Macro met Boot en Mujagić | BNR

Het ministerie van Financiën heeft zich bij de hervorming van de vermogensbelasting blindgestaard op oplossingen die juridisch en praktisch niet haalbaar zijn. Dat stelt econoom Arnoud Boot, die spreekt van ‘extreme tunnelvisie’. Volgens hem ondermijnt het jarenlange gesteggel over box 3 het vertrouwen van burgers in de overheid. Hij pleit daarom voor een eenvoudiger belastingstelsel en waarschuwt het kabinet om niet opnieuw snelheid boven zorgvuldigheid te stellen.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoewel de Federal Reserve, de Amerikaanse centrale bank, de rente voorlopig onveranderd houdt, is de strijd tegen de inflatie daar volgens macro-econoom Edin Mujagić nog niet gewonnen. Integendeel, volgens Mujagić lijkt het erop dat de Fed tijd koopt om te kijken hoe eerdere renteverhogingen doorwerken in de economie en op de financiële markten. ‘En je zou ook kunnen redeneren dat ze de rente onveranderend hebben gelaten vanwege de aanstaande Midterms in de VS.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het kabinet is gebleven bij de eerder in het Pensioenakkoord vastgestelde AOW-leeftijdsverhoging, laat volgens econoom Arnoud Boot zien dat Nederland dit fundament van de pensioenwetgeving niet wil aantasten. Er valt echter nog veel te winnen als het gaat om gezond ouder worden, een thema waar de politiek te weinig over praat. 'Dat we het fundament niet willen aantasten, betekent niet dat het demografisch vraagstuk daarmee van tafel is.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgend jaar vertrekt Christine Lagarde eerder dan gepland als president van de Europese Centrale Bank. Econoom Edin Mujagić is daar niet rouwig om: ‘Lagarde heeft de ECB gepolitiseerd.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Centrale banken moeten de rente verhogen om de aanhoudend hoge inflatie te bestrijden. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić. Hij is kritisch op economen en beleidsmakers die waarschuwen dat hogere rentes de economische groei schaden en populisme in de hand werken. Volgens Mujagić zijn de gevolgen juist veel groter als de inflatie niet wordt aangepakt. ‘Als je nu niet gaat optreden, is dat een hele grote schadepost voor de economie in de komende jaren.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het vertrek van zo'n 25.000 ambtenaren moet de rijksoverheid slagvaardiger maken, stelt staatssecretaris Eric van der Burg. Maar dit 'onnozele beleid' ondermijnt vooral de slagvaardigheid van Van der Burg zelf, zegt econoom Arnoud Boot. 'Als je fatsoenlijk beleid wil voeren, dan moet je het vooral niet zo doen.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De staatsschulden van Italie, Spanje en Frankrijk zijn al erg hoog, maar volgens macro-econoom Edin Mujagic is het beeld nog somberder dan de huidige cijfers laten zien. Toekomstige pensioenverplichtingen, overheidsgaranties en schulden van staatsbedrijven worden niet meegerekend, maar spelen een belangrijke rol, zegt Mujagic: ‘Je zou dat eigenlijk mee moeten tellen’. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland wordt al langer de discussie gevoerd dat er te weinig wordt belegd. Er staan honderden miljarden op spaarrekeningen, maar volgens macro-econoom Arnoud Boot is economische groei afhankelijk van meer risicodragend kapitaal. ‘We moeten af van het veilige kapitaal.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een hoge rente is op de korte termijn pijnlijk voor de economie, maar wordt op de lange termijn ruimschoots gecompenseerd, ziet macro-econoom Edin Mujagić. ‘Dus als samenleving ben je beter af als je de inflatie op korte termijn wél aanpakt, met alle pijn die daarbij hoort.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De aanhoudende politieke onrust in Frankrijk mondde afgelopen weekend uit in gewelddadige rellen. De ravage kost Franse winkeliers honderden miljoenen euro’s, maar ook de Nederlandse economie kan de gevolgen van de plunderingen gaan voelen, waarschuwt macro-econoom Edin Mujagić. 'Als land kunnen we niet accepteren dat de Europese Centrale Bank Frankrijk redt.'' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er komen spoedig meerdere topfuncties vrij bij de Europese Centrale Bank. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz denkt dat die vacatures snel gevuld kunnen zijn. ‘Dat is een opvallende uitspraak’, zegt econoom Han de Jong. Meestal is de invulling van die functies namelijk ‘behoorlijk touwtrekken en handjeklap’.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

ECB-president Christine Lagarde stelt dat de oplopende lange rente in de eurozone er vanzelf voor gaat zorgen dat de inflatie in Europa gaat dalen. Macro-econoom Edin Mujagic ziet hier weinig heil in. ‘Dit is een hele vreemde oplossing van een centrale bankier.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als er voor het einde van het jaar geen akkoord is over de Europese begroting, dan is het eigenlijk ‘business as usual'. Dat zegt Steven Brakman, hoogleraar Internationale Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Dan wordt het laatste jaar zoals we dat kennen voortgezet, geen nieuw beleid dus.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als de Fed de inflatie wil verslaan, moet de rente in de komende twaalf maanden meer dan één keer stijgen. Dat zegt macro-econoom Edin Mujagić.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het IMF heeft zijn nieuwe World Economic Outlook gepubliceerd, en alle aandacht gaat zoals altijd naar de ramingen: de wereldeconomie groeit volgend jaar iets harder dan gedacht, maar de toch al magere verwachtingen voor de eurozone zijn opnieuw verlaagd. Macro-econoom Edin Mujagić ziet het somber in voor Europa. ‘De achterstand van Europa op de VS is alleen maar groter geworden.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank houden deze week hun jaarlijkse vergadering in het Thaise Bangkok. Directeur Kristalina Georgieva gaf voorafgaand aan de vergadering een toespraak en waarschuwde onder meer voor de oplopende staatsschulden, hoge AI-investeringen en de effecten van de gestegen brandstofprijzen. Maar macro-econoom Arnoud Boot viel wat anders op. ‘Overheden moeten volgens het IMF zorgen dat de prijssignalen blijven werken.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het IMF en de Wereldbank komen deze week bijeen in Bangkok. Ondanks de vele economische schokken van de afgelopen jaren houdt de wereldeconomie zich verrassend goed staande. Toch reist IMF-baas Kristalina Georgieva af met een boodschap van donkere wolken: de hoge schuldenlasten van een flink aantal landen. Macro-econoom Edin Mujagić deelt die zorg. ‘Oorlogen stoppen een keer, maar die hoge schuldenlast loopt niet vanzelf weg.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De sterke positie van ASML in de Nederlandse industriële productie moeten we koesteren, zegt econoom Menno Middeldorp van Rabo Research. Het Veldhovense bedrijf stuwde de industriële productie in augustus dit jaar flink. Hoewel critici waarschuwen dat het ongezond kan zijn dat één bedrijf verantwoordelijk is voor zo’n groot deel van de industriële productie, kijkt Middeldorp daar anders naar. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Edin Mujagić toverde het hoekje Macro om tot een vragenuurtje. Luisteraars Ben, Martin, Christiaan, Herbert én Jan kregen bondig antwoord op hun vragen. Tipje van de sluier: 'Normaal is het zo dat je de rente verhoogt als centrale bank om lenen minder interessant te maken en sparen interessanter te maken. Maar dat zet nu geen zoden aan de dijk, omdat lenen niet zozeer duurder wordt door de renteverhoging van de ECB, maar doordat lange rentes oplopen nu de ECB zo lang heeft gewacht met de renteverhoging! Het mechanisme is stuk, want je spaarrente is reëel gezien negatief en dat maakt sparen nog altijd onaantrekkelijk. Dus het feit dat de inflatie te hoog is, zou ik zien als bewijs voor het feit dat de beleidsrente van de ECB nog altijd te laag staat.'

Aldus Edin Mujagić.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit in Nederland is afgelopen jaar met 2,2 procent gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. ‘Het kan erop wijzen dat Nederlandse bedrijven steeds vooruitstrevender worden’, zegt macro-econoom Edin Mujagić.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De politieke onrust in Frankrijk maakt het steeds moeilijker om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Tegelijkertijd voorkomt het Franse lidmaatschap van de eurozone dat de financiële markten het land nog harder afstraffen. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Volgens hem zit Frankrijk zowel financieel als economisch klem. ‘Als je eenmaal een groot tekort en een grote staatsschuld hebt, zijn gigantische ombuigingen nodig om überhaupt de juiste richting uit te gaan.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De financiële markten juichen te vroeg na de publicatie van de Amerikaanse arbeidsmarktcijfers. Dat stelt econoom Edin Mujagić. Het aantal banen neemt minder hard toe dan voorheen, maar dat betekent niet dat de economie afkoelt. 'Daarom is de conclusie dat de renteverhogingen niet meer hoeven wat mij betreft een brug te ver.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Dit is geen dekking, maar boekhoudkundig zwendel', zo omschreef hoogleraar economie en overheidsfinanciën Bas Jacos van de Vrije Universiteit Amsterdam de nieuwe box 3-plannen van het kabinet. Macro-econoom Arnoud Boot is niet veel beter gehumeurd als het gaat om dit fiscale plan. 'De hele saga rondom box 3 is het tegenovergestelde van wat je van een overheid verwacht.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het optreden van ECB-president Christine Lagarde in het Europees Parlement afgelopen week viel niet in goede aarde bij macro-econoom Edin Mujagić. ‘Volgens de ECB komt de hoge inflatie door oliesjeiks, vakbonden of bedrijven: het ligt nooit aan de centrale bankiers zelf.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Franse tienjarige rente nadert de 4,9 procent en ligt daarmee boven de Italiaanse, die op 4,5 procent staat. Frankrijk is het schoolvoorbeeld van hoe je met jarenlang onverantwoord beleid in een neerwaartse spiraal terechtkomt, stelt macro-econoom Edin Mujagić. Inmiddels is zijn eigen beleggingsportefeuille ook de klos. ‘Ik ben een groot fan van L'Oréal,  maar heb toch een flink stuk moeten verkopen, en dat komt niet doordat ik geen vertrouwen heb in het merk.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nvidia gaat voor een recordbedrag aan eigen aandelen inkopen: 150 miljard dollar bovenop de 85 miljard dollar die het bedrijf al gepland had. Nvidia maakt zoveel winst dat dit inkoopprogramma volgens macro-econoom Arnoud Boot best gerechtvaardigd is. Toch maakt hij zich zorgen dat Nvidia met deze ingreep een precedent schept voor zichzelf. Dat is gevaarlijk, vindt de econoom.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De tienjaarsrentes op Amerikaanse en Europese staatsobligaties zijn de afgelopen jaren flink opgelopen. Toch liggen deze historisch gezien aan de lage kant. Dat zegt econoom Edin Mujagić. ‘We zijn gewend geraakt om de rente te vergelijken met wat we in het vorige decennium hebben gezien, maar dat decennium is niet representatief.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) moet meer mogelijkheden krijgen om in te grijpen in markten waar de concurrentie niet goed werkt, ook als bedrijven de wet niet overtreden. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Het kabinet wil de toezichthouder daarvoor een nieuwe marktbevoegdheid geven. Volgens Boot kan die voorkomen dat bedrijven een markt stilzwijgend afschermen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rente op staatsleningen loopt op en de renteverschillen tussen landen worden groter. De OESO waarschuwt dat dit komt door zorgen over de houdbaarheid van staatsschulden, en roept landen op daar meer aan te doen. Opvallend, vindt macro-econoom Edin Mujagić, want dezelfde OESO adviseerde overheden na de pandemie juist om volop te blijven lenen. 'Je hebt wel bijgedragen aan het creëren van dit probleem.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen is opnieuw verbeterd in september. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nederlanders oordelen iets slechter over de economie, maar de koopbereidheid is daarentegen wel gestegen. Dat is niet gek, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Zolang er genoeg geld is om uit te geven zullen consumenten dit blijven te doen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna iedereen in de samenleving is het erover eens: een Nationale Investeringsinstelling (NII), als pot gevuld met 3 miljard voor nuttige doelen, is een goed idee. Zelfs tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen is er nauwelijks over gediscussieerd. Maar geld moet wel goed worden besteed. Traditioneel disciplineert het Centraal Planbureau juist de keuzes die we maken met dit soort potten. Maar macro-econoom Arnoud Boot ziet dat het CPB die kans laat liggen in zijn nieuwe rapport over het NII, getiteld De Nationale Investeringsinstelling: Doelen en Keuzes. 'Dit gaat over de besteding van miljarden. Ik roep het CPB op: corrigeer dit, bouw een commitment-argument in, want dit wordt cruciaal als het gaat om de vraag hoe je dit geld goed uitgeeft.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven die AI gebruiken, maken meer winst dan bedrijven die dat niet doen. Dat blijkt uit onderzoek van grote vermogensbeheerders onder Amerikaanse bedrijven, meldt het FD. Voor macro-econoom Edin Mujagić is het een teken dat AI echt doorbreekt, behalve in Europa. 'We lopen niet alleen achter de VS aan, maar inmiddels ook achter China en zelfs achter opkomende markten.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse politiek moet zich veel meer richten op de weerbaarheid van Nederland. Dat stelt econoom Arnoud Boot na de Algemene Politieke Beschouwingen. Volgens hem ging het afgelopen week te veel over het verdelen van geld en te weinig over de vraag hoe Nederland zich kan wapenen tegen economische en geopolitieke onzekerheid. ‘We moeten naar een groter thema en het grotere thema is die weerbaarheid.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank – de Federal Reserve – heeft gisteravond bekendgemaakt de rente te verhogen. Onder leiding van hun nieuwe voorzitter Kevin Warsh ziet macro-econoom Edin Mujagić dat de FED een duidelijke focus heeft op het beteugelen van de Amerikaanse inflatie. Hij verwacht dan ook niet dat Warsh het bij ‘één renteverhoging zal houden’.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is veelzeggend dat de miljoenennota dit jaar de thematische titel 'Welvaart opnieuw verdienen' heeft gekregen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Dat impliceert dat er welvaart is ingeleverd, daar maak ik me zorgen over.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland praat zichzelf volgens econoom Arnoud Boot onnodig de put in. Aan de vooravond van de troonrede hoopt hij daarom vooral op een optimistische boodschap. De Nederlandse economie staat er volgens Boot namelijk uitzonderlijk goed voor, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Het probleem zit volgens hem niet in de mogelijkheden om problemen aan te pakken, maar in de politiek. ‘We hebben een ongekende welvaart.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kevin Warsh zal naar verwachting het komende rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank gebruiken om te laten zien waar hij staat. Volgens Menno Middeldorp van Rabo Research moet Fed-voorzitter Kevin Warsh woensdag de rente verhogen. ‘Anders heeft de Fed wel een geloofwaardigheidsprobleem’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verwachte toename van de arbeidsproductiviteit in Nederland komt niet omdat iedereen harder is gaan werken. Juist de sectoren met een lagere arbeidsproductiviteit worden afgeschaald, stelt macro-econoom Arnoud Boot.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse industrie groeide in juli met 9 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Dat is en sich goed nieuws, maar daardoor neemt de urgentie af voor het doorvoeren van belangrijke hervormingen. Daarvoor waarschuwt Bert Colijn, hoofdeconoom van ING Nederland. 'Het is moeilijk voor te stellen dat we over 10 jaar nog steeds een high tech-economie hebben als het fundament niet goed is.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt vermoedelijk morgen de beleidsrente van 2,25 naar 2,5 procent. Volgens hoofdeconoom Bert Colijn van ING Nederland zal die stap de economie nauwelijks raken. Pas vanaf een hogere rentestand remt de ECB de economische groei echt af. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet heeft last van tunnelvisie als het gaat om de box 3-heffing. Dat zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Het kabinet is verzeild geraakt in navelstaarderij.’ Hij voegt eraan toe dat het wel goed nieuws is dat Den Haag nu besloten heeft om de focus te leggen op de vermogenswinstbelasting in plaats van vermogensaanwasbelasting. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jongere generaties zijn op dezelfde leeftijd meestal rijker dan de generatie voor hen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS naar de financiële welvaart per generatie. ‘Onze economie groeit. Er is dus meer te verdelen en inkomens liggen hoger’, zegt Menno Middeldorp van Rabo Research.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan BNR's huiseconoom Han de Jong ligt wordt het een koude winter. Dat heeft alles te maken met de ontwikkeling van de gasprijs. Ongeveer een jaar geleden was de gemiddelde Europese gasprijs in Europa 30 euro per megawattuur. Inmiddels is die gestegen tot boven de 70 euro per megawattuur. ‘De Europese gasprijs is nu acht keer hoger dan de Amerikaanse', zegt De Jong.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Consumentenuitgaven in de Verenigde Staten houden zich staande ondanks de hoge inflatie. Dat blijkt uit ‘The Beige Book’, een rapport van de Amerikaanse Centrale bank. Dat huishoudens in de VS hun geld blijven uitgeven is goed nieuws voor de economie en dus ‘kunnen ze in Amerika een beetje dansen’, concludeert econoom Edin Mujagić.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie kwam volgens de snelle ramingen van het CBS uit op 3,3 procent, dat is iets hoger dan een maand eerder. In heel de eurozone liep de inflatie op. Macro-econoom Edin Mujagić wil niet iedere maand stilstaan bij het inflatiecijfer maar ziet nu toch iets belangrijks: de Nederlandse inflatie ligt nu al jaren tussen de 3 en 4 procent. ‘Dat is bijna twee keer zoveel als we gewend waren. Het is structureel geworden.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het huidige politieke landschap is gericht op het behoud van kiezers en de korte termijn en heeft geen oog voor het grote plaatje. Dat stelt macro-econoom Arnoud Boot. Als voorbeeld daarvan noemt hij het feit dat het kabinet rijkelijk laat over de brug kwam met de begrotingsplannen. ‘Het is eigenlijk triest waar we nu staan, we zijn afgedreven van wat de bedoeling was.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen vrijdag sprak Kevin Warsh, precies honderd dagen Fed-voorzitter, het gehoor in Jackson Hole toe. Vooraf waren er zorgen over zijn onafhankelijkheid: het Witte Huis en zelfs het Amerikaanse ministerie van Financiën hadden de druk opgevoerd om de rente te verlagen. 'Donald Trump zal niet blij zijn geweest met deze toespraak', stelt macro-econoom Edin Mujagić. Volgens hem is de boodschap onmiskenbaar: inflatie omlaag krijgen heeft absolute topprioriteit.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse bedrijfswinsten lopen de afgelopen jaren flink op, maar werknemers profiteren daar vaak niet van. Daarover schrijft de Financial Times.  Een bizarre situatie, stelt macro-econoom Arnoud Boot. "Het valt als overheid bijna niet uit te leggen." 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er vinden verschuivingen plaats als het gaat om de economische gezondheid van Europese landen. Waar Italië eerst het slechts presterende jongetje van de klas was, is dat nu Frankrijk. Ondertussen lost Griekenland vroegtijdig 13 miljard af en overweegt IJsland bij de EU te komen. Het land twijfelt omdat het dan ook de Euro zal moeten invoeren. En de munt heeft beslist geen best imago meer: 'Als ik de ECB was, zou ik me daar wel zorgen om gaan maken', aldus Macro-econoom Mujagic.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldeconomie is sterk, veerkrachtig en kan veel aan. Dat is de conclusie van macro-econoom Edin Mujagic na het zien van de Wereldhandelsmonitor van het Centraal Planbureau (CPB). ‘Dat is de hartslag van de wereldeconomie en het zit goed met die hartslag.’ Maar waar over de breedte een groei te zien is, laat de economie van de eurozone een ander beeld zien.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je wil gaan beleggen, doe dat dan niet van de ene op de andere dag, maar denk er goed over na en doe het gespreid. Dat stelt macro-econoom Arnoud Boot in een reactie op de oproep van verschillende partijen dat het voor iedereen een goed idee is om te gaan beleggen. ‘Beleggen is geen slecht idee, maar alles wat plotseling leidt tot actie, is meestal verkeerd’, aldus Boot. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Europees niveau wordt momenteel gekeken hoe regeldruk verlaagd kan worden. Volgens Edin Mujagic is dit nodig om de Europese economie concurrerend te houden. Een nieuw rapport van de Duitse centrale bank geeft inzicht in hoe Duitse bedrijven hiernaar kijken. ‘Wat Duitse bedrijven betreft kan het niet snel genoeg gaan’, aldus Mujagic.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

België kampt met een van de grootste begrotingstekorten van de eurozone en de schuld is inmiddels opgelopen tot ruim 100 procent van het bbp. Toch ziet macro-econoom Arnoud Boot de economische toekomst van onze zuiderburen rooskleurig in. ‘De situatie in België is misschien wel een stuk positiever dan veel mensen denken.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft onverwacht aangekondigd langlopende staatsobligaties te gaan terugkopen om de rentes omlaag te krijgen. Daardoor is de economische conferentie van Jackson Hole volgende week volgens macro-econoom Edin Mujagić extra spannend geworden. 'Het is interessant om te zien of Fed-voorzitter Kevin Warsh over deze actie van het ministerie van Financiën iets gaat zeggen.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit moet omhoog als we onze toekomstige welvaart willen behouden. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić naar aanleiding van onderzoek van het FD, waaruit blijkt dat de tien grootste gebruikers van de innovatiebox vrijwel het gehele budget opslokken. ‘Stop daar gewoon mee en maak er een simpel systeem van.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al enkele jaren stijgt de consumptie in Nederland sterker dan de koopkracht. Dat hóeft geen probleem te zijn, maar er is een categorie die tussen wal en schip valt, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Mijn advies is: investeer nou in de weerbaarheid van die mensen, maak ze weerbaar tegen toekomstige energiekosten.’ 

‘Economisch gaat het goed met Nederland, en de armoede gaat wéér omlaag. De koopkracht is gestegen en die stijging is redelijk verdeeld over de inkomenscategorieën. Vooral mensen die de laatste jaren hebben geprofiteerd van stijgende huizenprijzen kunnen naar hartenlust consumeren, met hun huis als onderpand. Daarom is een belangrijk advies van het Centraal Planbureau: áls je al gaat compenseren, doe het aan groepen die het echt nodig hebben.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeit volgens de Macro-Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB) in 2027 met 1,4 procent. Dat is een chapeau waard, vindt macro-econoom Edin Mujagic. 'De groei is niet omlaag aangepast vergeleken met de vorige raming, terwijl er sindsdien wel genoeg dingen in de wereld zijn gebeurd die de economische groei eerder afremmen dan aanjagen. Toch zitten er in de raming wel een aantal andere 'vreemde zaken' die hem zijn opgevallen.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een fietsland en dat draagt bij aan een gezonde bevolking. ‘Een van de sterke punten van de Nederlandse economie’, stelt macro-econoom Arnoud Boot. Daarom vindt hij het zorgelijk dat steeds meer Nederlanders kiezen voor de elektrische fiets in plaats van een fiets zonder trapondersteuning. In allerlei gezondheidsrapporten van de afgelopen jaren lees je terug dat fietsen een vorm van preventie is: het houdt mensen gezond. Nederland heeft dankzij zijn fietstraditie ook een voorsprong op andere landen. Maar je ziet dat de normale fiets steeds meer wordt verdrongen door de elektrische variant. Boot stelt dat hotelketens en de overheid de handen ineen moeten slaan om de volksgezondheid, economische groei en brede welvaart veilig te stellen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie daalde naar 3,4 procent, waar die in mei nog ruim boven de 4 procent lag. Op de financiële markten nestelde zich meteen het beeld dat de Fed dit jaar de rente niet meer hoeft te verhogen — vóór deze cijfers werd daar nog wel rekening mee gehouden. Macro-econoom Edin Mujagić vindt dat een veel te grote conclusie op basis van een daling van 0,1 procentpunt. Welke inflatiemaatstaf je ook pakt, de inflatie is al ruim vijf jaar veel te hoog. En de rekenregels van de Fed zelf wijzen op een rente die fors hoger zou moeten liggen dan de huidige.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie kwam in juli volgens het CBS uit op 3,2 procent — hoog, en hoger dan een maand eerder. Wie de hele periode sinds 2021 bij elkaar optelt, komt zelfs uit op ruim 30 procent inflatie, terwijl de lonen in dezelfde periode gemiddeld met 28,1 procent stegen. Volgens macro-econoom Edin Mujagić verklaart dat waarom steeds meer Nederlanders moeite hebben om rond te komen. Ook rekent hij af met een hardnekkig misverstand: de oorlog in Oekraïne, de oorlog in Iran of de droogte — het zijn volgens hem allemaal smoesjes. Inflatie komt altijd uit twee hoeken: de overheid en de centrale bank.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oplopende kapitaalmarktrentes in Japan en de Verenigde Staten moeten niet slechts voor kennis worden aangenomen. Volgens macro-econoom Han de Jong vormen ze een waarschuwing voor overheden die hun begrotingen niet op orde brengen, terwijl beleggers steeds kritischer kijken naar schulden, inflatie en de geloofwaardigheid van centrale banken. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie de afgelopen jaren de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek bezocht, las vooral sombere berichten: dalend vertrouwen, stijgende faillissementen. Dat beeld is gekanteld. Nederlandse huishoudens gaven in juni 1,7 procent meer uit dan een jaar eerder, de industriële productie steeg met 4,6 procent en consumenten zijn optimistischer over hun eigen financiële positie. Toch ziet macro-econoom Edin Mujagić donkere wolken: juist die mooie cijfers kunnen ervoor zorgen dat de echte problemen van de Nederlandse economie blijven liggen. En intussen hoort hij steeds meer mensen die hun spaargeld het land uit verplaatsen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet schaart zich achter Klaas Knot als mogelijke opvolger van Christine Lagarde bij de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is Knot inhoudelijk geschikt, maar draait de benoeming minder om monetaire kennis dan om Europees machtsspel. ‘Het is een uitruil, wat hebben wij Frankrijk en Duitsland te bieden?’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jarenlang was de Duitse economie het zorgenkind van Europa: zo'n zeven jaar op rij stagneerde de groei en kwam de industrie niet van haar plek. Maar de fabrieksorders stegen in juni ruim 3 procent en ook de groei in het tweede kwartaal viel mee. Die opleving heeft wel een prijs. De regering-Merz jaagt de groei aan met fors hogere uitgaven aan defensie en infrastructuur, waardoor het Duitse begrotingstekort dit jaar boven de Europese norm van 3 procent uitkomt. Volgens BNR-huiseconoom Han de Jong roept dat een ongemakkelijke vraag op: wat zijn de Europese begrotingsregels nog waard als straks ook de grootste economie van de eurozone ze schendt?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldhandel zou een grote knauw krijgen van de oorlog in Iran, maar dat blijkt best wel mee te vallen. Huiseconoom Han de Jong buigt zich over de cijfers van de CPB Wereldhandelsmonitor.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De roep om grotere Europese banken klinkt steeds luider. Unicredit aast al geruime tijd op Commerzbank en ook ING-topman Steven van Rijswijk ziet ruimte voor verdere groei in Europa. Die ontwikkeling baart macro-econoom Arnoud Boot zorgen. Niet omdat ING verkeerd bezig is, maar omdat achter de discussie over schaalvergroting een oude gedachte schuilgaat: groter is beter. Juist die gedachte leidde vóór de financiële crisis tot enorme risico's.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens macro-econoom Edin Mujagić is niet 16 procent van de EU-inwoners arm, maar liefst 24 procent – bijna een kwart. De Europese Unie heeft recent een anti-armoedestrategie opgesteld. Volgens Mujagić kan de EU armoede in de lidstaten op twee manieren bestrijden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen woensdag veroorzaakte de president van de Amerikaanse centrale bank (Fed), Kevin Warsh, de nodige verwarring bij analisten na zijn optreden op de persconferentie rondom het rentebesluit. Zijn houding zorgde opnieuw voor een vergrootglas op het handelen van de centrale bank, iets waar Warsh juist graag vanaf wil. Volgens econoom Arnoud Boot is er sprake van een 'Fed-verslaving' onder analisten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Fed heeft de Amerikaanse centrale rente onveranderd gelaten, en dat terwijl de inflatie al veel te lang veel te hoog ligt. De duiven hebben deze keer gewonnen, toch vindt Edin dat het er netjes aan toe ging. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank laat de rente naar verwachting ongemoeid, terwijl de inflatie nog altijd ruim boven de doelstelling ligt. Volgens macro-econoom Edin Mujagić wordt het voor de Fed steeds moeilijker om geloofwaardig te blijven zonder daadwerkelijk in te grijpen. ‘Het wordt op een gegeven moment heel lastig om alleen met woorden stoer te doen.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je niet wil luisteren wil Boot je hoe dan ook oproepen om wel alert te zijn. Want volgens de econoom zitten we een periode zoals we die zagen nét voor het faillissement van Lehman Brothers, want de plannen van de Europese Commissie om de regels voor banken te versoepelen baren Boot veel zorgen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft afgelopen donderdag besloten de rente opnieuw onveranderd te laten. De beleidsrente blijft daarmee staan op 2,25 procent ondanks dat de inflatie met 2,8 procent nog altijd boven de doelstelling ligt. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de ECB met dit renteniveau de inflatie niet aan het bestrijden. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland kent sinds kort een nieuwe Productiviteitsraad. Die onafhankelijke raad gaat het kabinet en de Eerste en Tweede Kamer adviseren over maatregelen die de arbeidsproductiviteit structureel moeten laten groeien. Maar waarom dat nodig is voor econoom Arnoud Boot nog een raadsel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om de bouwambities voor huurwoningen waar te maken, is verbetering van het investeringsklimaat in Nederland nodig. Dat stelde De Nederlandsche Bank gisteren na onderzoek naar de financiering van particuliere huurwoningen. 'Maar dat is een gevoelig studie', zegt Arnoud Boot, 'omdat het iets doet wat het Ministerie eigenlijk had moeten voordat ze allerlei maatregelen invoerden'.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag begint in Frankfurt de vergadering van de Europese centrale bankiers. Tot enkele weken geleden was de verwachting dat dit een rustige, bijna saaie vergadering zou worden. Totdat de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten weer oplaaide en de olieprijs boven de 90 dollar uitkwam. Volgens Bert Colijn, hoofdeconoom Nederland bij ING, is die rustige sfeer inmiddels omgeslagen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog geen reden tot paniek dat de investeringen in mei dit jaar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met 3,8 procent zijn gedaald ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Dat zegt hoofdeconoom Barbara Baarsma van PwC. 'Nederland investeert te weinig als je kijkt naar het quotum, maar het gaat niet alleen om hoeveel je investeert, maar ook waarin.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa wil minder afhankelijk worden van Chinese exportgoederen. Waar Europese landen voorheen nog veel leverden aan China, is het nu meer andersom. China overspoelt de Europese markt met hoogwaardige exportproducten. Europa wil, onder leiding van Duitsland, hiertegen optreden. Volgens Jan-Paul van de Kerke, hoofd Economisch Onderzoek bij ABN Amro, kan de EU daarvoor het beste naar de interne markt kijken. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Amerikaanse staat Californië wordt mogelijk een referendum gehouden over de vraag of er een aparte miljardairsbelasting ingevoerd moet worden. Deze staat huisvest veel grote techbedrijven, volgens  de Financial Times zijn er genoeg handtekeningen verzameld om een referendum te houden. Het gaat om een eenmalige heffing van 5 procent voor de rijkste inwoners van Californië. Een slecht plan, denkt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Dit is populisme.’

Het gaat om een eenmalige belasting voor inwoners van Californië met een nettovermogen van meer dan één miljard dollar. Gehuwde stellen tellen als één belastingplichtige. De stemming over de wet vindt gelijktijdig plaats met de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten, de midterms.  

Wat is hier populistisch aan?  

De vermogensongelijkheid in de Verenigde Staten heeft onacceptabele proporties aangenomen. Vanuit die gedachte is dit initiatief ontstaan. Maar als je mij vraagt of dit de juiste manier is om dat probleem aan te pakken, dan is mijn antwoord: absoluut niet. Het belastingstelsel is niet bedoeld voor willekeurige ingrepen. Het moet zo worden ingericht dat iedereen een eerlijk deel aan belastingen betaalt. Dat kun je niet achteraf met een eenmalige maatregel proberen te corrigeren. 

Volgens Forbes steeg het gezamenlijke vermogen van miljardairs in Californië van ongeveer 700 miljard dollar in 2009 naar 2,1 biljoen dollar eind vorig jaar. Zij gaan die 5 procent extra belasting niet merken. Maar het gaat niet om de vraag of deze mensen te veel vermogen hebben, dat is wel duidelijk. Het fundamentele probleem zit volgens critici echter in het belastingstelsel. 

Maar dat geld gaat dan naar verbetering van de gezondheidszorg, dat is toch goed? 

Dat is zeker goed. Ik ben ook geen verdediger van de enorme vermogens die sommige mensen hebben; die zijn moeilijk te bevatten. Maar je kunt niet elke belastingmaatregel koppelen aan een specifiek goed doel. De overheid heeft democratisch vastgestelde verantwoordelijkheden, waaronder het innen van belastingen via een evenwichtig belastingstelsel. Het argument dat een belastingverhoging gerechtvaardigd is omdat de opbrengst naar een goed doel gaat, is in feite een populistisch argument. We hebben een evenwichtig belastingsysteem nodig, wat niet gedreven wordt door populisten en populisme. 

Het belastingsysteem moet dus hervormd worden?

Het verleden kun je niet veranderen. Dat sommige mensen extreem rijk zijn geworden, daar kun je nu weinig meer aan doen. Die ambitie moet je ook niet hebben. Maar de belastingdruk in de Verenigde Staten is ongelijk verdeeld. Zeer vermogende mensen kunnen hun inkomen en vermogen vaak goed afschermen van belastingen, er is nauwelijks sprake van een belasting op grote erfenissen, waardoor vermogen generaties lang kan worden doorgegeven.

Zo creëer je een samenleving met een steeds grotere kloof tussen arm en rijk, en dat is uiteindelijk onhoudbaar. Met een populistische, eenmalige vermogensheffing kun je misschien tijdelijk de onvrede onder de bevolking verminderen, maar daarmee los je het onderliggende probleem niet op. Het belastingstelsel moet fundamenteel worden hervormd en evenwichtiger worden gemaakt. Een eenmalige vermogensbelasting is willekeurig.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bedrijf Monumental heeft 2 miljoen euro aan groeigeld opgehaald voor een opmerkelijke machine: de metselrobot. Marijn Jongsma, redacteur economie bij het Financieele Dagblad (FD), spreekt van een uitvinding die grote macro-economische gevolgen gaat hebben op het gebied van arbeidsproductiviteit. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie is gedaald van 4,2 naar 3,5 procent. Ook de kerninflatie viel met 2,6 procent lager uit dan de verwachte 2,8 procent. Dat zorgt voor opluchting in de Verenigde Staten, maar zet de centrale bank voor een lastige keuze: wat moet er met de rente gebeuren? ‘Voor een centrale bankier is dat best lastig. Je bepaalt de rente nu, maar de gevolgen daarvan worden pas over ongeveer anderhalf jaar echt zichtbaar’, zegt Menno Middeldorp van RaboResearch.

De reden dat de inflatie zo sterk daalde, was een sterk dalende benzineprijs. De vraag is echter hoe duurzaam dat effect is omdat de dieselprijs alweer stijgt. Het is dan ook niet alleen de Amerikaanse economie die ook last heeft van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en in het bijzonder de Straat van Hormuz. Raffinaderijen hebben ook weinig capaciteit om naast brandstoffen andere olieproducten te produceren. ‘De olieprijs is wel wat gestegen, maar wat nog harder is gestegen, zijn alle distillaten: de producten die uit olie worden gemaakt’, merkt Middeldorp op. ‘Dat zal waarschijnlijk weer voor extra inflatie zorgen.’

De financiële markten waren volgens Middeldorp desondanks ‘opgelucht’ omdat er op korte termijn ‘niet al te veel renteverhogingen te verwachten’ zijn. ‘Misschien pas in december weer.’ 

Tijdens zijn verhoor in het Amerikaanse Congres wilde Fed-baas Kevin Warsh daar echter niet ingaan. Een bewuste keuze, zegt Middeldorp. ‘Hij wil een andere manier van communiceren.’ Warsh is benoemd door de Amerikaanse president Donald Trump, die openlijk en al geruime tijd hamert op een verlaging van de rente. 

Voor het communicatiebeleid heeft Warsh een werkgroep in het leven geroepen, met onder meer de voormalige president van de Bank of England. ‘Zij vinden het belangrijker dat je begrijpt hoe wij denken dan dat ik je precies vertel wat we gaan doen’, legt Middeldorp uit. ‘Niet je eigen beleid voorspellen, maar begrip kweken voor de manier waarop je beslissingen neemt zodat de markt beter begrijpt hoe je tot die besluiten komt.’ 

Warsh is van begin af aan duidelijk geweest dat het primaire doel van de Fed moet zijn de inflatie terugbrengen naar 2 procent, ‘consistent met wat hij vroeger als Fed-gouverneur ook al zei’. De vraag is wat het effect van zijn besluiten als hoofd van de Fed op langere termijn zal zijn. ‘Dat is voor een centrale bankier best lastig’, zegt Middeldorp. 

‘Want als je nu de rente bepaalt, dan beïnvloedt die pas over anderhalf jaar of zo wat de economie gaat doen’, legt hij uit. Daarnaast heeft een rentebesluit doorgaans effect op de vraag in de economie, maar de huidige inflatie wordt bepaald door een gebrek aan aanbod. ‘Daar kunnen ze dus niets aan doen.’ Daarmee draait het debat binnen de Fed op dit moment niet zozeer over de vraag of de rente omhoog of omlaag moet, maar over hoe om te gaan met het aanbodprobleem. ‘Als economische schokken de inflatie omhoog duwen en mensen het vertrouwen verliezen, dan wordt het lastig om dat te negeren.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) heeft een rapport geschreven waarin de box 3-aanpak van verschillende Europese Oeso-landen wordt vergeleken. Volgens macro-econoom Arnoud Boot zijn er een aantal adviezen van de Oeso op het gebied van box 3 die Nederland wel ter harte mag nemen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet wil de krapte op de arbeidsmarkt te lijf gaan met de lancering van een talentstrategie. In vier cruciale sectoren wil het Rijk talenten gaan aantrekken, behouden en beter opleiden. Het gaat dan over de aandachtsgebieden energie- en klimaattechnologie, biotech, life sciences en digitalisering & AI. En precies daar ziet ING-hoofdeconoom Bert Colijn een probleem opdoemen.

‘Het zijn hoogwaardige sectoren waar we goed in zijn, maar betekent het dan ook dat we ons gaan focussen op alleen de allerknapste koppen binnen te halen?’ vraagt Colijn zich af. Want zeker in de energiesector zijn het toch vooral monteurs waar dringend behoefte aan is. ‘Nederland schreeuwt om goede vakmensen. Dus als je heel erg voor die specifieke sectoren mensen gaat werven, waar moet de rest het dan vandaan halen?’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is in haar laatste rapport bijzonder positief over de Nederlandse arbeidsmarkt. ‘Er is nog van alles te doen, een arbeidsmarkt is nooit af’, zegt econoom Arnoud Boot. ‘Maar er zijn geweldige positieve aspecten aan hoe de Nederlandse arbeidsmarkt zich heeft ontwikkeld.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog hoogst onzeker wat de gevolgen voor de economie zullen zijn nu de Amerikaanse president Donald Trump heeft verklaard dat het akkoord om de oorlog in Iran te beëindigen niet meer geldt. ‘Je zag dat de olieprijs in eerste instantie steeg nadat er over en weer werd onderhandeld met raketten’, zegt Menno Middeldorp van RaboResearch. ‘Dat heeft vandaag dan weer tot een soort ommekeer in de olieprijs geleid, ondanks alle uitspraken van Trump.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onderzoekers van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben onderzocht wat de economische effecten zijn geweest van de investeringen die met het coronaherstelfonds zijn gedaan. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is veel van dat geld niet besteed waarvoor het bedoeld was. ‘Daarom moeten we zoiets nooit, maar dan ook nooit meer doen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft een enquête gepubliceerd waaruit blijkt dat het merendeel van de Nederlanders vindt dat de erfbelasting hoger zou mogen liggen. ‘De nuance van de Nederlandse bevolking die dit rapport laat zien, stemt mij erg gelukkig als econoom.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Japanse yen is naar het laagste niveau in veertig jaar tijd gezakt. De zwakke valutakoers zorgt niet alleen voor hoge inflatiedruk, maar kan over de hele wereld gevolgen gaan hebben voor de financiële markten, vertelt macro-econoom Edin Mujagic. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Centrale bankiers trokken zich deze week terug op een resort in Portugal voor het jaarlijkse Sintra-forum van de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot ‘een mooi podium’ om van gedachten te wisselen, met een opvallende toespraak van ECB-baas Christine Lagarde die daar pleitte voor ‘back to basics'.  

Hoe belangrijk is dat forum, Arnoud? 

Het is een jaarlijkse bijeenkomst met centrale bankiers, beleidsmakers – ook van buiten Europa – en academici. Een soort retraite om na te denken over het beleid van de ECB, op een heel ontspannen locatie: een landgoed in Sintra. Omdat er tientallen journalisten rondlopen, wordt ieder woord gewogen. Toch was er dit keer niet zo heel veel nieuws.

Wat maakte die toespraak van Lagarde dan bijzonder? 

Die was getiteld ‘Back to Basics’. Dat triggerde mij. Want centrale bankiers worden nu gedwongen zich terug te trekken op hun enige mandaat: inflatie bestrijden en de inflatie onder controle houden. Ze moeten zich eigenlijk weghouden van politiek gevoelige kwesties. Denk bijvoorbeeld aan de hele discussie over klimaat en verduurzaming, waar centrale bankiers zich de afgelopen jaren nadrukkelijk over hebben uitgelaten.

Maar de Nederlandse ECB-directeur Frank Elderson pleit wel voor aandacht voor verduurzaming.

Hij heeft een paar maanden geleden in NRC nog gezegd: ‘Wij moeten ons als ECB wel bezighouden met het klimaat. Anders nemen wij ons werk niet serieus. Wij gaan over prijsstabiliteit, financiële stabiliteit en gezonde, weerbare banken. Die doelstellingen kunnen we alleen behalen als we rekening houden met de klimaat- en natuurcrisis.’

Elderson is iemand die ook eerder in zijn carrière bij De Nederlandsche Bank klimaatverandering nadrukkelijk centraal heeft gesteld. Klimaat is juist cruciaal voor prijsstabiliteit. Als klimaatverandering leidt tot grote verstoringen van de wereldeconomie, waardoor het aanbod onder druk komt te staan, heeft dat directe gevolgen voor de inflatie. Daarom moet je het klimaat serieus nemen.

Daar heeft hij ook gelijk in, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar daar gaat de discussie niet over.

Waar gaat de discussie dan wél over?

Over de vraag of een president van een centrale bank, zoals Lagarde, zich kan uitspreken over klimaat, omdat dit problematiek is die over enkele jaren haar weerslag zal hebben op het kernmandaat van de ECB.

De kern van haar back-to-basics-boodschap was dat centrale bankiers het in deze onvoorspelbare tijd weliswaar moeilijk hebben, maar dat de rente inmiddels weer positief is. Daardoor beschikken zij over een normaal monetair instrumentarium. Als we de economie willen aanjagen, kunnen we de rente verlagen. En als we de economie willen afremmen, kunnen we de rente verhogen. We bevinden ons dus weer in een normale monetaire omgeving. Dat was haar interpretatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een stijging van de arbeidsproductiviteit met 2,4 procent in 2025 lijkt Nederland voorzichtig de weg omhoog te hebben gevonden. Toch is het volgens macro-econoom Edin Mujagić nog te vroeg om te spreken van een structurele verbetering. In de Verenigde Staten lijkt die ontwikkeling zich mogelijk wél af te tekenen. ‘Dat zou betekenen dat de Fed de komende jaren de luxe heeft om de rente minder hard te verhogen zonder daarmee de inflatie aan te jagen. Die luxe heeft de ECB alleen niet.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over box 3 blijft de gemoederen bezighouden. Dinsdag werd het wetsvoorstel uitvoerig besproken in de Eerste Kamer, maar een stemming bleef uit omdat de Tweede Kamer nog met aanpassingen bezig is. Volgens macro-econoom Edin Mujagić ontbreekt in het debat één fundamentele vraag: waarom wordt er niet ook kritisch gekeken naar de overheidsuitgaven?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Box 3 is een never ending story, maar het is wel een heel cruciaal onderwerp’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Juist daarom erger ik me zo aan de gelegenheidsargumenten die steeds worden gebruikt. We moeten de middellange termijn in de gaten houden en niet steeds met antwoorden komen waar we dertig seconden mee wegkomen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eric van der Burg, staatssecretaris van Slagvaardige Overheid kondigt aan de bezem door het ambtenarenapparaat te halen. Het kabinet heeft de bezuiniging van 1 miljard euro alvast ingeboekt. Macro-econoom Edin Mujagić is het helemaal eens met die ambitie, maar voor hem geldt wel: eerst zien, dan geloven. 

Ik begrijp dat je voorzichtig bent?

Ik denk dat niemand het me kwalijk neemt dat ik hier een beetje sceptisch over ben, want het is niet voor het eerst dat we horen dat er gesnoeid gaat worden in de regels en het aantal ambtenaren. 

Maar het idee spreekt je wel aan toch?

...

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Europese Commissie is de Nederlandse pensioenuitvoering te weinig concurrerend en een gesloten systeem. Het zou om die reden ook opengesteld moeten worden voor buitenlandse partijen. Met de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel in het achterhoofd is dat voor macro-econoom Arnoud Boot reden om maar weer eens te pleiten voor meer transparantie. ‘Hoe is het ABP omgegaan met mijn potje?’ 

Wat zegt de Europese Commissie precies?  

Volgens de Commissie moet de uitvoering van pensioenregelingen – dus zaken als beleggingen, administratie en communicatie – worden gezien als een markt waarop concurrentie mogelijk moet zijn. Pensioenfondsen die verplicht zijn om werkgevers en werknemers aan te sluiten, zouden die taken moeten kunnen aanbesteden via een open en transparant proces. Daarbij moeten ook buitenlandse of andere externe partijen kunnen meedingen. Het huidige Nederlandse stelsel zou te gesloten zijn, en dat is in strijd met Europese regels.

Waar maak je je dan zorgen over? 

Dat komt deels voort uit teleurstelling over hoe de uitvoering van het pensioenstelsel tot nu toe heeft plaatsgevonden. Persoonlijk voorbeeld: mijn pensioenpotje bij het ABP is sinds 2001 drie keer over de kop gegaan. Een identiek pensioenpotje in de Verenigde Staten is in dezelfde periode 24 keer over de kop gegaan. Vanuit de VS krijg ik elke drie maanden een overzicht van wat er met die pot is gebeurd, maar van het ABP hoor ik nooit wat ze met mijn potje hebben gedaan. 

Kan het nieuwe pensioenstelsel daar al verandering in brengen? 

Het invaren van het nieuwe stelsel zal nog allerlei problemen met zich meebrengen; het gaat om een van de grootste operaties ooit. Pas over een paar jaar kunnen we echt beoordelen hoe dat is verlopen en hoe we het moeten evalueren.

Maar we hebben vaker tegen de Tweede Kamer gezegd: blijf daar scherp op, zorg ervoor dat het proces goed wordt gevolgd. Maar in de afgelopen week heeft de Tweede Kamer vooral gesproken over de vraag waarom huizen niet goed geïsoleerd zijn. Een heel actuele discussie, die plaats had moeten vinden op het moment dat het niet zo warm was.

Maar het is belangrijk dat de Kamer de vinger aan de pols houdt. De uitvoering is cruciaal, en dat geldt ook voor ministeries. Juist daarom moet de Tweede Kamer steeds weer benadrukken: let daarop en houd het goed in de gaten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ontwikkeling van de lange rente is interessant, omdat die heel bepalend is voor de vraag of lenen aantrekkelijker wordt of niet. Dat zegt ING-hoofdeconoom Bert Colijn. ‘En het mooie is dat we de afgelopen dagen zien dat de Duitse tienjaarsrente, vaak de benchmark die veel leningen bepaalt, stiekem best ver naar beneden is gekomen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alan Greenspan was van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve in de Verenigde Staten. Maandag overleed hij op 100-jarige leeftijd. Volgens macro-econoom Edin Mujagic was Greenspan een echte rockster en hebben we met de nieuwe voorzitter Kevin Warsh gelukkig iemand die de communicatiestijl van Greenspan lijkt over te nemen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig voorzitter van de Federal Reserve Alan Greenspan is maandag op 100-jarige leeftijd overleden. Hij was tussen 1987 en 2006 voorzitter. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kan Greenspan bewonderd worden om zijn economische analyses, maar is er ook kritiek op zijn beleid. Zijn filosofie wordt vaak in verband gebracht met de financiële crisis van 2008, waarin het financiële systeem uiteindelijk instortte. ‘Dat is hem niet in dank afgenomen', zegt Boot. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vanaf volgend jaar mag handbagage gratis mee in het vliegtuig. Dat heeft de Europese Commissie na jaren onderhandelen besloten. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dit een prachtig voorbeeld van nutteloze tijdsbesteding van ambtenaren bij de Europese Commissie. Daar heerst het motto ‘een dag niet gereguleerd, is een dag niet geleefd’. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CPB heeft een rapport gepubliceerd over de inkomenseffecten van hogere brandstofprijzen. Er zijn volgens het rapport een paar groepen waarvoor de inkomenseffecten heel groot zijn. Daartegenover staat een grote groep mensen die de inkomenseffecten maar beperkt voelen. ‘Mensen moeten weerbaarder worden voor prijsschokken’, is het advies van macro-econoom Arnoud Boot. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft voor het eerst vergaderd onder leiding van de nieuwe voorzitter Kevin Warsh. De rente bleef onveranderd, maar volgens macro-econoom Edin Mujagić was vooral het optreden van de nieuwe Fed-baas veelzeggend.

See omnystudio.com/listener for privacy information.