ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

គណបក្ស​ភ្លើងទៀន និងគណបក្ស​ឆន្ទៈខ្មែរ​ត្រូវ​បាន​ក្រសួង​មហាផ្ទៃ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​ការ​បន្ត​ចង​សម្ព័ន្ធភាព​នឹង​គ្នា។ ចំណែក​អង្គការសង្គមស៊ីវិល​ដែល​មាន​និន្នាការ​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ធ្វើ​បាតុកម្ម​នៅ​មុខ​ទីស្នាក់ការ​គណបក្សកម្លាំងជាតិ​ដើម្បី​ទាមទារ​ឲ្យ​គណបក្សប្រឆាំង​មួយ​នេះ​ប្រកាស​ផ្តាច់​ខ្លួន​ចេញ​ពី​លោក សម រង្ស៊ី។ ក្រុម​អ្នកនយោបាយ​ជំទាស់​ចាត់​ទុក​ថា នេះ​ជា​សកម្មភាព​ធ្វើ​ទុក្ខបុកម្នេញ​ទៅ​លើ​គណបក្សប្រឆាំង​នៅ​មុន​ការ​បោះឆ្នោតឃុំ -សង្កាត់​ឈាន​មក​ដល់។ តែ​គណបក្ស​កាន់អំណាច​បដិសេធ​ចំពោះ​ការ​លើក​ឡើង​នេះ។ តើ​ក្រុម​បក្សប្រឆាំង​ចាប់​ផ្តើម​ទទួល​រង​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​នៅ​មុន​ការ​បោះឆ្នោត ឬយ៉ាងណា?

ថ្ងៃទី២៦ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ គឺ​ជា​ខួបមួយឆ្នាំ​នៃ​ការ​ចុះ «កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុង​គូឡា​ឡាំពួ»​រវាងកម្ពុជា និង​ថៃ​នៅ​ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី។ កាល​ពី​ថ្ងៃទី២៥ តុលា រដ្ឋមន្រ្តី​ការបរទេស​អាមេរិក លោក ម៉ារកូ រូប៊ីយ៉ូ បាន​ចាត់​ទុក​កិច្ចព្រមព្រៀង​នេះ​ថា​ជា​សមិទ្ធផល​ការទូត​ដ៏​សំខាន់​មួយ​ដែល​កើត​ចេញ​ពី​ភាព​ជា​អ្នកដឹកនាំ​ប្រកប​ដោយ​ការ​សម្រេចចិត្ត​ច្បាស់លាស់ និង​ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ​ចំពោះ​សន្តិភាព។ ចំណែក​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ និង​អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ​បន្ត​មើល​ឃើញ​ពី​សារសំខាន់​នៃ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ​នេះ ព្រោះ​វា​បាន​រួមចំណែក​ដល់​ការ​កសាង​សន្តិភាព​នៅ​តាម​ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន​កម្ពុជា និង​ថៃ៕

នាប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ មានការចែកចាយវីដេអូរបស់ពលរដ្ឋម្នាក់ ដែលខុសឈ្មោះគ្នារវាងសំបុត្រកំណើត អត្តសញ្ញាណបណ្ណ និងសៀវភៅស្នាក់នៅ ដែលធ្វើឱ្យរូបគេខកខានចូលបម្រើការងារ។ អ្នកតាមដានសង្គមមួយចំនួន លើកឡើងថា បញ្ហាខុសឈ្មោះក្នុងបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋាន បានកើតមានឡើងជាច្រើនករណី ដែលបង្កការលំបាក ជាពិសេសត្រូវចំណាយពេលវេលា និងប្រាក់ ដើម្បីកែតម្រូវឡើងវិញ។ ក្នុងន័យនេះ អ្នកតាមដានសង្គមស្នើឱ្យមានការកែតម្រូវឯកសារបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋានរបស់ពលរដ្ឋត្រូវធ្វើនៅតាមឃុំ-សង្កាត់ ដើម្បីកាត់បន្ថយនីតិវិធីស្មុគស្មាញនានា។ ហេតុអ្វីបានជាការចុះបញ្ជីអត្រានុកូលដ្ឋាននៅតែមានកំហុសច្រើន?

ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦នេះ ជាខួប ៣៥ឆ្នាំ នៃកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស។ កិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស ដែលធានាដល់ការបញ្ចប់សង្រ្គាមស៊ីវិលនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយនេះ សម្រេចបានដោយមានបារាំង និងឥណ្ឌូណេស៊ី ជាសហប្រធាន និងមានប្រទេសហត្ថលេខីជាង១០ផ្សេងទៀត ក្នុងនោះមានថៃ ផងដែរ ដែលទទួលស្គាល់ និងគោរពដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់កម្ពុជា។ នៅក្នុងដំណាក់កាលដែលប្រទេសកម្ពុជាកំពុងមានជម្លោះព្រំដែនជាមួយថៃ តើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសអាចជួយអ្វីបានខ្លះ ក្នុងការដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនរវាងប្រទេសទាំងពីរ?

នៅក្នុង​ពិធីប្រកាសដាក់ឱ្យ​អនុវត្ត «យុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីការអភិវឌ្ឍសហគ្រាសធុនមីក្រូ តូច និងមធ្យម ឆ្នាំ២០២៦-២០៣០» នា​​ថ្ងៃ​ទី​២២​តុលា​ ឆ្នាំ​២០២​៦​នេះ​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន​ ម៉ា​ណែត​ បានស្នើ​ឱ្យ​ពល​រដ្ឋគ្រប់​និន្នាការរក្សា​ភាព​ស្ងាត់​ស្ងៀម​ ទុក​ចិត្ត​ ​​ផ្តល់​ឱកាស និង​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវដល់​រដ្ឋាភិបាល​ ក្នុង​ការ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​ព្រំ​ដែន​ជាមួយថៃ​។​ អ្នក​ជំនាញ​ផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រ​នយោ​បាយ​មួយ​ចំនួន​យល់​ថា​ ពល​រដ្ឋ​មាន​សិទ្ធិ​ឈឺ​ឆ្អាល​ពីបញ្ហា​​ទឹក​ដី តែ​ក៏ត្រូវ​មាន​ដែន​កំណត់។​ ប៉ុន្តែ អ្នកជំនាញ​ផ្សេង​ទៀត​យល់​ថា​ កា​រ​បិទ​មាត់​ពល​រដ្ឋ​មិន​ឱ្យ​និយាយ​អំពី​បញ្ហា​ព្រំ​ដែន ​ជា​ការ​ដាក់​បំរាមមិន​ឱ្យ​មានមតិផ្ទុយ​នៅ​ក្នុង​សង្គម​។​ តើ​ការ​ឈឺឆ្អាលរបស់​ពល​រដ្ឋលើ​បញ្ហា​ព្រំ​ដែនជាមួយថៃ​គួរមានដែនកំណត់ ឬយ៉ាងណា?

កម្ពុជា និងហ្វីលីពីន មានគម្រោងចុះហត្ថលេខារួមគ្នា​លើកិច្ចសហប្រតិបត្តិវិស័យយោធា ជាពិសេសផ្តោតទៅលើការពង្រឹងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពអាកាស។ គម្រោងនេះ បាន​លើកឡើង នៅក្នុងជំនួបមួយរវាងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងនាយឧត្តមសេនីយ៍ Antonio G Nafarrete នាយសេនាធិការកងទ័ពហ្វីលីពីន ដែលបានធ្វើទស្សនកិច្ចនៅកម្ពុជា កាលពីថ្ងៃអង្គារទី២០ខែតុលា។ អ្នកតាមដានសង្គមមើលឃើញថា គម្រោងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធា រវាងប្រទេសទាំងពីរ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីគោលនយោបាយសន្តិសុខអព្យាក្រឹត និងចម្រុះពណ៌។ លើសពីនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យកងទ័ពជើងទឹក និងកងទ័ពអាកាស រវាងកម្ពុជា និងហ្វីលីពីន នឹងជួយបង្កើនសមត្ថភាពយោធាកម្ពុជាបន្ថែម។

លោក អ៊ុំ សំអាន អតីតតំណាងរាស្ត្របក្សប្រឆាំង បានលើកឡើងនៅថ្ងៃអង្គារ ទី២០ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ថា ក្នុងនាមជាអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មី លោកសង្ឃឹមថា លោក និងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត អាចប្រើវប្បធម៌សន្ទនាថ្មីជំនួសវប្បធម៌សន្ទនាចាស់ ដែល​បង្កើតឡើងដោយ លោក ហ៊ុន សែន និង លោក សម រង្ស៊ី។ តាមលោក អ៊ុំ សំអាន ការប្រើវប្បធម៌សន្ទនាថ្មីរបស់អ្នកនយោបាយជំនាន់ក្រោយ គឺក្នុងស្មារតីផ្សះផ្សាជាតិខ្មែរ ដើម្បីការពារទឹកដីពីការឈ្លានពានរបស់ថៃ។ តែអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ចាត់ទុកការលើកឡើងនេះថា គ្រាន់តែជាការ​បង្វែរសាច់រឿងប៉ុណ្ណោះ។ តើអ្នកនយោបាយជំនាន់ថ្មី​អាចបង្កើតវប្បធម៌សន្ទនាបែបថ្មីបានដែរឬទេ?

គណៈកម្មការ​ផ្សះផ្សា​ក្រោម​អនុសញ្ញា​អង្គការ​សហប្រជាជាតិ​ស្តីពី​នីតិសមុទ្រ UNCLOS បាន​ស្នើ​ឲ្យ​ភាគី​កម្ពុជា និង​ថៃ​អនុវត្ត​នូវ​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ដើម្បី​បង្កើត​បរិយាកាស​អំណោយផល​ដល់​ការ​ផ្សះផ្សា។ នេះ​បើ​តាម​សេចក្តីថ្លែងការណ៍​របស់​ក្រសួង​ការបរទេស​កម្ពុជា​នៅ​ថ្ងៃទី១៨ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​កិច្ចការ​អន្តរជាតិ​យល់​ឃើញ​ថា កិច្ចប្រជុំ UNCLOS លើកទី២ បាន​បង្ហាញ​សញ្ញា​វិជ្ជមាន​ដើម្បី​ជួយ​ឲ្យ​ភាគី​ទាំងសងខាង​ត្រឡប់​ទៅ​រក​ការ​កសាង​ទំនុកចិត្តគ្នា​ឡើង​វិញ។ តើ​សំណើ​របស់ UNCLOS ឲ្យ​កម្ពុជា-ថៃ​អនុវត្ត​កិច្ចព្រមព្រៀង​ដែល​មាន​ស្រាប់​ឲ្យ​បាន​ពេញលេញ​ជា​សញ្ញាវិជ្ជមាន​នៅ​ក្នុង​ដំណោះស្រាយ​ជម្លោះព្រំដែន​ដែរឬ​ទេ?។

ការប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត(AI) ដើម្បីបង្កើតភាពយន្ត វណ្ណកម្មអក្សរសិល្ប៍ និងរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរ កំពុងក្លាយជាកង្វល់មួយរបស់អ្នកជំនាញផ្នែកភាពយន្ត និងប្រវត្តិសាស្ត្រនៅកម្ពុជា។ ជាក្តីកង្វល់ដ្បិតថា អ្នកបង្កើតមាតិកាសង្គម សិល្បៈ មួយចំនួន បានប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត AI ហួសហេតុ ដើម្បីបង្កើតសាច់រឿងប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ តាមទម្រង់ ដែលពួកគេចង់បាន ប្រាសចាកពីអត្តសញ្ញាណដើម។ អ្នកជំនាញ និងផលិតករភាពយន្ត កត់សម្គាល់ថា អ្នកបង្កើតភាពយន្តបុរាណខ្មែរ ដោយប្រើប្រាស់បញ្ញាសិប្បនិម្មិត នៅមិនទាន់បានបានស្វែងយល់ពីវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ ប្រពៃណី​ អត្តសញ្ញាណ និងអក្សរសាស្ត្រ ទៅតាមសម័យកាលនៅឡើយ។

កម្ពុជា និងតួកគី បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយគ្នា នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០២៦ នៅទីក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ុល។ ការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងនេះធ្វើឡើង នាអំឡុងពេល​ទស្សនៈកិច្ចរបស់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ទៅកាន់​ប្រទេសតួកគី។ តួកគីជាប្រទេស ដែលមានកម្លាំងយោធាខ្លាំងលំដាប់ទី៩ លើពិភពលោក និងជាសមាជិកនៃអង្គការសន្ធិសញ្ញាអាត្លង់ទិកខាងជើងហៅកាត់ថា NATO។ តើកម្ពុជាអាចទាញបានប្រយោជន៍អ្វីខ្លះពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាជាមួយតួកគី?

នាយករដ្ឋមន្ត្រី​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បាន និង​កំពុង​បំពេញ​ទស្សនកិច្ច​ផ្លូវការ​នៅ​ប្រទេស​អាស៊ែបៃហ្សង់ តួកគី និង​ប្រទេស​កាហ្សាក់ស្ថាន​ចាប់​ពី​ថ្ងៃទី១២ រហូត​ដល់​ថ្ងៃទី១៧ ខែតុលា។ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​នៅ​តំបន់​អឺរ៉ាស៊ី​នេះ​មាន​គោលដៅ​ពង្រឹង​ទំនាក់ទំនង​ការទូត ពង្រីកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​សេដ្ឋកិច្ច និង​ជំរុញ​ទំនាក់ទំនង​ពាណិជ្ជកម្ម។ អ្នកជំនាញ​ផ្នែក​ទំនាក់ទំនង​អន្តរជាតិ​សាទរ​ចំពោះ​ការ​ខិតខំ​ស្វះស្វែង​របស់​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា ពិសេស​ស្វែង​រក​ការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​ការទូត​ជុំវិញ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ថៃ។ តែ​សម្រាប់​ផ្នែក​ពាណិជ្ជកម្ម និង​វិនិយោគ​វិញ អ្នក​ជំនាញ​យល់​ថា ត្រូវ​ការ​ពេល​វេលា​បន្តិច និង​ត្រូវ​ការ​មាន​ការ​ធានា​បរិយាកាស​ល្អ​នូវ​នយោបាយ​ផ្ទៃក្នុង​កម្ពុជា។

ប្រមុខ​ការទូត​កម្ពុជា លោក​ ប្រាក់​ សុខុន កំពុង​ដឹក​នាំ​គណៈប្រតិភូ​ជំនាញច្បាប់ និង​កិច្ចការព្រំដែន​ចូលរួម​កិច្ចប្រជុំ​លើកទី២នៃ​គណៈកម្មការ​ផ្សះផ្សា តាម​អនុសញ្ញា​អង្គការសហប្រជាជាតិ​ស្តីពី​នីតិសមុទ្រ (UNCLOS) ដែល​ធ្វើ​ឡើង​នៅ​ទីក្រុង​ឡាអេ ប្រទេស​ហូឡង់ ចាប់​ពី​ថ្ងៃទី​១៤​ដល់​ថ្ងៃ​ទី១៨​តុលា ឆ្នាំ២០២៦​។​ អ្ន​ក​តាម​ដាន​ភូមិ​សាស្ត្រ​នយោ​បាយ​ខ្លះ​យល់​ថា​ កិច្ច​ប្រជុំ​លើក​ទី​២​នេះ​ជា​កិច្ច​ប្រជុំ​បច្ចេក​ទេស និង​មិន​ទាន់​​អាច​ប៉ាន់​ស្មាន​ថា​នឹង​បញ្ចប់​នា​ពេល​ឆាប់ៗ​ទេ​។ ចំណែក​អ្នក​ខ្លះ​ទៀត​យល់​ថា ភាគី​ទាំង​សង​ខាង​ត្រូវ​មាន​ឆន្ទៈ​ពិត​ប្រាកដ និង​ជំហរ​រួម​ដើម្បី​ឈាន​ទៅ​ដល់​ការ​ដោះ​​ស្រាយ​វិវាទ។ តើ​កិច្ចប្រជុំ UNCLOS លើកទី២ អាច​សម្រេច​បាន​អ្វី​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​​វិវាទ​ដែនសមុទ្រ​រវាង​កម្ពុជា-ថៃ?

ប៉ុន្មានថ្ងៃ​​​​ចុង​ក្រោយ​នេះ ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និង​អ្នកនយោបាយ​ខ្មែរ​ដែល​មាន​និន្នាការ​ប្រឆាំង​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស គឺលោក អ៊ុំ សំអាន បាន​ឆ្លងឆ្លើយ​សារ​គ្នា​ជុំវិញ​ការ​ស្វែង​រក​ដំណោះស្រាយ​ឲ្យ​ជម្លោះ​ព្រំដែន​ជាមួយ​ថៃ។ ទីបំផុត​នៅ​ថ្ងៃទី១៤ តុលា លោក អ៊ុំ សំអាន បាន​យល់ព្រម​ចូល​ស្រុក​តាម​សំណើ​របស់​លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ដោយ​សន្យា​មិន​ភ្ជាប់ខ្លួន​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ឯករាជ្យ២៣តុលា តែ​បន្ត​ទាមទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ទម្លាក់​ចោល​បទ​ចោទ​ប្រកាន់ និង​លើកលែង​ទោស​ដល់​ប្រតិភូ​ក្រុម​ការងារ​របស់​លោក។ ចំពោះ​អ្នកតាមដាន​នយោបាយ​ខ្មែរ ការ​រួបរួម​រវាង​អ្នកនយោបាយខ្មែរ​ពី​គ្រប់​និន្នាការ​ជា​កត្តា​ចម្បង​ដើម្បី​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​អធិបតេយ្យជាតិ។

ថ្មីៗនេះ ទូរទស្សន៍ ALJAZEERA  បានចេញផ្សាយភាពយន្តស៊ើបអង្កេតមួយដែលបង្ហាញពីអាណាចក្រឧក្រិដ្ឋកម្មឆបោកអនឡាញដ៏ធំសម្បើមមួយនៅខេត្តកោះកុង ប្រទេសកម្ពុជា។ ការចេញផ្សាយភាពយន្តនេះធ្វើឡើង ក្រោយរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានប្រកាសនាពេលថ្មីៗនេះថា កម្ពុជាលែងមានអគារធំៗសម្រាប់បន្តធ្វើប្រតិបត្តិការឆបោកអនឡាញទៀតហើយ។ អ្នកតាមដានសង្គមកម្ពុជាខ្លះយល់ឃើញថា ភាពយន្តនេះបង្កប់ន័យនយោបាយដើម្បីសម្អុយកេរ្តិ៍ឈ្មោះកម្ពុជា។ តែអ្នកវិភាគខ្លះវាយតម្លៃថា កម្ពុជានៅមានការងារសេសសល់ជាច្រើនទៀតដែលត្រូវធ្វើដើម្បីលុបលាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ខ្លួន។

ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ សារឆ្លើយឆ្លងគ្នារវាងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន ម៉ាណែត និងអតីតតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំង លោក អ៊ុំ សំអាន លើបញ្ហាព្រំដែន បានក្លាយជាប្រធានបទនៃការជជែកវែកញែកគ្នាយ៉ាងក្តៅគគុកលើបណ្តាញសង្គម។ អ្នកតាមដាននយោបាយខ្លះចំអកថា ការប្លោងសារដាក់គ្នារវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អ៊ុំ សំអាន នឹងគ្មានប្រយោជន៍សម្រាប់ជាតិទេ តែខ្លះទៀតជឿថា ទាំងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អ៊ុំ សំអាន អាចមានវិធីដោះស្រាយបញ្ហាព្រំដែនជាមួយថៃ បើសិនជាអ្នកទាំងពីរស្រុះស្រួលគ្នា។ តើមានសេណារីយ៉ូអ្វីខ្លះនៅពីក្រោយសារឆ្លើយឆ្លងរវាងលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត និងលោក អ៊ុំ សំអាន?

ការកកស្ទះចរាចរណ៍ច្រើនម៉ោងតែងកើតមានឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅពេលដែលពលរដ្ឋសម្រុកចាកចេញពីរាជធានីភ្នំពេញ ឆ្ពោះទៅកាន់ស្រុកកំណើត នាឱកាសពិធីបុណ្យជាតិធំៗ ដូចជាពិធីបុណ្យចូលឆ្មាំខ្មែរ និងពិធីបុណ្យភ្ជុំបិណ្ឌជាដើម។ អ្នកជំនាញផ្នែកចរាចរណ៍ផ្លូវគោកចាត់ទុកការកកស្ទះចរាចរណ៍ បណ្តាលមកពីឥរិយាបថបើកបររបស់អ្នកប្រើប្រាស់ដងផ្លូវ និង ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវថ្នល់មិនទាន់អាចឆ្លើយតបចំពោះតម្រូវការ។ តែសម្រាប់អ្នកវិភាគសង្គមវិញយល់ថា ដើម្បីបញ្ចៀសបញ្ហាកកស្ទះចរាចរណ៍ពេលមានពិធីបុណ្យជាតិធំៗ គឺផ្តើមចេញការចេះគោរពច្បាប់ចរាចរណ៍របស់ពលរដ្ឋ និងការត្រៀមរៀបចំទិសដៅសម្រួលចរាចរណ៍ពីអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន។ 

នៅក្នុងរបាយការណ៍ស្តីពីការជួញដូរមនុស្សឆ្នាំ ២០២៦ ចេញផ្សាយថ្ងៃទី៨ តុលា ក្រសួងការបរទេសអាមេរិកបានបន្តដាក់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងចំណាត់ថ្នាក់ទី៣ (Tier 3) ដែលជាចំណាត់ថ្នាក់ទាបបំផុត។ អ្នកវិភាគនយោបាយយល់ថា របាយការណ៍ថ្មីនេះជាសារមួយដែលអាមេរិកចង់ព្រមានរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចំពោះភាពមិនអើពើដោះស្រាយចំណុចមួយចំនួនដែលអាមេរិកបានទាមទារកន្លងមក។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ្នកវិភាគក៏បារម្ភដែរថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាមិនដោះស្រាយបញ្ហាឱ្យចំឫសគល់ទេនោះ កម្ពុជាអាចនឹងប្រឈមការដាក់ទណ្ឌកម្មពីសហរដ្ឋអាមេរិកនាពេលខាងមុខ។ ហេតុអ្វីកម្ពុជាបន្តស្ថិតនៅចំណាត់ថ្នាក់ទាបក្នុងក្រសែភ្នែកអាមេរិករឿងជួញដូរមនុស្ស?

ថ្មីៗនេះ មានការជជែកដេញដោលគ្នានៅក្នុងវេទិកាពិភាក្សាមួយពាក់ព័ន្ធនឹងការធ្លាក់ចុះវិស័យទេសចរណ៍នៅកម្ពុជា។ វេទិកានេះបានលើកឡើងពីការរិះគន់ និងបានចោទជាសំណួរថា តើក្រសួងទេសចរណ៍គួរធ្វើបែបណាដើម្បីផ្តល់សន្ទុះវិស័យទេសចរណ៍ឡើងវិញ។ ក្រសួងទេសចរណ៍បានចេញមុខទទួលស្គាល់ពីបញ្ហាប្រឈម និងការថយចុះចំនួនភ្ញៀវទេសចរណ៍យ៉ាងគំហុក។ ចំណែកអ្នកពាក់ព័ន្ធក្នុងវិស័យនេះបានឲ្យចាយោបល់ថា មានតែការរួមគ្នាពីគ្រប់ភាគីពាក់ព័ន្ធទេទើបអាចទាញវិស័យទេសចរណ៍ឱ្យងើបឡើងវិញបាន។ តើរដ្ឋាភិបាលគួរមានវិធានការអ្វីខ្លះដើម្បីផ្តល់សន្ទុះវិស័យទេសចរណ៍ឡើងវិញ?

គណបក្សកម្លាំងជាតិ និងសហជីព ព្រមទាំងស្ថាប័នសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនបានសម្តែងការខកចិត្តចំពោះការសម្រេចរបស់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមាដែលដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករក្នុងវិស័យកាត់ដេរចំនួន ២ដុល្លារសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៧។ ខកចិត្តដោយពួកគេយល់ថា ការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលតែ ២ដុល្លារទៅលើប្រាក់ឈ្នួលចាស់ ២១០ដុល្លារមិនបានឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់កម្មករវិស័យកាត់ដេរទេ។ ហេតុអ្វីគណបក្សប្រឆាំង និងសហជីពខ្លះមិនទទួលយកការដំឡើងប្រាក់ឈ្នួលកម្មករ ២ដុល្លារ?

បញ្ហាសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងលំហនយោបាយនៅកម្ពុជា ត្រូវបានលើកឡើង ក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី៦៣នៃក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយអ្នករាយការណ៍ពិសេសសិទ្ធិមនុស្ស និងចក្រភពអង់គ្លេស។ ពួកគេសំដែងការព្រួយបារម្ភពីការរួមតូចនៃលំហសង្គមស៊ីវិល និងនយោបាយនៅកម្ពុជា ដោយចាត់ទុកថា បញ្ហានេះអាចប៉ះពាល់ទំនុកចិត្តលើការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ និងការបោះឆ្នោតជាតិនាពេលខាងមុខ។ តើស្ថានភាពនយោបាយនៅកម្ពុជាមានលក្ខណៈយ៉ាងដូចម្តេច នៅមុនការបោះឆ្នោតមកដល់?

ប្រទេសកម្ពុជាចាប់ផ្តើមប្រកាសឲ្យយុវជនដាក់ពាក្យចូលបំរើកាតព្វកិច្ចកងទ័ពចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦។ គួររម្លឹកជូនថា ច្បាប់ស្តីពីកាតព្វកិច្ចយោធាត្រូវបានប្រកាសដាក់ឲ្យប្រើជាផ្លូវការកាលពីថ្ងៃទី២៣ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦។ ក្នុងរយៈពេលតែ ១ថ្ងៃក្នុងថ្ងៃទី១ តុលា មានយុវជនជិត ៣ ០០០នាក់ បានដាក់ពាក្យចូលបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាស័្មគ្រចិត្ត។ អ្នកតាមដានសង្គម និងនយោបាយខ្មែរភាគច្រើនបានចាត់ទុកការចូលបំពេញកាតព្វកិច្ចយោធាថាជាឱកាស ជាជាងជាបន្ទុករបស់យុវជន។

ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ អ្នកប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមបាននាំគ្នាបង្ហោះអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួន ក្រោយឮថា ក្រុមហ៊ុន META តម្រូវឱ្យបង្ហោះដើម្បីជៀសវាងការបាត់ ឬខូចគណនីបណ្តាញសង្គម។ អ្នកជំនាញផ្នែកសន្តិសុខឌីជីថលលើកឡើងថា ក្រុមហ៊ុន META មិនបានទាមទារឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់បង្ហាញអត្តសញ្ញាណបណ្ណរបស់ខ្លួនដោយបង្ហោះនៅលើបណ្តាញសង្គមទេ។ បើតាមអ្នកជំនាញដដែល ការបង្ហោះអត្តសញ្ញាណបណ្ណជាសាធារណៈអាចប្រឈមនឹងហានិភ័យពីការលួច ឬយកទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួនទៅប្រើប្រាស់ក្នុងគោលបំណងមិនល្អ។ តើការបង្ហោះអត្តសញ្ញាណបណ្ណផ្ទាល់ខ្លួនលើបណ្តាញសង្គមអាចបង្កហានិភ័យអ្វីខ្លះ និងថា តើគេគួរប្រុងប្រយ័ត្នបែបណា?