 2 września 1939 r., kiedy przywieziono pierwszych 150 więźniów – głównie Polaków i Żydów. Jego lokalizacja w trudno dostępnym terenie, otoczonym z trzech stron lasem, a także wrogo nastawiona niemiecka ludność, uniemożliwiała praktycznie ucieczkę. Od 1942 r. Stutthof funkcjonował jako obóz koncentracyjny. Wybudowano w nim krematorium, a w 1943 r. komorę gazową, która początkowo służyła głównie do dezynfekcji odzieży, a dopiero od 1944 r. do uśmiercania ludzi. Przez Stutthof przeszło 110 tys. ludzi, z czego ponad 50 tys. stanowili Żydzi. Liczba ofiar wyniosła łącznie około 65 tys. W związku z ofensywą Armii Czerwonej Niemcy dwukrotnie ewakuowali obóz – w styczni 1945 r., a potem w kwietniu. Żołnierze Armii Czerwonej wkroczyli tam dopiero 9 maja 1945 r. i uwolnili ostatnich stu więźniów.Jak wyglądała obozowa rzeczywistość? Czy w obozie działał konspiracja? Jaki los spotkał dwóch komendantów obozu i jego załogę?Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Marcinem Owsińskim, kierownikiem Działu Naukowego Muzeum Stutthof w Sztutowie.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Początki polskiego alpinizmu i himalaizmu sięgają dwudziestolecia międzywojennego. Pierwsza czteroosobowa ekspedycja w Himalaje wyruszyła latem 1939 r. z zamiarem zdobycia siedmiotysięcznika Nanda Devi East. Zakończyła się ona jednak dla polskiej ekipy tragicznie – dwóch jej członków zginęło w lawinie po zdobyciu szczytu. Pozostali wrócili do Polski, ale obaj zginęli w latach czterdziestych w niewyjaśnionych okolicznościach. Te tragiczne śmierci łączy się z legendą masywu Nanda Devi. W okresie stalinizmu wspinaczki wysokogórskie były ograniczone jedynie do rodzinnego kraju. Dopiero po odwilży Polacy wyruszyli, by zdobywać szczyty Alp, gór Związku Radzieckiego, czy Hindukuszu w Afganistanie, ale w Himalaje powrócili dopiero w latach siedemdziesiątych. Specjalnością polskich himalaistów w latach osiemdziesiątych stały się wyprawy zimowe, z tego powodu nazywano ich „Lodowymi Wojownikami”. Jak organizowano wyjazdy wysokogórskie w PRL? Z jakimi problemami mierzyli się wspinający? Dlaczego na początku lat dziewięćdziesiątych skończyły się złote czasy polskiego himalaizmu? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Andrzejem Paczkowskim, pracownikiem ISP PAN, prezesem Polskiego Związku Alpinizmu w latach 1974–1995.#historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czyBuycoffee.to/historiabezkituZajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W latach 1945–1949, zanim powstały dwa państwa niemieckie, zostały zbudowane podwaliny nowego porządku politycznego, społecznego i kulturowego, którego wiele elementów widać we współczesnych Niemczech. Proces denazyfikacji przyniósł tylko połowiczne rezultaty. W realiach rodzącej się zimnej wojny i nadchodzącego – jak się wydawało – konfliktu z ZSRR alianci zachodni zdali sobie sprawę, że potrzebują zatrzymać sympatię Niemców po swojej stronie. Trudne warunki życia w zniszczonym i zrujnowanym kraju, a także duże straty w ludziach sprawiły, że społeczeństwo niemieckie szybko uznało siebie jako ofiarę nazizmu, a nie jego sprawcę. Ten sposób myślenia zaczął się zmieniać dopiero w latach sześćdziesiątych, m.in. pod wpływem procesów zbrodniarzy wojennych, które nagłaśniane przez prasę, uświadomiły Niemcom skalę popełnionych wówczas zbrodni. Jak kształtowała się niemiecka kultura pamięci o II wojnie światowej? Jak wyglądało codzienne życie w poszczególnych strefach okupacyjnych tuż po wojnie i jaką politykę prowadzili tam alianci? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Magdaleną Saryusz-Wolską, dyrektorką Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po trwającej trzy lata wojnie domowej Hiszpania była poważnie zniszczona i wykrwawiona. Strat osobowych po jej zakończeniu dopełniały surowe represje stosowane przez reżim gen. Francisco Franco wobec przegranej strony republikańskiej (lewicowej) – m. in. wykonano co najmniej 50 tys. egzekucji, a ok. 300 tys. osób przebywało w więzieniach. Przejście od dyktatury do demokracji było możliwe dopiero po śmierci generała w 1975 r. Akuszerem demokratycznych przemian stał się król Juan Carlos, przygotowany wcześniej przez dyktatora do objęcia po nim funkcji. W 1977 r. odbyły się pierwsze od 1936 r. demokratyczne wybory parlamentarne, w tym samym roku uchwalono konstytucję, a także ogłoszono amnestię dla więźniów politycznych. Hiszpańska droga do demokracji miała swoją specyfikę i swoje ułomności. Niezależnie od tego, kto rządził w Hiszpanii w kolejnych latach, nie dążono do rozliczenia zbrodni popełnionych w czasach minionego reżimu. Jak żyło się w Hiszpanii w czasie dyktatury gen. Franco? Jak zmieniało się hiszpańskie społeczeństwo i jakie czynniki na to wpływały? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Pawłem Machcewiczem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, w latach 2008–2017 dyrektorem Muzeum II Wojny Światowej. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Sukces polskich kryptologów współpracujących z wywiadem francuskim, którzy złamali szyfr Enigmy, wynikał z wcześniejszych doświadczeń – wyniesionych m.in. ze służby w armiach państwach zaborczych. Dzięki przypadkowi polski wywiad w 1929 r. zapoznał się z handlową wersję Enigmy, gdy przesyłka z nią utknęła na warszawskim lotnisku Okęcie. Do pierwszego złamania szyfru Enigmy doszło na przełomie 1932/1933 r., tuż przed dojściem Adolfa Hitlera do władzy. Dokonali tego polscy matematycy: Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski. Polski wywiad podzielił się swoją wiedzą z wywiadem francuskim i brytyjskim dopiero przed wybuchem II wojny światowej. To przekazanie informacji umożliwiło Brytyjczykom dalszy rozwój metod łamania szyfrów w Bletchley Park, gdzie pracowali m.in. Alan Turing i jego zespół. Dzięki odczytywaniu niemieckich depesz alianci mogli wyprzedzać ruchy wroga, minimalizując straty i podejmując lepsze decyzje strategiczne. Przez wiele lat wkład Polaków w złamanie Enigmy był marginalizowany w historiografii. Obecnie docenia się ich kluczową rolę w wojennych sukcesach alianckich dla rozwoju kryptologii. Polscy kryptolodzy są uznawani za jednych z największych bohaterów wywiadu w XX wieku. Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z Mateuszem Jasikiem – zastępcą dyrektora ds. popularyzacji Muzeum II Wojny Światowej #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Po zakończeniu II wojny światowej Chorwacja stała się republiką związkową w ramach Jugosławii, w której rządy przejęli komuniści z Josipem Broz-Titą na czele. Konflikt serbsko-chorwacki należał początkowo do zagadnień, wobec którego socjalistyczne państwo stosowało politykę milczenia. Zaczęło się to zmieniać w latach sześćdziesiątych. W 1966 r. w obozie śmierci w Jasenovacu stanął pomnik upamiętniający ofiary reżimu ustaszowskiego, a sama Jugosławia ostatecznie zrezygnowała z projektu kształtowania państwa ponadnarodowego. Jak wyglądał proces emancypacji narodowej i państwowej Chorwatów? Kim był pierwszy prezydent niepodległej Chorwacji Franjo Tuđman? Dlaczego w 1991 r. w Chorwacji wybuchła wojna? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Tomaszem Stryjkiem z Instytutu Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas, znawcą historii i krajów Europy Środkowej i Wschodniej, badaczem polityki pamięci i polityki historycznej w stosunkach międzynarodowych. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

27 listopada 2024 r. weszło w życie zawieszenie broni między Izraelem a Hezbollahem. Zakończyło ono trwającą przeszło rok konfrontację między obydwoma podmiotami. Izraelska ofensywa lotnicza w ostatnich miesiącach zadała mu poważne straty: zabito przywództwo Hezbollahu, życie straciło kilka tysięcy jego bojowników, zniszczono także jego infrastrukturę. Organizacja od lat osiemdziesiątych działała na terenie Libanu i stawia sobie za cel zniszczenie Izraela. Odniosła na tym polu wiele sukcesów. Obecnie Hezbollah został poważnie osłabiony. Odbudowa jego zasobów potrwa miesiące jeśli nie lata. Jak zaczęła się historia Hezbollahu i jak na przestrzeni lat się zmieniała? Jakimi metodami terrorystycznymi się posługiwał? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Ryszardem Machnikowskim – socjologiem z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

12 listopada 1989 r. doszło do wydarzenia, które zapowiadało przełom w relacjach polsko niemieckich. Trzy dni po obaleniu muru berlińskiego, w trakcie mszy w Krzyżowej Tadeusz Mazowiecki, premier rządu polskiego i Helmut Kohl, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec przekazali sobie gest pojednania. Stanowił on uwieńczenie długiego procesu wzajemnego zbliżenia, który zapoczątkował list biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 r. Wbrew obawom wielu Polaków proces zjednoczenia Niemiec walnie przyczynił się do ostatecznej normalizacji wzajemnych stosunków. W 1990 r. oba państwa zawarły traktat graniczny, w którym Republika Federalna Niemiec ostatecznie uznała polską granicę na Odrze i Nysie Łużyckiej. Kolejny rok przyniósł traktat o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. W dokumencie tym RFN zobowiązało się wesprzeć polskie staranie w dążeniu do integracji ze wspólnotą europejską. Stanowiło to mocne podwaliny pod przyszły sojusz obu państw w ramach uczestnictwa w NATO i Unii Europejskiej. Zapraszamy do obejrzenia i wysłuchania rozmowy z dr. Kazimierzem Wóycickim – opozycjonistą w czasach PRL, dziennikarzem, byłym dyrektorem Instytutu Polskiego w Düsseldorfie, autorem publikacji poświęconych niemieckim rozrachunkom z przeszłością, wykładowcą w Studium Europy Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Od 2019 r. prowadzi Akademię Wschód przy Fundacji Domu Wschodniego. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

W okresie międzywojennym państwo rumuńskie zajmowało największy obszar w swojej historii. Pod wieloma względami przypominało ono międzywojenną Polskę, z tym że wiele zachodzących tam zjawisk i procesów było spotęgowanych. Rumunia była krajem wybitnie rolniczym, w dużo większym stopniu nierównomiernie rozwiniętym, bardziej wieloetnicznym i zdecydowanie niestabilnym politycznie. Podobnie jak w innych państwach Europy pojawił tu się ruch wzorowany na faszyzmie włoskim – Żelazna Gwardia. Wprowadziła ona terroryzm do rumuńskiej polityki. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. hab. Błażejem Brzostkiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Trwający od kilkudziesięciu lat spór izraelsko-arabski nosi znamiona konfliktu nierozwiązywalnego. Taki pogląd podziela duża część społeczeństwa izraelskiego, dzięki odpowiedniej narracji, latami utrwalanej przez polityków. Żadna ze stron nie widzi możliwości zakopania topora wojennego. W wyniku toczącej się od ponad roku wojny – po ataku Hamasu 7 października 2023 r. – zginęły tysiące ludzi, z czego tylko w samej Gazie wojska izraelskie zabiły ok. 43 tys. jej mieszkańców. Czy jest nadzieja na pokój na Bliskim Wschodzie? Jakie psychologiczne i społeczne mechanizmy prowadzą do powstania nierozwiązywalnych konfliktów? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Danielem Bar-Talem, psychologiem społecznym, emerytowanym profesorem Uniwersytetu w Tel Awiwie i członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Nauk, autorem teorii nierozwiązywalnych konfliktów makrospołecznych. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Polska Partia Socjalistyczna została powołana na zjeździe paryskim w 1892 r. Stworzyli ją inteligenci ze szlacheckimi korzeniami, którzy uważali, że robotnicy powinni walczyć o swoje prawa i na tej drodze należy ich wspierać. Od początku socjaliści głosili hasła niepodległościowe – potrzebę odbudowy demokratycznej Rzeczypospolitej. W pierwszych latach swojej działalności w kraju PPS pod względem organizacyjnym opierała się przede wszystkim na siatce „Robotnika” – podziemnego pisma. PPS z nielicznej w końcu XIX w. partii stała się w 1906 r. organizacją liczącą 30 tys. członków. Jednak po rewolucji 1905 r. w wyniku carskich represji, a także utraty nadziei na zwycięstwo szeregi partii topniały. Czy Józef Piłsudski był marksistą? Dlaczego w 1906 r. doszło w PPS do rozłamu? Dlaczego rząd Ignacego Daszyńskiego utworzony 7 listopada 1918 r. w Lublinie nie przetrwał? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. dr. hab. Andrzejem Friszke z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, autorem książki Państwo czy rewolucja. Polscy komuniści a odbudowanie państwa polskiego 1892–1920. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Kobiety zaznaczyły swoją obecność w polityce ostatnich dwóch dekad PRL – zarówno w oficjalnych organizacjach i strukturach partyjnych, jak i w opozycji demokratycznej. Warto pamiętać, że pomimo wzrostu ich liczby w PZPR w epoce Gierka (niektóre z nich pełniły funkcję I sekretarzy), nie przełożyło się to na większy ich udział we władzy. Z kolei zaangażowane kobiet w opozycję wiązało się niejednokrotnie z poświęceniem dla innych kosztem rodziny, zdrowia, a czasem kariery zawodowej. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr Katarzyną Stańczak-Wiślicz, naukowczynią z Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, członkinią zespołu Archiwum Kobiet #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Początek historii ISIS wiąże się z postacią Abu Musaba az-Zarkawiego, jordańskiego terrorysty, który w latach osiemdziesiątych walczył w Afganistanie. Państwo Islamskie jako organizacja terrorystyczna powstało w 2006 r., stopniowo rozszerzało swoje wpływy, aż w 2014 r. ogłosiło powstanie kalifatu na części terytorium Iraku i Syrii. Było pierwszą organizacją, której udało się stworzyć strukturę państwową. Atakowało obce wojska stacjonujące w Iraku, organizowało zamachy terrorystyczne wymierzone w szyitów, a także społeczeństwa europejskie. W jego szeregach walczyli muzułmanie nie tylko z krajów arabskich, lecz także Europejczycy, głównie z Francji, Niemiec i Wielkiej Brytanii. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Kacprem Rękawkiem, ekspertem do spraw terroryzmu i jego zwalczania – pracownikiem Międzynarodowego Centrum Badań na rzecz Zwalczania Terroryzmu w Hadze. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Na początku XX w. Chorwacja wchodziła w skład monarchii austro-węgierskiej. W czasie I wojny światowej politycy, którzy byli zwolennikami powstania jednego państwa Słowian Południowych, założyli na emigracji Komitet Jugosłowiański, a w 1917 r. zawarli umowę z rządem Serbskim odnośnie budowy wspólnego państwa. Powstałe w 1918 r. Państwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców, a od 1929 r. Królestwo Jugosławii, gwarantowało tworzącym je narodom równy status. W rzeczywistości zdominowali je Serbowie i ich elity polityczne. Chorwaci mieli poczucie bycia obywatelami drugiej kategorii. Tuż przed wybuchem II wojny światowej sytuacja jednak się odwróciła. Dlaczego tak się stało? Kiedy i dlaczego narodził się chorwacki ruch ustaszy? W jaki sposób zdobyli władzę w 1941 r.? Zapraszamy na rozmowę z prof. Tomaszem Stryjkiem z Instytutu Studiów Politycznych PAN i Collegium Civitas, znawcą historii krajów Europy Środkowej i Wschodniej, badaczem polityki pamięci i polityki historycznej #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Odejście generała Charles’a de Gaulle’a od władzy zapoczątkowało we Francji zmiany. Zaczął je wdrażać jego następca i bliski współpracownik Georges Pompidou, który zmarł w trakcie kadencji. Kolejni prezydenci Piątej Republiki wywodzili się z różnych stron sceny politycznej, a każdy z nich mierzył się podczas prezydentury z nieco innymi wyzwaniami i problemami. Zapraszamy do spojrzenia na najnowszą historię Francji przez pryzmat jej kolejnych prezydentów, aż po kadencję Emmanuela Macrona. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. Tomaszem Orłowskim, dyplomatą i nauczycielem akademickim, wieloletnim ambasadorem Polski we Francji i Włoszech. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Prawo międzynarodowe od XIX w. regulowało prowadzenie wojen i traktowanie jeńców wojennych. Z perspektywy wydarzeń II wojny światowej ogromne znaczenie miała trzecia konwencja genewska, podpisana 27 lipca 1929 r. Polityka III Rzeszy wobec jeńców wojennych zmieniała się – była wypadkową zarówno czynników ideologicznych, jak i gospodarczych. Wziętych do niewoli traktowano inaczej zależnie od narodowości. W najlepszych warunkach przebywali żołnierze amerykańscy i brytyjscy, w najgorszych zaś sowieccy. W krytycznym położeniu znaleźli się także jeńcy włoscy, wzięci do niewoli jesienią 1943 r. Jak wyglądały warunki w obozach? Jak byli traktowani polscy jeńcy wojenni? Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Janem Danilukiem, historykiem z Uniwersytetu Gdańskiego. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Ruch dysydencki w Związku Radzieckim bywa różnie pojmowany i definiowany. Według jednych narodził się on po odwilży w 1956 r., według innych dopiero w połowie lat sześćdziesiątych. Dysydenci bronili praw człowieka, ale niezmiernie rzadko formułowali postulaty polityczne. Ruch ten w ZSRR liczył zaledwie kilkaset osób. Działali jawnie, w granicach obowiązującego prawa. Tym samym byli narażeni na represje takie jak – aresztowania i procesy, wieloletnie więzienie, przymus emigracji czy umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym. Wbrew zamiarom władz stosowane przez nią szykany powodowały dojrzewanie i konsolidacje tego środowiska. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z dr. Markiem Radziwonem, pracownikiem naukowym Uniwersytetu Warszawskiego, Pracowni Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, prezesem Polskiego PEN Clubu. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Lech Wałęsa pozostał niekwestionowanym liderem związku pomimo jego rozwiązania przez władze. W 1987 r. stanął na czele Krajowej Komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Dzięki jego autorytetowi wygaszono falę strajków w 1988 r. Otworzyło to drogę do rozmów z władzami, których finałem były obrady okrągłego stołu, a następnie wybory kontraktowe. Ku zaskoczeniu zarówno strony rządowej i solidarnościowej pierwsza tura przyniosła jednoznaczne zwycięstwo kandydatom Komitetu Obywatelskiego „Solidarność”. Niewątpliwie kluczem do sukcesu były plakaty reklamujące kandydatów w towarzystwie samego Lecha Wałęsy. Zapraszamy do wysłuchania i obejrzenia rozmowy z prof. dr. hab. Andrzejem Friszke z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, badaczem dziejów „Solidarności”. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl

Wraz z wybuchem wojny niemiecko-sowieckiej w czerwcu 1941 r. nacjonaliści ukraińscy spod znaku OUN-B powołali do życie we Lwowie własny rząd. Z racji tego, że Niemcy mieli inne plany zagospodarowania zdobyczy na wschodzie ukraiński ruch nacjonalistyczny został zmuszony do działalności w podziemiu, a jego zbrojne ramię – Ukraińska Powstańcza Armia – z biegiem czasu przystąpiło do walki z Niemcami. Niestety, program polityczny tego ruchu zakładał zmuszenie polskich mieszkańców województw południowo-wschodnich II RP do opuszczenia tych terenów, co skutkowało falą mordów na Wołyniu i Galicji Wschodniej i tysiącami ofiar wśród ludności cywilnej. Wraz z wkroczeniem Armii Czerwonej UPA rozpoczęła wojnę partyzancką z nowym okupantem, która trwała do lat 50-tych. Zapraszamy na rozmowę z prof. Grzegorzem Motyką, naukowcem z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, dyrektorem Wojskowego Biura Historycznego, wybitnym znawcą problematyki polsko-ukraińskiej. #historiabezkitu Zapraszamy do wsparcia naszej działalności poprzez serwisy: Patronite.pl/historiabezkitu.pl czy Buycoffee.to/historiabezkitu Zajrzyjcie również na naszą stronę internetową: https://historiabezkitu.pl