Поткаст Зошто

Колку младите сакаат да бидат оџачари, каква перспектива би имале со оваа професија и зошто е важно да има повеќе професионалци во оваа област? Во поткастот „Зошто“ на овие теми разговараме со единствената дипломирана оџачарка во земјата, Јасмина Атанасова Симјаноска.

Реплика на органот на пациентот испечатена во 3Д, наместо снимка од компјутерска томографија на хирурзите им дава многу подобар преглед, вели хирургот Стефан Арсенков. Тој вака се подготвува за комплексни операции, а развива и 3Д мобилизација за скршеница која би се користела наместо класичен гипс. Вака е попрактично, поудобно и помалку трауматично вели тој, порачувајќи дека новите технологии може да ги заменат старите пракси.

Зошто некому му е срам да влезе во продавница за облека од втора рака, а зошто би требало да размисли за таква опција? На оваа тема во поткастот „Зошто“ разговаравме со модната дизајнерка Ирина Тошева која е поборничка за концептот на одржлива мода.

Имаме докажани македонски музички артисти кои без проблем може да наполнат сала за концерт, но и нови, во кои има потенцијал, ама им треба поддршка за да станат големи. Ова го порача композиторот и инструменталист Николче Мицевски во поткастот „Зошто“.

Зошто по 15 години летање со ер трактор за да гаси пожари, нема кој да го замени пензионираниот пилот Стоје Арсовски? Ова е едно од прашањата на кои од него побаравме одговор во поткастот „Зошто“.

Она што детето го гледа дома, потоа го рефлектира надвор, потсетува пејачката и инфлуенсерка Викторија Лоба во поткастот „Зошто“. Со неа разговаравме за општествените стереотипи и предрасуди, но и за тоа како таа се справува со судот на јавноста како јавна личност.

Многу е поважно децата да научат што е другарство, почит и љубезност отколку да знаат колку овци има во Австралија. Ова го порача универзитетската професорка и социолог Татјана Стојаноска Иванова во поткастот „Зошто“. Таа апелира дека е потребна стратегија на национално ниво и квалитетен разговор на родителите со децата дома.

„Опинците се нашиот барок“ вели најмладата професорка по народно пеење, Ленче Димовска. Во поткастот „Зошто“ разговаравме за тоа како таа на новите генерации им ја пренесува својата љубов кон македонскиот фолклор, но и за тоа како младите можат да се доближат до традицијата.

Зошто некој се плаши или срами од одење на психолог? Кому е општествено дозволено да покаже емоција и што прават оние кои ги потиснуваат емоциите во себе наместо да ги споделат? На овие теми разговаравме со психологот Никола Дукоски, во поткастот „Зошто“.

Во СОС Детското Село, Силвана Ивановска го минала своето детство и благодарение на луѓето кои работат таму успеала да стане првата оттаму што завршила факултет и тоа со највисоки оценки, а потоа и се вработила во МНР. Во подкастот Зошто за себе вели дека е бунтовник, но никогаш без причина.

Од 50 илјади хектари со градинарски производи пред 10 години, сега има едвај 15 илјади и се помалку професионални земјоделци, вели Гордана Попсимонова, професорка на Земјоделскиот факултет. Во подкастот Зошто зборува за органското производство, но и за современите земјоделци со компјутери и дронови

Колку модерните графити се контроверзна тема денес и која е разликата од минатото. Од обиди за апсење до честење кафе од граѓаните. Нешто сепак се менува. Во Зошто разговараме со Драган Китановски Драш.

Ризикот за заболување од канцер на дојка во семејства каде што со генерации имало повеќе случаи и се јавувал на возраст до 50 години е над 60%, вели генетичарот д-р Тодор Арсов. Во поткастот Зошто зборува за важноста на генетиката во судските случаи, но и за наследните болести во нашето поднебје

За Зоран Блажевски „Зоки малиот“ велат дека е една од скопските урбани легенди затоа што од 1984 та си ги поставил темелите на урбано угостителство во Скопје. Од Рандеву во чаршија, па преку МЦМ и до Џубокс. Со него зборуваме за парадоксите на времето некогаш и сега.

„Денеска кај нас се развива квизаџиството. Има се повеќе млади и паметни квизаџии и тоа е во подем,“ вели во Поткастот Зошто Зоран Јорданов еден од најпознатите македонски квизаџии, творец, уредник и учесник на квизови на Балканот.

За да функционираат институциите мора да има притисок, вели Гонце Јаковлеска од МЦМС. Вели дека со години биле перципирани како странски агенти, петтоколонаш, шпиуни, но тоа се менува и се повеќе граѓани сакаат нешто да променат. Фокусот е на корупцијата, но најпрво ги истражуваат личните искуства.

Извештајот на СЗО за Европа открива дека употребата на кондоми кај сексуално активните адолесценти, значително се намалила oд 2014 година, а стапката на незаштитен секс е високо загрозувачка. Адолесцентите од Северна Македонија се наоѓаат на високото четврто место. Во Зошто разговараме со Д-р Лидија Јовчевска Ивановска- специјалист гинеколог во Младински центар „Сакам да знам"- Шуто Оризари и мобилна гинеколошка амбуланта на ХЕРА.

Луѓето сакаат се однапред да знаат, па ние сме како некои претскажувачи, вели метеорологот Ирена Лазарова Димитровска во подкастот Зошто. Раскажува дека во лето ја прашуваат дали ќе има снег за Нова година. Временската прогноза е се попрецизна, но климатските промени носат екстреми кои ја отежнуваат

Нашата цел е да промовираме безбедни практики. Искусните моторџии возат безбедно. Ние се бориме против оние кои не возат безбедно, без разлика дали станува збор за мотори или автомобили, вели Зоран Богдановски автор на МОТОКАСТ.

Според Институтот за јавно здравје, само 10 отсто од испитаниците имаат умерена физичка активност - 150 минути неделно пеш. Половината немаат никаква. Доктор Александар Митов во поткастот Зошто зборува зошто кај нас доминира нездравата исхрана, а главен извор на болестите се цигарите и алкохолот.

Нема потреба од страв ако вештачката интелигенција се користи во добри цели, но за жал има и лоши цели. ВИ е алатка во рацете на човекот. Тој одобрува, пушта во етер и објавува, така што одговорноста е кај луѓето, вели во Поткастот Зошто магистерот по информатички науки, Стојанчо Туџарски.

Веројатно сте го чуле и виделе и сте се насмеале кога ги „кине“ политичарите и јавните личности. И Тие вели не му се лутат. „Па подобро да се либерте, него да се прават дека не чуле или не виделе“ вели во Поткастот Зошто Жарко Јовановиќ познатиот млад глумец и стенд ап комичар. Со него разговараме за политиката, што ни ја нуди и на сатиричен начин.

Зошто граѓаните на избори гласаат повеќе „против“ отколку „за“? Им треба ли тренинг за личен развој на политичките лидери? Зошто понижените граѓани од нефункционални институции не стават крај на тоа? На овие прашања Зошто, во поткастот на Радио Слободна Европа бараме одговори од Ида Протуѓер, која успешната новинарска кариера ја замени со нова – life coach или тренер за личен и организациски развој.

„Земи си еден Дијазепам за да се смириш“ - ова е често споменувана реченица низ македонските семејства. Тоа е катастрофа, вели во Поткастот Зошто Тиана Ивановска психолог. Со неа разговараме и за најчестите причини да се посети психолог, за анксиозноста и депресијата

Студентите во светот дебатираат за вештачка интелигенција, а македонските студенти за пристојни студентски домови. Незадоволство има, но има и апатија во услови на наметнатите поделби. Резултатот е застрашувачки – масовно иселување вели во поткастот „Зошто“ Бленди Ходаи, студент и активист.

Викса вели дека на радио „опасно бега од политика“ и дека и затвора врата, но оти некогаш е толку смешно што не се издржува, посебно „ако треба да не се смееш“. Е тогаш станува уште посмешно и зaтоа можеби „не е срамно ако нарушиш културна тишина“, вели во Поткастот Зошто Виктор Петров – Викса, популарен водител кој им го разубавува денот на слушателите на Радио Сити.

Зошто граѓаните на избори гласаат повеќе „против“ отколку „за“? Им треба ли тренинг за личен развој на политичките лидери? Зошто понижените граѓани од нефункционални институции не стават крај на тоа? На овие прашања Зошто, во поткастот на Радио Слободна Европа бараме одговори од Ида Протуѓер, која успешната новинарска кариера ја замени со нова – life coach или тренер за личен и организациски развој.

Никола Нешкоски, планинар, велосипедист, екологист и едукатор. Личност која ужива во предизвици, но и човек кој сака младите да ги научи на здрав живот, на спорт и на љубов кон животната средина. Со него во поткастот Зошто разговараме за задоволствата, успесите, но и предизвиците со кои тој се соочува во остварувањето на неговата мисија.

Нема поважна политичка тема од животната средина, вели биологот и активист Кирил Арсовски Пржо во поткастот Зошто. Но со тоа не се занимава ниедна партија, влада, ниту претседател. Предлага Градскиот парк да се прогласи заштитено подрачје, а граѓаните да се грижат и за животот надвор од својот дом

Се случува своевиден егзодус на младите и не бегаат толку поради финансиите, туку поради корупцијата, криминалот и непотизмот. Ова во Зошто го вели Дејан Радуловски 23 годишен човек кој истовремено е на постдипломски по историја и на политички науки на Правен факултет во Скопје и работи во кафуле.

Најпосетувана е куќата на Мајка Тереза, импресионирани се од мултикултурата, и од старите и од новите градби. Само во Скопје 2014 туристичкиот водич Васко Марковски избројал 140 споменици. Во поткастот Зошто раскажува кој доаѓа да го види Скопје, што ги одушевува, а на што се жалат туристите.

Мисијата на клубот, ентузијазмот, начините на финансирање, како и запрашувањето против комарци и муви се темите за разговор со Јане Стефанов, претседател на Аероклуб Скопје, кој успеал своето хоби и љубов да го претвори во професија.

Со премолчувањето и ставањето на проблемите под тепих не правиме ништо, вели писателот Петар Андоновски и затоа треба да се разговара за се, па и за она што е табу. За него е тажно што има предрасуди за парадата на гордоста затоа што нејзината порака е - тука сме , постоиме и ние имаме права

Македонската кинологија има ретка можност да издејствува конечно да се стекне со своја кучешка раса. Како почнаа и до каде стигнаа групата вљубеници на автохтоната раса македонско овчарско куче Караман. Во Зошто разговараме со Илија Ико Каров претседател на Кинолошкиот клуб за македонското овчарско куче Караман.

Мора да ги сакате животните за да работите со нив, вели Војо Иванов во Поткастот Зошто и објаснува дека нему му се фамилија и птиците и пингвините и мајмуните за кои се грижи. Разочаран е што не се модернизира Зоолошката градина во Скопје, која за две години ќе одбележува 100 години од основањето.

Сите чинители кои не се дел од шумарството сметаат дека целокупниот апарат за заштита на шумите од нелегална сеча е нефункционален, но јас мислам дека многу често ги критикуваме иако многу фактори, влијаат врз таквата состојба, вели Сашко Петровски, еден од основачите на Регионалниот центар за шумарство и рурален развој Рефорд. Со него зборуваме и за криминалните групи и корупцијата која е распространета во овој бизнисот со нелегална сеча на шуми.

Не гледаме дека државата сака да останеме, дека сме и потребни, вели младата лекарка, Соња Граждани. Работела и чекала вработување на Клиниката, без здравствено осигурување и платено породилно отсуство, а има тримесечно бебе. Најфрустрирачки е што критериум за вработување е прво партискиот грб.

Тоа е страшно. Бев во САД, во Флорида и на едно дружење една госпоѓа од клубот ми рече „Знаете што, тие што не носат кацига тука ние ги викаме донатори на органи“, вели Драган Малиновски познат антикорупционер, адвокат и моторџија кој повикува на почитување на пишаните и непишаните правила за однесување во сообраќајот.

„Денеска кај нас се развива квизаџиството. Има се повеќе млади и паметни квизаџии и тоа е во подем,“ вели во Поткастот Зошто Зоран Јорданов еден од најпознатите македонски квизаџии, творец, уредник и учесник на квизови на Балканот

Политичките елити заради свои интереси ги поделија младите по етничка и партиска основа, вели активистот Бленди Ходаи. Верува дека младите може да се обединат пред се за радикални реформи на образованието. Во Поткастот Зошто зборува како младите луѓе да станат гласни и авангарда во државата.

„Најди ме“ или Амбер алерт е систем за рано предупредување за исчезнати деца“, но некои го злоупотребуваат. Свекрва пријавува снаа за исчезната а таа заминала кај мајката или девојка пријавува момче а тие раскинале. Но ситемот споделува само потврдени информации од МВР, вели во Зошто Наташа Доковска, новинарка и Програмски директор на невладината организација „Новинари за човекови права

Зошто граѓаните на избори гласаат повеќе „против“ отколку „за“? Им треба ли тренинг за личен развој на политичките лидери? Зошто жртва наместо слобода на избор? Одговорите во Зошто ги бараме од Ида Протуѓер, која новинарството го замени со life coaching или тренер за личен и организациски развој.

Жарко Јовановиќ во Зошто. Млад дечко глумец – кумановец, стенд ап комичар. Еден од онаа млада глумечка гарда која успева да ја насмее публиката и во тмурни времиња. Зошто му е смешна политиката и политичарите, па ни ги нуди и на сатиричен начин, во живо, на интернет или на ТВ.

Нашите колеги, архитекти, кои ја воделе архитектурата на градот и државата во времето на СРМ го имале целиот дигнитет на професијата и слобода да одлучуваат. Не може да сме полоши од нив. Полошо е само опкружувањето сега за практикување архитектура, вели архитектот Бујар Муча во Поткастот Зошто

„Сега државата всушност им дава пари на партиите и преку нив се влеваат во медиумите и значи на поинаков начин има еден вид корупција, вели во Зошто познатиот македонски новинар и Претседател на Комисијата за жалби при Советот за етика Мирче Адамчевски. Со него разговараме и за новинарството и за улогата на Советот за Етика како тело за морални санкции за да се заштити јавноста од неквалитетни новинари

Еуфоријата за подароци на 8 март како да нема граници. Професорката по македонски јазик Татјана Алексиќ во поткастот Зошто вели дека загрижува што сега децата се гледаат низ призмата на материјалното. Таа забранува да и се носат подароци, но иницира хуманитарни акции заедно со своите ученици.

Ние сме бомбардирани со илјадници информации и денеска техниките на манипулирање со јавноста не се врзуваат со цензурата. Цензурата не е возможна, не можете да блокирате информација, ќе се појави, вели Михајло Лахтов, експерт за медиуми. Во Зошто зборуваме и за пропагандата и „инстант вистините“ .

„Тука ризикот да украдете нешто и ризикот да одговарате и да одите во затвор се сведува практично на нула. Затоа корупцијата е кај нас високо и широко распространета исплатлива дејност и последиците се таму од каде што се земени парите“, вели Герман Филков за поткастот Зошто. Со него разговараме и за ефектите од работата на Центарот за граѓански комуникации, за црните листи на САД и извештаите на ЕУ.

Во земјава има млади луѓе, кои се обидуваат да направат нешто, за себе и за општеството. Еден таков човек најдовме на социјалните мрежи. Тоа е Никола Нешкоски, планинар, велосипедист, екологист и едукатор. Со него во поткастот Зошто разговараме за задоволствата, успесите но предизвиците со кои тој се соочува во остварувањето на неговата мисија.

Во држава без дигитализација и документи уште се вадат на шалтер, со турканици, кој размислува за вештачка интелигенција? А ВИ го освојува светот. Комуниколот Бојан Кордалов во Зошто зборува колку се користат овие алатки, за укинување работни места, но и дали ќе „учествуваат“ во изборните кампањи.

Добро е кога можеш да споделиш нешто, а многу луѓе околу тебе тоа го споделуваат, вели Виктор Петров – Викса популарен водител на Радио Сити во Поткастот Зошто на Слободна Европа. Со Викса разговараме за Радиото како медиум денеска, вчера и во иднина. Радиото , вчера и денеска, не е исто. За Викса Радиото е друштво на луѓе што знаат да бидат во друштво.

Партиските поданици се помалку од граѓаните кои можат да решат да ги земат работите во свои раце, иако практикувањето на ова демократско право е уште во зародиш. Активистот Никола Писарев во поткастот Зошто зборува за герила акциите, но и за „заморот“ и разочарувањето после Шарената револуција.

„Отсекогаш ми било многу поважно какви луѓе ќе станат моите ученици отколку какви оценки ќе добијат на тестовите“, вели за „Зошто“ Наде Молеровиќ долгогодишен просветен работник, директорка во две основни училишта која никогаш не престанала да биде учител.

Полесно е да се работи на проверени варијанти, музика слушлива на прва, вели Игор Атанасовски Харе, но тоа не му е предизвик. Вели Блузот им прави ќеиф на луѓето, а го наоѓа и во фолклорната музика. Со Игор Харе во Поткастот “Зошто“ и за патриотизмот, за новата година и што ги прави луѓето среќни.

Кои се најчестите причини да се посети психолог денеска и дали професионална помош повеќе бараат младите или возрасните. За менталните проблеми и потреби од психолози, за употребата на лековите кои делуваат на централниот нервен систем, анксиозноста и депресијата во Поткастот Зошто разговараме со психологот Тиана Ивановска.

На кандидатските листи никогаш или само на дното има лица со попреченост, па ги нема ниту во Парламентот, ниту во Владата. За битката што ја водат овие граѓани и со секојдневните, физички препреки, но и со уште поголемите - дискриминацијата и предрасудите во поткастот Зошто зборува Елена Кочоска.

Тоа е страшно. Бев во САД, во Флорида и на едно дружење една госпоѓа од клубот ми рече „Знаете што, тие што не носат кацига тука ние ги викаме донатори на органи“, вели Драган Малиновски познат антикорупционер, адвокат и моторџија кој повикува на почитување на пишаните и непишаните правила за однесување во сообраќајот.

За да стане Скопје град без улични кучиња потребни се 5 до 7 години, но ако се обединат и властите и активистите и ветеринарната фела и направат стратегија за решавање на овој проблем, вели ветеринарот др Димче Велковски. Најпрво треба да се пребројат кучињата и да се крене свеста кај граѓаните.

„Тука ризикот да украдете нешто и ризикот да одговарате и да одите во затвор се сведува практично на нула. Затоа корупцијата е кај нас високо и широко распространета исплатлива дејност и последиците се таму од каде што се земени парите“, вели Герман Филков за поткастот Зошто. Со него разговараме и за ефектите од работата на Центарот за граѓански комуникации, за црните листи на САД и извештаите на ЕУ.

Во Брзата помош секој ден мора да се донесе одлука кој случај од итните е најитен, раскажува д-р Миралем Јукиќ во поткастот Зошто. Но и со што се соочуваат како млади лекари специјалисти. Да замине во странство може веднаш, но најпрво ќе проба нешто да промени во јавното здравство.

Ако и нас не праша некој за тоа кој политичар не е корумпиран, за некој коректен политичар кој работи добро со сѐ срце за својата земја, за народот, за општеството, можеби и нас нема да ни текне, вели аналитичарот Џелал Незири, во „Зошто“ на темата зошто младите не ги познаваат политичарите, не се заинтересирани за политиката и иднината ја бараат надвор од земјата

Зошто Скопје е преполн со ѓубре и највалкан главен град на Балканот? Дали високи казни и комунална полиција може да ги дициплинира граѓаните? Горјан Јовановски, еко-активист и советник во град Скопје во поткастот “Зошто“ за политиканството, но и како може Скопје да стане чист град по западен модел.

„Ако не сакаме да дишеме воздух, кој „мириса на изгорена пластика“, сега е шансата да се направи промена“, вели Јане Димески од Шанса за Центар. Со него за „неказнивоста“ на загадувачите и „незаинтересираноста“ на политичарите разговараме во ова издание на Зошто

Секој што размислува критички во државата, се сече. Стојанче Ангелов, директор на Центарот за управување со кризи во поткастот „Зошто“ критикува, но има и пофални зборови за сите што учествуваат го „гаснењето“ на кризи во државата, а раскажува и за „моќта“ на неговите видео пораки.

Од каде таква нервоза и бес на интернет просторот. Кривичниот законик, законот за амнестија, државните набавки, тендери, разноразни сомнежи за криминал, нефункционирање на системот се главните причини за кои дел од граѓанството се нервира во последно време. Соговорник ни е Жанета Трајковска од Институт за комуникациски студии и Висока школа за новинарство и за односи со јавноста.

Закани и навреди на социјалните мрежи кон новинарите има се почесто. Новинарките се сметаат за полесна цел, не само заради нивната работа, туку се деградираат затоа што се жени. Новинарката и активистка Рита Беадини во поткастот Зошто зборува за заканите што ги добила затоа што критикувала имам.

Некогаш мораше кецели, па некои млади носеа и кроп топ, не само надвор туку и во училиштата. Во гимназијата Орце Николов сега се носат маички и дуксери во боите на училиштето. Слушајте во „Зошто“ што за модниот начин на изразување, велат ученици во Орце Николов и нивниот директор Митко Димовски.

Учебниците по историја не се обновени десетина години, а грешките не се поправени. Историчарот Петар Тодоров вели дека историјата треба да се предава да создава критичко мислење, а не ученици кои стануваат подложни на политички манипулации. Но за тоа е потребна реформа во наставата по историја.

Знаете ли дека во Скопје имаше трамвај на крајот на 19 век, само 20 години по првиот трамвај во Виена кој се појавил во 1864 година? Е, сега тоа не биле трамваји како денешните, туку биле влечени со коњи. Слушнете ја целата приказна за првиот скопски Трамвај и зошто Скопје во 21 от век нема трамвај, во поткастот на „Зошто“, со Зоран Ќука.

Знаете ли дека во Скопје имаше трамвај на крајот на 19 век. А сега нема. Епa, првиот трамвај во Виена се појавил во 1864 година, а Скопје имало трамвај во 1884 година? Е, сега тоа не биле трамваи како денешните, туку биле влечени со коњи. Што ќе се случи во блиска иднина ако Скопје не ја модернизира сообраќајната инфраструктура. Слушнете во една минута што вели професорот Зоран Кракутовски во Подкастот „Зошто“ на Слободна Европа кој во целост ќе можете да го слушате на Спотифај, Ејпл и Гугл подкаст, Јутјуб и Фејсбук на 20 септември.

Зошто е Поткаст да разбереме што се случува, зошто се случува и како подобро да се справиме со проблемите. Вие ќе прашувате, а ние и нашите гости ќе ги бараме вистинските одговори.