To Bardziej Skomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Michałem Tomzą o kontrolowaniu ultrazimnych atomów i cząsteczek, poszukiwaniu nowej fizyki oraz roli sztucznej inteligencji w badaniach. Co właściwie oznacza kontrolowanie materii na poziomie kwantowym i dlaczego potrzebujemy do tego ultraniskich temperatur? Jak badania pojedynczych atomów i cząsteczek mogą pomóc w poszukiwaniu nowej fizyki? Czy sztuczna inteligencja może stać się lepszym naukowcem od człowieka? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Michałem Tomzą, fizykiem teoretykiem z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Profesor zajmuje się fizyką i chemią ultrazimnej materii oraz teorią oddziaływań i zderzeń atomów, jonów i cząsteczek. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego w ultraniskich temperaturach łatwiej obserwować i wykorzystywać efekty kwantowe?- Jak działają pułapki na atomy i dlaczego światło laserowe może chłodzić?- Co możemy kontrolować w atomie lub cząsteczce: spin, rotacje, drgania i ruch?- W jakim sensie atomy i cząsteczki przygotowane w tym samym stanie kwantowym są identyczne?- Jak współpraca teorii z eksperymentem pozwala odkrywać mechanizmy reakcji chemicznych?- Jak pole magnetyczne może zmieniać szybkość reakcji i co mówią nam pomiary stanów produktów?- Dlaczego znajomość równania Schrödingera nie wystarcza do obliczenia zachowania złożonego układu?- Czym różnią się trudność obliczeniowa, wieloskalowość i emergencja?- Jak wyznaczamy granice stosowalności modeli i sprawdzamy zgodność różnych opisów?- Dlaczego czasem trzeba chronić cząsteczki przed reakcjami chemicznymi?- Czym jest elektryczny moment dipolowy elektronu i jaki ma związek z symetriami oraz przewagą materii nad antymaterią?- Dlaczego wynik pomiaru zgodny z zerem może ograniczać teorie wykraczające poza Model Standardowy?- Jak sieci neuronowe pomagają opisywać funkcje falowe?- Czy AI może zadawać dobre pytania badawcze, zastąpić naukowców i zmienić kształcenie na uniwersytetach?- Jak współpraca agentów AI i szybkie generowanie wyników wpływają na sposób uprawiania nauki? Prof. Michał Tomza kieruje grupą badawczą Quantum Molecular Systems oraz Centrum Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej na Uniwersytecie Warszawskim. W swoich badaniach łączy kwantowy opis materii z obliczeniami na superkomputerach i ścisłą współpracą z zespołami doświadczalnymi. Jest laureatem Nagrody Narodowego Centrum Nauki z 2020 roku. Otrzymał również ERC Starting Grant na projekt QuantMol, poświęcony ultrazimnym cząsteczkom wieloatomowym, kontrolowanej chemii i precyzyjnym pomiarom. Profil na Uniwersytecie Warszawskim: https://promotorzy.szkolydoktorskie.uw.edu.pl/pl/promotor/2399Grupa Quantum Molecular Systems: https://quantmol.uw.edu.pl/Nagroda NCN: https://www.ncn.gov.pl/o-ncn/nagroda-ncn/laureaci-2020 Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:06 Co oznacza kontrolowanie materii kwantowej?00:05:01 Jak łapiemy i chłodzimy atomy?00:09:07 Kontrola stanów kwantowych00:12:54 Identyczność atomów i cząsteczek00:16:29 Wyzwania eksperymentalne i rozwój technologii00:21:19 Sterowanie reakcjami chemicznymi00:27:24 Dlaczego obliczenia kwantowe są tak trudne?00:32:50 Złożoność, emergencja i różne skale opisu00:35:38 Granice stosowalności modeli00:38:28 Ekranowanie cząsteczek00:40:25 Precyzyjne pomiary i poszukiwanie nowej fizyki00:43:36 Materia, antymateria i symetrie00:46:33 Co mówi nam wynik zgodny z zerem?00:51:07 Sieci neuronowe i funkcje falowe00:52:43 Czy AI może zastąpić naukowców?00:54:42 Uniwersytet w czasach AI00:56:39 Czy AI potrafi zadawać dobre pytania?00:58:07 Agenci AI i dokonywanie odkryć00:59:54 Tempo badań i nadmiar informacji Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach ora

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Januszem Bujnickim o tym, jak działa RNA, jak sztuczna inteligencja pomaga je badać i na ile potrafimy projektować cząsteczki o określonych funkcjach. Co właściwie potrafi RNA poza przenoszeniem informacji potrzebnej do produkcji białek? Dlaczego ta sama cząsteczka może przyjmować różne kształty i jak wpływa na to jej otoczenie? Czy umiemy dziś przewidzieć jej działanie, a nawet zaprojektować RNA o określonej funkcji? W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jakie funkcje może pełnić RNA poza pośredniczeniem w produkcji białek?- Na ile sekwencja RNA określa jego strukturę, a na ile o kształcie cząsteczki decydują środowisko i inne cząsteczki?- Jak modyfikacje chemiczne mogą zmieniać strukturę i działanie RNA?- Skąd pochodzą dane potrzebne do modelowania RNA i dlaczego jego strukturę trudniej przewidywać niż strukturę białek?- Co potrafią dziś metody sztucznej inteligencji, w tym AlphaFold, i gdzie napotykają ograniczenia?- Dlaczego poznanie jednego możliwego kształtu RNA nie wystarcza do zrozumienia jego funkcji?- Czym różni się trafne przewidywanie od wyjaśnienia mechanizmu działania cząsteczki?- Na ile potrafimy projektować RNA o zadanych właściwościach i czego uczy przykład modyfikowanego tRNA?- Dlaczego łatwiej projektować warianty znanych cząsteczek niż zupełnie nowe struktury?- Czy da się przewidzieć, jak zmiana na poziomie pojedynczych atomów wpłynie na komórkę lub organizm?- Jak rozwój kriomikroskopii elektronowej może zmienić badania nad RNA?- W jakim sensie RNA może działać jak przełącznik lub element bramki logicznej? Prof. Janusz Bujnicki jest profesorem nauk biologicznych, członkiem Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO) oraz członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. W swoich badaniach łączy bioinformatykę, biologię strukturalną i metody doświadczalne. Jego zespół rozwija narzędzia do modelowania struktur RNA i ich oddziaływań, m.in. ModeRNA i SimRNA, oraz bazę MODOMICS poświęconą modyfikacjom RNA. W Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie bada również, jak poznanie struktury tych cząsteczek może pomóc w projektowaniu RNA o nowych funkcjach. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_BujnickiMiędzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie: https://www.iimcb.gov.pl/Laboratorium Bioinformatyki i Inżynierii Białka: https://www.iimcb.gov.pl/pl/laboratoria-iimcb/laboratorium-bioinformatyki-i-inzynierii-bialka Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:12 Czym jest RNA i co potrafi?00:02:57 Sekwencja, struktura i środowisko00:07:53 Jak modyfikacje chemiczne zmieniają RNA?00:09:26 Jak badamy i przewidujemy strukturę RNA?00:15:03 Czym RNA różni się od białek?00:20:56 Granice przewidywania struktury RNA00:24:00 Sztuczna inteligencja i AlphaFold00:28:20 Czy potrafimy przewidzieć funkcję RNA?00:30:37 Predykcja a rozumienie mechanizmu00:36:05 Projektowanie RNA00:39:45 Projektowanie i modyfikowanie tRNA00:43:04 Czy można zaprojektować zupełnie nową strukturę?00:47:52 Kriomikroskopia i nowe dane doświadczalne00:51:19 Od atomów do komórek: granice przewidywania00:59:54 Przyszłość badań i zastosowań RNA01:03:39 Bramki logiczne z RNA Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia. Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich znaczenie? Skąd dziecko wie, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna następne? I czy język jest nam potrzebny do myślenia? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Katarzyną Jednoróg, która kieruje Pracownią Neurobiologii Procesów Językowych w Instytucie Nenckiego PAN. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak mózg przechodzi od dźwięków mowy do znaczenia wypowiedzi?- Dlaczego klasyczny podział na ośrodek mówienia i ośrodek rozumienia języka jest niepełny?- Skąd bierze się znaczenie słów i jak wpływają na nie nasze doświadczenia?- Jak niemowlęta odnajdują słowa w nieprzerwanym strumieniu mowy?- Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie dla nauki języka?- Czy można myśleć bez słów i czy każdy ma wewnętrzny głos?- Jak nauka czytania zmienia mózg?- Dlaczego dysleksja może wiązać się z różnymi trudnościami w uczeniu się czytania?- Czy mózg przewiduje słowa, które za chwilę usłyszymy, i na ile potwierdzają to badania?- Co wiemy o związku czytania z ekranu i korzystania z mediów społecznościowych z uwagą oraz rozumieniem tekstu? Prof. Katarzyna Jednoróg bada neurobiologiczne podstawy języka oraz rozwój umiejętności czytania u dzieci, także w kontekście dysleksji. Jej zespół śledzi, jak mózg zmienia się w trakcie nauki czytania i skąd mogą brać się różnice między dziećmi. Pracownia Neurobiologii Procesów Językowych: https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurobiologii-procesow-jezykowych/ **Badanie rozwoju czytania u dzieci** Zespół pracowni zaprasza do udziału w badaniu sześcioletnie dzieci z zerówki, które jeszcze nie czytają. Badacze będą śledzić, jak zmienia się mózg dzieci w trakcie nauki czytania. Szczegóły dotyczące projektu i udziału w badaniu: https://orto.nencki.edu.pl/ Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:00:47 Jak mózg rozumie mowę?00:03:27 Afazja i ograniczenia klasycznych modeli języka00:05:25 Skąd bierze się znaczenie słów?00:08:48 Jak dzieci uczą się języka?00:12:33 Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie?00:13:29 Jak niemowlęta odnajdują słowa w strumieniu mowy?00:17:04 Wrodzona gramatyka czy uczenie się ze statystyki?00:20:38 Czy można myśleć bez języka?00:23:08 Wewnętrzny głos i różne sposoby myślenia00:29:18 Jak nauka czytania zmienia mózg?00:36:30 Rozmowa z dzieckiem i wspólne czytanie00:39:02 Dysleksja i różne ścieżki rozwoju czytania00:46:58 Czy mózg przewiduje kolejne słowa?00:53:23 Czytanie z ekranu a rozumienie tekstu00:56:16 Ekrany, uwaga i rozwój języka Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły. Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią grawitacji Einsteina? Co czarne dziury mówią nam o granicach naszego opisu świata? I jak możemy szukać śladów kwantowej grawitacji w obserwacjach kosmosu? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem teoretycznym zajmującym się kwantową grawitacją i strukturą czasoprzestrzeni. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Jak ogólna teoria względności zmieniła nasze rozumienie czasu i przestrzeni?- Co oznacza, że materia wpływa na geometrię czasoprzestrzeni, a geometria na ruch materii?- Jak zasada nieoznaczoności wiąże się z możliwością obserwowania coraz mniejszych obiektów?- Czym jest długość Plancka i czy wyznacza granicę tego, co możemy zaobserwować?- Dlaczego wnętrza czarnych dziur i bardzo wczesny Wszechświat wymagają pełniejszego opisu?- Czy osobliwości oznaczają istnienie nieskończoności w przyrodzie, czy granicę stosowalności teorii?- Z jakimi problemami mierzą się teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja?- Jak można sprawdzać teorie dotyczące skal energii poza zasięgiem naszych eksperymentów?- Czy obserwacje błysków gamma mogą ujawnić zależność prędkości światła od energii?- Dlaczego czas i przestrzeń odgrywają różne role w mechanice kwantowej i ogólnej teorii względności?- Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę fizyków i czy trafne przewidywania wystarczą, żeby mówić o zrozumieniu świata? Prof. Jerzy Kowalski-Glikman jest związany z Instytutem Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Zajmuje się kwantową grawitacją, strukturą czasoprzestrzeni oraz możliwościami sprawdzania modeli teoretycznych za pomocą obserwacji astrofizycznych. Jest również popularyzatorem nauki i autorem tekstów publikowanych w portalu Pulsar. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kowalski-Glikman Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:00:59 Jak fizyka rozumie czas i przestrzeń?00:07:37 Zasada nieoznaczoności i granice pomiaru00:11:47 Długość Plancka i granice rozdzielczości00:16:28 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji?00:20:24 Czarne dziury, osobliwości i początek Wszechświata00:26:27 Teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja00:31:19 Poszukiwanie rozpadu protonu i testowanie nowych teorii00:35:49 Błyski gamma i poszukiwanie śladów kwantowej grawitacji00:41:47 Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z grawitacją?00:46:42 Sztuczna inteligencja w pracy fizyka00:49:27 Czy zrozumiemy teorię stworzoną przez AI? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi. Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę?* Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy?* Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg?* Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia?* Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji?* Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy?* Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny?* Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt?* Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach?* Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach?* Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów? Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek?00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć?00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność?00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy"00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył?00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje?00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni"00:48:28 Kiedy pojawił się język?00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierząt01:11:48 Rekonstrukcja ewolucji czy przekonująca opowieść?01:14:27 Narzędzia, dawne DNA i spotkania z neandertalczykami01:22:59 Czy neandertalczycy przetrwali w naszych genach? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji. Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: * Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia?* Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę?* Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"?* Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia?* Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia?* Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków?* Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby?* Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja?* Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie?* Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy? Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii".O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/ Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu?00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia?00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany"00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie?00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji?00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna?00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny00:28:34 Model predykcyjny a psychoza00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie?00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków?00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość?00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego?00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne?00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia? W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii. W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli?- Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów?- Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli?- Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę?- Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu?- Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli?- Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory?- Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania?- Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu? Goście odcinka: * dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki.* prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk* prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości.* prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista.* dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych.* prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra.* prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu. Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów. Rozdziały:00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę?00:05:35 Człowiek jako część przyrody00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli?00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens?00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu00:36:04 Mózg a poczucie "ja"00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga"00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje?00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli?01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała?01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji01:34:51 Zakończenie Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość? Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu. https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane Podziękowania dla patronów wspierających projekt:Sebastian Jaskulski

W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy. Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości?Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru?- Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy?- Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej?- Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej?- Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji?- Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją?- Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność?- Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli?- Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa? Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych. Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-BuchnerZakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-ZlozonychKlaster Q: https://klasterkwantowy.pl/ Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy?00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia?00:10:50 Splątanie i granice badanego układu00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością?00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa?00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii?00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek?00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu00:40:31 Chaos i granice przewidywania00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce?00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem00:47:40 Emergentne poziomy opisu00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki?00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Pat

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje.   Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować?- Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię?- Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją?- Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną?- Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych?- Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli? Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM. Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-koconProjekt PLLuM: https://pllum.org.pl/ Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język?00:06:25 Model świata i rozumowanie AI00:09:16 Czy AI rozumie emocje?00:11:18 Antropomorfizacja i empatia00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli00:17:23 Personalizacja modeli językowych00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści00:24:55 Jak AI modeluje człowieka?00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji00:31:12 Personalizacja a manipulacja00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli?00:44:13 Jak powstał PLLuM?00:49:55 Suwerenność technologiczna00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny?00:56:02 AI w medycynie01:00:56 Alignment i wartości01:05:33 Czy da się kontrolować AI?01:07:26 Halucynacje i błędy modeli01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome. Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości. W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie.- Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją.- Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe.- Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć.- Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie. --- Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie: Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego:Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alifeiOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787 Inne interaktywne symulacje:Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.htmlEvoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.htmlParticle Life: https://sandbox-science.com/particle-life "Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie --- prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks.Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.KomosinskiWikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski --- Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie?00:05:07 Czym jest sztuczne życie?00:09:33 Ewolucja i funkcja celu00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii?00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności00:34:23 Automaty komórkowe00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne00:53:23 Memy i ewolucja idei00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy01:05:00 Trudny problem świadomości01:06:26 "Mappism" i opis świadomości01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów01:13:08 Czy symulacja może być świadoma?01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów --- Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy. Wsparcie projektu:https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce. Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina.- Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem.- Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy.- W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur.- Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw. --------- dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur.Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową. Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ:https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii:https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html -------- Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a00:06:39 Czym różni się teoria od modelu?00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką?00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja00:28:32 Termodynamika czarnych dziur00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu?00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia00:48:22 Trzecie praw

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać. Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa.- W jakim stopniu nasze pragnienia, przekonania i tożsamość są kształtowane przez kulturę, innych ludzi oraz mechanizm naśladownictwa opisywany przez René Girarda.- Czym może być "źródłowe doświadczenie życia" oraz czy możliwe jest doświadczenie, w którym słabnie podział na poznający podmiot i poznawany świat.- Czy medytacja, uważność lub inna praktyka może pomóc w zauważaniu własnych konstruktów mentalnych oraz dlaczego sztywne metody mogą paradoksalnie wzmacniać poczucie "ja".- Jak pogodzić realną ludzką sprawczość z faktem, że nasze decyzje zależą od nieświadomości, wcześniejszych doświadczeń i procesów, których nie kontrolujemy.- Czym jest radykalna akceptacja w filozofii Nietzschego, jak świadomość śmierci może zmieniać sposób życia oraz dlaczego sens być może nie jest czymś, co odkrywamy, lecz czymś, co sami nadajemy swojej egzystencji.---------dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK, jest filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w problematyce z pogranicza filozofii człowieka, metafizyki, filozofii religii oraz teorii nowoczesności. W swoich pracach odwołuje się m.in. do Nietzschego, Heideggera, Mistrza Eckharta, Lutra i Platona.Jest autorem książek "Inna boskość", "Istnienie jest Bogiem, ja jest grzechem", "Homo Polacus", "Aporetyczna nieśmiertelność", "Trans" oraz "Jezus Niechrystus". Jego ostatnia książka, "Boga nie ma, jest życie", ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Autor podejmuje w niej temat duchowości poza instytucjonalną religią, doświadczenia kairosu oraz możliwości pełniejszego przeżywania skończonego życia.Strona Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie:https://gap.uek.krakow.pl/blog/pracownicy/dr-hab-piotr-augustyniak-prof-uek/---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:56 Czym jest poczucie "ja"?00:02:54 "Ja" jako konstrukt społeczny00:07:47 Dlaczego utożsamiamy się z myślami?00:10:21 Jak kultura projektuje naszą tożsamość00:12:03 Źródłowe doświadczenie życia00:14:11 Dlaczego nie da się go zdefiniować?00:18:24 Uważność a doświadczenie bez "ja"00:22:25 Czy potrzebujemy praktyki?00:24:18 Czy można tego nauczyć?00:27:02 Coaching, metody i iluzja kontroli00:28:55 Czym jest nasza sprawczość?00:31:35 Czy kontrolujemy własne decyzje?00:38:41 Radykalna akceptacja życia00:41:30 Akceptacja a możliwość zmiany00:42:33 Bycie ku śmierci00:45:54 C

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów. Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o granicach obserwacji Wszechświata z prof. Agnieszką Pollo, astrofizyczką, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o kosmicznej sieci, mapowaniu galaktyk, przesunięciu ku czerwieni, ciemnej materii, napięciach kosmologicznych, modelu Lambda-CDM, galaktykach, których niemal nie widzimy, oraz roli sztucznej inteligencji w analizie danych astronomicznych. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie: - W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii.- Jak astronomowie tworzą trójwymiarowe mapy Wszechświata na podstawie płaskich obrazów nieba, przesunięcia ku czerwieni oraz pomiarów spektroskopowych i fotometrycznych.- W jaki sposób soczewkowanie grawitacyjne pozwala badać niewidoczną materię oraz co napięcia S8 i Hubble’a mogą mówić o ograniczeniach obecnego modelu kosmologicznego.- Dlaczego w ultrafiolecie, świetle widzialnym i podczerwieni możemy zobaczyć inną kosmiczną sieć oraz jak wpływa to na możliwość uprawiania precyzyjnej kosmologii.- Czy sztuczna inteligencja może znaleźć w ogromnych zbiorach danych astronomicznych anomalie, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć ani nazwać.---------prof. dr hab. Agnieszka Pollo to astrofizyczka, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kosmologią obserwacyjną, statystyką wielkoskalowej struktury Wszechświata, ewolucją galaktyk, wielowymiarową analizą danych oraz astroinformatyką.Była członkinią komitetu sterującego międzynarodowego przeglądu galaktyk VIPERS, kieruje polskim konsorcjum projektu LSST związanego z Obserwatorium Very C. Rubin oraz polskim udziałem w projekcie POLAR-2. Prowadzone przez nią badania pomagają lepiej zrozumieć rozmieszczenie galaktyk, rozwój kosmicznej sieci oraz ograniczenia wynikające z tego, że znaczną część materii we Wszechświecie możemy badać jedynie pośrednio.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_PolloStrona NCBJ: https://www.ncbj.gov.pl/index.php/aktualnosci/profesor-agnieszka-pollo-objela-funkcje-zastepcy-dyrektora-ncbj-ds-naukowych-------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:00 Czym jest kosmiczna sieć?00:03:38 Rozmiar i ewolucja struktury Wszechświata00:06:05 Ciemna materia i ciemna energia00:09:56 Jak tworzymy mapę Wszechświata00:12:13 Przesunięcie ku czerwieni00:15:44 Pył i granice obserwacji00:18:24 Spektroskopia a pomiary fotometryczne00:21:02 Jak mierzymy niewidzialną ciemną materię00:23:20 Soczewkowanie grawitacyjne00:26:07 Napięcia S8 i Hubble’a00:32:33 Dlaczego model Lambda-CDM działa "rozczarowująco dobrze"00:35:35 Symulacje, galaktyki i ciemna materia00:38:30 Galaktyki o niskiej jasności powierzchniowej00:40:11 Czy w różnych zakresach widzimy inną kosmiczną sieć?00:40:59 Sztuczna inteligencja w astronomii00:46:21 "Garbage in, garbage out"00:47:25 Szukanie anomalii i rola ludzkiej percepcji00:50:13 Czego możemy oczekiwać po nowych obserwacjach?--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne r

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja.   Pomimo naszej rosnącej wiedzy o ludzkim mózgu, wciąż kryje on wiele tajemnic, a jego pełne zrozumienie wymaga nieustannych badań. Wynika to oczywiście z ogromnej złożoności tego narządu i potrzeby interdyscyplinarnego podejścia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ludzkim mózgu z prof. Janem Kamińskim, kierownikiem Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego oraz specjalistą w zakresie neurofizjologii poznawczej i mechanizmów pamięci roboczej badanych na poziomie pojedynczych neuronów. Rozmawiamy m.in. o neuronach, emergentnych właściwościach sieci w mózgu, pamięci roboczej, a także kodowaniu predykcyjnym i roli sztucznej inteligencji w neurobiologii. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:- Na czym polega unikalność komórek konceptu i jak bada się je za pomocą elektrod wszczepianych bezpośrednio do mózgu. - Jak ograniczona pojemność pamięci roboczej wpływa na naszą wielozadaniowość i dlaczego uwaga działa jak wąskie gardło. - W jaki sposób z pojedynczych neuronów rodzą się emergentne właściwości sieci w ludzkim mózgu.- Dlaczego nasz mózg tak często nas oszukuje i co to ma wspólnego z uwagą oraz ADHD.----------prof. Jan Kamiński to neurofizjolog i kierownik Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami pamięci roboczej, kodowaniem informacji oraz aktywnością neuronalną. Prowadzi unikalne w skali kraju rejestracje aktywności pojedynczych neuronów w ludzkim mózgu, współpracując przy inwazyjnych procedurach diagnostycznych pacjentów z lekooporną epilepsją (stereo-EEG) oraz chorobą Parkinsona. To właśnie dzięki ścisłej współpracy z polskimi klinikami neurochirurgicznymi i szpitalami, jego pracownia ma możliwość prowadzenia tych niezwykle rzadkich i skomplikowanych badań. Jego projekty naukowe skupiają się na tzw. komórkach pojęciowych oraz zaangażowaniu układu dopaminergicznego w procesy poznawczeStrona Instytutu:https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurofizjologii-umyslu/---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:04 Złożoność pojedynczego neuronu00:04:16 Kanały potasowe ludzkiego mózgu00:06:06 Komórki konceptu i Gwiezdne Wojny00:11:46 Sygnał a szum w badaniach00:16:04 Badanie neuronów przy epilepsji00:20:40 Właściwości emergentne i atraktory00:25:55 Granice pamięci roboczej00:30:40 Uwaga, świadomość i dopamina00:33:47 ADHD i mit multitaskingu00:36:04 Pasmo beta jako nośnik uwagi00:40:48 Kodowanie predykcyjne00:46:48 Mózg a halucynacja00:51:24 Rola AI w neuronauce  ---------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie można by przetestować. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. Nikodemem Popławskim, fizykiem teoretycznym z University of New Haven, zajmującym się kosmologią i ogólną teorią względności, a także twórcą modelu, w którym czarne dziury mogą tworzyć wszechświaty po drugiej stronie horyzontu zdarzeń. W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:- Jak uwzględnienie kwantowego spinu cząstek i skręcenia czasoprzestrzeni rozwiązuje największy problem ogólnej teorii względności (zapobiegając powstaniu nieskończonej osobliwości). - Na czym dokładnie polega mechanizm Wielkiego Odbicia.  Skąd wzięła się potężna masa wszechświata i jak naturalnie wyjaśnić kosmiczną inflację.- Co ten model mówi nam o naturze ciemnej energii oraz dlaczego wokół nas brakuje antymaterii.  ---------dr Nikodem Popławski to fizyk teoretyczny pracujący na University of New Haven. W swojej pracy badawczej zajmuje się między innymi kosmologią, ogólną teorią względności oraz teorią grawitacji Einsteina-Cartana. Jest autorem modelu, w którym ekstremalne siły grawitacyjne doprowadzają do gwałtownego odbicia zapadającej się materii wewnątrz czarnej dziury, co generuje narodziny nowego wszechświata. Jego badania oferują naturalne matematyczne wyjaśnienia dla kosmicznej inflacji, strzałki czasu, a także problemu asymetrii materii i antymaterii. Strona: https://www.nikodempoplawski.com/Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikodem_Pop%C5%82awski--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:18 Problem nieskończoności w fizyce00:03:47 Skręcenie czasoprzestrzeni00:07:49 Czym jest spin cząstek?00:11:41 Mechanika Wielkiego Odbicia00:15:38 Wszechświat za horyzontem zdarzeń00:17:08 Kształt naszego wszechświata00:20:23 Hipotetyczna biała dziura00:23:23 Produkcja masy z próżni00:25:45 Kosmiczna inflacja z jednego parametru00:28:45 Entropia i paradoks informacji00:31:48 Skąd bierze się strzałka czasu?00:36:41 Fluktuacje termodynamiczne i promieniowanie tła00:39:37 Weryfikacja modelem satelity Planck00:45:18 Krytyka modelu i potencjalne luki00:48:15 Rozmiar elektronu i fizyka w mikroskali00:54:52 Czy nasz wszechświat się obraca?01:00:05 Gdzie podziała się antymateria? --------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego poznania. Świadomość wciąż stanowi jeden z największych problemów, z jakimi mierzy się współczesna nauka. Z jednej strony jest to zagadnienie całkowicie fundamentalne, bo wszystko, czego możemy w ogóle doświadczyć, jest nierozerwalnie związane ze świadomym stanem. Z drugiej strony nie mamy obecnie dobrej teorii, która tłumaczyłaby, dlaczego w ogóle pojawia się świadome doświadczenie. Jest to moim zdaniem temat niezwykle ważny, dlatego że nie tylko stanowi on ogromną lukę w naszym rozumieniu świata, ale także niesie za sobą ogromne implikacje moralne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o świadomości z prof. Markiem Pokropskim. Rozmawiamy o naturze subiektywnych doznań, badaniach nad sztuczną inteligencją, granicach redukcjonizmu, a także o współczesnych teoriach tłumaczących fenomen ludzkiego umysłu.-------Prof. Marek Pokropski to wykładowca i badacz pracujący na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się fenomenologią, filozofią umysłu oraz kognitywistyką, a także pytaniami o naturę świadomości. Jest autorem prac, w których analizuje procesy poznawcze, strukturę czasu w percepcji oraz ograniczenia ujmowania umysłu wyłącznie jako systemu przetwarzającego informacje, pomagając nam lepiej zrozumieć, co to znaczy być świadomym.Strona UW: https://filozofia.uw.edu.pl/pracownik/marek-pokropski/?homepage--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy00:01:03 Czym jest świadomość00:03:14 Język a doświadczenie00:05:43 Trudny problem świadomości00:09:28 Świadomość a inteligencja00:11:34 Znaczenie biologii00:13:03 Metafora komputera00:18:36 Jak badać umysł00:21:40 Granice introspekcji00:29:11 Redukcjonizm i emergencja00:35:15 Wolna wola a determinizm00:42:31 Teorie świadomości00:45:23 Kontrolowana halucynacja00:52:56 Korelaty neuronalne00:57:04 Prawa zwierząt i AI01:03:27 Testowanie świadomości01:06:23 Podsumowanie i pożegnanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki kwantowej i natury czasu. Czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość? Okazuje się, że teoria względności Einsteina otwiera drzwi do takiego podejścia, sugerując istnienie wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość istnieją jednocześnie. Oczywiście rodzi to kolejne pytania o to, jaki wpływ miałoby to na mechanikę kwantową i postrzeganie przez nas czasu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Jarosławem Dudą z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mój gość specjalizuje się w fizyce teoretycznej i fundamentalnych pytaniach o naturę naszej rzeczywistości. Rozmawiamy zarówno o symetrii czasu w równaniach fizyki, łamaniu nierówności Bella, jak i o tym, jak reguła Borna łączy się z maksymalizacją entropii. Zastanawiamy się też, czy da się wykorzystać te właściwości do stworzenia dwukierunkowych komputerów kwantowych oraz w jaki sposób eksperymenty z opóźnionym wyborem zmieniają nasze widzenie świata. Jako że tematy omawiane w odcinku bywają abstrakcyjne, pod poniższym linkiem znajdziecie prezentację przygotowaną przez dr. Dudę, która ułatwia zrozumienie poruszanych wątków:https://www.dropbox.com/scl/fi/yqbm9uwfc13u7twbxzsv2/entropy-time-arrow.pdf?rlkey=3aevcje1cindljff52a112vmu&dl=0----------Dr Jarosław Duda to informatyk i fizyk związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. Szerzej znany jest jako twórca metody kodowania ANS (Asymmetric Numeral Systems), czyli jednej z najlepszych i najpowszechniej stosowanych metod kompresji danych na całym świecie, wykorzystywanej przez największych gigantów technologicznych, takich jak Google, Meta, Microsoft czy Apple. Obecnie w swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką teoretyczną, w szczególności modelami z retrokauzalnością, termodynamiką, mechaniką kwantową oraz analizą symetrii czasowej. Bada również nowe, topologiczne modele cząstek elementarnych i poszukuje sposobów na praktyczne zastosowanie dwukierunkowej kontroli w informatyce kwantowej.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jaros%C5%82aw_Duda_(informatyk)Strona UJ: https://th.if.uj.edu.pl/~dudaj/----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:31 Czas i wszechświat blokowy00:04:47 Symetria w czasie i twierdzenie CPT00:06:36 Asymetria radiacji i entropia00:12:00 Reguła Borna i utrata informacji00:19:12 Nierówności Bella i nielokalność00:23:03 Retrokauzalność w eksperymentach00:31:00 Wpływ przyszłości a podróże w czasie00:35:22 Fale grawitacyjne i anomalia w LIGO00:40:35 Cykliczny wszechświat i wielki kolaps00:44:28 Kryzys w fizyce i nowe modele00:48:15 Dwukierunkowe komputery kwantowe---------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.-------Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób.Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy00:01:00 Czym jest determinizm społeczny00:02:38 Metafora surfera na fali00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze00:07:11 Jak język kształtuje myślenie00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności00:22:48 Problem wolnej woli00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja 00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej. Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja.-------Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba.Strona: https://whellwing.weebly.com/Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:54 Kosmiczna sieć01:26 Parsek i skale05:22 Struktura sieci06:18 Ruchy galaktyk08:21 Powstanie struktur09:42 Pierwotne fluktuacje12:54 Kosmiczna inflacja15:05 Rekombinacja17:16 Ciemna materia20:51 Reżim nieliniowy23:28 Piki akustyczne28:48 Rodzaje ciemnej materii32:50 Nowe modele materii35:10 Poszukiwania cząstek40:39 Kosmologia precyzyjna43:04 Limity superkomputerów45:59 Symulacje komputerowe58:40 Fizyka podsiatkowa01:03:59 Uczenie maszynowe01:06:36 Redukcja danych01:11:00 Ciemna energia01:13:00 Symulacje na GPU01:17:39 AI w nauce--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja. -------- Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych. Rozdziały:00:00 Wstęp01:03 Hype a rzeczywistość01:48 Algorytm Shora i kryptografia03:10 Problem dekoherencji04:34 Kubity fizyczne vs logiczne09:17 Bramki kwantowe12:47 Supremacja kwantowa15:22 Losowe obwody kwantowe21:05 Granice klasycznych komputerów25:17 Obliczenia hybrydowe27:18 Korekcja i mitygacja błędów31:01 Kwantowe uczenie maszynowe35:56 Algorytm HHL39:42 AI a komputery kwantowe41:20 Jak AI zmienia naukę47:20 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość.Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu.--------Rozdziały: 00:00:00 Wstęp00:01:20 Pszczeli superorganizm00:04:18 Komunikacja w ulu00:06:50 Pszczoły rebeliantki00:13:33 Ewolucja i eusocjalność00:20:43 Strategie przetrwania00:23:04 Różnorodność genetyczna00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja)00:30:14 Adaptacje klimatyczne00:33:21 Symbioza i epigenetyka00:35:41 Pszczoły miejskie00:38:09 Agresja obronna00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju)00:48:49 Nastroje roju00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka)00:58:48 Zakończenie Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska? Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji.-------Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne. Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/-------Rozdziały: Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI.  Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy.--------prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową.Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne.-------Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosekhttps://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/-------Rozdziały: Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:05 Czym jest grzybnia00:03:12 Budowa sieci i strzępki00:06:51 Zmiany ewolucyjne00:10:37 Komunikacja w grzybni00:16:10 Sygnały elektryczne00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem00:27:59 Wzrost strzępek00:31:16 Internet Lasu00:42:29 Krytyka Internetu Lasu00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami00:56:20 Inteligencja grzybów00:59:49 Ekologia behawioralna01:06:13 Zmysły chemiczne01:09:34 Reakcja na światło01:15:09 Zachowania emergentne--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa.--------Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką.Strona: https://hohol.pl/The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/-------00:00:00 Wstęp00:01:28 Wymyślana czy odkrywana?00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie00:23:16 Recykling neuronalny00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków00:34:49 Sztuczna inteligencja00:40:38 Efekt dystansu numerycznego00:48:28 AI i dowody komputerowe00:53:50 Biologia lęku przed matematyką00:57:58 Blokada pamięci roboczej01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką?01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem?01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego01:16:38 Podsumowanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli.-------Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość.-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Losowość w fizyce klasycznej02:21 Chaos deterministyczny04:44 Obliczalność w praktyce i teorii10:22 Losowość w mechanice kwantowej16:25 Problem pomiaru20:08 Twierdzenie Bella31:42 Niezależność pomiarowa42:41 Czy redukcjonizm ma sens?49:07 Wolna wola i modele w fizyce-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Julian Sienkiewicz - fizyk z Politechniki Warszawskiej, badacz układów złożonych oraz dynamiki społecznej. Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że rządzą nami wpływy, których do końca nie rozumiemy. Mam tu na myśli algorytmy mediów społecznościowych, presję grupy, nasze niewidoczne powiązania sieciowe, czy wreszcie szersze normy kulturowe i prawo. Pojawia się tutaj pytanie: jak te siły działają na całe społeczności i czy mamy dobre narzędzia, żeby to trafnie opisywać?Okazuje się, że jednym z podejść może być zastosowanie metod znanych z fizyki. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Julianem Sienkiewiczem, fizykiem z Politechniki Warszawskiej, zajmującym się modelowaniem społeczeństw i opinii oraz sieciami złożonymi. Rozmawiamy właśnie o zachowaniach społecznych i tym, jak możemy je opisywać, ale także o złożoności, emergencji oraz wpływie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji.--------prof. Julian Sienkiewicz to fizyk z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół układów złożonych, dynamiki opinii publicznej, teorii sieci oraz wykorzystania sztucznej inteligencji. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych badających zachowania systemów makroskopowych, w tym ewolucji opinii w społeczeństwie.Strona: https://jsienkiewicz.pl-------Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Jak bardzo można zredukować człowieka?06:46 Wpływ pojedynczych jednostek08:57 Chaos w modelach11:28 Przejścia fazowe14:51 Samoorganizacja19:47 Emergencja i przyczynowość odgórna25:59 Redukowalność obliczeniowa31:34 Wpływ mediów społecznościowych47:13 Wpływ sztucznej inteligencji-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

W tym odcinku moim gościem jest prof. Tomasz Bulik - astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Obraz czasoprzestrzeni wyłaniający się z ogólnej teorii względności jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w historii nauki. Okazało się, że o czasie i przestrzeni możemy myśleć jako o jednym bycie, który dodatkowo ulega odkształceniom. Jednak zrozumienie tego, czym jest czasoprzestrzeń, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe, jako że nadal nie potrafimy połączyć mechaniki kwantowej z teorią Einsteina. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Tomaszem Bulikiem, astrofizykiem oraz dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy właśnie o czasoprzestrzeni, falach grawitacyjnych, a także eksperymentach, które mogą pomóc w lepszym zrozumieniu jej natury.-------Prof. Tomasz Bulik to astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk oraz współzałożycielem centrum astrofizyki cząstek AstroCeNT. Brał bezpośredni udział w pierwszej, historycznej detekcji fal grawitacyjnych w ramach międzynarodowej współpracy badawczej wokół detektorów LIGO i VIRGO.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_BulikStrona OAUW: https://www.astrouw.edu.pl/~tb/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Ogólna teoria względności03:38 Czym jest czasoprzestrzeń?11:59 Rozszerzanie się wszechświata19:27 Modele kosmologiczne24:26 Fale grawitacyjne27:05 Układy podwójne30:56 Czym jest czas?41:11 Przyszłość fizyki--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Moim dzisiejszym gościem jest prof. Paweł Holas, lekarz psychiatra, profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny oraz uznany ekspert mindfulness. Pomimo, że wiemy coraz więcej o fizycznym działaniu naszego mózgu, wciąż nie potrafimy odpowiedzieć na absolutnie fundamentalne pytanie: dlaczego z tej plątaniny neuronów w ogóle wyłania się jakiekolwiek świadome doświadczenie? To natomiast rodzi kolejny problem: czy umysł można badać tylko od zewnątrz, czy także od środka? A jeśli tak, to jakie wnioski można wyciągnąć na temat jego natury? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym z naukowego punktu widzenia jest (i czym nie jest) medytacja i mindfulness, poczuciu "ja",  terapii poznawczo-behawioralnej a także psychodelikach.  Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Błędy w myśleniu o mindfulness06:00 Utożsamienie z myślami21:36 Rola nauczyciela28:03 Iluzja poczucia "ja"42:36 Terapia poznawczo-behawioralna51:53 Psychodeliki

W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka?Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana.--------Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego.Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_KielakOxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:37 Obliczanie a zrozumienie05:22 AI w matematyce14:11 Teoria grup27:26 Topologia a grupy33:38 Symetrie36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów39:39 Emergencja w matematyce45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?

W tym odcinku moim gościem jest prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk i neurobiolog z Instytutu Nenckiego. Myślę, że żyjemy w czasach, w których wszystko staje się danymi, a naukę zdominował paradygmat przetwarzania informacji. Nie inaczej jest z najbardziej skomplikowanym znanym nam narządem we Wszechświecie, czyli ludzkim mózgiem. Próby jego modelowania rodzą jednak fascynujące pytanie: czy nasz umysł to po prostu bardzo złożony algorytm? Z profesorem Wójcikiem rozmawiamy o obliczeniowym podejściu do zrozumienia ludzkiego układu nerwowego, zjawisku emergencji, a także o tym, czego uczy nas sztuczna inteligencja. Na co dzień profesor łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc cyfrowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych. ------- Prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk oraz neurobiolog. Na co dzień kieruje Pracownią Neuroinformatyki w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. W swojej pracy badawczej łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc obliczeniowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Daniel_W%C3%B3jcikInstytut Nenckiego: https://nencki.edu.pl/pl/people/wojcik-daniel/ ------- Rozdziały:00:00 Wstęp00:40 Obliczeniowe podejście01:34 Czym jest informacja?03:13 Co robi mózg?13:02 Problem odwrotny19:30 Jak testować modele?29:46 Korelacja a przyczynowość31:42 Emergencja i synchronizacja47:12 Sztuczna inteligencja i przyszłość

Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk.---------W TYM ODCINKU ZGŁĘBIAMY NASTĘPUJĄCE TEMATY: - Czym dokładnie jest gwiazda neutronowa i dlaczego materia w jej wnętrzu łamie nasze wyobrażenia o fizyce? - Gdzie leży ostateczna granica grawitacji pomiędzy zapadnięciem się gwiazdy a powstaniem czarnej dziury? - W jaki sposób sieci neuronowe i sztuczna inteligencja pomagają naukowcom modelować zderzenia najcięższych obiektów we Wszechświecie?----------Prof. Michał Bejger to astrofizyk i badacz związany z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) w Warszawie. Jego praca naukowa skupia się na badaniu ekstremalnie gęstej materii we wnętrzach gwiazd neutronowych oraz na astrofizyce fal grawitacyjnych. Jest wieloletnim członkiem międzynarodowego zespołu badawczego Virgo (ściśle współpracującego z amerykańskim LIGO), który nasłuchuje zaburzeń czasoprzestrzeni z najdalszych zakątków kosmosu. W swoich badaniach z sukcesami łączy klasyczną astrofizykę z najnowszymi metodami analizy danych, wykorzystując do tego uczenie maszynowe i algorytmy sztucznej inteligencji.Strona CAMK: https://www.camk.edu.pl/pl/staff/bejger/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:37 Czym są gwiazdy neutronowe?00:07:21 Z czego zbudowane są gwiazdy neutronowe?00:17:05 Hipotezy i modele00:25:54 Czarne dziury00:37:19 Fale grawitacyjne00:45:10 Sztuczna inteligencja w badaniach01:03:36 Przyszłość badań-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Świadomość stanowi jedną z najbardziej fascynujących ale wciąż nierozwiązanych zagadek, z jakimi przyszło nam się mierzyć. Jednak to, że współczesna nauka nie potrafi jeszcze ostatecznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego świadomość w ogóle się pojawia, nie oznacza, że nie możemy badać jej mechanizmów. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Binderem zarówno o trudnym problemie świadomości, jak i o neuronalnych korelatach, badaniach nad pacjentami w śpiączce, psychodelikach, czasowej strukturze naszych doświadczeń oraz wiodących hipotezach.--------Marek Binder jest profesorem w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz kluczowym członkiem zespołu badawczego C-Lab. Jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu neuronalnych korelatów świadomości, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad pacjentami z zaburzeniami świadomości (np. w stanie wegetatywnym) oraz analizie czasowej struktury percepcji. Udziela się także jako popularyzator nauki.Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/marek-binder-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Czym jest świadomość i trudny problem05:34 Neuronalne korelaty świadomości10:07 Świadomość w śpiączce22:31 Kiedy znika świadomość?25:13 Świadomość u zwierząt28:47 Czy świadomość potrzebuje "ja"?31:24 Psychodeliki i problem języka36:23 Struktura czasowa świadomości43:05 Dyskretna a ciągła świadomość44:43 Epifenomen i wolna wola47:45 Przyszłość badań i panpsychizm-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Sztuczna inteligencja to potencjalnie najbardziej rewolucyjna technologia, z jaką przyszło nam się mierzyć, a jej konsekwencje są właściwie niemożliwe do przewidzenia. To oczywiście sprawia, że jej zrozumienie staje się niezwykle istotne społecznie. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Sankowskim nie tylko o samej technologii i najczęstszych nieporozumieniach, ale także o jej wpływie na gospodarkę, naukę, dalszym rozwoju i roli, jaką w tym wszystkim może odegrać Polska.--------Piotr Sankowski jest profesorem na Uniwersytecie Warszawskim oraz dyrektorem Instytutu IDEAS, gdzie odpowiada za strategiczny rozwój polskiej sztucznej inteligencji. Jest ekspertem w dziedzinie algorytmiki, który  zdobył aż cztery prestiżowe europejskie granty ERC. Jego wiedzę i kompetencje doceniono niedawno także na arenie globalnej, powołując go do panelu doradczego ONZ ds. sztucznej inteligencji.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Sankowski--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Największe nieporozumienie AI02:58 Rozumienie systemów AI13:07 Wpływ AI na gospodarkę19:51 Ryzyka i bezpieczeństwo25:54 Międzynarodowa współpraca?28:28 Wpływ Polski34:34 Zagrożenia i szanse42:24 Wpływ na naukę--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że wszyscy wiemy, czym jest kryształ w przestrzeni. To regularna struktura, w której atomy układają się w powtarzalne wzory. Ale czy materia może krystalizować w czasie? I co to by w ogóle znaczyło?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Krzysztofem Sachą właśnie o kryształach czasowych, czyli nowym stanie materii, który krystalizuje w wymiarze czasowym, a nie przestrzennym.Rozmawiamy zarówno o samym zjawisku, jak i o jego zastosowaniach w technologii. Okazuje się, że takie kryształy można wykorzystać nie tylko do odtworzenia fizyki ciała stałego, właśnie w wymiarze czasowym, ale także potencjalnie użyć w komputerach kwantowych.---------Krzysztof Sacha jest profesorem fizyki w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego.Jako jeden z pionierów badań nad kryształami czasowymi na świecie, zaproponował koncepcję ich realizacji w układach okresowo napędzanych, otwierając drogę do eksperymentów. Jest autorem pierwszej monografii naukowej poświęconej w całości temu zagadnieniu oraz licznych prac w tej tematyce.Profil UJ: https://chaos.if.uj.edu.pl/~sacha/----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:16 Czym są kryształy czasowe?13:58 Energia w kryształach czasowych18:17 Spontaniczne łamanie symetrii29:46 Stabilność kryształów czasowych32:25 Jak duże mogą być kryształy czasowe?35:47 Timetronics41:37 Fizyka ciała stałego w wymiarze czasowym54:15 Komputery kwantowe58:28 Przyczyny samoorganizacji---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Pytanie o to, czy życie mogło powstać nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach, jest jednym z najciekawszych wyzwań naukowych. Żeby mu sprostać, musimy pokonać nie tylko bariery technologiczne, ale także zrozumieć, jakie procesy w ogóle możemy nazywać życiem i jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogło się ono utrzymać.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Januszem Pętkowskim właśnie o tym, czym jest życie i dlaczego chmury Wenus mogą być potencjalnym miejscem poszukiwań w Układzie Słonecznym. Rozmawiamy zarówno o procesach charakterystycznych dla życia na Ziemi, jak i o tym, jak mogłyby one wyglądać w warunkach innych niż ziemskie. Poruszamy temat fosfiny, która na Ziemi występuje tylko jako produkt uboczny metabolizmu organizmów żywych lub w produkcji przemysłowej, a której sygnał został wykryty na Wenus. Mówimy także o misjach kosmicznych, które mogą pozwolić na dokonanie dokładniejszych obserwacji.--------Dr Janusz Pętkowski jest astrobiologiem związanym z Politechniką Wrocławską oraz MIT, a jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu śladów życia pozaziemskiego. Obecnie pełni także   funkcję zastępcy kierownika naukowego w projekcie Morning Star Missions, czyli inicjatywie realizującej prywatne misje kosmiczne, których celem jest badanie atmosfery Wenus w poszukiwaniu życia. Jest także autorem licznych prac naukowych, w tym współautorem słynnego artykułu o fosfinie na Wenus.Strona: https://www.januszpetkowski.com/Morning Star Missions: https://www.morningstarmissions.space/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:34 Czym jest życie?00:06:45 Życie a informacja00:17:26 Czego potrzebujemy do powstania życia?00:22:09 Czy woda jest konieczna?00:26:04 Procesy życiowe na innych planetach00:33:15 Życie na Wenus? (Fosfina, ciecze jonowe)00:51:03 Sygnatura cieczy jonowych00:55:50 Alternatywna biochemia01:08:23 Misje kosmiczne

Sztuczna inteligencja to niewątpliwie jedna z najistotniejszych i potencjalnie najbardziej rewolucyjnych technologii, z jaką przyszło nam się mierzyć. A jej skutki społeczne i ekonomiczne są właściwie niemożliwe do przewidzenia. Jednak oprócz wpływu, jaki będzie miała na społeczeństwo, pojawiają się także pytania o to, co te systemy mówią nam na temat samej natury inteligencji. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Włodzisławem Duchem właśnie o tym, czym jest inteligencja i czy możemy mówić o niej w przypadku sztucznych systemów. Rozmawiamy także o tym, jak możemy opisywać te systemy i czy ma sens mówić o ich świadomości.--------Włodzisław Duch jest profesorem nauk fizycznych specjalizującym się w sztucznej inteligencji, uczeniu maszynowym, a także w neuroinformatyce i kognitywistyce. Od lat związany jest z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie kieruje Laboratorium Neurokognitywnym. Był prezydentem Europejskiego Stowarzyszenia Sieci Neuronowych (ENNS), a także członkiem wielu innych międzynarodowych akademii i towarzystw naukowych. Jako jeden z nielicznych Polaków został wyróżniony tytułem Fellow of the International Neural Network Society. Jest także autorem licznych prac i publikacji.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzis%C5%82aw_DuchStrona: https://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:39 Czy inteligencja to tylko obliczenia?00:07:25 Złożoność komórek a AI00:12:13 Droga do AGI00:16:50 Problem Alignmentu00:18:40 Zrozumienie działania AI00:32:36 Język do opisu systemów AI00:42:58 Obca inteligencja00:49:50 Czy AI ma umysł?00:59:02 Świadomość w sztucznych systemach01:17:11 Najciekawsze kierunki rozwoju--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/Muzyka w podcaście: @soundsofdeafkoel ​

Często można usłyszeć, że entropia całego Wszechświata nieuchronnie rośnie. Jednak czy możemy stosować to pojęcie do całego Kosmosu i uznać, że dąży on do nieporządku? Sama entropia rodzi także wiele pytań o to, skąd w ogóle wzięła się niska entropia i jak to wszystko łączy się z energią czy informacją. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Robertem Hołystem właśnie na temat entropii, informacji, energii, a także emergencji.---------Robert Hołyst jest fizykiem i profesorem w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Jego prace skupiają się na termodynamice, fizyce statystycznej oraz reakcjach biochemicznych zachodzących w żywych komórkach. Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, które ukazały się w najbardziej prestiżowych czasopismach, a także jednym z najczęściej cytowanych polskich naukowców.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Ho%C5%82ystIn--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:07 Czym jest entropia?09:17 Energia a entropia20:12 Czym jest informacja?26:44 Złożoność i emergencja37:56 Chaos i nieliniowość42:19 Rola obserwatora48:53 Przyszłe badania--------- Przypis: “Taniec” wskazujący lokalizację pokarmu to domena pszczół. Mrówki komunikują się głównie chemicznie, tworząc ścieżki zapachowe (feromony).

Ludzie od tysięcy lat zastanawiają się, czym jest racjonalność i co to znaczy być racjonalnym. Myślę, że to pytanie wraca w dzisiejszych czasach ze szczególną siłą, zwłaszcza że jesteśmy pod ogromnym wpływem mediów społecznościowych, rosnącej polaryzacji, baniek informacyjnych, a także coraz większego udziału sztucznej inteligencji w całym krajobrazie informacyjnym. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bartoszem Brożkiem właśnie o racjonalności, filozofii nauki, sztucznej inteligencji, a nawet o wolnej woli.---------Prof. Bartosz Brożek jest kognitywistą, filozofem, prawnikiem, a także prorektorem na Uniwersytecie Jagiellońskim. Związany jest również z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, którego przez wiele lat był dyrektorem. Jest autorem licznych książek z zakresu kognitywistyki, filozofii,   prawa, a także udziela się jako popularyzator nauki.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bartosz_Bro%C5%BCekProfil UJ: https://www.uj.edu.pl/struktura/wladze/prorektorzy/prorektor-rozwoj----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:09 Czym jest racjonalność?11:31 Nauka a niepewność informacji20:37 Dyskomfort niewiedzy a racjonalność29:58 Czy AI może być racjonalne?39:41 Czy ludzie mają intencje?44:00 Wolna wola

Mechanika kwantowa i oparte na niej teorie, takie jak Model Standardowy, to obecnie najlepszy opis rzeczywistości, jaki mamy. Jednak okazuje się, że aby ten model dawał prawidłowe przewidywania, pojawiają się w nim tak zwane stałe fundamentalne. Czyli liczby, których nie da się w żaden sposób wyprowadzić z teorii, a trzeba je po prostu zmierzyć. Rodzi to oczywiście całą gamę pytań. Od takich, czy da się znaleźć inny model, z którego wynikałyby te wartości, czy te stałe zmieniają się w czasie, a także jak dokładnie potrafimy je zmierzyć. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Wcisło właśnie o stałych fundamentalnych, pomiarach w fizyce i eksperymentach, które mogą przetrzeć szlak do “nowej fizyki”.---------Piotr Wcisło jest profesorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz badaczem w Krajowym Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej. Na co dzień zajmuje się ultraprecyzyjnymi pomiarami, które pozwalają testować fundamenty naszej wiedzy o wszechświecie. Jest laureatem wielu nagród za rozwój fizyki eksperymentalnej i kieruje prestiżowymi projektami badawczymi, w tym grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Aktywnie działa także na rzecz popularyzacji fizyki.Link: https://piotrwcislogroup.umk.pl/-------Rozdziały:00:00 Wstęp i zapowiedź gościa01:30 Problem pomiaru w mechanice kwantowej14:03 Czym są stałe fundamentalne?19:36 Stałe wymiarowe vs bezwymiarowe21:39 Czy stałe fundamentalne da się wyprowadzić?25:45 Czy stałe zmieniają się w czasie?31:32 Nowe eksperymenty47:31 Czy fizyka jest w kryzysie?

Wszyscy śpimy. Jednak okazuje się, że sen wciąż pozostaje dużą zagadką naukową. Pojawia się tutaj mnóstwo pytań: dlaczego w ogóle potrzebujemy snu? Czy marzenia senne mają jakąś funkcję? Co zmienia się w pracy mózgu, kiedy śpimy, i jak to wszystko łączy się z pamięcią, uczeniem się, zdrowiem, czy nawet świadomością?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Małgorzatą Hołdą właśnie na temat wielu aspektów śnienia. Tego, jak wyglądają badania, jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć oraz gdzie nie znamy jeszcze odpowiedzi i jakie są możliwe hipotezy. ----------Dr Małgorzata Hołda jest opiekunką Pracowni Psychologii Snu oraz adiunktem w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe obejmują psychologię snu i śnienia, a także wpływ snu na procesy poznawcze.  Jest również popularyzatorką nauki.Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/malgorzata-holda----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:11 Czym jest sen?00:04:13 Fazy snu00:09:32 Krótkie przebudzenia00:10:22 Praca mózgu podczas snu00:17:32 Marzenia senne00:26:13 Po co śnimy?00:36:26 Świadome sny00:41:18 Ewolucja snu00:46:52 Wpływ na pamięć i uczenie00:50:33 Wpływ na zdrowie00:58:58 Przyszłość badań i wpływ społeczny

Mechanika kwantowa jest naprawdę dziwna. Sam Richard Feynman miał powiedzieć, że „jeśli myślisz, że rozumiesz mechanikę kwantową, to znaczy, że jej nie rozumiesz”. Jednym z najbardziej nieintuicyjnych zjawisk w tej teorii jest tzw. splątanie kwantowe, to właśnie je Einstein nazwał „upiornym oddziaływaniem na odległość”. Okazuje się jednak, że problemów jest znacznie więcej i żeby w pełni docenić, jak bardzo nieintuicyjne może być myślenie o rzeczywistości, potrzebujemy takich pojęć jak realizm, nielokalność czy niezależność pomiarowa.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność rozmawiać z prof. Janem Chwedeńczukiem właśnie o splątaniu kwantowym, nierówności Bella,, problemie pomiaru, a także o wielu innych aspektach mechaniki kwantowej.----------prof. Jan Chwedeńczuk jest fizykiem pracującym na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się podstawami mechaniki kwantowej, splątaniem, nierównościami Bella, nielokalnością oraz metrologią kwantową i zjawiskami w gazach kwantowych. Jest także wykładowcą akademickim i popularyzatorem nauki.---------Rozdziały:00:00 Wstęp01:23 Czym jest splątanie kwantowe?09:46 Rys historyczny i nierówność Bella17:35 Zmienne ukryte22:35 Nielokalność29:21 Niezależność pomiarowa32:17 Superdeterminism34:51 Problem falsyfikowalności38:13 Podstawy mechaniki kwantowej45:14 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej49:22 Determinizm i indeterminizm52:29 Ciekawe kierunki badań-------- Jeżeli chcesz wesprzeć podcast można to zrobić na platformie Patronite. Zostań Patronem: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane---------

Myślę, że ludzi od zawsze fascynowało, z czego jesteśmy zbudowani. Dziś większość z nas wie, że podstawowym budulcem naszego organizmu są komórki. Okazuje się jednak, że komórki są niesamowicie złożone, a zrozumienie procesu, w którym z jednej komórki powstaje cały ludzki organizm, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Martą Miączyńską, właśnie o biologii komórki, o tym, jak zmienia się nasze rozumienie procesów w niej zachodzących, a także o rozwoju organizmów, nowotworach i o tym, czy komórki możemy nazywać „inteligentnymi”.--------Prof. Marta Miączyńska jest dyrektorką Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, gdzie od 2005 roku kieruje Laboratorium Biologii Komórki. Jej zainteresowania naukowe obejmują endocytozę i „logistykę” wewnątrzkomórkową, czyli to, jak transport wewnątrz komórki integruje się z innymi procesami, m.in. sygnalizacją i regulacją ekspresji genów. Jest laureatką wielu nagród za osiągnięcia naukowe. Pełni też funkcje międzynarodowe: jest wiceprzewodniczącą Rady EMBO oraz współprzewodniczy europejskiej sieci instytutów badawczych EU-LIFE. Udziela się także jako popularyzatorka nauki. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Mi%C4%85czy%C5%84skaIIMCB: https://www.iimcb.gov.pl/pl/instytut/dyrekcja/30-marta-miaczynska--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:25 Komórka jako system02:46 Przetwarzanie informacji w komórce04:17 Jak komórka podejmuje decyzje?09:51 Mechanizmy komunikacji komórek13:25 Centralny dogmat biologii17:37 Mechanizmy naprawy w komórce21:35 Jak badamy złożoność komórki?27:33 Jak z komórki powstaje organizm?36:37 Nowotwory44:58 Czy komórki są „inteligentne”?--------

Czarne dziury to niewątpliwie jedne z najbardziej tajemniczych i fascynujących obiektów w naszym Wszechświecie. Okazuje się, że nie tylko istnieją, w co początkowo wątpił nawet Einstein, ale odgrywają kluczową rolę w formowaniu się galaktyk i wpływają na ich losy. Dziś wiemy już z dużą pewnością, że czarne dziury istnieją, a w 2019 roku udało się uzyskać pierwszy obraz jednej z nich. Jednak mimo rosnącej wiedzy wciąż pozostają jedną z największych zagadek kosmosu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Maciejem Wielgusem zarówno o teoretycznych próbach zrozumienia czarnych dziur, jak i o eksperymentach, które pomagają weryfikować różne hipotezy.--------dr Maciej Wielgus jest astronomem zajmującym się fizyką czarnych dziur, zwłaszcza obserwacjami w paśmie radiowym, akrecją i emisją dżetów. Pracował zarówno w Polsce jak i w czołowych ośrodkach na świecie, m.in. na Harvardzie oraz w Instytucie Maxa Plancka a obecnie w Instytucie Astrofizyki w Andaluzji. Jest także członkiem zespołu Event Horizon Telescope, gdzie odegrał istotną rolę w projekcie, który doprowadził do uzyskania pierwszego obrazu czarnej dziury. Poza tym aktywnie popularyzuje naukę.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Wielgus---------Rozdziały:0:00:00 Wstęp00:01:23 Czym są czarne dziury?00:04:54 Horyzont zdarzeń00:10:53 Przesunięcie ku czerwieni00:12:34 Osobliwość00:14:14 Paradoks informacyjny i promieniowanie Hawkinga00:26:12 Wpływ czarnych dziur na galaktyki (akrecja i dżety)00:43:18 Pierwotne czarne dziury00:47:56 Przyszłość badań00:56:48 Jak przetwarzane są dane01:05:30 Uzyskanie obrazu czarnej dziury---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Sztuczna inteligencja to obecnie bardzo gorący temat i to z wielu różnych perspektyw. Jedną z nich jest psychologia obcowania z tymi systemami, bo okazuje się, że obserwujemy rosnącą liczbę ludzi, którzy nie tylko używają ich do pomocy w wykonywaniu zadań, ale angażują się w głębsze i bardziej intymne konwersacje. Pojawia się tutaj oczywiście pytanie: jaki to może mieć wpływ na naszą psychikę? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Konradem Majem zarówno o relacjach z systemami sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak może to wpłynąć na społeczeństwo, edukację czy problem „alignmentu”.---------Dr Konrad Maj jest psychologiem społecznym i kierownikiem Centrum HumanTech na Uniwersytecie SWPS, a także adiunktem w Zakładzie Sztucznej Inteligencji na Wydziale Projektowania w Warszawie. Zajmuje się społecznymi i psychologicznymi aspektami nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji oraz robotyki humanoidalnej. Jest autorem licznych publikacji naukowych, a także angażuje się w popularyzację wiedzy.SWPS: https://swps.pl/konrad-maj--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:16 Psychologia relacji z AI00:12:23 Bańki informacyjne i personalizacja kontaktu z AI00:20:10 Wpływ AI na funkcje poznawcze00:24:47 Asymetria relacji z AI00:31:34 Wpływ AI na społeczeństwo00:41:00 Wpływ AI na edukację00:48:26 Czy inteligencja ludzka będzie potrzebna?00:52:07 Problem alignmentu

Matematyka jest niewątpliwie jedną z najważniejszych dziedzin ludzkiej aktywności intelektualnej i myślę, że każdy zdaje sobie sprawę, jak niezbędna jest jej rola w fizyce. Pojawia się jednak pytanie: dlaczego w ogóle możemy używać matematyki w fizyce i jakie są związki między tymi dwiema dziedzinami nauki?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Tomaszem Millerem właśnie o matematyce,  jej relacjach z fizyką, a także o samej strukturze matematyki, emergencji, automatach komórkowych oraz o roli technologii w pracy współczesnego matematyka.---------Tomasz Miller jest doktorem i fizykiem matematycznym pracującym w Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naukowo zajmuje się strukturami geometrycznymi leżącymi na pograniczu ogólnej teorii względności i mechaniki kwantowej. Jest także nagradzanym popularyzatorem wiedzy.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_MillerCKBI: https://ckbi.uj.edu.pl/ludzie-centrum/tomasz-miller--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:06 Czy matematyka jest wymyślana?00:03:52 Struktura matematyki00:11:37 Matematyka a fizyka00:24:15 Emergencja00:32:53 Automaty komórkowe i boidy00:38:18 Emergencja w matematyce00:42:06 Czy możliwa jest teoria wszystkiego?00:47:54 Rola technologii01:03:39 Czy AI jest inteligentna?

Mindfulness i medytacja, choć coraz popularniejsze w dzisiejszym świecie, często kojarzą się z kimś siedzącym i właściwie nicnierobiącym. To jednak bardzo mylne wyobrażenie, bo taka praktyka wcale nie jest bezczynnością, potrafi realnie wpływać na nasz mózg, a także ujawnić coś co może nie być oczywiste na temat samej natury naszego świadomego doświadczenia. Tutaj jednak pojawiają się pytania: jak dokładnie wpływa na mózg? Co może w nas zmienić? I co właściwie ujawnia o naszym doświadczeniu?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Zuzanną Setkowicz-Janeczko właśnie o medytacji, jej wpływie na mózg, świadomości oraz o tym, dlaczego taka praktyka może pozytywnie oddziaływać nie tylko na nas samych, ale też na ludzi wokół.----------Zuzanna Setkowicz-Janeczko jest profesorem neurobiologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ponadto jest także certyfikowaną nauczycielką mindfulness oraz przewodniczącą rady i wykładowczynią w Polskim Instytucie Mindfulness. Prowadzi również kursy uważności i angażuje się w popularyzację nauki oraz medytacji.Studio Uważnego Rozwoju: https://studiouwaznegorozwoju.pl/Profil UJ: https://pnd-izibb.wb.uj.edu.pl/zespol/zuzanna-setkowicz-janeczko----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:18 Czym jest medytacja i mindfulness08:50 Jak medytacja wpływa na mózg17:23 Medytacja a depresja20:21 Medytacja współczucia22:08 Wpływ medytacji na społeczeństwo24:20 Rola akceptacji26:13 Poczucie „ja”31:20 Medytacja a ADHD32:04 Potencjalne negatywne skutki medytacji35:26 Mechanizmy uwagi39:02 Medytacja a świadomość42:44 Badania naukowe nad medytacją47:10 Trudne i nieprzyjemne doświadczenia50:22 Argumenty za medytacją

Otaczająca nas rzeczywistość jest skomplikowana, jednak dzięki nauce udało nam się przynajmniej częściowo poznać mechanizmy działania naszego Wszechświata. Okazuje się, że są one dużo dziwniejsze, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać, ale ujawniają pewną strukturę rządzoną prawami fizyki. Powstaje więc naturalne pytanie: co możemy powiedzieć o tej strukturze i jej ewolucji w czasie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Kusiem właśnie o różnych aspektach naszego rozumienia świata. Rozmawiamy o związkach matematyki z fizyką, emergencji, chaosie, zarówno klasycznym, jak i kwantowym, o informacji, mechanice kwantowej, determinizmie, a nawet zahaczamy o temat wolnej woli.--------Marek Kuś jest profesorem fizyki teoretycznej i wieloletnim pracownikiem Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, gdzie w latach 2003-2006 pełnił funkcję dyrektora. Jest także współtwórcą Krajowego Centrum Informatyki Kwantowej w Gdańsku. Jego zainteresowania naukowe obejmują podstawy mechaniki i informatyki kwantowej, chaos klasyczny i chaos kwantowy, a także filozofię nauki. Udziela się także jako popularyzator wiedzy. ----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp  00:01:28 Związek fizyki i matematyki  00:15:13 Emergencja  00:23:31 Chaos  00:31:31 Chaos kwantowy  00:38:32 Mechanika kwantowa i informacja  00:46:06 Problem pomiaru  00:56:07 Granice determinizmu  01:00:34 Wolna wola  01:07:11 Poznanie praw natury---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Niewątpliwie nasze zachowania są jednymi z najbardziej skomplikowanych, jakie możemy zaobserwować w naturze. Myślę tutaj zarówno o tych indywidualnych, jak i grupowych, które pozwoliły nam sięgnąć znacznie dalej niż mogłaby pojedyncza jednostka. Naturalnie nasuwa się pytanie, jakie procesy sprawiły, że nasz gatunek osiągnął ten niespotykany wcześniej poziom rozwoju i złożoności zachowań. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bogusławem Pawłowskim właśnie o tych mechanizmach, o selekcji ewolucyjnej, roli genów oraz o tym, jak badania nad historią naszego i innych gatunków mogą pomóc w lepszym zrozumieniu naszej natury.--------Bogusław Pawłowski jest antropologiem i profesorem nauk biologicznych, a także kierownikiem Zakładu Biologii Człowieka na Uniwersytecie Wrocławskim. Specjalizuje się w badaniach nad ewolucją człowieka i biologicznym podłożem zachowań, w tym nad doborem płciowym i biologią atrakcyjności, a jego prace były publikowane w prestiżowych czasopismach, takich jak np. Nature. Jest również aktywnym popularyzatorem nauki.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bogus%C5%82aw_Paw%C5%82owski--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:16 Co podlega ewolucji w zachowaniach?00:02:59 Rola genetyki00:03:59 Rodzaje selekcji00:09:22 Jak powstała współpraca?00:17:34 Stabilizacja współpracy00:27:03 Wpływ inteligencji00:30:51 Podział na „my i oni”00:38:03 Tworzenie narracji przez umysł00:39:27 Wpływ kultury00:48:00 Wpływ genetyki00:53:04 Geny i przypadek?00:59:35 Przyszłość badań01:03:05 Złożoność procesów ewolucyjnych---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że wszyscy dobrze, a czasami może nawet za dobrze, znamy uczucie strachu i lęku. Zaburzenia lękowe nie tylko stanowią bardzo duży problem społeczny, ale zwiększają także ryzyko depresji, która jest obecnie jedną z najpowszechniejszych i najpoważniejszych chorób. Dlatego pojawiają się tutaj dwa duże pytania. Po pierwsze: jakie mechanizmy neurobiologiczne odpowiadają za pojawianie się strachu czy stanów lękowych. Po drugie: jak ta wiedza może pomóc nam w leczeniu zaburzeń związanych właśnie z lękiem. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Eweliną Knapską zarówno o neurobiologii strachu i lęku, jak i o możliwych sposobach leczenia.---------prof. Ewelina Knapska jest kierowniczką Pracowni Neurobiologii Emocji w Instytucie Nenckiego. Wraz ze swoim zespołem zajmuje się badaniem mózgowych mechanizmów związanych z emocjami, w tym także badaniami nad strachem i lękiem. Jest również aktywną popularyzatorką wiedzy. W internecie można znaleźć zarówno podcasty, jak i wykłady, w których opowiada o neurobiologii emocji.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ewelina_KnapskaStrona: https://nencki.edu.pl/pl/people/knapska-ewelina/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:20 Czym różni się strach od lęku?03:20 Ciało migdałowate a strach06:29 Inne struktury mózgowe a strach09:59 Struktury związane z lękiem14:25 Subiektywne doświadczenie16:35 Źródła różnorodności odczuwania lęku17:48 Epigenetyka20:34 Kluczowe momenty neuroplastyczności24:17 Co wpływa bardziej: myśli czy ciało?28:10 Wpływ mikrobioty na lęk30:48 Możliwe terapie37:02 Jakie leki na lęk?38:25 Psychodeliki41:40 Gdzie występuje neuroplastyczność?--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Inteligencja to z jednej strony pojęcie bardzo trudne do zdefiniowania, ale z drugiej, większość z nas ma pewną intuicję, czym ona jest. Obecnie to temat szczególnie ważny ze względu na rozwój systemów, którym coraz trudniej odmówić właśnie inteligencji. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z neurobiologiem dr. Pawłem Boguszewskim, nie tylko o samej inteligencji i sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak neurobiologia może pomóc w zrozumieniu takich zjawisk jak świadomość czy koncepcja wolnej woli.--------Dr Paweł Boguszewski jest neurobiologiem i kierownikiem Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Nenckiego. Zajmuje się badaniem zachowań zwierząt w kontekście zarówno badań podstawowych, jak i aplikacyjnych. Jest również aktywnym popularyzatorem wiedzy. W internecie można znaleźć jego wykłady oraz rozmowy popularyzujące naukę.Strona: https://nencki.edu.pl/pl/people/boguszewski-pawel/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp  00:01:14 Czym jest inteligencja?  00:07:16 Układ nerwowy i jego ewolucja  00:14:37 Inteligencja człowieka  00:26:10 Mierzenie inteligencji (IQ i współczynnik G)  00:35:44 Sztuczna inteligencja a ludzka  00:45:06 Problem alignmentu  00:54:23 Świadomość  00:59:12 Wolna wola----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że efekt placebo to zjawisko niesamowicie fascynujące, bo pokazuje, jaką siłę oddziaływania może mieć nasza psychika. W końcu jak to możliwe, że samo przekonanie o tym, że np. bierzemy jakiś lek, może nam pomóc i wywołać realne zmiany w organizmie, pomimo że tak naprawdę nie przyjęliśmy żadnej aktywnej substancji. Pojawia się tu mnóstwo pytań, zarówno o to, jakie mechanizmy sprawiają, że efekt placebo w ogóle działa, ale także o jego zakres i to, czy możemy wykorzystać go w leczeniu. I tak np. jednym z ciekawszych zastosowań tego efektu może być pomoc w leczeniu bólu.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Przemysławem Bąblem o efekcie placebo i nocebo ale także o psychologii bólu.---------Przemysław Bąbel jest profesorem i prodziekanem ds. naukowych Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2020–2024 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Psychologii UJ. Jest także prezesem Polskiego Towarzystwa Psychologii Behawioralnej oraz członkiem wielu komitetów. Kieruje także Zespołem Badania Bólu. Specjalizuje się w badaniach nad mechanizmami placebo, pamięcią bólu i psychologicznymi czynnikami wpływającymi na jego percepcję. Jest także nagradzanym popularyzatorem nauki.Strona UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/przemyslaw-babel---------Rozdziały:0:00 Wstęp01:34 Czym jest placebo?05:32 Informacja i kontekst08:14 Oczekiwania i mechanizmy mózgowe11:39 Zakres działania placebo14:24 Badania nad placebo16:24 Placebo w leczeniu21:41 Czy wiedza o placebo wpływa na jego skuteczność?24:25 Czym jest nocebo?28:27 Powszechność placebo i nocebo29:30 Czym jest ból?30:51 Złożoność doświadczenia bólu32:29 Który mechanizm jest dominujący?33:46 Modulacja bólu35:29 Pamięć bólu39:41 Leczenie bólu43:46 Spersonalizowanie leczenia bólu--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Temat świadomości wydaje się być jednym z najdziwniejszych zagadnień. Z jednej strony odnosi się do najważniejszej cechy naszego istnienia. W końcu wszystko, czego możemy w ogóle w życiu doświadczyć, możemy przeżyć tylko będąc świadomi. Z drugiej strony — nie mamy obecnie dobrego wytłumaczenia, czym jest świadomość ani jak powstaje, a to sprawia, że naukowcy i filozofowie opracowali dziesiątki, jeśli nie setki różnych teorii. W dzisiejszym odcinku chciałbym pokazać, dlaczego problem świadomości jest tak trudny z naukowego punktu widzenia, a także jak ta trudność prowadzi do teorii, które mogą wydawać się wręcz całkowicie szalone. Myślę, że to także temat, który świetnie pokazuje, jak nasze intuicje potrafią kierować naszym myśleniem — ale też to, jak postawa, którą przyjmujemy wobec jeszcze niepoznanego, może zmieniać nasze rozumienie świata.----------Kilka linków do różnych materiałów:- Podcast z prof. Michałem Wierzchoniem:https://youtu.be/ffxJVw93rKA- Dokument o fundamentalnym podejściu do świadomości: https://www.amazon.com/Lights-Understanding-Consciousness-Understand-Universe/dp/B0DL6P87MH- Książka o inteligencji roślin : https://www.amazon.com/Light-Eaters-Unseen-Intelligence-Understanding/dp/0063073854- Notatki prof. Ducha o świadomości które pokazują złożoność zagadnienia:https://is.umk.pl/~duch/Wyklady/Kog/25-swiadomosc.htm-----------Rozdziały:00:00 Wstęp00:59 Czy warto myśleć o świadomości?05:20 Definicja i trudny problem świadomości07:14 Świadomość a przetwarzanie informacji10:56 Czy można sprawdzić, że dany system ma świadomość?14:37 Pochodzenie intuicji15:25 Świadomość jako coś fundamentalnego?18:50 Różne postawy wobec niepoznanego----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że każdy z nas chciałby wiedzieć, czy nasz wszechświat da się wytłumaczyć jedną spójną teorią. Fizykom już niejednokrotnie udało się dokonać tak zwanej unifikacji i połączyć pewne niezależne od siebie teorie w jedną. Jednak wciąż nieosiągalnym wyzwaniem pozostaje połączenie grawitacji z fizyką kwantową. I tutaj pojawia się teoria strun, która przez długi czas była jedną z najpoważniejszych kandydatek do osiągnięcia tego celu — jednak mierzy się ona również z kontrowersjami i własnymi problemami. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Sułkowskim właśnie o teorii strun, a także o związkach matematyki z fizyką.---------Piotr Sułkowski jest profesorem fizyki teoretycznej na Uniwersytecie Warszawskim, kierownikiem Katedry Kwantowej Fizyki Matematycznej, a także pracownikiem California Institute of Technology. Jego zainteresowania obejmują fizykę matematyczną, kwantową teorię pola oraz teorię strun. Jest także nagradzanym popularyzatorem nauki i twórcą portalu „Zapytaj Fizyka”.Strona: https://psulkows.fuw.edu.pl/Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Piotr_Su%C5%82kowski"Zapytaj Fizyka": https://zapytajfizyka.fuw.edu.pl/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:44 Czym jest teoria strun?07:41 Wymiary w teorii strun12:55 Teoria M15:59 Zasada holograficzna i kompaktyfikacja18:30 Supersymetria19:47 Testowalność22:48 Związek fizyki z matematyką25:23 Piękno matematyczne jako drogowskaz28:04 Teoria węzłów31:31 Wszechobecność matematyki33:36 Czy teoria strun może być teorią wszystkiego?37:24 Dane doświadczalne--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Świadomość stanowi jeden z największych otwartych problemów naukowych. Każdy z nas wie, jak to jest być świadomym, jako że to jedyny stan, w którym w ogóle mogą pojawiać się jakiekolwiek wewnętrzne doświadczenia. A jednak — z naukowego punktu widzenia — wciąż bardzo trudno odpowiedzieć na pytanie, jakie mechanizmy stoją za pojawieniem się świadomości i dlaczego w ogóle taki stan wsytępuje. Nie oznacza to jednak, że nie da się go badać — i właśnie o tym, co i jak możemy badać, a także na czym polega trudność prowadzenia badań nad świadomością, miałem przyjemność porozmawiać z prof. Michałem Wierzchoniem.---------Michał Wierzchoń jest profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, psychologiem, badaczem świadomości a także kierownikiem Centrum Badań Świadomości (C- Lab). Jest również dyrektorem Centrum Badań Mózgu UJ – interdyscyplinarnej jednostki, której celem jest lepsze zrozumienie działania mózgu, badanie procesów poznawczych, emocjonalnych,   świadomościowych, ale też rozwój nowych metod diagnostyki i terapii. Jest także popularyzatorem nauki.https://pl.wikipedia.org/wiki/Micha%C5%82_Wierzcho%C5%84C-lab: https://c-lab.pl/Centrum Badań Mózgu: https://cbm.uj.edu.pl/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:15 Czym jest świadomość? 00:05:22 Trudny i łatwy problem świadomości00:12:09 Medtody weryfikacji świadomego doświadczenia00:19:19 Eksperyment z rozdzieleniem półkul00:25:59 Badania i substytucja sensoryczna00:37:30 Świadmość a przewaga ewolucyjna 00:44:05 Granice świadomości00:52:28 Sztuczna inteligencja a świadomość01:01:18 Kierunki rozwoju badań (hierarchiczna teoria świadomości)----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że większość z nas spotkała się z określeniem „drugi mózg”, odnoszącym się do ogromnej liczby komórek nerwowych znajdujących się w jelitach. Okazuje się jednak, że komunikacja między jelitami a mózgiem jest znacznie bardziej złożona – angażuje nie tylko neurony, ale również m.in układ odpornościowy i mikrobiotę jelitową, a wszystko to ma realny wpływ na nasze samopoczucie, zdrowie psychiczne i funkcje poznawcze.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Anetą Brzezicką właśnie o mechanizmach działania osi jelito–mózg, roli mikrobioty, a także o badaniach dotyczących wpływu jelit na funkcje poznawcze i psychikę.----------Aneta Brzezicka pracuje na stanowisku profesora Uniwersytetu SWPS, gdzie jako psycholog bada mechanizmy neuroplastyczności oraz wpływ czynników środowiskowych na pamięć roboczą i funkcje poznawcze. Kieruje również Centrum Badań Neuropoznawczych, w którym prowadzi m.in. badania nad związkiem między mózgiem, mikrobiotą jelitową a procesami poznawczymi. Jest także autorką licznych publikacji naukowych w prestiżowych czasopismach oraz popularyzatorką wiedzy.Linki:SWPS: https://swps.pl/aneta-brzezickaZdjęcia neuronów:https://www.gregadunn.com/microetchings/brainbow-hippocampus/https://neuromorpho.org/---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp  00:01:22 Mechanizmy osi jelito–mózg (wyjaśnienie badań)  00:07:06 Rodzaje wpływu i badania na zwierzętach  00:14:48 Rodzaje komunikacji (układ nerwowy jelitowy)  00:21:22 Czym jest mikrobiota  00:28:16 Wpływ diety na mikrobiotę  00:33:05 Komunikacja mikrobioty z mózgiem  00:36:43 Jelita a funkcje poznawcze  00:47:04 Czy któryś mechanizm jest ważniejszy?  00:53:12 Wpływ mikrobioty na zachowanie  00:56:54 Dalsze kierunki badań  00:59:10 Choroba Alzheimera a mikrobiota  01:00:59 Interwencje dietetyczne  --------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Światło od zawsze fascynowało ludzi — myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę z tego, jak niezbędne jest do życia. Jednak odkrycia naukowe i badania nad światłem pokazały nam, że jego natura jest nie tylko dziwna — mam tu oczywiście na myśli kwantowe zachowania fotonów — ale także, że może ono mieć szerokie zastosowanie w technice, czy to w przesyle informacji, czy np. w obliczeniach kwantowych.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Maciejem Lewensteinem właśnie o świetle, komputerach kwantowych, attofizyce, a także o obecnym stanie fizyki jako takiej.----------Maciej Lewenstein jest profesorem fizyki, zajmującym się między innymi optyką kwantową, komputerami kwantowymi, ultrazimnymi gazami oraz attofizyką (czyli fizyką bardzo krótkich i szybkich impulsów). To szeroko cytowany badacz, którego prace publikowane były w najlepszych światowych czasopismach. Jest także laureatem wielu nagród i jednym z najczęściej cytowanych naukowców.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Lewenstein----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Czym jest światło?03:47 Splątanie kwantowe08:35 Komputery kwantowe15:55 Architektury komputerów kwantowych23:43 Fizyka attosekund33:54 Ogólny stan fizyki---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Zrozumienie działania ludzkiego mózgu wydaje się być jednym z najważniejszych, ale także najtrudniejszych wyzwań naukowych, przed jakimi stoimy. Trudność tego zadania wynika oczywiście z ogromnego skomplikowania tego narządu, ale łatwo zauważyć, że tylko dogłębne poznanie jego funkcjonowania może pozwolić nam leczyć ogromną liczbę problemów wynikających z jego nieprawidłowego działania — problemów, które ostatecznie wpływają nie tylko na jednostki, ale i całe społeczeństwa. Wydaje się, że jedną z najistotniejszych cech naszego mózgu jest jego zdolność do uczenia się i zapamiętywania, wynikająca z tzw. neuroplastyczności. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Leszkiem Kaczmarkiem właśnie o neuroplastyczności, molekularnych mechanizmach działania mózgu, a także o tym, jak wyglądają takie badania i w jaki sposób mogą one wpłynąć na nasze życie.---------Leszek Kaczmarek jest profesorem i kierownikiem Pracowni Neurobiologii w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego. Zajmuje się badaniem roli genów w procesach uczenia się, pamięci oraz plastyczności synaptycznej. Jego prace koncentrują się także na zaburzeniach neurologicznych, takich jak padaczka, autyzm, schizofrenia czy uzależnienia. Jest także autorem ponad 200 szeroko cytowanych publikacji naukowych.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Leszek_Kaczmarek----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:26 Umysł, Pamięć i biologia molekularna16:16 Synapsy i geny biorące udział w procesie uczenia24:41 Mechanizm uczenia w całym mózgu25:44 Uczenie a pamięć27:44 Jak prowadzi się badania35:14 Zastosowanie badań42:53 Neuroplastyczność a choroby umysłowe53:47 Emergencja i złożoność mózgu-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Trzeba przyznać, że żyjemy w ciekawych czasach.Z jednej strony jesteśmy świadkami niesamowitego rozwoju nowych technologii, w szczególności sztucznej inteligencji, a z drugiej — wydaje się, że te innowacje nieuchronnie tworzą nowe problemy społeczne.Do tego dochodzi rosnąca wiedza o naszym mózgu oraz intensywny rozwój interfejsów mózg–komputer — wszystko to sprawia, że coraz częściej pojawiają się pytania i spekulacje rodem z filmów czy książek science fiction. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o tych spekulacjach: o sztucznej inteligencji, ludzkim mózgu, interfejsach mózg–komputer, a także o wpływie nowych technologii na społeczeństwo — z prof. Piotrem Durką.----------Piotr Durka jest profesorem na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie jego praca przyczyniła się do powstania pierwszych polskich interfejsów mózg–komputer.Jest również współtwórcą pierwszych na świecie pełnych studiów z zakresu neuroinformatyki oraz prowadzi badania nad zaburzeniami świadomości (m.in. we współpracy z Kliniką „Budzik”).To także aktywny popularyzator wiedzy — w internecie można znaleźć jego wykłady, rozmowy w podcastach i debaty.Strona: https://www.fuw.edu.pl/~durka/Omawiany artykuł: https://www.ptf.net.pl/index.php/PF76...----------W dzisiejszym odcinku rozmawiamy m.in. o: sztucznej inteligencji, podobieństwach między SI a ludzkim mózgiem, interfejsach mózg–komputer, zagrożeniach związanych z rozwojem SI, tym, czy w dobie zalewu informacji da się jeszcze wyodrębnić prawdę, kryzysie reprodukcji w nauce, i wielu innych tematach.----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp i zapowiedź gościa00:01:42 Sztuczna inteligencja00:09:34 Ograniczenia AI00:13:32 Różnice między AI a mózgiem00:19:11 Obecne badania nad mózgiem00:24:06 Interfejsy mózg-komputer00:35:51 Obustronna komunikacja00:39:21 Czytanie myśli?00:52:47 Zagrożenia AI00:59:39 Problem weryfikacji prawdy01:12:22 Problem reprodukcji w nauce

Termin sztuczna inteligencja nie ma jeszcze nawet 70 lat za to ma już za sobą dość burzliwą historię. Jest to historia nadziei i zawodów, udanych i nieudanych prób, ale także ciągłego rozwoju, który ostatecznie doprowadził do stworzenia algorytmów i systemów, którym coraz trudniej odmówić określenia inteligentne.  W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o historii sztucznej inteligencji z prof. Ryszardem Tadeusiewiczem.----------Ryszard Tadeusiewicz jest naukowcem od lat związanym z AGH w Krakowie, której był trzykrotnym rektorem. Specjalizuje się w sieciach neuronowych a także od lat popularyzuje naukę. Jest autorem licznych książek i artykułów na temat sztucznej inteligencji, laureatem nagród i odznaczeń oraz członkiem wielu organizacji naukowych.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ryszard_Tadeusiewicz----------W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o początkach współcześnie rozumianej sztucznej inteligencji, Teście Turinga, pierwszych systemach, perceptronie, tzw. zimie sztucznej inteligencji, algorytmie propagacji wstecznej, różnych architekturach sieci neuronowych, a także o współczesnym stanie i przyszłości tej dziedziny nauki.----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:21 Początek AI i Test Turinga00:04:33 Pierwsze systemy AI00:07:49 General Problem Solver i Zima AI00:09:36 Perceptron00:25:13 Krytyka Perceptronu i Algorytm Wstecznej Propagacji00:32:02 Problemy z Algorytmem Wstecznej Propagacji Błędów00:36:25 Emergencja00:40:25 Uczenie nienadzorowane (sieci Hopfielda)00:47:16 Łączenie różnych architektur00:48:38 Dalszy rozwój00:53:30 Droga do AGI?00:57:24 Wyzwania----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Temat sztucznej inteligencji jest obecnie jednym z najgorętszych zagadnień. Myślę, że każdy, kto śledzi rozwój tej technologii, zna uczucie jednoczesnej ekscytacji tym, co udało się dotychczas osiągnąć, połączonej z nutką strachu przed konsekwencjami i potencjalnymi zagrożeniami.Z jednej strony możemy upatrywać w tej technologii rozwiązania wielu ludzkich problemów, ale z drugiej strony coraz bardziej realne stają się zagrożenia wynikające z jej szerokiego zastosowania. Dodatkowo pojawiają się pytania natury filozoficznej – czy te systemy są faktycznie inteligentne, a także czy mogą posiadać świadomość.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać zarówno o zagrożeniach, jak i o bardziej filozoficznych aspektach współczesnych algorytmów uczenia maszynowego z prof. Tomaszem Trzcińskim.----------Tomasz Trzciński jest specjalistą w dziedzinie uczenia maszynowego oraz profesorem na Politechnice Warszawskiej, gdzie kieruje zespołem zajmującym się widzeniem maszynowym CVLab. Oprócz działalności akademickiej posiada także bogate doświadczenie badawcze i przemysłowe, zdobyte podczas wielu staży, m.in. na Uniwersytecie Stanforda, a także pracy w Google, Qualcomm i Telefónice. Obecnie pełni również funkcję głównego naukowca (Chief Scientist) i jest współwłaścicielem firmy Tooploox, zajmującej się wdrażaniem sztucznej inteligencji w biznesie.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_Trzci%C5%84skiStrona: https://cvlab.ii.pw.edu.pl/ttrzcins/index-pl.html----------W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o zagrożeniach i ograniczeniach obecnych systemów sztucznej inteligencji, problemie danych, a także perspektywach oraz wyścigu do stworzenia ogólnej sztucznej inteligencji. Poruszamy również kwestię alignmentu, zmian społecznych związanych z rozwojem algorytmów uczenia maszynowego, a także temat tego, czy te systemy mogą być świadome i jak może wyglądać ich dalszy rozwój.----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:48 Spektrum zagrożeń00:03:55 Kontrola przy braku zrozumienia00:06:30 Ograniczenia modeli AI00:09:50 Problem danych00:11:51 Rozumienie świata przez modele00:15:53 Możliwość osiągnięcia AGI00:22:42 Modele reasoningowe (rozumujące)00:23:44 Problem alignmentu (dopasowania wartości)00:29:19 Kontrola superinteligencji i AGI00:31:29 Udział AI w codziennym życiu00:34:11 Edukacja w dobie AI00:39:51 Dlaczego modele nie mówią "nie wiem"?00:48:09 Świadomość modeli AI00:59:20 Przetwarzanie informacji a społeczeństwo01:02:45 Obiecujące kierunki rozwoju----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Czy demokracja lub ogólnie wybór społeczny może być bardziej sprawiedliwy? Myślę, że wielu z nas nie zastanawia się nad tym i wychodzi z założenia, że po prostu idziemy głosować, głosy są liczone, a na tej podstawie dokonywany jest wybór. Jednak pojawia się pytanie – jak dokładnie liczone są te głosy? Okazuje się, że można opracować metody uznawane za lepsze lub bardziej sprawiedliwe niż te, które są obecnie stosowane. Ale na czym polegają te metody i co to oznacza, że są lepsze i bardziej sprawiedliwe? O tym miałem przyjemność porozmawiać w tym odcinku podcastu z Piotrem Skowronem. Piotr Skowron to profesor Uniwersytetu Warszawskiego, specjalista w dziedzinie obliczeniowej teorii wyboru społecznego, szczególnie w zakresie wyborów komitetów i budżetów partycypacyjnych. Jest współautorem metody równych udziałów – proporcjonalnej metody wyborczej, która znalazła zastosowanie m.in. w Wieliczce, Świeciu, Aarau i Assen. Jest laureatem wielu nagród, w tym prestiżowej Social Choice and Welfare Prize oraz Nagrody Naukowej "Polityki". Jego badania łączą teorię gier, sprawiedliwy podział zasobów oraz algorytmy aproksymacyjne. Linki:Strona Piotra: https://duch.mimuw.edu.pl/~ps219737/Metoda równych udziałów: https://equalshares.net/pl/W tym odcinku podcastu rozmawiamy o obliczeniowej teorii wyboru społecznego, sprawiedliwości, metodzie równych udziałów, praktycznych zastosowaniach w wyborach, bezpieczeństwie alternatywnych metod wyboru i liczenia głosów, oporze społecznym przed zmianami i wielu innych zagadnieniach. Rozdziały: 00:00 Wstęp01:34 Obliczeniowa teoria wyboru społecznego04:31 Alternatywne metody wyborcze05:52 Problemy obecnego systemu07:39 Cele teorii wyboru społecznego09:11 Zastosowanie innych systemów wyborczych12:46 Dlaczego są lepsze i bardziej sprawiedliwe?15:40 Problemy z metodą używaną w Polsce17:07 Metoda równych udziałów i jej zastosowania31:32 Jak działa metoda równych udziałów34:15 Kwestia finansowania dużych inwestycji35:29 Wiedza wyborcy37:28 Satysfakcja wyborców38:34 Krytyka metody41:39 Opór przed innowacjami44:30 Koszty wprowadzenia i odpowiedzialność47:04 Świadomość społeczna alternatywnych metod48:39 Technologia demokracji51:37 Błędne decyzje wyborców53:23 Podsumowanie

Myślę, że do wartości i siły matematyki nikogo nie trzeba przekonywać. Każdy zdaje sobie sprawę, że ta dziedzina stanowi fundament współczesnej technologii, odkryć naukowych i jest nieodłączną częścią naszego zrozumienia świata. Jednak sądzę, że nie każdy może zdawać sobie sprawę, że mówiąc o matematyce, często mamy na myśli modele matematyczne – czyli to, jak za pomocą matematyki możemy opisywać różne zjawiska, czy to fizyczne, biologiczne, czy inżynieryjne. I właśnie o tym, co można powiedzieć o takich modelach matematycznych oraz jaki jest ich związek z naszym światem, miałem przyjemność porozmawiać z prof. Jackiem Banasiakiem.----------Jacek Banasiak jest profesorem matematyki w Instytucie Matematyki Politechniki Łódzkiej, a także kierownikiem katedry badawczej zajmującej się modelami matematycznymi na University of Pretoria. Jest autorem wielu monografii, wykładów i kursów, a także laureatem nagród, w tym nagrody za najlepszą pracę z matematyki stosowanej oraz za znaczące osiągnięcia naukowe. Jego badania koncentrują się na matematyce stosowanej, w szczególności na teorii półgrup, analizie asymptotycznej, biologii matematycznej oraz równaniach różniczkowych i różnicowych.O gościu odcinka: https://en.wikipedia.org/wiki/Jacek_Banasiakhttps://p.lodz.pl/nauka/najwybitniejsi-naukowcy-w-pl/prof-dr-hab-inz-jacek-banasiak----------W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym są modele matematyczne, jakie wyzwania wiążą się z modelowaniem, matematyce jako języku nauki, teorii chaosu, emergencji, o tym, czy możemy ufać modelom matematycznym, np. w kontekście epidemiologicznym, oraz wielu innych zagadnieniach.---------Rozdziały:00:00 Wstęp01:45 Czym się różni system od modelu?02:38 Tworzenie modeli03:48 Matematyka jako język05:40 Złożoność modeli - przykłady i kluczowe aspekty13:28 Granice modeli16:18 Modele nieliniowe20:22 Determinizm w fizyce21:56 Chaos w modelach26:18 Epidemiologia a chaos33:19 Emergencja w modelach40:44 Wiarygodność modeli matematycznych45:27 Czy matematyka jest odkrywana czy wymyślana?---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Temat zmian klimatu jest w naszych czasach dosyć kontrowersyjny, przede wszystkim dlatego, że mamy tu do czynienia nie tylko z kwestiami samej wiedzy naukowej o klimacie, ale także w ogromnej mierze z polityką i różnymi poglądami na to, co powinniśmy z tą wiedzą zrobić. Najczęściej to właśnie polityka wokół tego tematu — z wielu, w dużej mierze zrozumiałych względów — dzieli ludzi i sprawia, że trudno jest przyjąć jakąś w miarę racjonalną postawę. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Anitą Bokwą zarówno o naukowej wiedzy, jaką posiadamy na temat zmian klimatu, jak i o kwestiach społecznych związanych z tym zagadnieniem.----------Anita Bokwa od lat zajmuje się badaniami klimatu i pracuje na stanowisku profesora w Instytucie Geografii i Gospodarki Przestrzennej na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie, gdzie pełni również funkcję dyrektora tego instytutu.https://pl.wikipedia.org/wiki/Anita_Bokwa----------W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o obecnej wiedzy naukowej na temat klimatu, wiarygodności modeli klimatycznych, wpływie człowieka, ale także o polityce klimatycznej, gospodarczych aspektach oraz podejściu ludzi do tego zagadnienia i potencjalnych rozwiązaniach niektórych problemów społecznych. Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:25 Wiarygodność modeli klimatycznych00:13:44 Globalny wzrost temperatury00:15:51 Konsekwencje pogodowe zmiany klimatu00:23:47 Wpływ człowieka00:34:22 Stan wiedzy i możliwości badania klimatu00:38:44 Możliwość wystąpienia punktu krytycznego00:39:43 Zmiana klimatu a polityka00:43:07 Gdzie jesteśmy ze zmianami klimatu?00:47:06 Czy widzimy wpływ polityki klimatycznej?00:51:29 Wpływ zanieczyszczeń00:54:57 Energia, emisje i atom01:00:15 Współczesna ekonomia i potrzeby ludzkie01:12:39 Możliwość przewartościowania w społeczeństwie01:26:30 Gdzie poszukiwać wartości?01:32:44 Przyszłość i na co się przygotować? Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Wiele osób martwi się, że porzucając koncepcję wolnej woli, tracimy istotny aspekt naszego człowieczeństwa, co może prowadzić do negatywnych zmian społecznych, nihilizmu, amoralnych zachowań, a także problemów w postrzeganiu nie tylko innych ludzi, ale i nas samych. Czy można nadać sens naszemu życiu, jeśli naprawdę zaakceptujemy, że nie mamy wolnej woli? W dzisiejszym odcinku, odpowiadając na komentarze, które pojawiły się pod moimi podcastami na temat wolnej woli, postaram się pokazać, dlaczego porzucenie tej idei jest w rzeczywistości bardzo korzystne zarówno z indywidualnego, jak i społecznego punktu widzenia a obawy, o których wspomniałem, nie są tak naprawdę zasadne, jeśli bliżej przyjrzymy się problemowi. Co więcej, odrzucenie tej koncepcji może pomóc w zmianie perspektywy oraz w wywołaniu bardziej racjonalnego i trzeźwego spojrzenia na to, kim jesteśmy i jaka może być nasza rola w tym skomplikowanym świecie. Odpowiadając na komentarze, postaram się pokazać w praktyce argumenty, które przytaczam w pierwszych dwóch odcinkach podcastu, i które, w moim mniemaniu, jednoznacznie dowodzą, że koncepcja wolnej woli nie tylko nie jest potrzebna, ale sama w sobie jest całkowicie sprzeczna z nauką i tak naprawdę nie ma żadnego sensu.----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:09 Podziękowania i informacje o podcaście02:46 Ostrzenie i problem z definicją03:59 Naukowa perspektywa06:39 Perspektywa wewnętrznego doświadczenia10:10 Kilka ważnych wniosków12:10 Komentarz 1: Idealna koncepcja dla nierobów, cwaniaków i oszustów?17:34 Komentarz 2: Wolna wola a wybór21:58 Komentarz 3: Alkoholizm a wolna wola27:39 Komentarz 4: Problem z determinizmem i mechaniką kwantową30:57 Komentarz 5: Przestępcy a wolna wola33:36 Komentarz 6: Przekonywanie argumentami36:40 Komentarz 7: Dlaczego całkowicie odrzucam wolną wolę?----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Myślę, że każdy z nas od czasu do czasu zastanawia się: skąd się to wszystko wzięło? Jako ludzie ewidentnie mamy potrzebę wyjaśnienia naszego istnienia, bo przez tysiące lat powstało tysiące opowieści na ten temat. Współcześnie jedną z takich historii pomaga nam opowiedzieć nauka, gdzie mamy do czynienia już nie tylko z wyobraźnią ludzką, ale wyobraźnią wspartą eksperymentalnymi dowodami. Oczywiście w tak opowiedzianej historii dalej są luki. I właśnie o tym, co obecnie wiemy o powstaniu wszechświata, a gdzie zaczynają się hipotezy, miałem przyjemność porozmawiać z prof. Krzysztofem Turzyńskim.----------Krzysztof Turzyński jest fizykiem teoretycznym pracującym na Uniwersytecie Warszawskim. Specjalizuje się w kosmologii i fizyce cząstek elementarnych, szczególnie w kontekście ewolucji wszechświata. Jest także popularyzatorem nauki. Był zastępcą redaktora naczelnego magazynu „Delta” a obecnie jest redaktorem naczelnym kwartalnika „Postępy Fizyki”. Prowadzi także swój kanał na YouTube z wykładami, a w internecie można znaleźć jego wystąpienia oraz artykuły.----------W tym odcinku rozmawiamy o początkach wszechświata, a także o kolejnych etapach jego ewolucji: jak doszło do powstania atomów, mikrofalowym promieniowaniu tła, kwantowej grawitacji, ciemnej materii i energii, teorii inflacji kosmologicznej, antymaterii i wielu innych tematach.----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:28 Skąd wiemy, że Wszechświat miał początek?00:06:43 Jak badać Wszechświat00:10:53 Punkt 000:15:20 Nukleosynteza - powstanie atomów00:27:06 Mikrofalowe promieniowanie tła00:32:35 Historia odkrycia mikrofalowego promieniowania tła00:35:03 Ciemna materia00:49:27 Teoria inflacji01:03:23 Ciemna energia01:06:12 Kwantowa grawitacja01:08:06 Dysproporcja między materią a antymaterią Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Wszyscy wiemy, że geny mają ogromny wpływ na to, kim jesteśmy. Ale jak istotny jest ten wpływ? Aby to zrozumieć, musimy najpierw dowiedzieć się, jak działa genetyka. Okazuje się, że jest to znacznie bardziej skomplikowane, niż wydawało się naukowcom na początku, kiedy dokonywano pierwszych odkryć w tej dziedzinie.----------W tym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Ewą Bartnik, genetyczką z Uniwersytetu Warszawskiego. Specjalizuje się ona w genetyce molekularnej, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad DNA mitochondrialnym. Jest również cenioną popularyzatorką nauki, autorką licznych publikacji i uczestniczką wielu spotkań, podczas których przybliża szerokiej publiczności fascynujące zagadnienia związane z genetyką. Rozmawiamy o tym, jak na przestrzeni lat zmieniało się myślenie o genetyce, jakie znaczenie ma środowisko, jaką rolę odgrywa przypadek oraz o najnowszych badaniach, które rzucają nowe światło na ten niezwykle złożony temat.----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:18 Jak zmieniło się myślenie o genetyce08:40 Geny a zachowanie12:50 Eksperymenty na bliźniętach16:27 Czym jest środowisko19:34 Wpływ przypadku20:14 Czym jest odziedziczalność23:02 Czy geny nas determinują?28:45 Współczesne badania w genetyce36:01 Bezpieczeństwo badań43:46 Ile wiemy o ludzkim genomie?48:34 Czy rządzą nami geny i przypadek?50:59 Racjonalność52:43 Dobra edukacja Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Nasz świat jest skomplikowany. Myślę, że każdy to wie i czuje. Jest on jednak złożony nie tylko sam w sobie – dochodzi tu również, na pierwszy rzut oka oczywista, obserwacja, że tylko my, ludzie, osiągnęliśmy taki poziom inteligencji i ciekawości, że możemy go w ogóle badać. To oznacza, że mamy nie tylko wyzwanie związane ze złożonością świata, ale również jesteśmy zmuszeni badać go przez pryzmat organizmów, jakimi jesteśmy. Takiemu procesowi, który nazywamy nauką, siłą rzeczy muszą towarzyszyć pewne problemy. I właśnie o tych problemach oraz samej złożoności nauki miałem przyjemność porozmawiać z Łukaszem Lamżą.--------Łukasz Lamża jest doktorem filozofii, wykładowcą Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz członkiem Centrum Kopernika. Specjalizuje się w filozofii przyrody, kosmologii, astrofizyce oraz biologii teoretycznej. Jest również dziennikarzem publikującym w "Tygodniku Powszechnym". Znany przede wszystkim z działalności na rzecz popularyzacji nauki jest autorem wielu książek popularnonaukowych, prowadzi program „Czytamy naturę”, a także swój autorski kanał na YouTube.Linki:YouTube:  @LukaszLamza  Strona: https://lukaszlamza.plProfil UJ: https://ckbi.uj.edu.pl/ludzie-centrum/lukasz-lamza----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:44 Kondycja nauki jako systemu00:05:57 Problem reprodukcji00:13:26 Błędy poznawcze00:21:00 Wpływ ego i autorytetów00:28:10 Piękno jako drogowskaz00:33:41 Siła predykcyjna nauki00:40:05 Interdyscyplinarność badań00:48:51 Wpływ sztucznej inteligencji00:56:54 Nauka w służbie ludzkości01:09:18 Zakończenie---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Ludzie od tysięcy lat zastanawiają się, z czego tak naprawdę zbudowana jest nasza rzeczywistość. Dokonania naukowe pozwoliły nam uchylić rąbka tej tajemnicy, i okazało się, że świat w małych skalach jest nie tylko bardzo dziwny, ale i sprzeczny z naszymi codziennymi intuicjami. Jednak to nie oznacza, że nie możemy go badać. O tym, jak go badać i co obecnie wiemy na temat natury naszej rzeczywistości, miałem przyjemność porozmawiać z Pawłem Maleckim.--------Dr hab. Paweł Malecki jest fizykiem pracującym w Instytucie Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się cząstkami elementarnymi i pracował przy eksperymencie ATLAS w CERN-ie, jednym z głównych eksperymentów prowadzonych w Wielkim Zderzaczu Hadronów w Genewie, odpowiedzialnym m.in. za potwierdzenie istnienia bozonu Higgsa. Obecnie dzieli swój czas między dalszą pracą w CERN-ie a przewodzeniu grupie badawczej, która zajmuje się astrofizyką neutrin.----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:26 Mechanika kwantowa07:37 Model Standardowy11:30 Kwantowa teoria pola14:19 Masa a pole Higgsa18:12 Poszukiwanie nowych cząstek25:49 Czego szukają fizycy30:39 Współczesne podejście do eksperymentów33:35 Badania Pawła oraz przyszłość fizyki doświadczalnej44:45 Po co badać neutrina48:41 Zastosowanie sztucznej inteligencji52:21 Perspektywy na przyszłość--------- Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

Czy zwierzęta są świadome? A jeżeli tak, to jakie to niesie ze sobą implikacje? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z Łukaszem Kwiatkiem o tym, czym jest świadomość, co nauka może powiedzieć o świadomości zwierząt, gdzie się znajduje granica tej świadomości (czy np. owady mogą być świadome). Omawiamy samoświadomość, etyczne implikacje wynikające z naszego podejścia do świadomości zwierząt, możliwość odczuwania przez rośliny, tempo poznawcze, a także wiele innych zagadnień.--------Łukasz Kwiatek jest redaktorem działu Nauka "Tygodnika Powszechnego" oraz popularyzatorem wiedzy w Centrum Kopernika. Z wykształcenia jest filozofem, kognitywistą oraz dziennikarzem zainteresowanym zagadnieniami związanymi z ekologią behawioralną, umysłami zwierząt, ewolucją człowieka oraz historią nauki. W internecie można znaleźć wiele jego bardzo ciekawych artykułów, rozmów oraz wykładów dotyczących zwierząt, ewolucji oraz moralności. Linki:X: https://twitter.com/lukaszkwiatekTygodnik Powszechny: https://www.tygodnikpowszechny.pl/autor/lukasz-kwiatek-45Centrum Kopernika: https://www.copernicuscenter.edu.pl/person/kwiatek-lukasz-2/----------Rozdziały:00:00 - Wstęp01:49 - Czym jest świadomość08:25 - Świadomość zwierząt15:17 - Deklaracja o świadomości19:32 - Samoświadomość zwierząt27:00 - Rola uwagi i zdolności poznawcze33:17 - Etyka i moralność wobec zwierząt48:22 - Świadomość i odczuwanie roślin?50:16 - Tempo poznawcze55:35 - Przyszłość podejścia do zwierząt---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność i zaszczyt porozmawiać z prof. Wojciechem Glacem o neurobiologii podejmowania decyzji. Poruszyliśmy takie tematy jak rola kory czołowej i przedczołowej, rola układu limbicznego, interakcje między tymi układami, rola dopaminy, wpływ losowości na funkcjonowanie mózgu, rola pamięci, czym jest poczucie wewnętrznego "ja", a także jeden z moich ulubionych tematów – problem wolnej woli. ---------- Wojciech Glac jest neurobiologiem na Uniwersytecie Gdańskim, gdzie pełni funkcję profesora w Pracowni Neurobiologii Katedry Fizjologii Zwierząt i Człowieka. Od lat z pasją popularyzuje wiedzę o mózgu. Jest organizatorem Dni Mózgu w Trójmieście, wydarzenia, które od dekady przyciąga miłośników nauki i neurobiologii, a jego wysiłki włożone w popularyzację wiedzy są szeroko doceniane, czego dowodem jest prestiżowa nagroda Popularyzator Nauki w kategorii Naukowiec. Jest autorem licznych publikacji dotyczących mózgu, a w internecie można znaleźć wiele jego wykładów i wywiadów, w których w przystępny sposób opowiada o fascynujących zagadnieniach związanych z funkcjonowaniem naszego mózgu. ---------- Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:42 Neurobiologia procesu decyzyjnego00:12:08 Kora czołowa i przedczołowa00:16:37 Obciążenie poznawcze00:19:39 Indywidualne różnice00:24:33 Wpływ stresu00:26:08 Interakcja kory i układu limbicznego00:33:08 Dopamina00:36:16 Wpływ losowości00:41:11 Rola pamięci00:46:53 Neurobiologia poczucia "ja"01:06:15 Wolna wola ---------- Linki: Wojciech Glac: YouTube: https://www.youtube.com/@WojciechGlac Profil UG: https://old.biology.ug.edu.pl/pracownik/877/wojciech_glac To Bardziej Skomplikowane: YouTube: https://www.youtube.com/@ToBardziejSkomplikowane Instagram: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

W drugim odcinku podcastu zastanawiam się, jak porzucenie koncepcji wolnej woli wpływa na nasze postrzeganie świata. Jeżeli zaakceptujemy, że wolna wola nie ma potwierdzenia ani w naukowej analizie rzeczywistości, ani w naszym wewnętrznym doświadczeniu, co to naprawdę zmienia? Jak możemy rozumować i podejmować decyzje bez wolnej woli? Co z pojęciami takimi jak wina, kara, odpowiedzialność? Na te pytania postaram się odpowiedzieć. Intuicja podpowiada, że porzucenie idei wolnej woli wiąże się z dużymi zmianami w myśleniu o wielu aspektach naszego społeczeństwa i o człowieku jako takim. Wiele osób widzi te zmiany bardzo negatywnie, jednak wcale tak nie jest. Porzucenie idei wolnej woli wiąże się z wieloma pozytywnymi zmianami w naszym postrzeganiu świata, innych ludzi i nas samych. W tym odcinku omówię wiele aspektów etycznych oraz moralnych, których postrzeganie może się zmienić, kiedy porzucimy ideę wolnej woli. Zapraszam do słuchania, aby dowiedzieć się więcej o tym, jak możemy myśleć o naszym świecie bez idei wolnej woli i jakie pozytywne zmiany mogą z tego wyniknąć. Rozdziały: 00:00 - Wstęp 01:58 - Przypomnienie argumentów przeciwko wolnej woli 05:59 - Co pozostaje bez wolnej woli? 08:55 - Podejmowanie decyzji 15:14 - Rozumowanie 18:24 - Miłość, nienawiść i zemsta 28:10 - Zbrodnia i kara 35:35 - Odpowiedzialność 44:35 - Podsumowanie Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

W tym odcinku zmierzę się z jednym z najbardziej fundamentalnych i kontrowersyjnych tematów – wolną wolą oraz dlaczego jej nie mamy. Dla tych, którzy pierwszy raz spotykają się z tym zagadnieniem, może to brzmieć niewiarygodnie, ale jest to jedyny wniosek, który można wyciągnąć z obserwacji naszej rzeczywistości.W ramach odcinka przedstawię najważniejsze, moim zdaniem, argumenty przeciwko idei wolnej woli, czerpiąc zarówno z nauki, jak i z analizy naszego wewnętrznego doświadczenia. Pokażę, że nasze decyzje nie są wynikiem świadomego wyboru, ale są determinowane przez czynniki, na które nie mamy wpływu – geny, wychowanie, społeczeństwo itd. Postaram się również pokazać, że cały problem z wolną wolą bierze się z niespójności, kiedy myślimy na ten temat. Z jednej strony badania naukowe pokazują, że żyjemy w deterministycznym świecie, w którym obecne wydarzenia miały przyczynę we wcześniejszych, a z drugiej strony mamy poczucie wolności woli, tak jakbyśmy byli poza tym deterministycznym procesem. Problem wolnej woli da się jednak rozwiązać, kiedy zauważymy, że tak naprawdę nie tylko koncept ten nie ma sensu z naukowego punktu widzenia, ale także analiza naszego wewnętrznego doświadczenia pokazuje, że poczucie wolności woli jest iluzją. Zapraszam na intelektualną podróż, która, mam nadzieję, przekona Was, że wolna wola nie istnieje. Rozdziały:00:00 - Wstęp03:19 - Czym jest wolna wola07:05 - Determinizm09:05 - Mechanika kwantowa i losowość11:44 - Wprowadzenie do argumentów biologicznych13:01 - Eksperyment Libeta14:54 - Argumenty biologiczne Roberta Sapolsky'ego18:37 - Wolna wola a poczucie "Ja"23:16 - Eksperyment z sięganiem26:44 - Eksperyment z wyborem filmu30:16 - Kompatybilizm33:29 - Podsumowanie Polecane źródła:- Robert Sapolsky - “Determined”- Robert Sapolsky - “Zachowuj się”- Sam Harris - “Free Will”- Włodzisław Duch - “Czy jesteśmy automatami? Mózgi, wolna wola i odpowiedzialność” (opracowanie dostępne w google) Instagram: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/