THANH TỊNH ĐẠO - VISUDDHIMAGGA

Tập 12 - Gì Làm Giới Ô Nhiễm - Gì Làm Giới Thanh Tịnh (143 -161)

Cuối cùng, nhóm năm loại thứ hai (xem đoạn 25) là từ bỏ, kiêng, tác ý (tư tâm sở), chế ngự và không phạm, thì như Patisambhidà nói:

(1) Về giới sát sanh:

(a) từ bỏ sát sinh là giới

(b) kiêng sát là giới

(c) tư tâm sở (ý chí) là giới

(d) chế ngự là giới

(e) không phạm là giới

(2) Lấy của không cho: từ bỏ lấy của không cho là giới, v.v...

(3) Từ bỏ dâm dục là giới,...

(4) Từ bỏ nói láo là giới,...

(5) Từ bỏ nói độc ác là giới,...

(6) Từ bỏ nói thô là giới,...

(7) Từ bỏ nói vô ích là giới,...

(8) Từ bỏ tham là giới,...

(9) Từ bỏ sân là giới,...

(10) Từ bỏ tà kiến là giới,..

(11) Với hạnh xuất ly, từ bỏ tham dục là giới, v.v...

(12) Với vô sân, từ bỏ ân là giới, v.v..

(13) Với tưởng ánh sáng, từ bỏ hôn trầm là giới, v.v...

(14) Với không tán loạn, từ bỏ trạo cử là giới, v.v..

(15) Với trạch pháp, từ bỏ nghi là giới, v. v...

(16) với tri kiến, từ bỏ chán nản là giới, v.v..

(17) Với hân hoan, từ bỏ chán nản là giới,....

(18) Ở sơ thiền, từ bỏ năm thứ triền cái là giới...

(19) Nhị thiền, từ bỏ tầm tứ là giới...

(20) Tam thiền, từ bỏ hỉ...

(21) Tứ thiền, từ bỏ lạc và khổ...

(22) Không vô biên xứ, từ bỏ sắc tưởng, đối ngại tưởng, sai biệt tưởng là giới...

(23) Thức vô biên xứ, từ bỏ không vô biên xứ tưởng là giới...

(24) Vô sở hữu xứ, từ bỏ thức vô biên xứ tưởng là giới...

(25) Phi tưởng phi phi tưởng xứ, từ bỏ vô sở hữu xứ tưởng là giới...

(26) Quán vô thường, từ bỏ thường là giới

(27) Quán khổ, từ bỏ lạc tưởng là giới...

(28) quán vô ngã, từ bỏ ngã tưởng là giới...

(29) Quán yểm ly, từ bỏ tưởng ưa thích là giới...

(30) Quán ly tham, từ bỏ tham là giới...

(31) Quán diệt, từ bỏ sanh là giới....

(32) Quán xả ly, từ bỏ thủ trước là giới....

(33) Quán hoại, từ bỏ tưởng kết hợp là giới....

(34) Quán (các hành) diệt, từ bỏ tích luỹ nghiệp là giới...

(35) Quán biến đổi, từ bỏ tưởng về sự lâu bền là giới...

(36) Quán vô tướng, từ bỏ tướng là giới....

(37) Quán vô nguyện, từ bỏ dục là giới...

(38) Quán không, từ bỏ tà giải (cố chấp) là giới...

(39) Quán các pháp thuộc tăng thượng tuệ, từ bỏ tà giải do chấp thủ là giới...

(40) Với chánh tri kiến, từ bỏ tà giải do si là giới....

(41) Quán nguy hiểm, từ bỏ tài giải do y cứ vào các hành là giới...

(42) Với tư duy, từ bỏ không tư duy là giới...

(43) Với quán "quay đi", từ bỏ tà giải do trói buộc là giới....

(44) Dự lưu đạo, từ bỏ cấu uế do tà kiến là giới...

(45) Nhất lai đạo, từ bỏ các cấu uế thô là giới...

(46) Bất hoàn đạo, từ bỏ cấu uế còn sót lại (dư tàn) là giới...

(47) A-la-hán đạo, từ bỏ tất cả cấu uế là giới, kiêng giữ là giới, tác ý là giới, chế ngự là giới, không phạm là giới.

"Những giới ấy đưa đến bất hối, hân hoan hỉ, khinh an, lạc tập hành (thói quen nhờ lập đi lập lại) đến tu tập, đào luyện, cải thiện, đến điều kiện cho định, trang bị cho định, đưa đến viên mãn, hoàn toàn viễn ly, ly tham, đưa đến sự tịch diệt, an ổn, thắng trí, giác ngộ, Niết bàn". (Ps. i, 466-7)

Tập 11-Giới Thanh tịnh 1 phần - Thanh Tịnh Hoàn Toàn - Thanh tịnh Viên Mãn - Giới Thanh Tịnh Không Lệ Thuộc (131-142)

"Tài sản nên bỏ để cứu chân tay

Chân tay phải bỏ để cứ mạng sống

Tài sản, chân tay và tánh mạng

Ðều nên bỏ để thực hành Chánh pháp!

Trưởng lão tuổi trên sáu mươi đang nằm đợi chết. Tăng chúng đến hỏi ngài có đắc địa vị siêu thế gì không. Ngài bảo: "Ta không đắc địa vị nào siêu thế hết". Khi ấy vị tỷ kheo trẻ hầu ngài bảo: " Bạch đại đức, mọi người, vì tưởng ngài đã đắc Niết bàn, nên mới đi hàng chục dặm đường để đến đây. Họ sẽ vô cùng thất vọng, nếu ngài chỉ chết như một phàm phu thường tình "Hiền giả, vì muốn gặp đức Thế Tôn Metteyya (Di Lặc), nên ta không nổ lực để đắc tuệ giác. Vậy, bây giờ hiền giả hãy đỡ ta ngồi dậy, may ra có đắc chăng". Vị tỷ kheo bèn đỡ ngài dậy, rồi đi ra. Khi ông vừa ra khỏi, trưởng lão liền đắc A-la-hán quả, và khảy móng tay ra hiệu Tăng chúng tụ lại, bạch ngài: "Bạch đại đức, ngài đã làm một việc khó, là hoàn thành thánh quả vào lúc lâm chung". Chư hiền, việc ấy không khó. Nhưng ta sẽ bảo cho chư hiền biết là việc gì khó thật sự. Chư hiền, từ khi xuất gia cho tới ngày nay, ta không thấy có một hành vi nào ta làm mà không ý thức, không có chánh niệm kèm theo".

Cháu của ngài cũng đắc quả A-la-hán như vậy, vào lúc năm mươi tuổi.

​

"Nếu một người ít học

Lại không có giới đức

Sẽ bị người chê bai

Vì không học, không hạnh,

Nhưng nếu người ít học

Mà biết phòng hộ giới

Thì mọi người khen ngợi

Cũng như người có học

Nếu một người học nhiều

Mà không có giới đức

Sẽ bị chê không giới

Như thể người không học

Nếu người ấy học nhiều

Lại biết phòng hộ giới

Sẽ được khen cả hai

Về học và về giới

Bậc đệ tử đa văn

Giữ giới, có trí tuệ

Như vàng sông Diêm Phù

Ai mà chê trách được?

Chư thiên đều ca ngợi

Phạm thiên cũng tán dương (A. ii, 7)

Lại có một vị trưởng lão đau nặng không thể tự ăn. Ngài nằm quằn quại trên phân và tiểu đã bài tiết. Thấy vậy, một tỷ kheo trẻ bảo: "Ôi, thật đau khổ thay là sự sống!" Vị trưởng lão bảo tỷ kheo ấy: "Hiền giả, nếu bây giờ ta chết đi, thì chắc chắn ta sẽ được phúc lạc cõi trời, ta không hồ nghi gì về điều ấy. Nhưng cái hạnh phúc do sự đoạn dứt giới hạnh đem lại thì cũng như tình trạng "hạnh phúc" từ bỏ học giới để hoàn tục". Và ngài thêm: "Ta sẽ chết với giới hạnh của ta". Khi nằm như vậy, ngài dùng tuệ quán sát bệnh mình và đắc A-la-hán. Sau khi đắc quả, ngài nói lên bài kệ:

Ta là một nạn nhân

Của chứng bệnh ngặt nghèo

Ðang tàn phá cơ thể

Với cơn đau khốc liệt

Như cánh hoa phong trần

Bị mặt trời thiêu đốt

Cơ thể này của ta

Cũng đang tàn tạ dần.

Không đẹp cho là đẹp

Bất tịnh cho là sạch

Uế nhơ bảo tốt tươi

Loà mắt đều thấy thế.

Thân xác hủ bại này

Thối tha hôi hám thay

Bị đớn đau dằn vặt

Người ngu lại mê say

Ðể lạc mất con đường

Tái sinh lên thiên giới. (Jà. ii, 437)

Tập 10 - Sự Phòng Hộ Giới Liên Hệ Bốn Món Vật Dụng - Gương Giữ Giới Của Bậc Hiền Nhân (123 -130)

Có bốn cách sử dụng: Dùng như kẻ trộm, dùng như mắc nợ, dùng như hưởng gia tài và dùng như chủ. Một người không giới đức sử dụng bốn vật dụng, ngay cả tới việc ngồi trong hàng tăng chúng gọi là dùng như kẻ trộm. Một người có giới, mà không chân chính giác sát (quán) trong khi dùng, thì gọi là "dùng như mắc nợ". Bởi thế, y phục phải được giác sát mỗi khi mặc, món ăn khất thực phải được giác sát trong từng miếng ăn. Người nào không làm được như vậy, thì hãy giác sát trước bữa ăn, sau bữa ăn, vào đầu đêm, giữa đêm và cuối đêm.

Ðệ tử có trí tuệ

Vâng giữ pháp Thế Tôn

Thường chân chánh giác sát

Rồi mới dùng thức ăn

Trú xứ và sàng toà

Và cả nước giặt y

Như nước đổ lá sen

Tỷ kheo không ô nhiễm

Bởi một vật dụng nào

Như đồ ăn khất thực

Trú xứ và sàng toà

Cùng nước để giặt áo

Vì là sự hỗ trợ

Phải thời từ người khác

Vị ấy vừa biết đủ

Chân chánh giác sát luôn

Trong khi nhai và ăn

Trong khi thưởng thức vị

Xem nó như thứ dầu

Ðắp vết thương lở lói

Như thịt con trên sa mạc

Như dầu mỡ cho trục xe

Tỷ kheo ăn không vọng tưởng

Thức ăn để sống còn".

Liên hệ đến sự viên mãn giới thuộc về bốn vật dụng, có câu chuyện sa di cháu tôn giả Sngharakkhita. Vị này dùng bốn vật cần thiết sau khi giác sát, đã nói:

Thấy tôi thản nhiên ăn

Thầy tôi bèn dạy rằng

Sa di không chế ngự

Thì coi chừng lưỡi bong

Nghe xong những lời Thầy

Tôi tinh cần nhiệt tâm

Trong thời thiền toạ

Ðắc A-la-hán quả

Tâm tư như trăng rằm

Các lậu hoặc đoạn tận

Không còn thọ thân sau

Bất cứ một người nào

Mong muốn chấm dứt khổ

Thì hãy dùng bốn vật

Sau khi chánh giác sát.

Sadhu sadhu sadhu.

THANH TỊNH SINH MẠNG TRONG SỰ THỌ DỤNG - TÍCH TRUYỆN NGÀI TÔN GIẢ XÁ-LỢI- PHẤT

Một thời tôn giả sống trong khu rừng cùng với Tôn giả Mục Kiền Liên. Một hôm, ngài bị chứng đau ruột trầm trọng. Vào buổi chiều, tôn giả Mục Kiền Liên đến săn sóc ngài, hỏi: "Hiền giả, ngày xưa mỗi khi đau như vậy, cái gì làm cho hiền giả bớt đau? Tôn giả trả lời "Khi tôi còn ở nhà, mẹ tôi thường trộn bơ, mật đường, v.v... Và cho tôi ăn cháo với sữa tươi. Tôi ăn xong thì thấy đỡ.

-"Ðược rồi, hiền giả. Nếu hiền giả hoặc tôi có phước đức, thì có lẽ ngày mai, chúng ta sẽ được một ít những thứ ấy".

Bấy giờ có một vị thần cây ở gần nghe lỏm câu chuyện, nghĩ: "Ta sẽ cúng cháo cho tôn giả ngày mai". Rồi vị ấy đến gia đình thường ủng hộ tôn giả, nhập vào thân của đứa con trai lớn, làm cho nó đau, và bảo quyến thuộc của nó rằng: "Nếu làm một thứ cháo như vậy như vậy cho tôn giả, thì ta mới giải cứu cho đứa bé". Dù thần không bảo, chúng tôi vẫn cúng dường tôn giả những vật cần dùng cơ mà". Hôm sau, họ sửa soạn món cháo như tôn giả cần.

Tôn giả Mục Kiền Liên hôm sau đến khất thực tại nhà ấy. Gia chủ đổ đầy bát của ngài thứ cháo đã làm sẵn. Tôn giả toan đi thì thí chủ bảo: "Bạch đại đức cứ dùng đi. Chúng con sẽ cúng thêm". Sau khi tôn giả ăn xong, họ cúng thêm bát nữa để Tôn giả đem về. Thấy cháo, Tôn giả Xá Lợi Phất nghĩ: cháo này rất tốt, nhưng nó có được bằng cách nào? Khi thấy nó đã có được do cách như vậy, Tôn giả nói: "Hiền giả, món ăn khất thực này không thể dùng được".

Thay vì nghĩ: "Vị ấy không thèm ăn đồ khất thực do ta mang về" Tôn giả Mục Kiền Liên cầm bát cháo lật úp lại. Khi cháo đổ ra trên đất, cơn đau của Tôn giả Xá Lợi Phất tan biến, và từ đấy suốt đến bốn mươi lăm năm sau, không bao giờ trở lại.

Và Tôn giả Xá Lợi Phất bảo bạn: "Hiền giả, dù ruột có lòi ra, kéo lê trên đất, ta cũng không bao giờ nên ăn cháo có được do lời nói ám chỉ".

Bởi thế, trong mọi trường hợp

Người xuất gia vì lòng tin

Hãy thanh tịnh mạng sống

Luôn chân chánh quán sát

Không tìm cầu bất đáng.

Sadhu sadhu sadhu.

Sự Phòng Hộ Giới - Tấm Gương Tinh Tấn Giữ Giới Của Bậc Thánh Tăng

Như gà mái giữ trứng

Như trâu mao giữ đuôi

Như người giữ con cưng

Hay một mắt còn lại

Cũng vậy khi đã nguyện

Hộ trì các cấm giới

Hãy luôn luôn cẩn thận

Và biết sợ phạm giới.

Hay

Giữa các pháp sắc, thanh...

Căn môn phải phòng hộ

Cửa mở không gìn giữ

Kẻ cướp vào xóm lang.

Như mái nhà vụng lợp

Sẽ bị mưa lọt vào

Dục tham cũng lẻn vào

Tâm không khéo tu tập. (Dh.13)

Và

Như mái nhà khéo lợp

Mưa không thể lọt vào

Dục tham không lọt được

Vào tâm khéo tu tập. (Dh.14)

Như đại đức Vangìsa đã làm. Một hôm, trong lúc ngài đi khất thực, sau khi xuất gia không bao lâu, tham dục dấy lên nơi tâm lúc thấy một phụ nữ. Ngài liền bạch tôn giả Ananda:

Dục ái đốt cháy tôi

Tâm tôi bị thiêu đốt

Xin ngài vì thương xót

Nói pháp tiêu lửa hừng. (S. i, 188)

Tôn giả nói:

Chính do điên đảo tưởng

Tâm ngươi bị thiêu đốt

Hãy từ bỏ tịnh tướng

Hệ luỵ đến tham dục

Nhìn các hành vô thường

Khổ đau, không phải ngã.

Dập tắt đại tham dục

Chớ để bị cháy dài

Hãy tu quán bất tịnh

Nhất tâm, khéo định tĩnh

Tu tập niệm trú.

Hành nhiều, hạnh yểm ly

Hãy tập hạnh vô tướng

Ðoạn diệt mạn tùy miên

Nhờ quán sâu kiêu mạn

Hạnh người được an tịnh. (S. i, 188)

Do vây, khi một thiện nam tử muốn tìm hạnh phúc cho mình,

Thì mắt đừng đói sắc

Như con khỉ trong rừng

Như con nai hoang dã

Như đứa trẻ háo động.

Hãy đi mắt nhìn xuống

Phía trước một tầm cầy

Ðể khỏi sa mãnh lực

Của cái tâm vượn khỉ.

Kinh văn: "Chân chánh giác sát, vị tỳ kheo thọ dụng y phục chỉ để ngăn ngừa lạnh nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của bọ chét, ruồi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục đích che đậy sự hổ thẹn.

Chân chánh giác sát, vị ấy thọ dụng món ăn khất thực, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp, mà chỉ để thân này được sống lâu, được bảo dưỡng, để khỏi bị tổn hại, để hổ trợ phạm hạnh, nghĩ: "Như vậy ta sẽ diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, ta sẽ sống khoẻ mạnh, không lỗi lầm và an ổn".

Chân chính giác sát vị ấy thọ dụng trú xứ để ngăn ngừa nóng lạnh, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ để tránh những nguy hiểm của thời tiết, chỉ với mục đích sống độc cư nhàn tịnh.

Chân chánh giác sát, vị ấy thọ dụng như yếu về dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chặn các cảm giác thống khổ đã sinh để được ly khổ hoàn toàn? (M. i, 10)

Tập 6 - Giới Thuộc Thanh Tịnh Sinh Mạng

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng, những nguyên nhân gì do đó mà nhãn căn không đư?c chế ngự, khiến cho tham ái, ưu bi, các bất thiện pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng, mũi ngửi mùi, lưỡi nếm vị, thân chạm xúc, ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng... Thực hành sự hộ trì ý căn". (M. i, 180)

Vị tỷ kheo sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn, đầy đủ hành xứ và chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi nhỏ, nên vị ấy lãnh thọ các học giới".

Kẻ học ác tri thức

Không gần bậc giới đức

Ngu si không thấy được

Lỗi phạm giới ở đấy

Tâm thường tà tư duy

Các căn không phòng hộ

Giới nơi người như vậy

Dự phần vào thối giảm.

Người có tâm tự mãn

Với giới đã thành tựu

Không bao giờ nghĩ đến

Tập đề tài thiền định

Chỉ an phận trong giới

Không nỗ lực tiến lên

Giới như vậy gọi là

Dự phần vào tù đọng.

Người có giới, nỗ lực

Với định làm phương tiện

Để đạt đến mục tiêu,

Giới của tỷ kheo này

Gọi là định cộng giới

(giới tăng tiến: Visesa)

Người thấy giới chưa đủ

Mà hướng đến ly dục

Giới do ước vọng ấy

Gọi là đạo cộng giới

(giới thâm nhập: nibbedha)

Tập 2 - Giới là gì-Giới có nghĩa là gì-Gì là đặc tính Nhiệm vụ Tướng trạng và Nhân gần của giới

TẬP 1. Chương I - Giảng Nghĩa Về Giới (1-15)

Thanh Tịnh Đạo (Visuddhimagga) của luận sư Buddhaghosa, bản Việt ngữ của Ni Sư Trí Hải từ bản Anh ngữ của Ñāṇamoli Bhikkhu, được truyền tải qua giọng đọc chậm rãi, trang nghiêm. Một cẩm nang tu tập theo Giới–Định–Tuệ trong truyền thống Theravāda, dành cho hành giả lắng nghe, thẩm thấu và hành trì trên lộ trình thanh lọc tâm.

Sadhu sadhu sadhu.