Podcasts by Category
ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
- 504 - អឺរ៉ុបមិនរំពឹងការផ្លាស់ប្តូរអ្វីច្រើនទេពីនយោបាយការបរទេសរបស់លោក ត្រាំ
បរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងររបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋក្នុងការបោះឆ្នោតសភាអាមេរិកពាក់កណ្តាលអាណត្តិ ពុំមានន័យថា ទំនាក់ទំនងរវាង សហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប នឹងប្រសើរឡើងនោះទេ។ ប្រឈមនឹងស្ថានភាពថ្មីដែលគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យគ្រប់គ្រងសភាខុនហ្ក្រេស លោក ដូណាល់ ត្រាំ អាចផ្តោតកាន់តែខ្លាំងលើវិស័យការបរទេស ដែលជាផ្នែកមួយស្ថិតក្រោមអំណាចផ្ទាល់របស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក។
គណបក្សសាធារណរដ្ឋរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ ទទួលបរាជ័យបាក់មុខខ្លាំង ក្នុងការបោះឆ្នោតសភាអាមេរិកពាក់កណ្តាលអាណត្តិ កាលពីថ្ងៃទី៣ ខែវិច្ឆិកា។ អ្នកបោះឆ្នោតអាមេរិក បានបង្ហាញការធុញទ្រាន់នឹងការធ្វើអន្តរាគមន៍យោធានិងការទូតអាមេរិក នៅក្រៅប្រទេស។ ម្ចាស់ឆ្នោតអាមេរិក ចង់ឲ្យរដ្ឋាភិបាលរបស់លោក ត្រាំ ផ្តោតលើបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃ ដូចជាវិបត្តិជីវភាព អតិផរណាទំនិញ និងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចពាណិជ្ជកម្ម ដែលជាឆ្នាំងបាយក្នុងស្រុកអាមេរិកច្រើនជាងរឿងខាងក្រៅ។
និន្នាការនេះ អាចធ្វើឲ្យទាំងគណបក្សសាធារណរដ្ឋ និងប្រជាធិបតេយ្យ កាន់តែប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះការចំណាយ និងការចូលរួមលូកដៃក្នុងជម្លោះអន្តរជាតិ។ ក៏ប៉ុន្តែ វាពុំមែនមានន័យថា គោលនយោបាយការបរទេសអាមេរិក នឹងប្រែជាទន់ភ្លន់ចំពោះបណ្តាប្រទេសអឺរ៉ុប នោះទេ។ ដ្បិត លោក ត្រាំ នៅតែមានពេល២ឆ្នាំថែមទៀត ក្នុងការកំណត់ទិសដៅការបរទេសរបស់អាមេរិក។ លោក ត្រាំ នឹងអាចបន្តអនុវត្តអ្វីស្រេចនឹងចិត្តឯងទៀត។ នេះជាការបញ្ជាក់ថា ប្រទេសអឺរ៉ុប មិនអាចសង្ឃឹមលើការផ្លាស់ប្ដូរនយោបាយបរទេសរបស់អាមេរិក ក្នុងអនាគតឆាប់ៗនេះទេ។
ក្រៅពីវិស័យការទូត ចៅហ្វាយសេតវិមាន ក៏នៅតែមានអំណាចយ៉ាងទូលំទូលាយលើ សន្តិសុខ ការពារជាតិ និងពាណិជ្ជកម្ម។ ភាគីអឺរ៉ុប ចាំបាច់ត្រូវតែត្រៀមខ្លួនប្រឈមមុខដាក់គ្នាកាន់តែខ្លាំងជាមួយទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន។ ចំពោះសហភាពអឺរ៉ុប ការបរាជ័យរបស់គណបក្សសាធារណរដ្ឋ ក៏មិនអាចស្តារទំនាក់ទំនងឆ្លងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក ឲ្យត្រឡប់ទៅល្អូកល្អើនដូចអតីតកាល បានទេ។ រដ្ឋអំណាចទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ក្រោមកណ្តាប់ដៃរបស់លោក ត្រាំ នឹងបន្តផ្តល់អាទិភាពដល់ផលប្រយោជន៍ជាតិខ្លួន ជាជាងផលប្រយោជន៍របស់សម្ព័ន្ធមិត្ត។ ផ្ទុយទៅវិញ លោកអាចកាន់តែខឹងសម្បារ និង មិនអាចព្យាករបាន បន្ទាប់ពីបរាជ័យក្នុងការបោះឆ្នោតសភាក្នុងស្រុកលើកនេះ។
ចំណែកវិស័យការពារជាតិវិញ ចាប់តាំងពីលោក ត្រាំ ត្រឡប់មកកាន់អំណាចអាណត្តិទី២ ទំនាក់ទំនងយោធាជាមួយអឺរ៉ុបធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រៅពីដាក់សម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចលើអឺរ៉ុប អាមេរិកមិនសូវប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងវិស័យការពារសន្តិសុខទេ។ ដូច្នេះ អឺរ៉ុបមិនគួររំពឹងថា ការបរាជ័យរបស់លោក ត្រាំ ក្នុងការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិ នឹងនាំមកនូវការស្តារទំនាក់ទំនងដូចមុនឡើយ។ រដ្ឋបាលអាមេរិក ស្ទើរគ្រប់ជំនាន់ក៏បានទាមទារឲ្យអឺរ៉ុបទទួលខុសត្រូវកាន់តែច្រើនលើសន្តិសុខនិងការពារជាតិរបស់ខ្លួន។ ចូរកុំភ្លេចថា រដ្ឋអំណាចទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានប្រកាសតាំងពីសម័យអតីតប្រធានាធិបតី បារ៉ាក់ អូបាម៉ា មកម្ល៉េះ ថា អាមេរិកងាកនឹងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងទៅតំបន់អាស៊ី។ ហើយក្នុងសម័យលោក ដូណាល់ ត្រាំនេះទៀត គឺអាមេរិកងាកខ្លាំងទៅតំបន់អាមេរិកឡាទីន។ ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន អឺរ៉ុបត្រូវពឹងផ្អែកលើសមត្ថភាពខ្លួនឯង និងពង្រឹងឯកភាពក្នុងតំបន់ ព្រោះការរួបរួមគ្នានេះជាលក្ខខណ្ឌចាំបាច់សម្រាប់ការធានាសន្តិសុខ និងពង្រឹងម្ចាស់ការលើខ្លួនឯង។
ចំពោះវិបត្តិសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន ជ័យជម្នះរបស់គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអាចបង្កើនសម្ពាធឲ្យអាមេរិកបន្តគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលក្រុងកៀវ និងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយអង្គការសម្ព័ន្ធយោធាអូតង់។ អ្នកជំនាញភូមិសាស្ត្រនយោបាយ មិនរំពឹងថា លោក ត្រាំ នឹងផ្លាស់ប្តូរជំហររបស់លោកភ្លាមៗទេ ដោយសារលោកនៅតែផ្តល់សារៈសំខាន់ខ្លាំងដល់ចំណងមេត្រីភាពផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក វ្ល៉ាឌីមៀរ ពូទីន។ ជាពិសេស លោកនៅតែមានទំនោរស្រប ឬទោរទន់តាមរុស្ស៊ី ហើយអាចបង្កភាពតានតឹងជាមួយសភាអាមេរិកថ្មី ក្នុងសំណុំរឿងអ៊ុយក្រែន។ ដ្បិតថា ក្រុមគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ ទំនងជាចង់ជំរុញឲ្យសហការស៊ីជម្រៅជាមួយលោក វ៉ូឡូឌីមៀរ ហ្សេឡេនស្គី និងជួយគាំទ្រកាន់តែច្រើនដល់រដ្ឋាភិបាលទីក្រុងកៀវ ។
ដោយឡែក គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់លោក ត្រាំ ក៏ទំនងជាគ្មានផ្លាស់ប្តូរជាមូលដ្ឋានច្រើនដែរ។ ទោះបីគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យអាចព្យាយាមកាត់បន្ថយភាពតានតឹងជាមួយកាណាដា ដែលប្រទេសជិតខាង ក៏ដោយ ក៏ការប្រើប្រាស់ពន្ធគយដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍អាមេរិក ទំនងជានៅតែបន្តជាអាវុធមុខស្រួចរបស់លោក ត្រាំ ដដែល៕
Thu, 05 Nov 2026 - 503 - ប្រទេសកូរ៉េបងប្អូនទាំង២ ចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធអ៊ីពែសូនិកដ៏គ្រោះថ្នាក់
កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ កូរ៉េខាងត្បូងបានបាញ់បង្ហោះសាកល្បង នូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដំបូងបង្អស់ ដែលផលិតនៅលើទឹកដីកូរ៉េខាងត្បូងដោយផ្ទាល់។ ការសាកល្បងនេះ គឺបានធ្វើឡើងប៉ុន្មានថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ បន្ទាប់ពីកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់សាកមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកចម្ងាយមធ្យម១គ្រាប់ដែរ។ ទំព័រថ្មីនៃការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធអ៊ីពែសូនិក បានចាប់ផ្តើមបើកហើយនៅឧបទ្វីបកូរ៉េ។ តើអ្វីទៅជាអាវុធអ៊ីពែសូនិក ហើយតើវាមានគ្រោះថ្នាក់បែបណា?
ការប្រកួតប្រជែងអាវុធអ៊ីពែសូនិក បានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការហើយ រវាងប្រទេសកូរ៉េបងប្អូនទាំង។ ប៉ុន្មានថ្ងៃក្រោយកូរ៉េខាងជើង បានបាញ់សាកមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក នៅថ្ងៃទី៩តុលាកូរ៉េខាងត្បូងបានបាញ់សាកល្បងអាវុធប្រភេទនេះដែរ។ លោកប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូង លី ចែម្យុង បានចូលរួមតាមដានទស្សនាដោយផ្ទាល់ នូវការបាញ់សាកល្បងនូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដែលកូរ៉េខាងត្បូងបានផលិតដោយខ្លួនឯង។
អ្វីទៅជាអាវុធអ៊ីពែសូនិក?
អាចចាត់ទុកបានថាជាគ្រឿងសព្វាវុធអ៊ីពែសូនិក (Hypersonic) គឺទាក់តែសព្វាវុធនោះមានល្បឿនហោះលឿនជាងល្បឿនសំឡេងដល់ទៅ៥ដង ពោលគឺចាប់ពី ៦១០០គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង។ ជាមួយនឹងល្បឿនដ៏លឿននេះ មានន័យថាអាវុធនេះចំណាយពេលតិចបំផុតដើម្បីទៅដល់គោលដៅ ហើយក៏មានន័យថាសត្រូវមានរយៈពេលតិចបំផុត ដើម្បីតាមស្ទាក់ឬត្រៀមលក្ខណៈបង្ការ។
នៅលើអាវុធអ៊ីពែសូនិក គេអាចបំពាក់ក្បាលគ្រាប់ផ្ទុះច្រើនប្រភេទ មិនថាគ្រាប់ធម្មតា ឬគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ។ តួខ្លួនយានអ៊ីពែសូនិកមុននឹងហោះសំកាំងក្នុងល្បឿនយ៉ាងលឿនបាន គឺទាល់តែវាត្រូវបានបាញ់បង្ហោះឡើងទៅលើសុញ្ញកាស ដោយយានបង្ហោះអវកាស ឬអាចជាយានបាលីស្ទិក។
ទាំងនេះគឺជាលក្ខណៈ និងជាអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ពិសេសនៃអាវុធអ៊ីពែសូនិក។ ក្រៅពីមានល្បឿនលឿន អាវុធអ៊ីពែសូនិកអាចបត់ឆ្វេងបត់ស្តាំ មុជក្បាលចុះឬហោះឡើងលើបានយ៉ាងងាយ ដែលធ្វើឲ្យប្រតិបត្តិការតាមស្ទាក់កាន់តែជួបការលំបាក។ ប្រព័ន្ធខែលការពារផ្លូវអាកាសទំនើបបំផុតនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ អាចមានលទ្ធភាពតាមស្ទាក់តែប្រភេទមីស៊ីលបាលីស្ទិក និងមីស៊ីលក្រ័រស្យែរសាមញ្ញប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក គឺជាការគំរាមដ៏គ្រោះថ្នាក់ ដែលពិបាកតាមស្ទាក់។ នេះគឺជាសំដីអះអាងរបស់លោក Hong Sung-Pyo អ្នកជំនាញនៅវិទ្យាស្ថានកិច្ចការកងទ័ពនៅទីក្រុងសេអ៊ូល។ ប្រព័ន្ធរ៉ាដានៅលើដី មិនអាចតាមចាប់រលកសញ្ញាអាវុធអ៊ីពែសូនិកបានទាន់ពេលទេ មុននឹងវាហោះចូលមកដល់កៀកខ្លាំងនឹងគោលដៅវាយប្រហារ។
មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងជើង ពិតជាខ្លាំងអស្ចារ្យមែនឬ?
កាលពីដើមខែតុលានេះ ព្យុងយ៉ាងបានប្រកាសថា គេបានបាញ់សាកល្បងប្រកបដោយជោគជ័យនូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក ដោយបំពាក់ដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ គីម យូចុង ប្អូនស្រីរបស់មេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង បានអះអាងថា សព្វាវុធថ្មីរបស់កូរ៉េខាងជើង អាចមានសមត្ថភាពផ្លាស់ប្តូរផ្លូវហោះហើរ ក្នុងរយៈកំពស់ទាប។ គីម យូចុង បានអួតអាងទៀតថា គ្មានមធ្យោបាយឯណាអាចមកតាមស្ទាក់មីស៊ីលប្រភេទថ្មីរបស់កូរ៉េខាងជើងបានឡើយ។
លោក Hong Min អ្នកជំនាញនៅវិទ្យាស្ថានដើម្បីការបង្រួមបង្រួមកូរ៉េ បានលើកឡើងថា ការបាញ់បង្ហោះរបស់កូរ៉េខាងជើង មិនមែនគ្រាន់តែជាការបង្ហាញសាច់ដុំ នៃអាវុធថ្មីតែមួយនោះទេ តែវាគឺជាការបង្ហាញកម្លាំងអួតអំពី ប្រព័ន្ធមីស៊ីលថ្មីទាំងស្រុងតែម្តង។ អ្នកជំនាញរូបនេះបានទាញសញ្ញាអាសន្នថា កូរ៉េខាងជើងអាចនឹងមានមីស៊ីលល្បឿនលឿនបំផុត ក្នុងរយៈចំងាយច្រើនកម្រិត ហើយដែលគ្មាននរណាអាចចាប់ស្ទាក់បានឡើយ។
តែដោយឡែក អ្នកជំនាញផ្សេងទៀត ដូចជាលោក Hong Sung-Pyo ជឿថាក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ននេះ បច្ចេកវិទ្យារបស់កូរ៉េខាងជើង ដែលអាចកាច់ចង្កូតបញ្ជាផ្លូវរបស់មីស៊ីលក្នុងពេលកំពុងហោះយ៉ាងលឿននោះ គឺនៅមានកម្រិតខ្សោយនៅឡើយទេ។ តាមយោបល់លោក គឺកូរ៉េខាងជើងកំពុងតែសាកល្បង ធ្វើតេស្តដើម្បីកែតម្រូវបច្ចេកវិទ្យានេះឲ្យកាន់តែប្រសើរ ដោយបានជំនួយពីបច្ចេកវិទ្យាផ្តល់ឲ្យដោយរុស្ស៊ី។
មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងត្បូង ជាមធ្យោបាយកំញើញដោយស្មើភាព ដើម្បីបើកផ្លូវចរចា
កូរ៉េខាងត្បូងទើបតែបានបាញ់បង្ហោះសាកល្បងជាលើកទី១ នូវមីស៊ីលអ៊ីពែសូនិករបស់ខ្លួន កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ ការសាកល្បងនេះ បានអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកជំនាញសព្វាវុធកូរ៉េខាងត្បូង ពិនិត្យវាយតម្លៃលើភាពធន់របស់គ្រឿងផ្សំទាំងអស់នៃមីស៊ីល ថាតើវាអាចធន់នឹងកម្តៅខ្លាំងបានកម្រិតណា។ ក្រៅពីនេះ គេបានសាកល្បងមើលប្រព័ន្ធបញ្ជាផ្លូវពីចម្ងាយ ព្រមទាំងសមត្ថភាពហោះគេចចុះឡើងរបស់យាននេះ ក្នុងរយៈកំពស់ទាបជាមួយនឹងល្បឿនរត់អ៊ីពែសូនិក។ លោកលី ចែម្យុង ប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងបានលើកឡើងថា អាវុធប្រភេទនេះនៅពេលបំពាក់ក្បាលគ្រាប់ហើយ គឺអាចហោះទៅវាយប្រហារចំគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រសំខាន់ៗដែលគេកំណត់ទុក។
លោក Jung Heon-Joo សាស្ត្រានៅសកលវិទ្យាល័យ Yonsei ក្រុងសេអ៊ូល បានលើកឡើងថា រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសផ្សាយជាសាធារណៈនូវការសាកល្បងសព្វាវុធថ្មីនេះ គឺមានគោលបំណងនយោបាយច្រើនចំណុច។ ទីមួយចង់ប្រាប់ទៅកូរ៉េខាងជើងព្រមទាំងប្រទេសក្បែរខាងឯទៀតថា កូរ៉េខាតត្បូងមានសមត្ថភាពពិសេស មានសព្វាវុធទំនើបច្រើនប្រភេទ។ ទី២ គឺលោកលី ចែម្យុង ចង់ឲ្យប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងខ្លួនឯងបានស្ងប់ចិត្ត និងជឿទុកចិត្តលើរដ្ឋាភិបាលលោក បើទោះបីលោកបានបោះដៃហៅលោក គីម ជុងអ៊ុនឲ្យមកចរចាគ្នាក៏ដោយ។
តើនឹងមានផលវិបាកបែបណា ទៅលើតំបន់?
កាលពីថ្ងៃចន្ទទី១២តុលា កូរ៉េខាងជើងបានបាញ់មីស៊ីលបាលីស្ទិកច្រើនគ្រាប់។ កម្មវត្ថុនៃការបាញ់ច្រើនគ្រាប់ផ្ទួនៗគ្នា ជាមួយនឹងមីស៊ីលបាលីស្ទិកច្រើនប្រភេទនេះ គឺកូរ៉េខាងជើងចង់ធ្វើតេស្តសាកល្បងសមត្ថភាពស្ទាក់ នៃប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលកូរ៉េខាងត្បូងនិងអាមេរិក។ នេះបើផ្អែកតាមការពន្យល់របស់លោក Yang Moo-Jin អតីតសកលវិទ្យាធិការសកលវិទ្យាល័យសិក្សាកូរ៉េខាងជើង។ លោកបានបន្ថែមទៀតថា វត្តមានរបស់មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិក នឹងបន្ថែមល្បឿនដល់ការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធ នៅឧបទ្វីបកូរ៉េ ឲ្យកាន់តែលឿន ហើយធ្វើឲ្យតំបន់នេះប្រឈមគ្រោះថ្នាក់កាន់តែខ្លាំង។ កម្លាំងរត់លឿនគ្មានអ្វីអាចតាមទាន់របស់មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកកូរ៉េខាងជើង នឹងប្រាកដជាធ្វើបាបសមត្ថភាពការពារផ្លូវអាកាសរបស់អាមេរិកនិងរបស់ជប៉ុន ជាក់ជាមិនខាន។ ចំណុចនេះ នឹងបង្ខំឲ្យជប៉ុនត្រូវតែប្រឹងស្វែងរកសព្វាវុធប្រភេទនេះដែរ៕
Tue, 13 Oct 2026 - 502 - នៅមហាសន្និបាតអ.ស.ប. លោកម៉ាក្រុងថ្លែងការពារច្បាប់អន្តរជាតិ ខណៈលោកត្រាំថ្លែងការពារតែប្រយោជន៍ជាតិឯង
អង្គមហាសន្និបាតប្រចាំឆ្នាំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃពុធទី២២កញ្ញា ជាមួយនឹងសុន្ទរកថារបស់លោកអង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ ដែលបានអំពាវនាវឲ្យគោរពច្បាប់អន្តរជាតិ និងការសហការរវាងប្រទេសធំដោះស្រាយបញ្ហាចោទ ដូចជាបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតជាដើម។ អ្វីដែលជាការកត់សំគាល់មួយទៀត គឺលោកអេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង និងលោកដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងបន្លឺនូវទស្សនៈវិស័យ២ផ្ទុយគ្នា ដោយម្នាក់ការពារច្បាប់អន្តរជាតិរួម ម្នាក់ទៀត ការពារប្រយោជន៍ជាតិខ្លួនតែម្នាក់ឯងក្នុងនាមជាមហាអំណាចធំជាងគេបំផុត។
អង្គមហាសន្និបាតឆ្នាំនេះ គឺជាលើកចុងក្រោយហើយ សម្រាប់លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ អង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ ដែលនឹងត្រូវចប់អាណត្តិនៅចុងឆ្នាំនេះ។ ភាពចលាចល អស្ថិរភាព និងការបាក់បែកគ្នា កំពុងតែរួមរឹតពិភពលោកយើងខ្លាំងណាស់ ជាមួយនឹងការចុះខ្សោយឥទ្ធិពល ឬអាចនិយាយបានថា ជាភាពអសកម្មរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ក៏ថាបាន។
នៅក្នុងសុន្ទរថាលើកចុងក្រោយ នៅក្នុងឱកាសបើកអង្គមហាសន្និបាត លោកអង់តូនីញ៉ូ ហ្គូតទែរស៍ បានថ្លែងអំពាវនាវ ឲ្យគ្រប់គ្នាគោរពគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ គោរពគ្នាទៅវិញទៅមក និង កសាងសុខសន្តិភាពពិភពលោក តាមរយៈការសហការគ្នា។ ទាក់ទិននឹងសំណុំរឿង បញ្ញាសិប្បនិម្មិត លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានថ្លែងហៅប្រទេសធំៗដែលមានបច្ចេកវិទ្យានេះ ត្រូវតែរួមសហការគ្នារៀបចំក្របខណ្ឌច្បាប់ឲ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីកសាងបច្ចេកវិទ្យាAI ដែលមានតម្លាភាព ប្រកបដោយទំនុកចិត្ត។
ខ្លឹមសារអំពាវនាវនេះ មានលក្ខណៈដូចគ្នាទៅនឹងសុន្ទរកថារបស់លោកប្រធានាធិបតីបារាំង អេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុង ដែលអង្គមហាសន្និបាតលើកនេះ ក៏ជាលើកចុងក្រោយដែរ ព្រោះលោកនឹងចប់អាណត្តិនៅខែឧសភាឆ្នាំក្រោយ។ ក្នុងសុន្ទរកថា ប្រមាណ៣០នាទី លោកម៉ាក្រុងបានថ្លែងបន្លឺឡើងនូវទស្សនវិស័យរបស់លោក ដែលចាត់ទុកទ្រឹស្តី “ពហុភាគីនិយម” ជាធំ។ ក្នុងន័យនេះ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងការពារអង្គការសហប្រជាជាតិ ព្រោះស្ថាប័ននេះគឺជាទីកន្លែងដែលពិភពលោកមកអង្គុយជុំគ្នា ជជែកគ្នា រួមគ្នាដោះស្រាយបញ្ហា។ អមដោយសំឡេងទះដៃកងរំពងប្រកបដោយក្តីរំភើប ពីអង្គមហាសន្និបាត លោកម៉ាក្រុងបានអះអាងថា អង្គការសហប្រជាជាតិ គឺជាស្ថាប័នការពារសង្គមអន្តរជាតិមួយឲ្យមានច្បាប់ទំលាប់។
លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងទៀតថា ពិភពលោកយើងបច្ចុប្បន្ននេះ កំពុងតែរងគ្រោះដោយចរន្តគំនិតអាត្មានិយម ចក្រព័ត្រនិយម អាងយ៉ាងវាតទីយ៉ាងក្រអឺតក្រទម របស់ប្រទេសមហាអំណាចខ្លះ ដែលអាងតែកម្លាំងបាយ អាងតែសព្វាវុធ។ ការប្រើច្បាប់ព្រៃ អ្នកណាខ្លាំងអ្នកនោះឈ្នះនេះ កំពុងតែរុករានទន្ទ្រាន និងរុញពិភពលោកយើងឲ្យធ្លាក់ក្នុងភាពចលាចល។ ដូច្នេះ ពេលវេលានេះគឺជាពេលដែលគ្រប់គ្នារួមកម្លាំងសាមគ្គីនៅពីក្រោយអង្គការសហប្រជាជាតិ មិនអាចឲ្យនរណាម្នាក់ មកដាក់សម្ពាធបង្កើតស្ថាប័នថ្មីមួយទៀត ដើម្បីយកទៅដាក់ក្រោមក្លៀកខ្លួនឯងនោះឡើយ។ ចំណុចនេះ លោកម៉ាក្រុងបានសំដៅយ៉ាងច្បាស់ ទៅលើក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាព Board of Peace ដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្កើតឡើងដើម្បីប្រជែងជាមួយអង្គការសហប្រជាជាតិ។
មុននឹងបញ្ចប់សុន្ទរកថា ដោយសម្រែកថា “ជ័យោអង្គការសហប្រជាជាតិ” លោកម៉ាក្រុងបានលើកឡើងដែរ នូវចំណុចខ្សោយរបស់ស្ថាប័ននេះ ដែលត្រូវតែមានកំណែទម្រង់។ តួយ៉ាងដូចជាសិទ្ធិបោះឆ្នោតវ៉េតូនៅក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ ដែលកន្លងមក គឺសហរដ្ឋអាមេរិក ចិន និងរុស្ស៊ី តែងតែប្រើសិទ្ធិនេះ រារាំងមិនឲ្យក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខចេញចំណាត់ការណាមួយ។
អ្នកប្រើច្បាប់ព្រៃ អ្នកអាងកម្លាំង អាងអាវុធនោះ គឺលោកម៉ាក្រុង ចង់សំដៅទៅលោកដូណាល់ ត្រាំ យ៉ាងច្បាស់ណាស់។ ការវាយប្រហារចាប់មេដឹកនាំវ៉េណេស៊ុយអេឡា សង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់ ការគំរាមច្បាមយកកោះហ្គ្រូអិនឡង់របស់ដាណឺម៉ាក ព្រមទាំងសង្គ្រាមអត្រាពន្ធជាដើម ទាំងអស់នេះយើងដឹងហើយថាអ្នកណាជាអ្នកធ្វើវា។
នៅចំពោះមុខអង្គមហាសន្និបាត លោកដូណាល់ ត្រាំបានថ្លែងអួតថា លោកគឺជាអ្នកកសាងសន្តិភាពពេញពិភពលោក។ តែឃ្លាបន្ទាប់ទៀត លោកដូណាល់ ត្រាំ ស្រាប់តែលើកឡើងថា លោកកំពុងពិចារណាសម្រេចចិត្ត ថាតើគួរវាយកម្ទេចប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ឲ្យរាបដល់ដី ឬមួយក៏ចរចាជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ អស់ពីគំរាមអ៊ីរ៉ង់ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានថ្លែងប្រកាសយ៉ាងក្រអឺតក្រទមថា តំបន់អាមេរិកខាងត្បូង នឹងត្រូវតែស្ថិតក្នុងដែនឥទ្ធិពលយោធា របស់សហរដ្ឋអាមេរិកតែម្នាក់ប៉ុណ្ណោះ។ លោកត្រាំ អះអាងទៀតថា របបដឹកនាំគុយបានឹងដួលរំលំក្នុងពេលឆាប់ៗនេះហើយ។ លើសពីនេះ ទៀតលោកដូណាល់ ត្រាំ បានគំរាមដោយត្រង់ៗចំពោះ ចៅក្រម រដ្ឋអាជ្ញា និងបុគ្គលិករបស់តុលាការអន្តរជាតិទីក្រុងឡាអេ។
ជារួម យើងសង្កេតឃើញថា សម្តីលោកត្រាំពោរពេញដោយ ការប្រើកម្លាំង ការគំរាមសំឡុត ឲ្យអ្នកដ៏ទៃត្រូវខ្លាចខ្លួន។ យុទ្ធសាស្ត្រសំឡុតបែបអ្នកលេងនេះ បានហុចលទ្ធផលសម្រាប់លោកដូណាល់ ត្រាំមែន ព្រោះក្នុងមហាសន្និបាតនេះ លោកត្រាំបានប្រកាសថា សហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយដាណឺម៉ាក ស្តីពីកោះហ្ក្រូអិនឡង់ដ៍។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះនឹងអនុញ្ញាតឲ្យអាមេរិកសាងសង់មូលដ្ឋានទ័ព២កន្លែងទៀត នៅលើកោះទឹកកកនេះ។ ជាថ្នូរវិញ លោកដូណាល់ ត្រាំ សន្យាទទួលស្គាល់អធិបតេយ្យភាពរបស់ដាណឺម៉ាកទៅលើកោះហ្កូ្រអិនឡង់។
ចំពោះបញ្ហាបច្ចេកវិទ្យា AI វិញ លោកត្រាំ បានបដិសេធថាមិនត្រូវឲ្យមានច្បាប់ក្រមខណ្ឌណាមួយ មករារាំងរំខានដំណើរអភិវឌ្ឍន៍របស់បច្ចេកវិទ្យានេះឡើយ។ គោលជំហរ ដែលវាផ្ទុយទៅនឹងអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនAI ធំៗ ដែលប៉ុន្មានសប្តាហ៍មកនេះបានអំពាវនាវឲ្យមានការបន្ថយល្បឿន ដើម្បីយកពេលជជែកគ្នា។ ដោយឡែកលោកម៉ាក្រុងវិញ បានអំពាវនាវឲ្យមានច្បាប់អន្តរជាតិគ្រប់គ្រងAI ហើយទន្ទឹមនឹងនេះគ្រប់ប្រទេស ត្រូវប្រឹងប្រែងស្រាវជ្រាវប្រើ AI ខ្លួនឯង ដោយមិនពឹងផ្អែកទាំងស្រុង ទៅនឹងក្រុមហ៊ុនយក្សធំៗរបស់អាមេរិក។ ថ្វីបើលោកត្រាំមាត់រឹង ថាមិនចង់ឲ្យមានវិធានច្បាប់ តែជាក់ស្តែង រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកបានស្នើទៅកាន់ចិន ឲ្យមានយន្តការផ្តល់ដំណឹងឲ្យគ្នាក្នុងករណីមានបញ្ហា។
គួរកត់សំគាល់ដែរថា ជាថ្មីម្តងទៀត សំណុំរឿងអ៊ីស្រាអែលប៉ាឡេស្ទីន នៅតែក្តៅគគុកពេញអង្គមហាសន្និបាទ។ លោកអគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ បានលើកឡើងថា អំពើហិង្សា ការបណ្តេញមនុស្សចុះឡើងឲ្យផ្លាស់ទីរស់នៅ ព្រមទាំងការពង្រីកដែនដីអាណានិគមខុសច្បាប់ នៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី បង្កឡើងដោយអាជ្ញាធរអ៊ីស្រាអែល វាកំពុងតែបង្កើតឲ្យមានការសង្ស័យថា ថាអ៊ីស្រាអែលចង់បោសសំអាតជាតិសាសន៍។ បញ្ហាទាំងនេះ កំពុងតែធ្វើឲ្យ ផែនការ “ដំណោះស្រាយរដ្ឋ២” ត្រូវរលាយសូន្យ។
ដូចគ្នាដែរ លោកម៉ាក្រុង បានថ្លែងថា អ្វីដែលបានកើតឡើងនៅហ្កាហ្សា និងនៅតំបន់ស៊ីហ្សកដានី ដែលអ៊ីស្រាអែលទន្ទ្រានដីបង្កើតជាតំបន់អាណានិគមន វាគឺជាទស្សនីយភាពដែលធ្វើឲ្យសហគមអន្តរជាតិអាម៉ាសបំផុត។ លោកម៉ាក្រុងបានថ្លែងអំពាវនាវសាជាថ្មី ថាត្រូវតែជំរុញដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរ រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីនទន្ទឹមគ្នានឹងរដ្ឋអ៊ីស្រាអែល ទើបអាចដោះស្រាយបញ្ហាបានយូរអង្វែង។ មិនខុសពីលោកម៉ាក្រុង លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអេស្ប៉ាញ និងលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស បានបរិហាររិះគន់ខ្លាំងៗ ចំពោះរដ្ឋាភិបាលស្តាំនិយមជ្រុលអ៊ីស្រាអែល ដឹកនាំដោយលោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូ។ ស្ថានភាពរំលោភបំពាននៅហ្កាហ្សានៅស៊ីហ្សកដានី និងសេចក្តីឈឺចាប់របស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន ត្រូវតែបិទបញ្ចប់។ ដំណោះរដ្ឋ២ គឺជាក្តីសង្ឃឹមតែ១គត់ ដើម្បីឈានទៅបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម កសាងសន្តិភាព ការពារសន្តិសុខជូនទាំងខាងអ៊ីស្រាអែលទាំងខាងប៉ាឡេស្ទីន៕
Wed, 23 Sep 2026 - 501 - Forbidden Stories៖ អាមេរិកជះប្រាក់ច្រើនរយលានដុល្លារ ដើម្បីបំបរបង់ចោលជនអន្តោប្រវេសន៍នៅប្រទេសទី៣
រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក បានចាប់បញ្ជូនជនបរទេស ចំនួនជាង២៥០០០នាក់ យកទៅទុកចោលនៅប្រទេសទី៣ ដែលគ្មានទាក់ទងអ្វីសោះនឹងជននោះ។ នេះបើផ្អែកតាម របាយការណ៍អង្កេតស្រាវជ្រាវដ៏ធំមួយ ធ្វើឡើងដោយអ្នកកាសែតជាង២០ស្ថាប័ន ផ្សព្វផ្សាយដោយសម្ព័ន្ធសហការឈ្មោះ Forbidden Stories។ រដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានចំណាយប្រាក់ច្រើនរយលានដុល្លារ ចុះកិច្ចសន្យាជាមួយប្រទេសជាច្រើន នៅអាមេរិកឡាទីន នៅអាហ្វ្រិក និងដែនកោះតូចៗក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ដើម្បីឲ្យប្រទេសទាំងនោះ ទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ ដែលអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ ដោយមិនគិតខ្វល់ពីសិទ្ធិរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍។
សម្ព័ន្ធសហការឈ្មោះ Forbidden Stories ទើបបានផ្សព្វផ្សាយរបាយការណ៍ស៊ើបអង្កេតដ៏ធំមួយ នៅថ្ងៃចន្ទទី២១កញ្ញា ស្តីពីគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងការចាប់បញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍ យកទៅបំបរបង់ចោលនៅប្រទេសទី៣ដែលគ្មានពាក់ព័ន្ធអ្វីទាំងអស់ទៅនឹងជននោះ។ របាយការណ៍នេះ គឺជាលទ្ធផលការងារស៊ើបអង្កេតរួមគ្នា របស់អ្នកសារព័ត៌មាន៧២នាក់ មកពីស្ថាប័នសារព័ត៌មាន២៣ នៅតាមប្រទេសចំនួន១៥ប្រទេស។
ផ្អែកតាមរបាយការណ៍នេះ គិតពីដើមឆ្នាំនេះ ដល់ថ្ងៃទី៣១សីហា មានមនុស្សចំនួនយ៉ាងតិច ២៥៤៤៧នាក់ ដែលត្រូវបានអាជ្ញាធអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ យកទៅឃុំទុកនៅតាមប្រទេសប្រមាណ២៨ប្រទេស ក្នុងនោះមានជិត២០០០០នាក់ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនចេញ ទៅកាន់ប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ ការចាប់ជនអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់ បញ្ជូនយកទៅដាក់តាមប្រទេសទី៣ ដែលមិនមែនជាប្រទេសកំណើតរបស់ជននោះ គឺសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាយប្រាក់សរុបប្រមាណ៤១០លានដុល្លារ ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសអ្នកទទួល។ លក្ខខណ្ឌចែងក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះ ប្រែប្រួលដោយអាស្រ័យទៅលើកត្តាផ្សេងៗ ឧទាហរណ៍ដូចជា សញ្ជាតិដើមរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលជាកម្មវត្ថុនៃការចាប់បញ្ជូនចេញ ឬក៏ជននោះធ្លាប់ប្រព្រឹត្តិបទល្មើស ធ្លាប់ជាប់ពន្ធនាគារជាដើម។
ជះប្រាក់ផង ដាក់សម្ពាធផង
យោងតាម Forbidden Stories ប្រទេសអាហ្វ្រិក៤៩ក្នុងចំណោម៥៤ សុទ្ធតែត្រូវបានសហរដ្ឋអាមេរិក ព្យាយាមចរចា ដើម្បីធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងឲ្យព្រមទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍សញ្ជាតិដទៃ។ យ៉ាងណាមិញ ការស៊ើបអង្កេតមួយធ្វើឡើងដោយទីភ្នាក់ងារព័ត៌មានបារាំង AFP នៅដើមឆ្នាំ២០២៦ បានបង្ហាញឲ្យឃើញថា សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់សម្ពាធទៅលើប្រទេសអាហ្វ្រិក ថាត្រូវតែសុខចិត្តចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយខ្លួន ពុំនោះទេ Washington នឹងដាក់ទណ្ឌកម្ម ដំឡើងអត្រាពន្ធលើទំនិញ បិទមិនផ្តល់ទិដ្ឋាការឲ្យ ឬក៏កាត់បន្ថយជំនួយទ្វេភាគីជាដើម ។ល។ ប្រទេសអាហ្វ្រិកដូចជា ហ្កាណា សេរ៉ាឡេអូន កាមេរូន លីបេរីយ៉ា រ៉ូវ៉ាន់ដា សាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោ ជាដើម សុទ្ធតែបានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិក។
ក្រុមអ្នកច្បាប់បានអះអាងប្រាប់ AFP ថា ជនអន្តោប្រវេសន៍ទាំងនោះ កាលបើត្រូវបានគេបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ហើយ គឺដូចត្រូវធ្លាក់ចូលក្នុងរណ្តៅខ្មៅងងឹតគតិយុត្តិ ពោលគឺពួកគេត្រូវគេបង្ខាំងទុកដោយគ្មានការចោទប្រកាន់ នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងមួយដែលពួកគេមិនស្គាល់ ហើយករណីខ្លះ សិទ្ធិទាំងអស់របស់ពួកគេ ត្រូវបានដកហូតចេញទាំងស្រុង។ ករណីខ្លះទៀត ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលត្រូវគេបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ បានបាត់ខ្លួនគ្មានដំណឹងសូន្យ មិនដឹងស្លាប់ឬរស់។
Office of Remigration ទទួលបន្ទុកចរចានិងផ្ទេរប្រាក់ឲ្យប្រទេសទី៣
របាយការណ៍ Forbidden Stories បានបង្ហាញទៀតថា ការងារចរចានិងផ្ទេរប្រាក់ទៅឲ្យប្រទេសទី៣ គឺការិយាល័យមួយរបស់ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក ជាអ្នកទទួលបន្ទុក ឈ្មោះថា Office of Remigration ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើង នៅខែឧសភាឆ្នាំ២០២៥។ ជាក់ស្តែង មន្ត្រីដឹកនាំរបស់ការិយាល័យនេះ បានធ្វើដំណើរទៅប្រទេសកាមេរូនច្រើនលើក មុននឹងសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀមមួយនៅខែធ្នូឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីឲ្យកាមេរូនទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីអាមេរិក។ មួយសប្តាហ៍ក្រោយមក សហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តកម្មវិធីផ្តល់ជំនួយសប្បទាន ចំនួន៤០០លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំឲ្យកាមេរូន។ ក្រោយមកទៀត នៅខែដើមខែមករា ក្រសួងការបរទេសអាមេរិក បានសម្រេចផ្តល់កញ្ចប់ថវិកាប្រមាណ៣០លានដុល្លារ ឲ្យទៅអង្គការ UNHCR ប្រចាំការនៅកាមេរូន ដើម្បីជួយទ្រទ្រង់កម្មវិធីត្រឡប់ទៅប្រទេសដើមវិញដោយស្ម័គ្រចិត្ត និងប្រយុទ្ធប្រឆាំងអន្តោប្រវេសន៍ខុសច្បាប់។ យន្តហោះទី១ដឹកជនអន្តោប្រវេសន៍ពីសហរដ្ឋអាមេរិក បានចុះដល់ដីកាមេរូន នៅថ្ងៃទី១៤មករា។
កិច្ចព្រមព្រៀងរបៀបនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានចុះជាមួយប្រទេសផ្សេងទៀត ដូចជាកោះ ប៉ាឡៅ ក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ កោះដែលមានប្រជាជនប្រមាណតែ១៨០០០នាក់នេះ បានសុខចិត្តចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក នៅខែធ្នូ ទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍ជាជនជាតិផ្សេង ចំនួន៧៥នាក់ ជាថ្នូរនឹងប្រាក់៧លាន៥សែនដុល្លារ។ តែគិតត្រឹមពេលនេះ មានតែ៣នាក់ ដែលត្រូវបានបញ្ជូនទៅ។ ដូចគ្នាដែរ ប្រទេស Eswatini នៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូង បានចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទទួលជនអន្តោប្រវេសន៍ ដែលអាមេរិកចាប់បញ្ជូនចេញ ចំនួន១៦០នាក់ ជាថ្នូរនឹងទឹកប្រាក់៥លានដុល្លារ។ អ្វីដែលពិសេសនោះ គឺប្រទេសអាហ្វ្រិកដ៏តូចមួយនេះ សុខចិត្តទទួលទាំងជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលមានប្រវត្តិជាឧក្រិដ្ឋជនឬកំពុងជាប់ពន្ធនាគារទៀតផង។ គិតត្រឹមពេលនេះ អាមេរិកបានបញ្ជូនទៅ ចំនួន៣២នាក់ហើយ។
ឲ្យប្រាក់ទៅប្រទេសហត្ថលេខីផង ជួយជាវិភាគទានដល់អង្គការអន្តរជាតិផង
យោងតាមរបាយការណ៍ Forbidden Stories ប្រាក់សរុបប្រមាណ៤១០លានដុល្លារ ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានចំណាយរហូតមកទល់ពេលនេះ គឺមាន៨១លាន បានប្រគល់ទៅឲ្យរដ្ឋាភិបាលនៃប្រទេសដែលសុខចិត្តទទួល ឬប្រទេសហត្ថលេខី។ សល់ពីនេះ គឺប្រគល់ក្នុងរូបភាពជាប្រាក់វិភាគទានដល់អង្គការអន្តរជាតិមួយចំនួន ជាក់ស្តែង អង្គការអន្តរជាតិដើម្បីអន្តោប្រវេសន៍ ហៅកាត់ថា IOM ទទួលបានប្រាក់ ១៧៨លានដុល្លារ អង្គការUNHCR ទទួលបានប្រមាណ១២៣លានដុល្លារ។
គួរបញ្ជាក់ថា អង្គការអន្តរជាតិទាំង២នេះ ដែលជាស្ថិតក្រោមបង្គាប់រួមរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ បានរងនូវពាក្យរិះគន់ជាខ្លាំង ថាបានទទួលប្រាក់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ទាំងដែលខ្លួនគឺជាអង្គការដែលធ្វើការដើម្បីទ្រទ្រង់សិទ្ធិមនុស្ស សិទ្ធិរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ ជនភៀសខ្លួនជាដើម។ ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អង្គការ UNHCR បានអះអាងថា ខ្លួនទទួលបានប្រាក់វិភាគទានទៅពីសហរដ្ឋអាមេរិកមែន តែដោយមិនមានអ្វីពាក់ព័ន្ធជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងចាប់បញ្ជូនអន្តោប្រវេសន៍ឡើយ ហើយមួយវិញទៀត UNHCR ប្រើប្រាស់ប្រាក់នេះដោយអនុឡោមទៅតាមផែនការការងារ ទ្រង់ទ្រងជួយជនភៀសខ្លួន។ ដូចគ្នាដែរ អង្គការ IOM បានអះអាងថា ខ្លួនដឹងថាអាមេរិកឲ្យប្រាក់មកខ្លួន ដើម្បីបម្រើអាទិភាពផ្ទាល់ខ្លួនរបស់អាមេរិក។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ IOM ត្រូវការប្រាក់ដើម្បីចំណាយជួយលើកកំពស់លក្ខខណ្ឌរស់នៅ របស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ដែលត្រូវគេចាប់បញ្ជូន។ ក៏ប៉ុន្តែមិនមែនមានន័យថា អង្គការ IOM គាំទ្រចំណាត់ការបែបនេះរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនោះឡើយ។
គោលនយោបាយយកតែរួចខ្លួននិងអាត្មានិយម
លោក Mike Bochenek ទីប្រឹក្សាច្បាប់នៅអង្គការ Human Rights Watch បានលើកឡើងថា ការចំណាយប្រាក់ជះទៅលើប្រទេសផ្សេង ឲ្យទទួលយកជនអន្តោប្រវេសន៍បែបនេះ គឺជាយុទ្ធសាស្ត្រយករួចខ្លួនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាងនេះទៀត សហរដ្ឋអាមេរិក បានគេចចេញពីកាតព្វអន្តរជាតិ ដែលតម្រូវឲ្យប្រទេសអ្នកចាប់បញ្ជូនចេញ ត្រូវតែពិនិត្យឲ្យបានច្បាស់ ថាប្រទេសដែលខ្លួនបញ្ជូនជនអន្តោប្រវេសន៍ទៅ គឺជាប្រទេសដែលគ្មានគ្រោះថ្នាក់។ អ្នកច្បាប់រូបនេះបន្ថែមទៀតថា ទោះមិនចែងជាលាយលក្ខខក្ខណ៍អក្សរ តែរដ្ឋបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ សង្ឃឹមថានៅពេលបញ្ជូនទៅដល់ប្រទេសទី៣ហើយ គឺប្រទេសនោះនឹងចាត់ចែងតាមចិត្ត ចង់ទុកឬក៏បញ្ជូនបន្ត ទៅប្រទេសកំណើតរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍ម្នាក់ៗ។ នេះគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រអាត្មានិយម អមនុស្សធម៌ ដោយមិនគិតខ្វល់ពីអាយុជីវិត សិទ្ធិ និងភាពថ្លៃថ្នូរជាមនុស្សរបស់ជនអន្តោប្រវេសន៍៕
Mon, 21 Sep 2026 - 500 - រដ្ឋចិនចាប់ផ្តើមត្រៀមខ្លួន បង្ការហានិភ័យបណ្តាលមកពី AI ឆ្លាតជ្រុលលែងស្តាប់បញ្ជាមនុស្ស
ប៉ុន្មានថ្ងៃចុងក្រោយនេះ មានការប្រកាសទាញសញ្ញាអាសន្នចេញពីអ្នកជំនាញនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ស្តីពីគ្រោះថ្នាក់ធំបង្កឡើងដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតដែលឆ្លាតជ្រុល ហើយលែងស្តាប់បញ្ជារបស់មនុស្ស។ ការទាញសញ្ញាអាសន្ននេះ ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំនិងអ្នកជំនាញនៅចិន ស្តាប់យ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ ថ្វីបើមានការយល់ឃើញខុសគ្នាខ្លះ ស្តីពីមុខសញ្ញាហានិភ័យ ក៏ដូចជាមធ្យោបាយបង្ការ តែអ្នកជំនាញចិននិងអាមេរិក សុទ្ធតែទទួលស្គាល់ដូចគ្នា ថាភ្នាក់ងារបញ្ញាសិប្បនិម្មិតឆ្លាតជ្រុល អាចរបូតចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស ហើយអាចធ្វើប្រតិបត្តិការបំផ្លិចបំផ្លាញប្រព័ន្ធអ៊ីនធ័រនិតពិភពលោក និងសម្លាប់ជីវិតមនុស្សបាន។
ថ្មីៗនេះ អតីតវិស្វករព័ត៌មានវិទ្យាម្នាក់របស់ Anthropic ឈ្មោះ Jacob Coxon បានចេញមុខប្រកាសទាញសញ្ញាអាសន្ន ស្តីពីហានិភ័យដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុត ដោយសារតែបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដើរលឿនជ្រុល ឆ្លាតជ្រុល និងអាចងាកមកបំផ្លាញអាយុជីវិតមនុស្សឲ្យវិនាសបាន។ បន្ទាប់មកទៀត លោក Dario Amodei អគ្គនាយក Anthropic បានបង្ហោះសារអំពាវនាវ ឲ្យក្រុមហ៊ុនក្នុងវិស័យនេះរួមគ្នាបន្ថយល្បឿន ផ្អាកការអភិវឌ្ឍន៍លឿនរហ័សជ្រុល ហើយយកពេលវេលាគិតគូរ ព្រោះAIឆ្លាតជ្រុល អាចរបូតចេញពីការគ្រប់គ្រងរបស់មនុស្ស។ សារអំពាវនាវនេះ ត្រូវបានអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក បានប្រកាសគាំទ្រ។
ក្នុងនាមជាប្រទេសឈានមុខគេមួយទៀតក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា AI ចិនបានឆ្វេងយល់រួចហើយ អំពីហានិភ័យបង្កឡើងដោយ AI ស្វ័យប្រវត្តិដែលឆ្លាតជ្រុល។ តែសម្រាប់ថ្នាក់ដឹកនាំចិន គេយល់ថាគេអាចគ្រប់គ្រងសង្កត់បច្ចេកវិទ្យាAIបាន បើទោះបីជាខ្លាំងប៉ុណ្ណាក៏ដោយ។ ការគ្រប់គ្រង ដែលអាចធ្វើទៅបានតាមរយៈការរៀបចំក្រិត្យក្រមបច្ចេកទេស វិធានច្បាប់គ្រប់គ្រង និងការត្រួតពិនិត្យតាមដានចេញពីរដ្ឋ។
លោក Tse Brian អគ្គនាយកក្រុមស្រាវជ្រាវ Concordia AI មានទីតាំងនៅប៉េកាំងនិងសិង្ហបុរី បានលើកឡើងថា ក្នុងវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត អ្នកជំនាញចិននិងអ្នកជំនាញអាមេរិក មានការយល់ស្របគ្នាស្តីពីហានិភ័យ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្វីដែលខុសគ្នា គឺទាក់ទិននឹង របៀបនៃការកំណត់មុខសញ្ញាហានិភ័យ និងការចាត់ថ្នាក់ទាបខ្ពស់របស់ហានិភ័យ។ ខុសពីនៅអាមេរិក ដែលអ្នកជំនាញបានស្នើ ឲ្យមានអ្នកវាយតម្លៃឯករាជម្នាក់ប្រចាំការនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាAI នៅចិនវិញ ការវាយតម្លៃហានិភ័យ ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងក្របខណ្ឌច្បាប់រួម និងអាជ្ញាធររដ្ឋ។
អ្នកជំនាញខាងលើពន្យល់ថា ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅអាមេរិក ដូចជា Anthropic ឬ Open AI ជាដើម បង្កើតកម្មវិធីបច្ចេកវិទ្យានីមួយៗ ជាប្រភេទគម្រូAIបិទជិត ពោលគឺមិនឲ្យអ្នកប្រើប្រាស់ អាចចូលទៅដល់ក្នុងប្រព័ន្ធបានទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅចិន វិស្វករកាន់តែច្រើនបាននាំគ្នាផ្តល់អាទិភាព ទៅដល់ការអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យាបើកចំហទំងន់ ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា AI Open Weight។ គម្រូបច្ចេកវិទ្យាAI ចិនប្រភេទនេះ មានដូចជា Deepseek និង Kimi ជាដើម។
នៅខែឧសភាកន្លងទៅ អាជ្ញាធរចិនគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ Cyberspace បានចេញសេចក្តីណែនាំមួយ ដោយបានលើកឡើងអំពី ហានិភ័យប្រឈមមួយរបស់ ភ្នាក់ងារAI “ AI Agents” ទាក់ទិននឹងការប្រឈម “បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងប្រតិបត្តិការទាំងស្រុង”។ ក្នុងសេចក្តីណែនាំនេះ អាជ្ញាធរចិនបានតម្រូវឲ្យវិស្វករ អ្នកជំនាញអភិវឌ្ឍន៍បច្ចេកវិទ្យា AI ត្រូវតែពង្រឹងសមត្ថភាពឲ្យប្រសើរ ដើម្បីតាមស្ទាក់ចាប់ បិទខ្ទប់ និងកម្ទេច នូវរាល់សកម្មភាពខុសប្រក្រតីណាមួយរបស់ភ្នាក់ងារAI។ អ្នកជំនាញចិន ក៏ត្រូវបង្ការផងដែរ នូវហានិភ័យមួយចំនួនដូចជា ការបំពុលទិន្នន័យ និងការបង្វែងធ្វើប្រព័ន្ធអាល់ហ្គោរីតម៍វង្វេង ជាដើម។ ផ្អែកតាមលោក Tse Brian រដ្ឋចិនបានចាប់ផ្តើមពិចារណា តាក់តែងក្រមខណ្ឌច្បាប់ជាតិ ចងជាកាតព្វកិច្ច នៅក្នុងវិស័យសន្តិសុខភ្នាក់ងារAI ដែលនេះគឺជាលើកទី១ហើយក្នុងពិភពលោក។
គួរជំរាបថា ករណីគម្រូAIស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលធ្វើតេស្ត តែវាឆ្លាតជ្រុល ហើយគេចខ្លួនរបូតចេញពីប្រព័ន្ធបិទជិត ឈានចូលទៅបំផ្លាញប្រព័ន្ធផ្សេងខាងក្រៅ បានកើតឡើងច្រើនដងហើយ។ ថ្ងៃទី១កញ្ញា លោក Wang Lihong មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃអាជ្ញាធរគ្រប់គ្រងសន្តិសុខ Cyberspace ចិនបានទាញសញ្ញាអាសន្ន ឲ្យមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់បំផុត ទាក់ទិននឹងគម្រូភ្នាក់ងារAI ដែលរបូតចេញពីរនាំងសន្តិសុខ លែងស្តាប់បញ្ជា ហើយវាយប្រហារប្រព័ន្ធផ្សេងទៀតនៅខាងក្រៅទូទាំងពិភពលោក។ ដូចគ្នាដែរ កាលពីថ្ងៃអាទិត្យទី១៣កញ្ញា លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសន្តិសុខជាតិចិន Chen Yixin បានលើកឡើងថា គម្រូAIឈានមុខអាមេរិក ដូចជា Mythos របស់ក្រុមហ៊ុន Athropic និង GPT-5.5-Cyber របស់ Open AI ជាដើម សុទ្ធតែអាចគំរាមមកលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗរបស់ចិន។
សូមបញ្ជាក់ថា សេណារីយ៉ូមហន្តរាយបង្កឡើយដោយ AI ឆ្លាតជ្រុលទប់លែងជាប់នេះ ត្រូវបានថ្នាក់ដឹកនាំចិន ធ្លាប់លើកឡើងនៅក្នុងឯកសារផ្លូវការមួយ របស់រដ្ឋបាលទទួលបន្ទុក Cyberspace នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៤។ ឯកសារនេះ បានប៉ាន់ប្រមាណទុកជាមុន នូវហានិភ័យ ដែលភ្នាក់ងារAI មួយឆ្លាតខ្លាំង ធ្វើការដោយស្វ័យប្រវត្តិ ប្រមូលទិន្នន័យ បង្កើតទិន្នន័យថ្មី ហើយមានបញ្ញាដឹងខ្លួនឯង ព្រមទាំងអាចស្វែងរកអំណាចថ្មីមកបន្ថែមឲ្យខ្លួនវា ដើម្បីប្រជែងជាមួយសមត្ថភាពមនុស្ស។ ផ្អែកតាមឯកសារចុងក្រោយមួយទៀត នៅខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋបាលចិនទទួលបន្ទុក Cyberspace បានលើកឡើងពីគោលការណ៍ថ្មី ដើម្បីបង្ការទប់ទល់នឹងហានិភ័យ បាត់បង់ការគ្រប់គ្រងដែលគំរាមដល់អាយុជីវិតមនុស្ស។ សេណារីយ៉ូបែបនេះ អាជ្ញាធរចិនបានសំដៅទៅដល់ករណី “បច្ចេកវិទ្យាAI កម្រោលចូល ប្រកាច់ចាប់មិនឈ្នះ”។
តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី អាមេរិកនិងចិន ក៏មានគំនិតយល់ឃើញខុសគ្នាដែរ ទាក់ទិនការអំពាវនាវឲ្យ បន្ថយល្បឿន ក្នុងការអភិវឌ្ឍន៍AI។ ខុសពីក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗនៅអាមេរិកដែលអំពាវនាវឲ្យបន្ថយល្បឿន រដ្ឋចិនឯនោះវិញបានលើកទឹកចិត្តឲ្យគេប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាAI ឲ្យបានគ្រប់សហគ្រាស គ្រប់វិស័យ។ នេះគឺជាគោលនយោបាយរួមរបស់រដ្ឋចិន ដែលចង់យកបច្ចេកវិទ្យានេះធ្វើជាកម្លាំងចលករនាំសន្ទុះសេដ្ឋកិច្ច។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ រដ្ឋចិននៅតែអាចចេញបញ្ជាឲ្យបង្អង់ដៃ ផ្អាក ពន្យាពេលប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាណាមួយ ប្រសិនបើអាជ្ញាធរយល់ថា ការគ្រប់គ្រងពីលើនៅមិនទាន់ល្អគ្រប់គ្រាន់៕
Wed, 16 Sep 2026 - 499 - ហេតុអ្វីថ្មីៗនេះ ផ្ទុះអំពើហិង្សាផ្ទួនៗ នៅខេត្តភាគខាងត្បូងថៃ?
នៅខេត្តភាគខាងត្បូងថៃ កំពុងប្រឈមមុខនឹងការផ្ទុះឡើងជាថ្មីនៃអំពើហិង្សា។ ការវាយប្រហារភេរវកម្ម រាប់សិបករណីបានកើតឡើងនៅក្នុងតំបន់នេះ កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ។ ការវាយប្រហារផ្ទួនៗរបស់ក្រុមឧទ្ទាមនេះ ត្រូវគេសំឡឹងឃើញថាអាចជាការដាក់សំពាធ ដើម្បីចាប់បង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលថៃ ត្រឡប់មកចូលតុចរចា។
អស់រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំមកហើយ ដែលភាគខាងត្បូងស្រុកថៃ បានធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពនៃការបះបោរដើម្បីបំបែកទឹកដី មុននឹងស្ងប់ស្ងាត់ទៅវិញ។ ក៏ប៉ុន្តែ កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ ខេត្តទាំង៤នៅចុងខាងត្បូងបង្អស់របស់ថៃ បានប្រឈមមុខនឹងភាពតានតឹងហិង្សាជាថ្មី ដោយមានការវាយប្រហារ សរុបប្រមាណ៧៨ករណី ដែលភាគច្រើនជាការវាយប្រហារ ដែលជាការរៀបគម្រោងទុកជាមុន និងដោយសហការគ្នា។
ផ្អែកតាមអាជ្ញាធរថៃ ការវាយប្រហារទាំងនេះ ភាគច្រើនមានទម្រង់ជាការដុតបំផ្លាញដោយចេតនា និងការវាយប្រហារដោយគ្រឿងផ្ទុះ ដូចជាគ្រាប់បែកបង្កៃជាដើម។ ជាទូទៅ ក្រុមវាយប្រហារបានកំណត់គោលដៅទៅលើអគាររដ្ឋបាលសាធារណៈ ហាងទំនិញ យានយន្ត ព្រមទាំងបង្គោលអគ្គិសនី ឬផ្លូវដែក។ ក្នុងករណីខ្លះ ពួកគេបានបាញ់គ្រាប់ឡើងលើអាកាសដើម្បីបំភ័យមនុស្ស ឬបង្ខំឱ្យមនុស្សជម្លៀសចេញពីទីកន្លែង មុនពេលដុតបំផ្លាញទីនោះ។ រលកអំពើហិង្សាទាំងនេះ បានកើតឡើងមួយខែបន្ទាប់ពីមានការវាយប្រហារដ៏សាហាវមួយ ទៅលើប៉ុស្តិ៍ត្រួតពិនិត្យនៅខេត្តណារ៉ាធីវ៉ាត ដែលជាខេត្តមួយក្នុងចំណោមខេត្តទាំង៤ ជាប់ព្រំដែនជាមួយម៉ាឡេស៊ី។ ក្នុងករណីនេះ ក្រុមឧទ្ទាមបះបោរ បានជិះរថយន្តចូលមកបាញ់សម្លាប់ កងទាហានប៉ារ៉ាថៃចំនួន៥នាក់ និងបង្ករបួសជនស៊ីវីល៦នាក់ទៀត។
ជម្លោះបះបោរ២០ឆ្នាំ ស្លាប់៧៨០០នាក់
គួរជំរាបជូនថា ជម្លោះនៅភាគខាងត្បូងថៃតាំងតែពីឆ្នាំ២០០៤ បានផ្តាច់ជីវិតមនុស្សប្រមាណ ៧៨០០នាក់ និងរបួសជិត១៥០០០នាក់។ ការកើនឡើងនៃអំពើហិង្សាជាថ្មី ក្នុងអំឡុងពេលនេះ មិនមែនគ្មានហេតុផលនោះទេ។ ដំណើរការចរចាសន្តិភាព ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ២០១៣ រវាងរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកក និងក្រុមបំបែកខ្លួន Barisan Revolusi Nasional (BRN) មិនមានការរីកចម្រើនឡើយ ហើយរហូតមកដល់ពេលនេះ ក៏មិនទាន់អាចឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងនយោបាយជាក់លាក់មួយដែរ។
ទោះបីក្រុមបំបែកខ្លួន Barisan Revolusi Nasional មិនបានប្រកាសទទួលខុសត្រូវ ចំពោះការវាយប្រហារថ្មីៗទាំងនេះក៏ដោយ តែអ្នកសង្កេតការណ៍មួយចំនួនយល់ថា វាអាចជាការបង្ហាញពីកម្លាំង ដែលមានគោលបំណងដាក់សម្ពាធលើការចរចា។ មុនមានការវាយប្រហារ ភាគីទាំង២គ្រោងជួបចរចាគ្នានៅខែតុលា ហើយកិច្ចព្រមព្រៀងក្របខណ្ឌបឋមមួយ អាចនឹងត្រូវចុះហត្ថលេខានៅខែកញ្ញាខាងមុខនេះ។ លោក ថានុត សុវណ្ណអានន្ត មន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលថៃប្រធានក្រុមចរចាសន្តិភាពជាមួយក្រុមបះបោរខាងត្បូង បានលើកឡើងថា ក្រុមឧទ្ទាមកំពុងចង់សាកល្បងកម្លាំងរបស់សមត្ថកិច្ច ដើម្បីរកចំណុចខ្សោយ ហើយអាចមានប្រៀបក្នុងពេលចរចា។
ដោយឡែក លោកស្រី រុងរ៉ាវី ឆាលើមស៊ីពីនយ៉ារ៉ាត់ សាស្ត្រាចារ្យនៅសកលវិទ្យាល័យនគរិន្ទ្រសុងក្លា បានលើកឡើងថា ប្រសិនបើរដ្ឋាភិបាលថៃពិតជាចង់ឃើញការផ្លាស់ប្តូរជាក់ស្តែង ក្នុងដំណើរការដោះស្រាយវិបត្តិ នោះបាងកកត្រូវតែត្រៀមធ្វើចិត្តសម្បទាននយោបាយ។ ក្រុមបះបោររិះរកវិធីដាក់សំពាធ ព្រោះពួកគេលែងទុកចិត្តរដ្ឋាភិបាលបាងកក ដែលគិតតែប្រើកម្លាំងជាជាងការរិះរកយន្តការផ្តល់អធិបតេយ្យភាពមូលដ្ឋានខ្លះមកឲ្យខេត្តរបស់ពួកគេ។
បញ្ហាសន្តិសុខ ឬបញ្ហានយោបាយ?
គួរកត់សម្គាល់ថា មានទស្សនៈ២ផ្ទុយគ្នា ទាក់ទិននឹងវិបត្តិនេះ។ រដ្ឋាភិបាលថៃចាត់ទុក អំពើហិង្សានេះថាជាបញ្ហាសន្តិសុខ ដែលត្រូវដោះស្រាយដោយកម្លាំងបង្ក្រាប តែក្រុមបះបោរវិញបានសង្កត់ធ្ងន់ទៅលើឫសគល់នយោបាយ ដែលបណ្តាលឲ្យមានជម្លោះនេះ។ សាររបស់ក្រុមបះបោរ គឺថា ការឆ្លើយតបដោយកម្លាំងយោធាអស់រយៈពេល២០ ឆ្នាំមកហើយ មិនអាចបញ្ចប់ការបះបោរបានទេ។ ជាក់ស្តែង អាជ្ញាធរថៃក៏បានទទួលស្គាល់ដោយប្រយោលដែរថា មានចំណុចខ្វះខាតផ្នែកសន្តិសុខ ទើបបណ្តោយឲ្យការវាយប្រហារផ្ទួនៗជាង៧០ករណីថ្មីៗនេះ។
សូមបញ្ជាក់ដែរថា តំបន់មួយផ្នែកធំនៃភាគខាងត្បូងថៃ បានស្ថិតក្រោមរបបសន្តិសុខពិសេសរួចទៅហើយ។ អាជ្ញាធរថៃ បានប្រកាសស្ថានភាពអាសន្ន នៅក្នុងខេត្ត ប៉ាតានី យ៉ាឡា និងណារ៉ាធីវ៉ាត។ នៅខេត្តទាំងបីនេះ ប្រជាជនភាគច្រើនដែលជាអ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម និងមានដើមកំណើតជាជនជាតិម៉ាឡេ បានត្អូញត្អែរថាពួកគេត្រូវបានគេរើសអើង និងដាក់ឱ្យនៅក្រៅសង្គម មិនថាវប្បធម៌ ភាសា និងសេដ្ឋកិច្ច។ សមត្ថកិច្ចយោធានិងតម្រួតថៃ បានដាក់ទីតាំងរនាំងការពារសន្តិសុខច្រើនកន្លែង។ ការឆែកឆេរផ្ទះ និងទីតាំងផ្សេងៗ តែងកើតមានជាញឹកញាប់ ខណៈអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល តែងតែរិះគន់អំពីការចាប់ឃុំខ្លួនមនុស្ស ដោយគ្មានមូលហេតុត្រឹមត្រូវ។
ការដាក់ពង្រាយកងកម្លាំងយោធាច្រើនស្អេកស្កះនៅតំបន់ភាគខាងត្បូងថៃ មិនត្រឹមតែមិនអាចដោះស្រាយជម្លោះជាតិសាសន៍ និងចរន្តគំនិតជាតិនិយមនេះបានទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមិនអាចស្តារឡើងវិញ នូវទំនុកចិត្តរបស់ប្រជាជនបានថែមទៀត។ ផ្ទុយទៅវិញ វិធានការសន្តិសុខបែបនេះ បានបង្កើនការមិនទុកចិត្ត និងការអាក់អន់ចិត្តកាន់តែខ្លាំង ពីសំណាក់ប្រជាជនមូលដ្ឋាន ចំពោះរដ្ឋាភិបាលថៃ៕
Fri, 28 Aug 2026 - 498 - ភាពប្រែប្រួលរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ជាមួយកូរ៉េខាងត្បូង ផ្តល់ភាពចំណេញដល់នយោបាយការទូតនឹងនរបស់ចិន
លោកវ៉ាង យី ប្រមុខការទូតចិន បានចាប់ផ្តើមទស្សនកិច្ច២ថ្ងៃ នៅកូរ៉េខាងត្បូងចាប់ពីថ្ងៃទី១៩សីហា។ ទស្សនកិច្ចនេះត្រូវគេគ្រោងទុកមុនយូរមកហើយ តែវាគឺជារឿងចៃដន្យបំផុត ដែលវាជួនចំពេលដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ កំពុងធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងត្បូងខកចិត្ត បន្ទាប់ពីលោកត្រាំ បានរិះគន់ការធ្វើសមយុទ្ធរួមគ្នារវាងកងទ័ពអាមេរិកនិងកូរ៉េខាងត្បូង។ សម្ព័ន្ធភាពកូរ៉េខាងត្បូងនិងអាមេរិក ហាក់កំពុងង្គោះរង្គើ ហើយអ្នកដែលកំពុងញញឹមដោយក្តីរីករាយ គឺចិន។
៥ឆ្នាំមកហើយ ដែលលោកវ៉ាង យី មិនបានធ្វើដំណើរទៅទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងត្បូង។ ថ្ងៃទី១៩សីហា លោកប្រមុខការទូតចិនបានចាប់ផ្តើម ទស្សនកិច្ចរយៈពេល២ថ្ងៃ នៅសេអ៊ូល ដែលជួនចំពេលពិសេសអស្ចារ្យនិងអំណោយផលបំផុតសម្រាប់ចិន ព្រោះថាក្នុងអំឡុងពេលនេះ សម្ព័ន្ធភាពរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកូរ៉េខាងត្បូង កំពុងស្ថិតក្នុងភាពស្រពិចស្រពិល។
ដើមសប្តាហ៍នេះ លោកដូណាល់ ត្រាំ បានធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងត្បូងស្រងាកចិត្តជាពន់ពេក។ កម្មវិធីសមយុទ្ធយោធារួមគ្នាប្រចាំឆ្នាំរវាងកងទ័ពអាមេរិកនិងកងទ័ពកូរ៉េខាងត្បូង បានចាប់ផ្តើម ស្រាប់តែលោកដូណាល់ ត្រាំ ប្រកាសថា លោកមិនសប្បាយចិត្តទេ ព្រោះប្រតិបត្តិការនេះចំណាយប្រាក់ច្រើនឥតប្រយោជន៍ ហើយវាធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងជើងឯនោះខឹងស្អប់អាមេរិកថែមទៀត។
ក្រោយសម្តីដូចនេះរបស់លោកត្រាំ សមយុទ្ធត្រូវបានបិទបញ្ចប់មុនពេលកំណត់ដល់ទៅ៦ថ្ងៃ ដោយលោកត្រាំអះអាងថា នឹងកាត់បន្ថយថវិកាចំណាយ។ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ នៅថ្ងៃទី១៩សីហា លោកដូណាល់ ត្រាំ បានអួតអះអាងថា ទំនាក់ទំនងរវាងលោកនិងមេដឹកនាំកូរ៉េខាងជើង គីម ជុងអ៊ុន គឺល្អខ្លាំងណាស់ ហើយលោកមានគម្រោងជួបលោកគីម ជុងអ៊ុន នៅចុងឆ្នាំនេះហើយ។
គួរកត់សំគាល់ថា លោកប្រមុខការទូតចិនបានមកដល់ទីក្រុងសេអ៊ូល ចំពេលតែម្តង គឺចំពេលដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ រុះរើជាន់ឈ្លីសម្ព័ន្ធភាពដែលសហរដ្ឋអាមេរិកមានជាមួយកូរ៉េខាងត្បូងជាង៧០ឆ្នាំមកហើយ។ បញ្ហានេះ មិនមែនត្រឹមតែធ្វើឲ្យកូរ៉េខាងត្បូងអស់សង្ឃឹមលែងមានទំនុកចិត្តលើសហរដ្ឋអាមេរិកនោះទេ តែបណ្តាសម្ព័ន្ធមិត្តផ្សេងទៀតរបស់អាមេរិក នៅតំបន់អាស៊ីក៏បើកភ្នែកធំៗ ដោយការខកចិត្តនិងភ័យខ្លួនដែរ ជាក់ស្តែង ជប៉ុន និងតៃវ៉ាន់ជាដើម។
សម្រាប់ចិន ឱកាសនេះពិសេសណាស់ ព្រោះវាបានលើកវិស័យការទូតចិនឲ្យលេចខ្លួនត្រដែតឡើង។ នៅសេអ៊ូល លោកវ៉ាង យី នឹងធ្វើការងារដោយមិនបាច់ប្រឹង។ ស្របពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកដឹកនាំដោយលោកដូណាល់ ត្រាំ ជាមហាអំណាចដែលមានចិត្តឆេវឆាវ ប្រែប្រួលបាតដៃខ្នងដៃ និងគិតតែចំណេញប្រាក់ជាធំនោះ ចិនវិញគឺជាមហាអំណាច ចាស់ទុំ នឹងនរ គួរជាទីទុកចិត្តសម្រាប់គេឯងគ្រប់គ្នា។
បន្ថែមពីនេះទៀត ចិននឹងឆ្លៀតឱកាសនេះប្រាប់កូរ៉េខាងត្បូងថា ការដោះស្រាយបញ្ហាជាមួយកូរ៉េខាងជើង គឺត្រូវតែមានចិនជាអ្នកចាត់ចែង ទើបអាចចេញលទ្ធផល។ ជាការពិតណាស់ កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ លោក លី ចែម្យ៉ុង បានប្រកាសហៅលោក គីម ជុងអ៊ុន មកចរចាបិទបញ្ចប់សង្គ្រាម ហើយកសាងសន្តិភាពជាមួយគ្នា ដោយគ្មានលក្ខខណ្ឌបឋមអ្វីទាំងអស់។ ការចរចាដែលលោកប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងសង្ឃឹមបានចិនជួយសម្របសម្រួល។ ក្នុងពេលទស្សនកិច្ចនៅកូរ៉េខាងត្បូង គេជឿថា លោកវ៉ាង យី នឹងប្រើភាសាការទូតនិយាយអំពីស្ថិរភាព សន្តិភាព ក្នុងតំបន់ ផ្ទុយពីលោកដូណាល់ ត្រាំ ដែលនិយាយតែពីរឿងលុយ!
សំណួរសួរថា តើពីពេលនេះទៅ កូរ៉េខាងត្បូង និងជប៉ុន អាចសង្ឃឹម ថានឹងអាចជ្រកក្រោមដំបូលការពារនុយក្លេអ៊ែររបស់សហរដ្ឋបានដែរឬទេ? លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសកាលពីថ្ងៃទី១៩សីហា ថាកូរ៉េខាងជើងមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរប្រមាណ៥៧គ្រាប់។ តែនៅព្រឹកថ្ងៃទី២០សីហា ប្រភពពីសមាជិកសភាកូរ៉េខាងត្បូងបានអះអាងថា កូរ៉េខាងជើងអាចមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ចន្លោះពី ៨០ ទៅ១២០គ្រាប់ឯនោះ។ ការសុខចិត្តបន្ទន់ឥរិយាបថរបស់លោកលី ចែម្យ៉ុង ហៅ កូរ៉េខាងជើងមកចរចា បានស្តែងឲ្យឃើញនូវគោលជំហរប្រាកដនិយមរបស់ភាគីកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជឿក្នុងចិត្តថា មិនអាចប្រថុយទុកសង្គ្រាមនេះបានតទៅទៀតទេ ព្រោះកូរ៉េខាងជើងបានក្លាយជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរហើយ៕
Thu, 20 Aug 2026 - 497 - បានភ្លើងខៀវពីលោកត្រាំ តើអ៊ុយក្រែនអាចផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិកដ៏ទំនើប Patriots ដែរឬទេ?
ដើម្បីបំពេញបំណង ក្តីប្រាថ្នារបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនដែលទាមទារចង់បានសិទ្ធិផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលតាំងពីយូរណាស់មកហើយ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ត្រាំបានបញ្ជាក់ប្រាប់សមភាគីអ៊ុយក្រែន នៅក្នុងជំនួបទ្វេភាគីនៅប្រទេសតួកគីថា លោកយល់ព្រមឲ្យអ៊ុយក្រែនមានសិទ្ធិផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិក Patriots។ មេដឹកនាំអាមេរិកបើកភ្លើងខៀវឲ្យអ៊ុយក្រែនមានសិទ្ធិផលិតមីស៊ីលអាមេរិក ប៉ុន្តែ សំណួរសួរថា តើអ៊ុយក្រែនមានសមត្ថភាពផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលដ៏ទំនើប និងស្មុគស្មាញនេះដែរឬទេ?
“យើងនឹងឲ្យអាជ្ញាបណ្ណដើម្បីឲ្យអ្នកមានសិទ្ធិផលិតមីស៊ីលPatriots។ នេះជារឿងល្អណាស់ មិនថាអីចឹង។ ដល់ចឹងទៅ អ្នកមិនអាចតវ៉ាថា អាមេរិកផ្តល់អាវុធមិនគ្រប់គ្រាន់ឲ្យអ៊ុយក្រែនទៀតហើយ។ ខ្ញុំអាចនិយាយថា អ្នកអាចផលិតវាដោយខ្លួនឯង។ ខ្ញុំមិនទាន់បានជូនដំណឹងទៅក្រុមហ៊ុននៅឡើយ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំគិតថា នឹងគ្មានបញ្ហាចោទនោះទេ។”
នៅទីបំផុត ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ត្រាំយល់ព្រមឲ្យអ៊ុយក្រែនផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិកដ៏មានប្រសិទ្ធភាព និងទំនើបខ្លាំងលើលោក ហើយក៏មានតម្លៃថ្លៃខ្ពស់កប់ពពក ព្រោះថា ប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលមួយគ្រឿង មានគ្រាប់មីស៊ីលក្នុងនោះស្រាប់ មានតម្លៃប្រមាណ ១ពាន់លានដុល្លារ។
អ៊ុយក្រែនបានភ្លើងខៀវពីលោកត្រាំ តែមិនប្រាកដថា នឹងអាចមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីផលិតបានប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលដ៏ទំនើប និងស្មុគស្មាញរបស់អាមេរិក។ ទោះបីជាប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោកហ្សេឡេនស្គី អះអាងថា អ៊ុយក្រែនមានសមត្ថភាពផលិតសព្វាវុធដោយខ្លួនឯង ជាពិសេសដ្រូនចម្ងាយឆ្ងាយដែលអ៊ុយក្រែនបានប្រើដើម្បីវាយប្រហារចូលជ្រៅក្នុងទឹកដីរុស្ស៊ីមែន ប៉ុន្តែ អ៊ុយក្រែនត្រូវជួបបញ្ហាប្រឈម ឧបសគ្គច្រើនយ៉ាង។ ដំបូងគេ អ៊ុយក្រែនមិនអាចផលិតមីស៊ីលក្នុងទឹកដីអ៊ុយក្រែន។
ក្នុងកាលៈទេសៈបច្ចុប្បន្ននេះ អ៊ុយក្រែនកំពុងកើតមានសង្រ្គាម រងការវាយប្រហារស្ទើរមិនលោះថ្ងៃពីសំណាក់រុស្ស៊ី។ ដូច្នេះ គ្មានកន្លែងណាមួយដែលមានសុវត្ថិភាព១០០%ដើម្បីឲ្យអ៊ុយក្រែនអាចដំឡើងរោងចក្រផលិតប្រព័ន្ធមីស៊ីលអាមេរិកបានទេ។ រោងចក្រផលិតមីស៊ីលPatriots ប្រាកដជាក្លាយជាផ្ទាំងស៊ីបវាយប្រហាររបស់មីស៊ីលរុស្ស៊ី។ អ្នកដែលស្និទ្ធនឹងសំណុំរឿងរឿងនេះបានពន្លយថា នៅពេលអ៊ុយក្រែនបានភ្លើងខៀវ អ៊ុយក្រែនអាចរើទីតាំងទៅផលិតនៅទឹកដីអាល្លឺម៉ង់ ព្រោះថា ក្នុងលោក មានតែអាល្លឺម៉ង់ និងជប៉ុនប៉ុណ្ណោះដែលបានសិទ្ធិផលិតមីស៊ីលPatriots ពីអាមេរិក។
បញ្ហាប្រឈមទី២ គឺទាក់ទងនឹងពេលវេលា។ ទោះបីលោកត្រាំបាននិយាយថា នឹងឲ្យសិទ្ធិទៅអ៊ុយក្រែន ប៉ុន្តែ លោកបាននិយាយតែមាត់ មិនទាន់មានលាយលក្ខអក្ស ចេញជាផ្លូវការនៅឡើយទេ។ ម្យ៉ាង រដ្ឋបាលអាមេរិកត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីសភាខុនហ្រ្កេសជាមុនសិន។ ខុនហ្រ្កេស ជាអ្នកពិចារណាថា ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាផលិតសព្វាវុធអាមេរិកទៅបរទេសសមស្របតាមច្បាប់សហព័ន្ធដែរឬទេ។ បើតាមកាសែតNew York Times លោកដូណាល់ត្រាំអាចប្រើសិទ្ធិជាប្រធានាធិបតីដើម្បីដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់យន្តការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាសព្វាវុធ ដែលមានទាក់ទងនឹងសន្តិសុខជាតិ។
មួយវិញទៀត បើទោះជាសភាអាមេរិកផ្តល់ភ្លើងខៀវឲ្យរដ្ឋបាលអាមេរិកផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាផលិតសព្វាវុធទៅអ៊ុយក្រែនក្តី ក៏អ៊ុយក្រែនមិនងាយនឹងផលិតបានស្រួលៗដែរ ជាពិសេសនៅពេលនិយាយពីបច្ចេកវិទ្យា និងវត្ថុធាតុផ្សំ។ សព្វថ្ងៃនេះ ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកធំៗគឺ RTX Lockheed Martin ជាអ្នកផលិតមីស៊ីលPatriots ប៉ុន្តែ នៅតែត្រូវការសហការទិញគ្រឿងផ្សំ គ្រឿងបន្លាស់ដ៏សាំញ៉ាំពីដៃគូ ក្រុមហ៊ុនតូចៗជាច្រើនទៀត។ នេះគេនៅមិនទាន់និយាយការចំណាយដើម្បីផលិតផង។ មីស៊ីល PAC-3 ដែលមានសមត្ថភាពស្ទាក់ ចាប់មីស៊ីលបាលីស្ទិកមានតម្លៃប្រមាណ ៥លានដុល្លារក្នុងមួយដើម។ ដូច្នេះ ដើម្បីអាចផលិតបានមីស៊ីលដ៏ទំនើប ជាងគេបំផុតក្នុងលោក គេតោងត្រូវការពេលវេលា មិនត្រឹមរាប់ខែ ប៉ុន្តែដល់ទៅរាប់ឆ្នាំ។ ក្រុមហ៊ុនអាមេរិកផ្ទាល់ចំណាយពេល១ឆ្នាំដើម្បីផលិតមីស៊ីលបាន៦០០ដើម។ ចំណែកអាល្លឺម៉ង់ដែលបានប្រកាសគម្រោងផលិតមីស៊ីលPatriots នៅឆ្នាំ ២០២៤ អះអាងថា នឹងអាចផលិត ប្រើមីស៊ីលPatriots នៅឆ្នាំ២០២៧ឯណោះ។
ផ្តល់អាជ្ញាបណ្ណឲ្យអ៊ុយក្រែនអាចមានសិទ្ធិផលិតប្រព័ន្ធខែលការពារមីស៊ីលដ៏ទំនើបរបស់អាមេរិក។ នេះជាដំណឹងដ៏ល្អណាស់ចំពោះមេដឹកនាំអ៊ុយក្រែន លោកហ្សេឡេនស្គីដែលតែងទាមទារចង់បានប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិក នៅរៀងរាល់លើកដែលរដ្ឋធានីកៀវរងការវាយប្រហារពីមីស៊ីលរបស់រុស្ស៊ី។ លើកចុងក្រោយដែលប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនទទូចសុំសិទ្ធិផលិតប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសពីអាមេរិក គឺនៅសប្តាហ៍មុននេះ នៅពេលរុស្ស៊ីសម្រុកបាញ់មីស៊ីលអ៊ីពែសូនិកស្រោចលើទឹកដីអ៊ុយក្រែន ជាពិសេសទីក្រុងកៀវ ដោយសម្លាប់មនុស្សជាច្រើននាក់។ មានតែប្រព័ន្ធមីស៊ីលPatriotsដែលមានសមត្ថភាពខ្លាំងអាចបាញ់ស្ទាក់ទម្លាក់មីស៊ីលបាលីស្ទិកដ៏ទំនើបចុងក្រោយរបស់រុស្ស៊ី។
លោកត្រាំសន្យាផ្តល់អាជ្ញាបណ្ណឲ្យអ៊ុយក្រែនអាចផលិតខែលមីស៊ីលអាមេរិកជាដំណឹងល្អណាស់ ប៉ុន្តែ ចំពោះអ្នកជំនាញយុទ្ធសាស្រ្តយោធានៅអឺរ៉ុប ព្រោះតែឧបសគ្គច្រើនយ៉ាងដូចរៀបរាប់ខាងលើ អ៊ុយក្រែននឹងគ្មានថ្ងៃផលិតមីស៊ីលបានទាន់ពេលវេលាដើម្បីទប់ទល់នឹងមីស៊ីលលឿនជាងសំឡេងរបស់រុស្ស៊ីឡើយ។ អ្វីដែលអ៊ុយក្រែនកំពុងត្រូវការបន្ទាន់ពីអាមេរិកនៅពេលនេះ គឺមីស៊ីលPatriots ដែលអ៊ុយក្រែនមានកាន់តែខើចទៅៗ លែងអាចធ្វើជាសំណាញ់ការពារផ្ទៃមេឃអ៊ុយក្រែនពីការវាយប្រហារមីស៊ីលរបស់រុស្ស៊ី។
អាមេរិកយល់ព្រមឲ្យអ៊ុយក្រែនទទួលអាជ្ញាបណ្ណផលិតមីស៊ីល គឺដើម្បីកុំឲ្យអ៊ុយក្រែនចេះតែត្អូញថា អាមេរិកមិនជួយអ្វីសោះ។ ប៉ុន្តែ លោកត្រាំបានបដិសេធមិនបញ្ជូនមីស៊ីលទៅតាមការចង់បានរបស់អ៊ុយក្រែននោះទេ។ លោកត្រាំបាននិយាយមិនលាក់លៀមថា អាមេរិកពិតជាមីស៊ីល ប៉ុន្តែ សម្រាប់ទុកប្រើប្រាស់ការពារខ្លួនឯងដែរ។
អស្ថិរភាព និងភាពតានតឹងនៅក្នុងពិភពលោក ព្រមទាំងជម្លោះប្រដាប់អាវុធនៅសឹងគ្រប់ទ្វីប ជាពិសេសសង្រ្គាមនៅអ៊ីរ៉ង់បានចាប់បង្ខំឲ្យអាមេរិកប្រើមីស៊ីលការពារដែនអាកាសអស់ប្រមាណពាក់កណ្តាលពីក្នុងស្តុកយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួន។ ប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ដើមបូព៌ាជាទីដែលមានមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក បានស្រូបយកអស់ច្រើនជាងគេ មីស៊ីលPatriotsដើម្បីបាញ់ស្ទាក់ទម្លាក់មីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់។ នេះបើយោងតាមមជ្ឈមណ្ឌលដើម្បីយុទ្ធសាស្រ្ត និងសិក្សាអន្តរជាតិ។
ចំពោះអ្នកវិភាគអ៊ុយក្រែន ភ្លើងខៀវរបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិកមានអត្ថន័យជានិមិត្តរូប ពោលគឺការគាំទ្រនយោបាយ ច្រើនជាងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ដូចជាការផ្តល់ជំនួយយោធាអាមេរិក។ ដោយសារតែការផលិតប្រព័ន្ធខែលមីស៊ីលអាមេរិកត្រូវការពេលវេលាវែង អ៊ុយក្រែនត្រូវរង់ចាំពេលជាច្រើនយូរឆ្នាំទៀតទម្រាំបានប្រើមីស៊ីលPatriots ពោលគឺមិនទាន់អាចឆ្លើយតបនឹងស្ថានការណ៍បច្ចុប្ប្នន្នបានទេ។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងរយៈពេលខ្លី ដំណឹងនេះនឹងមានប្រសិទ្ធភាព ក្នុងរូបភាពដាក់សម្ពាធលើរុស្ស៊ី គូសត្រូវរបស់អ៊ុយក្រែនឲ្យយល់ព្រមចូលតុចរចាបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន៕
Fri, 10 Jul 2026 - 496 - អង្គការនិងសមាជិកសភាអឺរ៉ុប ទាមទារការស៊ើបអង្កេតស្តីពីអព្យាក្រឹតភាពរបស់អគ្គនាយកFIFA
ស្របពេលដែលការប្រកួតកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោក កំពុងប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងសកកម្ម លោក Gianni Infantino អគ្គនាយករបស់ FIFA កំពុងតែរងនូវការរិះគន់កាន់តែខ្លាំង ទាក់ទិននឹងអព្យាក្រឹតភាពរបស់លោក។ កាលពីថ្ងៃសុក្រទី៣កក្កដា អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនិងសមាជិកសភាអឺរ៉ុប៥០នាក់ បានផ្ញើលិខិតទៅកាន់FIFA ទាមទារឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតលើលោកអគ្គនាយកFIFA ដែលគេសង្កេតឃើញថាមានទំនោរកាន់តែស្និទ្ធជ្រុលហួសជាមួយលោកដូណាល់ ត្រាំ និងប៉ះពាល់មកលើភាពមិនលម្អៀងនៃវិស័យកីឡា។
ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ទោះបីសំឡេងស្រែហ៊ោកញ្ជៀវ កំពុងលាន់ឮខ្លាំងនៅតាមពិហុកីឡដ្ឋានដែលមានការប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោកយ៉ាងណាក្តី តែបើយើងផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់បន្តិច នោះយើងនឹងឮសំឡេងខ្សិបខ្សៀវរិះគន់ពីទ្វីបអឺរ៉ុប ទៅកាន់លោក Gianni Infantino អគ្គនាយករបស់ សហព័ន្ធអន្តរជាតិនៃសមាគមបាល់ទាត់ ហៅកាត់ថា FIFA។
ចូលកាន់មុខតំណែងនៅឆ្នាំ២០១៦ សកម្មភាពរបស់លោក Gianni Infantino បានធ្វើឲ្យមានមន្ទិលសង្ស័យខ្លាំងឡើងៗ ស្តីពីភាពអព្យាក្រឹត្យ្យរបស់លោក ក្នុងនាមជាអ្នកតំណាងពិភពលោកកីឡា ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត។ ថ្ងៃសុក្រទី៣កក្កដា អង្គការសិទ្ធិមនុស្សមួយនៅអង់គ្លេស ឈ្មោះ FairSquare បានផ្សព្វផ្សាយលិខិតមួយសន្លឹក ចុះហត្ថលេខាដោយសមាជិកសភាអឺរ៉ុប ចំនួន៥០នាក់។ លិខិតនេះ ត្រូវបានផ្ញើទៅកាន់ FIFA ទាមទារឲ្យមានការស៊ើបអង្កេតជាបន្ទាន់ ស្តីពីករណីផ្តល់ “ពានរង្វាន់សន្តិភាព របស់FIFA” ទៅឲ្យលោកដូណាល់ ត្រាំ។
គួររំលឹកថា កាលពីខែធ្នូឆ្នាំ២០២៥ នៅក្នុងឱកាសចាប់ឆ្នោតប្រកួតបាល់ទាត់ពិភពលោក២០២៦ លោកអគ្គនាយក FIFA Gianni Infantino បានប្រគល់ពានរង្វាន់សន្តិភាពFIFA ជូនទៅលោកដូណាល់ ត្រាំ ។ ពានរង្វាន់នេះ ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាពិសេសក្នុងឱកាសនោះតែម្តង។ អ្នករិះគន់ភាគច្រើនបានលើកឡើងថា គឺលោក Gianni Infantino ចង់បញ្ជោរលោកដូណាល់ ត្រាំ។ ជាង៦ខែមកហើយ FIFA បានបដិសេធមិនពន្យល់ជាសាធារណៈទេ នូវលក្ខខណ្ឌក៏ដូចជានីតិវិធី ដែលអនុញ្ញាតឲ្យខ្លួនសម្រេចប្រគល់ពានរង្វាន់ពិសេសនេះទៅនរណាម្នាក់។
ភាពស្និទ្ធស្នាលរវាងលោក Gianni Infantino និងលោកដូណាល់ ត្រាំ មិនអាចលាក់នរណាបានទេ។ លោក Gianni Infantino និងលោក Dana White ប្រធានUFC គឺជាអ្នកតំណាងពិភពកីឡាតែ២នាក់គត់ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងកម្មវិធី ចូលកាន់មុខតំណែងជាផ្លូវការរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ កាលពីខែមករា២០២៥។ ចាប់ពីពេលនោះមក លោកអគ្គនាយកFIFA បានបន្តនិយាយសរសើរលោកដូណាល់ ត្រាំ ឥតដាច់ពីមាត់ រហូតដល់ទៅហ៊ានចេញមុខ និយាយការពារគោលនយោបាយដឹកនាំរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ ហើយបានប្រកាសចង់ឲ្យគេប្រគល់ពានរង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព លោកដូណាល់ ត្រាំ ថែមទៀតផង។
ជាងនេះទៀត កាលពីខែកុម្ភៈ នៅពេលលោកដូណាល់ ត្រាំ បើកកម្មវិធីសម្ពោធ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពដែលលោកជាអ្នកបង្កើតឡើង គេឃើញលោកអគ្គនាយក FIFA ក៏មានវត្តមានដែរ ពាក់មួកពណ៌ក្រហម មានអក្សរពីលើថា USA និងលេខ 45-47 ដែលជាលេខរៀងអាណត្តិទាំង២របស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។ ជាមួយនឹងស្នាមញញឹមសើចក្អាកក្អាយ លោក Gianni Infantino បានបង្ហាញឲ្យឃើញយ៉ាងច្បាស់ ថាលោកគឺជាអ្នកគាំទ្រផ្កាប់មុខម្នាក់របស់លោកដូណាល់ ត្រាំ។
សូមបញ្ជាក់ថា កាលពីខែធ្នូ២០២៥ អង្គការ FairSquare ធ្លាប់បានលើកឡើងថា គោលជំហររបស់លោក Gianni Infantino ដែលគាំទ្រពេញទំហឹងនិងដោយចំហ ចំពោះគោលនយោបាយលោកដូណាល់ ត្រាំ វាអាចប៉ះពាល់មកលើកអព្យាក្រឹតភាពនិងកិត្តិយស របស់FIFA ក៏ដូចជាវិស័យកីឡាបាល់ទាត់ពិភពលោកទាំងមូល។ នៅថ្ងៃទី១១មិថុនា អង្គការនេះអះអាងទៀត ត្រឹមតែរយៈពេល២សប្តាហ៍ មានមនុស្សប្រមាណ៥០០០នាក់បានចុះហត្ថលេខាលើញត្តិមួយ មានខ្លឹមសារបរិហារភាពលម្អៀងរបស់លោក Gianni Infantino។ តាមធម្មតា ក្នុងនាមជាអគ្គនាយក FIFA លោក Infantino មានកាតព្វកិច្ចធានាឲ្យបាននូវអព្យាក្រឹតភាព និងសុភវិនិច្ឆ័យ ដោយគោរពតាមមាត្រា១៥ នៃក្រមសីលធម៌របស់FIFA។ ការប្រកាសបរិហាររបស់អង្គការ FairSquare ក៏បានទទួលការគាំទ្រ ពីសំណាក់សហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ប្រទេសន័រវែសដែរ។ លោកស្រី Lise Klaveness នាយិកាសហព័ន្ធកីឡាបាល់ទាត់ន័រវែស បានលើកឡើងនៅខែកុម្ភៈថា រឿងរ៉ាវប្រគល់ពានរង្វាន់សន្តិភាពFIFA ទៅឲ្យលោកដូណាល់ ត្រាំ វាគឺជារឿងមួយស្មោគគ្រោកគួរឲ្យរអើមណាស់។
គួរកត់សំគាល់ថា គិតត្រឹមពេលនេះ ពិភពកីឡាអន្តរជាតិ តួយ៉ាងដូចជា គណៈកម្មកាអន្តរជាតិអូឡាំពិក បានស្ងាត់មាត់មិនស្តីបន្ទោសលើលោក Gianni Infantino ទេ ព្រោះថាលោកអគ្គនាយកFIFA ក៏ជាសមាជិកម្នាក់ដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងគណៈកម្មការនេះដែរ។ ការរិះគន់បរិហារ ភាគច្រើនគឺចេញពីអង្គការ និងពិភពនយោបាយ។ កាលពីចុងឆ្នាំ២០២៤ សមាជិកសភាអឺរ៉ុប៣០នាក់ បានផ្ញើលិខិតតវ៉ាមួយ ទៅកាន់ FIFA បន្ទាប់ពីFIFA បានសម្រេចប្រគល់ឲ្យទៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះរៀបចំការប្រកួតWorld Cup នៅឆ្នាំ២០៣៦។ សមាជិកសភាអឺរ៉ុប អះអាងថាការសម្រេចនេះគ្មានតម្លាភាពគ្រប់គ្រាន់ ព្រោះធ្វើឡើងក្នុងនីតិវិធីបន្ទាប់ ដោយគ្មានបេក្ខភាពប្រទេសផ្សេងមកប្រជែង។ លើសពីបញ្ហាតម្លាភាព សមាជិកសភាអឺរ៉ុបទាមទារឲ្យមានការធានាច្បាស់លាស់ ស្តីពីការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និងបញ្ហាប៉ះពាល់អវិជ្ជមានទៅលើបរិស្ថាន។
មកទល់ពេលនេះ FIFA មិនបានឆ្លើយតបពន្យល់អ្វីទាំងអស់ទៅនឹងលិខិតរបស់សមាជិកសភាអឺរ៉ុប។ ការចោទប្រកាន់របស់អង្គការ FairSquare ស្តីពីភាពលម្អៀងស៊ំគ្រលំគ្នា រវាងលោក Gianni Infantino ជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំធំៗ ដូចជាលោកដូណាល់ ត្រាំ លោកពូទីន និងព្រះអង្គម្ចាស់ម៉ូហាម៉េដ បេនសាល់ម៉ាន់ជាដើម ក៏មិនត្រូវបាន FIFA ឆ្លើយប្រតិកម្មដែរ។ អ្នកវិភាគពិភពកីឡាអន្តរជាតិ បានលើកឡើងថា លោក Gianni Infantino កំពុងតែពុលនឹងអំណាចដ៏ធំមហិមារបស់ខ្លួន។ លោកម្នាក់នេះ នឹងឈរឈ្មោះធ្វើជាអគ្គនាយកFIFA មួយអាណត្តិទៀត នៅខែមីនាឆ្នាំ២០២៧។ តែទន្ទឹមគ្នានេះ កិត្តិយសមុខមាត់របស់ FIFA កំពុងតែប្រឈមនឹងការអាប់ឱន បន្ទាប់ពីមានពាក្យបណ្តឹងចំនួន២ ត្រូវបានគេដាក់ទៅកាន់គណៈកម្មការអឺរ៉ុប កាលពីខែមីនា ទីមួយពាក់ព័ន្ធនឹងកាលវិភាគប្រកួតអន្តរជាតិចាប់ពីឆ្នាំ២០២៤មក និងមួយទៀតទាក់ទិនអត្រាតម្លៃសំបុត្រចូលទស្សនា។ សំណុំរឿងធំៗទាំង២នេះ សុទ្ធតែអាចដាក់បន្ទុកមកលើយុទ្ធសាស្ត្រហិរញ្ញវត្ថុរបស់FIFA៕
Mon, 06 Jul 2026 - 495 - តាហ្ស៊ីគីស្ថានកំណត់បញ្ជីឈ្មោះ ក្នុងហេតុផលមិនចង់លើកតម្កើងឈ្មោះនិង វប្បធម៌បរទេស
នៅក្នុងគោលដៅលើកតម្កើងវប្បធម៌ជាតិ និងបន្ទុចបង្អាក់ឥទ្ធិពលបរទេស ជាពិសេសរុស្ស៊ី និងអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម រដ្ឋាភិបាលតាហ្ស៊ីគីស្ថានពង្រឹងច្បាប់ស្តីពីអត្រានុកូលដ្ឋាន នៅត្រង់ចំណុច ចុះឈ្មោះរបស់ទារក។ ជាប់ឈ្មោះជាបិតាស្ថាបនិកសន្តិភាព និងបង្រួបបង្រួមជាតិ លោកប្រធានាធិបតីតាហ្ស៊ីគីស្ថានក្តោបក្តាប់យ៉ាងជាប់ណែន ឥទ្ធិពលអ៊ីស្លាម និងការដកឃ្លា ឃ្លាតចាកឆ្ងាយពីលំហរអតីតសហភាពសូវៀត។
ដើម្បីធ្វើជាគំរូគេក្នុងការអនុវត្តស្មារតីស្នេហាជាតិនិយម និងដើរតាមនយោបាយកំណត់អត្តសញ្ញាណជាតិឡើងវិញ ប្រធានាធិបតីតាហ្ស៊ីគីស្ថានលោក មិនខ្លាចនឹងកាត់តម្រឹម លុបចោលអក្ស ov នៅក្នុងឈ្មោះត្រកូលរបស់លោក ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យឈ្មោះរបស់លោកលែងជាឈ្មោះរុស្ស៊ីដូចមុន ប៉ុន្តែ ជាឈ្មោះតាហ្ស៊ីគីស្ថាន។
មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១០លាននាក់ ប្រទេសនៅអាស៊ីកណ្តាលមួយនេះមានប្រធានាធិបតីដែលផ្តោតចង់សើរើឡើងវិញនូវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណជាតិ។ ត្រូវគេចាត់ទុកជាបិតាស្ថាបនិកសន្តិភាព និងបង្រួបបង្រួមជាតិ និងកាន់អំណាចដឹកនាំតាហ្ស៊ីគីស្ថានតាំងពីឆ្នាំ១៩៩២ លោកប្រធានាធិបតីEmomali Rakhmon បានធ្វើកំណែទម្រង់ច្បាប់ស្តីពីអត្រានុកូលដ្ឋាន កាលពី១០ឆ្នាំមុនដើម្បីពង្រឹងប្រជាសាស្រ្ត និងអត្តសញ្ញាណជាតិតាហ្ស៊ីគីស្ថាន។ នៅឆ្នាំ២០១៦ គណៈកម្មាធិការភាសា និងវាក្យស័ព្ទបានបង្កើតបញ្ជីឈ្មោះតាហ្ស៊ីគីស្ថាន ចំនួន៣៤៦១ឈ្មោះ ដើម្បីឲ្យឪពុកម្តាយជ្រើសរើសយកទៅដាក់ឲ្យកូនរបស់ខ្លួន។ ចំណែកឈ្មោះ ដែលឃ្លាតចាកឆ្ងាយពេកពីវប្បធម៌ពែក្សអ៊ីស្លាមដែលជាវប្បធម៌គោលរបស់តាហ្ស៊ីគីស្ថាន និងឈ្មោះមានអក្សរ ovដែលបង្កប់ឥទ្ធិពលរុស្ស៊ី នឹងត្រូវអាជ្ញាធរបដិសេធមិនទទួលស្គាល់។
ជាលទ្ធផល កុមារតាហ្ស៊ីគីស្ថានដែលកើតចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៦នឹងលែងមានឈ្មោះដែលមានពាក្យ ov នៅក្នុងចុងកន្ទុយ ឬលែងមានឈ្មោះឥស្លាម ដូចជាYassine Amira ឬក៏ Riyad។
នៅក្នុងពិភពលោក មានប្រទេសមួយក្តាប់តូចដែលព្យាយាមរក្សាវប្បធម៌ អត្តសញ្ញាណជាតិតាមរយៈការបង្កើតបញ្ជីឈ្មោះប្រចាំប្រទេសមួយ ដោយគ្មានចម្លងឈ្មោះបរទេស។ ប៉ុន្តែ គេត្រឹមផ្តល់អនុសាសន៍ណែនាំឲ្យប្រជាជនប្រើឈ្មោះក្នុងស្រុក ពោលគឺ មិនតឹងរ៉ឹងខ្លាំងដូចតាហ្ស៊ីគីស្ថានដែលចាប់តម្រូវឲ្យប្រជាជនត្រូវតែដាក់ឈ្មោះតាមបញ្ជីកំណត់របស់រដ្ឋាភិបាល។
នៅឆ្នាំ២០១៩ មេដឹកនាំតាហ្ស៊ីគីស្ថាន លោក Emomali Rakhmon បាននិយាយក្តែងៗថា វាជារឿងដ៏អាម៉ាស់ ដែលគេត្រូវលើកតម្កើងវប្បធម៌បរទេស តាមរយៈការដាក់ឈ្មោះកូនចៅដែលមិនមែនជាឈ្មោះតាហ្ស៊ីគីស្ថាន។ បើតាមប្រធានាធិបតីតាហ្ស៊ីគីស្ថាន ការដាក់ឈ្មោះបរទេសឲ្យកូនចៅយ៉ាងដូច្នេះ មនុស្សជំនាន់ក្រោយៗរបស់តាហ្ស៊ីគីស្ថាននឹងកាន់តែឃ្លាតឆ្ងាយពីប្រភព ឫសគល់ វប្បធម៌ជាប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់តាហ្ស៊ីគីស្ថាន។
ដោយបង្កើតនយោបាយកំណត់ឈ្មោះឲ្យប្រជាជនរបស់ខ្លួនយ៉ាងដូច្នេះ ប្រធានាធិបតីតាហ្ស៊ីគីស្ថានមានគោលដៅចង់បន្ទុចបង្អាក់កុំឲ្យប្រជាជនតាហ្ស៊ីគីស្ថានយកឈ្មោះតាមក្រុមអ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម និងទប់ស្កាត់ឥទ្ធិពលរុស្ស៊ី។ ក្រៅពីហាមមិនឲ្យប្រជាជនដាក់ឈ្មោះអ៊ីស្លាម តាហ្ស៊ីគីស្ថានបានបង្កើតច្បាប់ហាមមិនឲ្យស្រ្តីទទូលកំណាត់លើក្បាលចំណែកមនុស្សប្រុសគ្មានសិទ្ធិទុកពុកចង្កា។ លោក Emomali Rakhmon បារម្ភខា្លចថា ប្រជាជនតាហ្ស៊ីគីស្ថានត្រូវក្រុមជីហាត អ៊ីស្លាមជ្រុលនិយម ឬក្រុមតាលីបង់នៅអាហ្វហ្កានីស្ថានអូសទាញឲ្យទៅប្រព្រឹត្តអំពើភេរវកម្មនៅទឹកដីបរទេស។ ករណីបែបនេះធ្លាប់កើតមានកន្លងមក នៅពេលអាជ្ញាធររុស្ស៊ីចាប់បានជនជាតិតាហ្ស៊ីគីស្ថានដែលត្រូវសង្ស័យថា ជាអ្នកលួចដាក់បំផ្ទុះគ្រាប់បែកសម្លាប់មេយោធារុស្ស៊ី។
ចង់ឬមិនចង់ នយោបាយកម្រិតចំនួនឈ្មោះ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណាឲ្យប្រជាជនមានតែឈ្មោះតាហ្ស៊ីគីស្ថានអាចប៉ះពាល់ដល់ទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីរបស់ប្រទេសអាស៊ីកណ្តាលមួយនេះ។ ត្រូវដឹងថា ផ្ទុយពីឈ្មោះនៅប្រទេសលោកខាងលិច ឈ្មោះនៅតាហ្ស៊ីគីស្ថានតែងមានភ្ជាប់ដោយនិមិត្តរូប អត្ថន័យជាប់ជានិច្ច។ ឈ្មោះនីមួយៗ គឺមានអត្ថន័យពិសេស ខុសប្លែកៗគ្នា ទៅតាមស្ថានការណ៍ ថ្ងៃ ទីកន្លែង និងបំណងប្រាថ្នារបស់ឪពុកម្តាយ។
ដោយរំលឹក អួតសរសើរប្រវត្តិសាស្រ្តដ៏រុងរឿងរបស់តាហ្ស៊ីគីស្ថាន ដែលធ្លាប់មានប្រៀបទៅលើក្រុមអ៊ីស្លាមកាលពីអតីតកាល ប្រធានាធិបតីតាហ្ស៊ីគីស្ថានបាននិយាយដោយមិនលាក់លៀមថា មុនដំបូងគេបង្អស់ គឺលោកត្រូវមានមោទនភាពជាជនជាតិតាហ្ស៊ីគីស្ថានសិន បន្ទាប់មកចាំនិយាយអំពីសាសនាអ៊ីស្លាម។
មិនត្រឹមរឹតបន្តឹងមិនឲ្យប្រជាជនដាក់ឈ្មោះអ៊ីស្លាមមួយចំនួន ប្រធានាធិបតីនៅបានដាក់កម្រិតមិនឲ្យគេមានឈ្មោះដែលកន្ទុយពាក្យរុស្ស៊ី ov។ លោកប្រធានាធិបតី Emomali Rakhmon មានក្តីប្រាថ្នាចង់បន្សាបឥទ្ធិពលរុស្ស៊ីនៅក្នុងទឹកដីតាហ្ស៊ីគីស្ថានដែលធ្លាប់ស្ថិតក្រោមចំណុះរបស់សហភាពសូវៀត។ ប៉ុន្តែ ដោយមើលទៅលើទីតាំងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ ការពឹងផ្អែកសេដ្ឋកិច្ច តាហ្ស៊ីគីស្ថានមិនងាយនឹងដោះខ្លួនរួចចេញពីឥទ្ធិពលរបស់រុស្ស៊ី។
ប្រជាជនតាហ្ស៊ីគីស្ថានជាច្រើនម៉ឺននាក់ចេញទៅធ្វើការនៅទឹកដីរុស្ស៊ីដើម្បីរកប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមគ្រួសារនៅក្នុងស្រុក។ពួកគេមួយចំនួននិយាយថា ពួកគេមានមោទនភាព និងចង់ក្លាយជាអ្នកជាតិនិយម ស្នេហាជាតិ ប៉ុន្តែ ការលុបពាក្យ ov ដើម្បីឲ្យឈ្មោះរបស់គេលែងមានលក្ខណៈរុស្ស៊ីនឹងអាចធ្វើឲ្យពួកគេងាយប្រឈមនឹងការរើសអើង រហូតត្រូវបាត់បង់ការងារ គ្មានប្រាក់ចំណូលចិញ្ចឹមគ្រួសារក្នុងប្រទេស។ នៅទីបំផុត ឆ្នាំងបាយនៅតែ សំខាន់ជាងឈ្មោះ និងមោទនភាព ស្នេហាជាតិ៕
Sat, 04 Jul 2026 - 494 - រដ្ឋវៀតណាមប្រកាសគោលនយោបាយ ជំរុញលើកទឹកចិត្តប្រជាជនឲ្យយកកូនដល់២នាក់
ចំនួនប្រជាជនវៀតណាម មានប្រមាណ១០២លាននាក់ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១កក្កដាឆ្នាំ២០២៦។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ ចំនួនប្រជាជនវ័យចំណាស់ កាន់តែកើនឡើងច្រើន ដែលអាចធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពប្រជាសាស្ត្រ។ កាលពីឆ្នាំទៅម៉ិញ រដ្ឋវៀតណាមបានលុបចោលការដាក់កំហិតហាមឃាត់ មិនឲ្យប្រជាជនមានកូនលើសពី២នាក់។ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ ថ្ងៃពុធទី១កក្កដា២០២៦ វៀតណាមបានចេញច្បាប់ផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួន ដល់ក្រុមគ្រួសារដែលមានកូន២នាក់។ តើវិធានការលើកទឹកចិត្តនេះ អាចជំរុញឲ្យប្រជាជនវៀតណាម យកកូនច្រើនដែរឬទេ ក្នុងបរិបទដែលតម្លៃជីវភាពប្រចាំថ្ងៃកាន់តែចំណាយច្រើន?
បន្ទាប់ពីលែងហាមឃាត់ការយកកូនលើសពី២នាក់ រដ្ឋវៀតណាមបានបោះជំហានអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រថ្មីមួយទៀត ដើម្បីជំរុញលើកទឹកចិត្តឲ្យប្រជាជនខ្លួន យកកូនឲ្យបានលើសពី១នាក់។ ថ្ងៃពុធទី១កក្កដា ច្បាប់ថ្មីបានចូលជាធរមាន នៅវៀតណាម ដែលមានខ្លឹមសារផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍មួយចំនួន ដល់គ្រួសារដែលសម្រេចយកកូនដល់២នាក់។
តាមរយៈច្បាប់ថ្មីនេះ ស្ត្រីឆ្លងទន្លេកូនទី២ អាចមានសិទ្ធិឈប់សម្រាកមាតុភាព ដល់ទៅ៧ខែ ពោលគឺលើស១ខែបើប្រៀបទៅច្បាប់ចាស់។ បន្ថែមពីនេះ រដ្ឋវៀតណាមមានវិធានការជួយចេញថ្លៃចំណាយ ទៅលើការតាមដានសុខភាពពរពោះ និងសុខភាពទារកកើតថ្មី។ ក្រុមគ្រួសារនីមួយដែលសម្រេចយកកូនទី២ អាចទទួលបានប្រាក់ឧបត្ថម្ភលើកទឹកចិត្ត ដល់ទៅ២២៨ដុល្លារ ដោយយោងលើលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន។
សូមរំលឹកថាប្រជាជនវៀតណាមបានឈានដល់ចំនួន១០០លាននាក់ កាលពីឆ្នាំ២០២៣។ ជាចំនួនដែលបានកើនឡើងយ៉ាងលឿនរហ័ស ខណៈនៅឆ្នាំ១៩៧៦ ក្នុងពេលបង្រួបបង្រួមវៀតណាមខាងជើងនិងខាងត្បូង ប្រជាជនសរុបមានប្រមាន៤៦លាននាក់។ នៅឆ្នាំ១៩៨៨ រដ្ឋកុម្មុយនីស្តវៀតណាម បានចេញច្បាប់ហាមឃាត់ជាផ្លូវការ មិនឲ្យមានកូនលើសពី២នាក់ នៅតាមតំបន់មួយចំនួនដែលដង់ស៊ីតេប្រជាជនមានលក្ខណៈចង្អៀតខ្លាំង។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ គោលនយោបាយដាក់កំហឹតនេះ មិនតឹងតែងខ្លាំងដូចនៅចិនទេ ពោលគឺពុំមានការចាប់បង្ខំឲ្យរំលូតកូនចោល ឬក៏ការចាក់ថ្នាំឲ្យស្ត្រីអាចលែងមានកូនបានជាដើម។
ក៏ប៉ុន្តែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ គេសង្កេតឃើញថាកត្តាប្រជាសាស្ត្រនៅវៀតណាម មានទំនោរបាត់បង់តុល្យភាព ដោយសារតែមនុស្សវ័យចំណាស់កាន់តែច្រើន។ នៅក្នុងពិភពលោកនេះ វៀតណាមស្ថិតនៅក្នុងចំណោមប្រទេស ដែលមានអត្រាមនុស្សវ័យចំណាស់ កើនឡើងច្រើនយ៉ាងលឿនគួរឲ្យបារម្ភ។ ការរីកចម្រើនជីវភាព និងវិស័យសុខាភិបាល បានធ្វើឲ្យមនុស្សកាន់តែមានអាយុវែងនៅវៀតណាម ហើយទន្ទឹមគ្នានេះ អត្រាពរពោះមានកូនរបស់ស្ត្រីវៀតណាមវិញ បានធ្លាក់ចុះ។
សូមបញ្ជាក់ថា អាយុកាលសង្ឃឹមរស់របស់ប្រជាជនវៀតណាម បច្ចុប្បន្ន គឺខ្ទង់៧៥ឆ្នាំ ចំណែកប្រជាជនអាយុលើសពី៦០ឆ្នាំវិញ បានកើនដល់ទៅ១០%នៃប្រជាជនសរុប។ ទំនោរមនុស្សចាស់ច្រើនទៅៗ ប្រៀបធៀបទៅមនុស្សពេញវ័យធ្វើការ គឺជាបញ្ហាមួយដែលអាចចោទទៅលើតុល្យភាពប្រជាសាស្ត្រ ទីផ្សារការងារនិងប្រព័ន្ធសន្តិសុខសង្គម។ នៅឆ្នាំ២០២៥ រដ្ឋវៀតណាមបានសម្រេច លុបចោលបំរាមហាមប្រជាជនមិនឲ្យមានកូនលើសពី២នាក់។ តែត្រឹមតែលែងហាមឃាត់ មិនប្រាកដថាប្រជាជនវៀតណាមនឹងសម្រេចចិត្តយកកូនថែមនោះទេ។
នៅឆ្នាំ២០២៥ អត្រាកម្រិតពរពោះរបស់ស្ត្រីវៀតណាម មានចំនួន១,៩៣។ អត្រានេះ វាមិនទាបពេកទេ បើប្រៀបធៀបទៅប្រទេសអាស៊ីផ្សេងទៀត ដូចជាជប៉ុន ដែលមានត្រឹម ១,១៤ និងឬកូរ៉េខាងត្បូង ដែលមានត្រឹមតែ០,៨។ ក៏ប៉ុន្តែផ្អែកតាមអ្នកជំនាញសេដ្ឋកិច្ច ការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាពរពោះរបស់ស្ត្រីវៀតណាម បានកើតឡើងលឿនជ្រុល ប្រើប្រៀបធៀបទៅនឹងការរីកចម្រើនសេដ្ឋកិច្ច។
វៀតណាមជាប្រទេសមានសន្ទុះសេដ្ឋកិច្ចល្អពិតមែន តែចំណូលដុលរបស់ប្រជាជនវៀតណាម មានជាមធ្យមត្រឹមតែប្រមាណ ៥០០០ដុល្លារ ពោលគឺបានត្រឹមតែពាក់កណ្តាលចំណូលដុលរបស់ប្រជាជនជប៉ុន កាលពីឆ្នាំ១៩៨០នៅពេលជប៉ុនមានអត្រាពរពោះប្រហាក់ប្រហែលគ្នានឹងវៀតណាមពេលនេះ។ មានន័យថា វៀតណាម មានពេលតិចណាស់ណាស់ ដើម្បីធ្វើការសម្របខ្លួនទៅនឹងសង្គមដែលសំបូរមនុស្សវ័យចំណាស់ បើប្រៀបធៀបទៅប្រទេសដែលមានសេដ្ឋកិច្ចឈានមុខផ្សេងទៀត។ នេះបើផ្អែកតាមរបាយការណ៍វិភាគ របស់ធនាគារពិភពលោកនៅឆ្នាំ២០២១។
សំណួរសួរថា តើវិធានការលើកទឹកចិត្ត បន្ថែមពេលវេលាឈប់សម្រាក និងប្រាក់រង្វាន់បន្តិចបន្តួច អាចជំរុញឲ្យប្រជាជនវៀតណាមយកកូនលើសពី១នាក់ដែរឬទេ?លោកស្រី Pham Thi Lan អ្នកទទួលបន្ទុកម្នាក់នៅមូលនិធិសហប្រជាជាតិដើម្បីប្រជាជន បានលើកឡើងថា វាជាដំណឹងល្អ ដែលរដ្ឋវៀតណាម ផ្លាល់ប្តូរគោលនយោបាយ ប្តូរពីគោលនយោបាយគ្រប់គ្រងផែនការគ្រួសារ មកជាការជំរុញអភិវឌ្ឍន៍ប្រជាសាស្ត្រ។ តែយ៉ាងណា វិធានការលើកទឹកចិត្តដ៏ស្តួចស្តើងនេះ មិនទាន់គ្រប់គ្រាន់ទេ។ រដ្ឋវៀតណាម ត្រូវគិតគូរផែនការជំនួនឲ្យបានទូលំទូលាយ ដោយរាប់ទាំងការជួយចំណាយលើតម្លៃផ្ទះស្នាក់នៅ និងការឧបត្ថម្ភថ្លៃមើលថែកូនជាដើម។
ជាការពិតណាស់ ប្រជាជនវៀតណាមជាពិសេសអ្នករស់នៅទីក្រុងប្រជុំជនធំៗ បានត្អូញត្អែរអំពីជីវភាពកាន់តែលំបាក ចំណាយច្រើន ខណៈប្រាក់ចំណូលមិនកើនឡើង។ ការចំណាយ លើកូនម្នាក់ គឺជាចំណែកថវិកាដ៏ធំចំបងសម្រាប់គ្រួសារនីមួយៗ។ ផ្អែកតាមការស្ទាបស្ទង់ស្ថិតិមួយធ្វើឡើងដោយរដ្ឋវៀតណាម កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ៧៣%នៃប្រជាជនវៀតណាមដែលមានប្តីប្រពន្ធ ទទួលស្គាល់ថាកត្តាប្រាក់ចំណូលប្រចាំខែ គឺជាលក្ខខណ្ឌមួយដ៏សំខាន់ដែលជះឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្តថាយកកូនឬយក៕
Wed, 01 Jul 2026 - 493 - កងឆ្មាំបដិវត្ដន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ជាអ្នកទទួលផលច្រើនបំផុត នៅពេលអាមេរិកដកទណ្ឌកម្មពីអ៊ីរ៉ង់
កងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ អាចជាអ្នកដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើនបំផុត ពីកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់។ គឺកងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់នេះហើយ ដែលជារៀបចំបណ្តាញ កូនចៅអ៊ីរ៉ង់ពេញតំបន់ដើមបូព៌ា មិនថានៅស៊ីរី នៅអ៊ីរ៉ាក់ នៅយេម៉ែន និងនៅហ្កាហ្សា។ ក្រៅពីក្តោបក្តាប់អំណាចសន្តិសុខនៅអ៊ីរ៉ង់ កងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់កាន់កាប់ចរន្តសេដ្ឋកិច្ចសឹងទាំងស្រុង។ ប្រាក់ច្រើនពាន់លានដុល្លារដែលអាមេរិកសន្យាព្រលែងមកឲ្យអ៊ីរ៉ង់វិញ គឺនឹងចូលក្នុងហោប៉ៅក្រុមឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់។
គេអាចនិយាយបានថា នៅអ៊ីរ៉ង់មានរដ្ឋអំណាច២ទន្ទឹមគ្នា គឺរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ង់ និងកងកម្លាំងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់។ ក្រុមប្រដាប់អាវុធមនោគមន៍វិជ្ជាអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការនេះ មានឥទ្ធិពលអំណាចខ្លាំងណាស់ ទៅលើសង្គម សន្តិសុខ និងសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់។ ជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមកនេះ សមាជិកនៃកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ បានរីកចម្រើនធូរធាមានបានជាខ្លាំង បើទោះបីជាប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ បានរងទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចអន្តរជាតិយ៉ាងណា។ មុខជំនួញធំៗជាច្រើននៅអ៊ីរ៉ង់ ដោយរាប់ទាំងការនាំចេញនាំចូលទំនិញគ្រប់មុខ ឧស្សាហកម្មប្រេងកាត ឧស្ម័ន ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍សេវាទូរស័ព្ទ អ៊ីនធ័រណិត និងសេវកម្មកំពង់ផែជាដើម សុទ្ធតែស្ថិតនៅក្នុងដៃមេធំៗរបស់កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់។
ក្នុងពេលដែលអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងចរចាគ្នា ឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្គ្រាម និងដកទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចពីអ៊ីរ៉ង់ គឺកងកម្លាំង ឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ អាចក្លាយជាអ្នកទទួលផលចម្បង ពីការបើកសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់ឡើងវិញ។ ប្រភពពីមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អ៊ីរ៉ង់ ចំនួន៤នាក់ផ្សេងគ្នា បានពន្យល់ថា កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ស្ថិតនៅចំចំណុចពិសេស ដែលអាចទទួលបានចំណែកដ៏ធំមហិមា នៃអត្ថប្រយោជន៍ហិរញ្ញវត្ថុ ដែលនឹងកើតមានពីការដកទណ្ឌកម្ម ការស្ដារឡើងវិញនៃការនាំចេញប្រេង និងការវិនិយោគពីបរទេស។
តែទន្ទឹមគ្នានេះ កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ក៏អាចក្លាយជាឧបសគ្គមួយក្នុងចំណោមឧបសគ្គជាច្រើន រំខានដល់ការឈានទៅសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងដែរ។ កងកម្លាំងនេះមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយពិភពអាជីវកម្មជំនួញរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ក៏ប៉ុន្តែប្រទេសជាច្រើនលើពិភពលោក ចាត់ទុកក្រុមឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ជាអង្គការភេរវកម្ម ។ ប្រកាសនេះ អាចធ្វើឱ្យកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការរំដោះសេដ្ឋកិច្ចពីទណ្ឌកម្ម កាន់តែស្មុគស្មាញបន្ថែមទៀត។
ប្រភពមួយទៀត បានលើកឡើងថាកងកម្លាំងការពារបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ គឺជាអ្នកឈ្នះធំបំផុតនៃសង្គ្រាម ដែលអាមេរិកបានបំផ្ទុះនៅអ៊ីរ៉ង់។ សង្គ្រាមប្រមាណជាតិ៤ខែមកនេះ គឺកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ដែលជាអ្នកពើងទ្រូងប្រយុទ្ធជាមួយអាមេរិកនឹងអ៊ីស្រាអែល ដើម្បីការពាររបបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់។ ដូច្នេះ ពេលចប់សង្គ្រាម លែងមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច គឺក្រុមនេះជាអ្នកទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ជាទិភាព។
សូមរំលឹកថា កិច្ចព្រមព្រៀងបឋម ឬ អនុស្សរណៈនៃការយោគយល់គ្នាដែលសហរដ្ឋអាមេរិក បានចុះហត្ថលេខាជាមួយអ៊ីរ៉ង់ បានកំណត់អនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីរ៉ង់អាចនាំចេញប្រេងនិងផលិតផលកែច្នៃធ្វើពីប្រេងកាត។ មិនត្រឹមប៉ុណ្ណោះទេ រដ្ឋាភិបាលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានសន្យាផ្តល់ប្រាក់ចំនួន២៤ពាន់លានដុល្លារ ដែលអាមេរិកបានបង្កកទុក ឲ្យមកអ៊ីរ៉ង់វិញ។ ហើយនៅពេលមានកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរ សហរដ្ឋអាមេរិកសន្យាដកទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចទាំងអស់ និងសន្យាវិនិយោគសាងសង់អ៊ីរ៉ង់ឡើងវិញ ក្នុងទឹកប្រាក់ ៣០០ ពាន់លានដុល្លារថែមទៀតផង។ ធ្វើសម្បទានឲ្យរបបផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់ច្រើនចំណុចដូចនេះហើយ តែលោកដូណាល់ នៅតែបន្តអួតថា លោកជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម។
គួរបញ្ជាក់ដែរថា នៅអ៊ីរ៉ង់ ច្បាប់គ្រប់គ្រងការវិនិយោគ បានតម្រូវឲ្យក្រុមហ៊ុនបរទេស ត្រូវតែមានដៃគូសហការក្នុងស្រុក ទើបអាចប្រតិបត្តិការរកស៊ីបាន។ ក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកទាំងនោះ ភាគច្រើនលើសលុប គឺស្ថិតនៅក្នុងដៃរបស់សមាជិកកងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់នេះឯង។ ក្រុមហ៊ុនអ៊ីរ៉ង់ទាំងនេះនឹងក្លាយជាច្រកចូលមិនអាចចៀសបាន សម្រាប់វិនិយោគិនបរទេស ដែលចង់ចូលទៅរកស៊ីចំណេញប្រាក់នៅអ៊ីរ៉ង់។ តែល្គឹកណា កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នៅតែត្រូវគេចាត់ទុកថាជាបណ្តាញភេរវកម្ម នោះក្រុមហ៊ុនបរទេស ក៏ត្រូវប្រឈមនឹងទណ្ឌកម្មដែរ។
ប្រភពមន្ត្រីអ៊ីរ៉ង់អះអាងទៀតថា ប្រសិនបើគ្មានកិច្ចព្រមព្រៀងទូលំទូលាយណាមួយទៅថ្ងៃអនាគត រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងរបបអ៊ីរ៉ង់ ហើយទណ្ឌកម្មនៅតែបន្តមានសុពលភាព នោះ កងឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ ក៏នៅតែបន្តទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការលើកលែងបណ្តោះអាសន្នលើការនាំចេញប្រេង។ ជាមួយគ្នានេះ ក្រុមឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់ អាចរក្សាឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនលើសេដ្ឋកិច្ចអ៊ីរ៉ង់បាន តាមរយៈជំនាញបទពិសោធន៍របស់ខ្លួន ក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រគេចវេសពីទណ្ឌកម្មអន្តរជាតិ។ ស្ថានភាពបែបនេះ គ្មានអ្វីជាវិជ្ជមានឡើយ សម្រាប់ជីវភាពប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ទូទៅ៕
Mon, 22 Jun 2026 - 492 - រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងដាក់ក្តីសង្ឃឹមទៅលើ AI ដើម្បីទប់ស្កាត់ករណីយុវជនធ្វើអត្តឃាតកាន់តែច្រើន
នៅកូរ៉េខាងត្បូង ករណីយុវជនវ័យក្មេង និងអ្នកក្រោមអាយុ៣០ឆ្នាំ ធ្វើអត្តឃាត បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង។ សម្ពាធសង្គម គ្រួសារ និងការប្រកួតប្រជែងខ្លាំងក្នុងការរៀនសូត្រនិងការងារ បានបង្កជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ចំពោះយុវជនកូរ៉េខាងត្បូង។ ប្រឈមនឹងបញ្ហាដ៏ធំនេះ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានប្រកាសផែនការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការធ្វើអត្តឃាត។ ក្នុងចំណោមវិធានការទាំងអស់ គឺមានការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដើម្បីតាមដានកំណត់មុខសញ្ញាឲ្យបានទាន់ពេលវេលា នូវអ្នកដែលអាចគិតខ្លីចង់សម្លាប់ខ្លួន។
ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ឈានទៅដល់ការសម្លាប់ខ្លួន គឺជាជំងឺដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយនៃសង្គមកូរ៉េខាងត្បូង។ ក្នុងចំណោមប្រទេសសមាជិកអង្គការOCDE កូរ៉េខាងត្បូងជាប្រទេសដែលសំបូរ មនុស្សអាយុក្រោម៣០ឆ្នាំធ្វើអត្តឃាតច្រើនជាងគេបង្អស់។ ចន្លោះពីឆ្នាំ២០១៦ ដល់២០២៥ ចំនួនអ្នកធ្វើអត្ថឃាត អាយុក្រោម៣០ឆ្នាំ បានកើនឡើងពី២៧៣នាក់ ដល់ ៣៩៦នាក់។ ពោលគឺកើនឡើង៤៥% ក្នុងរយៈពេលមិនដល់១០ឆ្នាំ។ នេះបើផ្អែកតាមតួលេខផ្លូវការរបស់ក្រសួងស្ថិតិកូរ៉េខាងត្បូង។ ចំណែកចំនួនក្មេងៗអនីតិជន ដែលទទួលបានការព្យាបាលនៅសេវាសុខភាពជំងឺផ្លូវចិត្តវិញ ក៏បានកើនឡើងខ្លាំងដែរ ពី២៧៤០០០នាក់នៅឆ្នាំ២០២១ ដល់៤៣១០០០នៅឆ្នាំ២០២៥។ តួលេខទាំងនេះ បានសបង្ហាញឲ្យឃើញ នូវទំហំនៃវិបត្តិទាក់ទិននឹងសុខភាពផ្លូវចិត្តរបស់ប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូង។
លោក Benjamin Joinau នរវិទូជំនាញសិក្សាសង្គមកូរ៉េ បានលើកឡើងថា សុខភាពផ្លូវចិត្តគឺជាភាពអាម៉ាសមួយដែលប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងលាក់បាំងបំផុត។ ឫសគល់មួយនៃបញ្ហាផ្លូវចិត្តរបស់យុវជនកូរ៉េខាងត្បូង គឺមកពីប្រព័ន្ធអប់រំដ៏តឹងតែង និងធ្ងន់ធ្ងរបំផុតសង្កត់ទៅលើកុមារភាពរបស់ពួកគេ។ អ្នកជំនាញខាងលើបានលើកឧទាហរណ៍មួយថា នៅកូរ៉េខាងត្បូងមានកម្មវិធីប្រឡងថ្នាក់ជាតិមួយ ឈ្មោះ Suneung ដែលសិស្សានុសិស្ស ត្រូវប្រកួតប្រជែងដ៏ស្វិតស្វាញរយៈពេល១ថ្ងៃ ដើម្បីអាចជាប់ពិន្ទុល្អ ទើបអាចមានឈ្មោះជាប់ចូលរៀននៅតាមសកលវិទ្យាល័យល្បីៗ។ ការចូលរៀននៅតាមសាលាល្បីៗទាំងនេះ នឹងអាចកំណត់ជោគវាសនាអនាគតការងារ និងការឡើងជណ្តើរសង្គមរបស់ពួកគេ។ ពេលខ្លះសិស្សកូរ៉េត្រូវរៀនត្រៀមសម្រាប់ការប្រឡងនេះ នៅសាលាឯកជន តាំងតែពីនៅថ្នាក់អនុវិទ្យាល័យ។ ក្រុមគ្រួសារនីមួយ ហ៊ានចំណាយប្រាក់ច្រើនសន្ធឹក ដាក់ក្តីសង្ឃឹមទាំងស្រុងលើកូនម្នាក់ៗ ដែលនេះគឺជាបន្ទុកផ្លូវចិត្តមួយដ៏សែនធ្ងន់។ អនាគតនិងមុខមាត់ក្រុមគ្រួសារទាំងមូល ស្ថិតនៅលើតារាងពិន្ទុរបស់កូនម្នាក់ៗ។
ជាលទ្ធផល គេសង្កេតឃើញថា យុវជនកូរ៉េខាងត្បូងពេលចូលរៀនថ្នាក់ឧត្តមសិក្សា ចាប់ផ្តើមបាត់មាត់បាត់ក ដើរដូចមនុស្សយន្ត លែងចេះសប្បាយ។ នៅសកលវិទ្យាល័យ ការប្រកួតប្រជែងត្រូវបន្ត ត្រូវស្វែងរកកន្លែងចុះកម្មសិក្សា ហើយបន្ទាប់់មកទៀត ត្រូវរកការងារធ្វើនៅក្នុងទីផ្សារដែលកាន់តែតូចចង្អៀតពី១ឆ្នាំទៅ១ឆ្នាំ។ អ្វីដែលអ្នកជំនាញបានកត់សម្គាល់ គឺយុវជនកូរ៉េវ័យខ្ទង់២០ឆ្នាំ បានបាត់បង់ភាពត្រេកត្រអាលសប្បាយរីករាយ ពោលគឺពួកគេដូចជាបានដើររំលងយុវភាព ឈានចូលដំណាក់កាលក្លាយជាមនុស្សដែលមានតែបន្ទុកពេញសតិអារម្មណ៍ និងងាយខឹងច្រលោត។
គួរបញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីឃើញវិបត្តិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនេះ រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងទើបតែបានប្រកាសអាសន្នជាតិ ក្នុងកម្មវត្ថុឈានទៅកាត់បន្ថយឲ្យបានយ៉ាងហោចពាក់កណ្តាល នៃករណីធ្វើអត្តឃាតក្នុងចំណោមយុវជនក្មេងៗ ក្នុងរវាង១០ឆ្នាំទៅមុខ។ ក្រសួងពាក់ព័ន្ធចំនួន១៥ត្រូវចូលរួមនៅក្នុងយុទ្ធនាការនេះ។
រដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងត្បូងបានចេញវិធានការ ដែលមានគ្រោងឆ្អឹង៥ចំនុចធំៗ ក្នុងនោះមានដូចជា ការតាមដានសង្កេតឲ្យបានទាន់ពេលវេលានូវអ្នកមានជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ការពង្រឹងតួនាទីរបស់ស្ថាប័នរដ្ឋដើម្បីជួយ។ រដ្ឋនឹងធ្វើកំណែទម្រង់ប្រព័ន្ធគរុកោសល្យ ដើម្បីសម្រាលបន្ទុកការងាររបស់សិស្ស ហើយកាត់បន្ថយការប្រកួតប្រជែងជ្រុលហួសហេតុ។ បន្ថែមពីនេះ នៅតាមសាលារៀនទូទាំងប្រទេស គេគ្រោងដាក់អ្នកជំនាញចិត្តសាស្ត្រ ដែលអាចអន្តរាគមន៍ ជួបជាមួយសិស្សដែលមានបញ្ហា ហើយស្នើសុំឲ្យមានការតាមដានព្យាបាល ដោយមិនចាំបាច់មានការយល់ព្រមជាបឋមពីអាណាព្យាបាល។ នៅកូរ៉េខាងត្បូង ឪពុកម្តាយខ្លះមិនអាចទទួលយកបានទេ នូវភាពអាម៉ាសដែលកូនខ្លួនមានបញ្ហាផ្លូវចិត្ត។ ដោយសារតែទំងន់នៃភាពអាម៉ាសនេះ ក្មេងដែលមានវិបត្តិផ្លូវចិត្ត ក៏មិនហ៊ានចេញស្តី កាត់ផ្តាច់ទំនាក់ទំនងពីក្រុមគ្រួសារមិត្តភក្តិជាដើម។
គួរកត់សំគាល់ដែរថា វិស័យបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ត្រូវបានអាជ្ញាធរកូរ៉េខាងត្បូង ប្រើប្រាស់ជាមធ្យោបាយមួយដ៏សំខាន់ ដើម្បីឈានទៅទប់ស្កាត់ករណីសម្លាប់ខ្លួន។ អាជ្ញាធរកូរ៉េខាងត្បូងនឹងប្រើ បច្ចេកវិទ្យា AI ដើម្បីតាមដានការបង្ហោះសារតាមបណ្តាញសង្គម ដែលមានលក្ខណៈញុះញង់ ឬជំរុញឲ្យមនុស្សឈានទៅសម្លាប់ខ្លួន។ បច្ចេកវិទ្យា AI អាចកំណត់មុខសញ្ញាស្គាល់ពាក្យឬភាសា ដែលរុញមនុស្សឲ្យធ្វើអត្តឃាត។ បច្ចេកវិទ្យា AI ក៏អាចតាមដានដឹងដែរ អំពីសញ្ញានានាបញ្ជាក់ពីទំនោរវិបត្តិផ្លូវចិត្តរបស់មនុស្សម្នាក់ ហើយប្រាប់ដំណឹងនេះទៅកាន់អ្នកជួយសង្គ្រោះឲ្យបានទាន់ពេលវេលា។
គួររំលឹកដែរថា ការប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យា AI ជាមធ្យោបាយទប់ស្កាត់ការធ្វើអត្តឃាតនេះ ត្រូវបានក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវនៅសកលវិទ្យាល័យជាតិបច្ចេកវិទ្យាក្រុងស៊េអ៊ូល ចាប់ផ្តើមសាកល្បងតាំងតែពីឆ្នាំ២០២០។ ពួកគេបានប្រើបច្ចេកវិទ្យាAI ធ្វើការវិភាគលើរូបភាពវីដេអូថតដោយកាម៉េរ៉ាសុវត្ថិភាព នៅលើស្ពានជាច្រើនដែលឆ្លងកាត់ទន្លេ Han ។ ស្ពានទាំងនេះ គឺជាទីកន្លែងលោតទឹកសម្លាប់ខ្លួន ដ៏ពេញនិយមបំផុតនៅកូរ៉េខាងត្បូង។ បច្ចេកវិទ្យា AI អាចសិក្សាស៊ីជម្រៅ មើលកាយវិការ ការធ្វើដំណើរ របស់មនុស្សដែលអាចជាមុខសញ្ញាធ្វើអត្តឃាតនៅលើស្ពាន ហើយជូនដំណឹងនេះទៅកាន់ក្រុមសង្គ្រោះឲ្យបានទាន់ពេលវេលា។
លោក Philippe Lenca សាស្ត្រាចារ្យនៅសាលា IMT Atlantique ទីក្រុងBrest ប្រទេសបារាំង បានលើកឡើងថា បច្ចេកវិទ្យា AI មិនអាចទាយស្មានដឹងមុនអំពីអាកប្បកិរិយាឈានទៅសម្លាប់ខ្លួនឡើយ។ តែ បច្ចេកវិទ្យា AI អាចចង្អុរបង្ហាញនូវកត្តាប្រឈមនានា ជួយឲ្យអ្នកជំនាញអាចដឹងមុន ហើយប្រញាប់រកវិធីជួយទប់ស្កាត់ការសម្លាប់ខ្លួន។ បច្ចេកវិទ្យា AI មានប្រភពទិន្នន័យច្រើន អាចខ្វែងផ្គូរផ្គងគ្នា ដោយរាប់ទាំងទម្លាប់នៃការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមរបស់អ្នកជំងឺ គុណភាពដំណេក សាវតាសុខភាពជាដើម។ សញ្ញាប្រឈមខ្លះ ភ្នែករបស់គ្រូពេទ្យចិត្តសាស្ត្រក៏អាចភ្លាត់មើលមិនបានអស់ដែរ។ ដូច្នេះ បច្ចេកវិទ្យា AI អាចជាជំនួយបន្ថែមមួយដ៏សំខាន់សម្រាប់គ្រូពេទ្យ ដើម្បីចាប់ចំណុចខ្សោយផ្នែកផ្លូវចិត្តរបស់អ្នកជំងឺ។ តែទន្ទឹមគ្នា គ្រូពេទ្យត្រូវតែមានបញ្ញាឆ្វេងយល់បាន នូវខ្លឹមសាររោគវិភាគសរសេរដោយបច្ចេកវិទ្យា AI។ ពោលគឺបញ្ញាមនុស្ស ត្រូវគួបផ្សំវេញចូលគ្នាជាមួយបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។
តែយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក Benjamin Joinau អ្នកជំនាញនរវិទ្យាជនជាតិបារាំង ដែលរស់នៅទីក្រុងសេអ៊ូលប្រមាណ៣០ឆ្នាំមកហើយ បានលើកឡើងថា វិបត្តិផ្លូវចិត្តរបស់ប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូង គឺជាបញ្ហាចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅក្នុងសង្គមកូរ៉េខាងត្បូង។ ដូច្នេះ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិតតែមួយមុខ មិនអាចដោះស្រាយបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ការធ្វើអត្តឃាតរបស់ប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូងបាននោះទេ៕
Mon, 22 Jun 2026 - 491 - ទោះភូមាគ្រប់គ្រងដោយរបបសឹក ឬប្រធានាធិបតីស៊ីវិល ចិនក្រសោបចាប់របបសឹកភូមា មិនឲ្យរបូតពីដៃ
បន្ទាប់ពីធ្វើដំណើរទៅឥណ្ឌា ប្រទេសមហាយក្សប្រជាធិបតេយ្យ ប្រធានាធិបតីប្តូរឯកសណ្ឋានពីយោធាមកស៊ីវិល លោកមីន អ៊ុងឡាំងងាកមកបំពេញទស្សនកិច្ចនៅ ប្រទេសមហាយក្សសេដ្ឋកិច្ចចិនវិញម្តង។ យោងតាមការចុះផ្សាយរបស់កាសែតរដ្ឋភូមា ប្រមុខរដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលភូមាធ្វើដំណើរទៅចិនដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយមហាអំណាចចិនដែលជាប្រទេសជិតខាងមានព្រំដែនរួមគ្នាជាង២ពាន់គីឡូម៉ែត្រ។ ប៉ុន្តែ អ្នកជំនាញមើលឃើញថា អតីតមេដឹកនាំយោធាភូមាដែលជាអ្នកដឹកនាំការធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរបស់លោកស្រីអ៊ុងសាន ស៊ូជី ធ្វើដំណើរទៅប្រទេសចិនលើកនេះ ដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រ និងបញ្ជាក់ពីភាពស្របច្បាប់របស់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិល ដែលមានលោកជាប្រធានាធិបតីកើតចេញមកពីការបោះឆ្នោតនៅឆ្នាំនេះ។ នៅថ្ងៃអង្គារ ទី១៦មិថុនា ប្រធានាធិបតីចិន លោកស៊ី ជីនពីងបានប្រកាសចាប់ដៃសហការជាមួយ បុរសខ្លាំងរបស់ភូមា មីន អ៊ុងឡាំង ដែលទើបក្រឡាស់ខ្លួន ពីមេដឹកនាំរបបសឹក មកជាប្រធានាធិបតីស៊ីវិល។ ចិនមិនចង់របូតភូមាចេញពីដៃ ក៏ព្រោះតែមិនចង់បាត់ប្រយោជន៍។
ខុសពីទស្សនកិច្ចលើកមុនៗ ប្រធានាធិបតីចិន លោកស៊ី ជីនពីងក្រាលព្រំក្រហមទទួលអតីតមេដឹកនាំយោធាភូមា លោកមីន អ៊ុងឡាំង ក្នុងនាមលោកជាប្រធានាធិបតីដែលកើតចេញពីការបោះឆ្នោតនៅសភា កាលពីខែមេសាកន្លងទៅ។ ដោយទទួលស្វាគមន៍ លោកមីន អ៊ុងឡាំង ក្នុងនាមជាប្រមុខរដ្ឋភូមា នៅក្នុងទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅចិន ចំនួន៥ថ្ងៃ ចិនរបស់លោកស៊ី ជីនពីងចង់បញ្ជាក់សាជាថ្មីថា ចិនជាដៃគូដ៏សំខាន់ និងយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ភូមា នៅគ្រប់កាលៈទេសៈ មិនថា អំឡុងសុខសន្តិភាព ឬសង្រ្គាមស៊ីវិលដូចសព្វថ្ងៃ។
នៅកិច្ចពិភាក្សាជាមួយលោកមីន អ៊ុងឡាំងនៅទីក្រុងប៉េកាំងកាលពីថ្ងៃអង្គារ លោកស៊ី ជីនពីងបានសង្កត់ធ្ងន់ថា ប៉េកាំងគាំទ្រជំហរការពារដែនអធិបតេយ្យភាពរបស់ភូមា និងគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលថ្មីរបស់ភូមា នៅក្នុងការប្រឹងប្រែងស្វែងរកតុល្យភាពរវាងការអភិវឌ្ឍនិងសន្តិសុខ។
ឯកោ និងជាប់ទណ្ឌកម្មពីសហគមន៍អន្តរជាតិ ព្រោះតែរដ្ឋប្រហារទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលរបស់លោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី របបសឹកភូមានៅតែអាចឈរជើង ទប់ទល់នឹងចលនាប្រឆាំងប្រដាប់អាវុធនៅទូទាំងប្រទេស ក៏ដោយមកពីបានទទួលជំនួយ ទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាពីប៉េកាំង។
នៅ ភូមា រដ្ឋាភិបាលចិនផ្តល់ជំនួយ ជួយគ្រប់ភាគីជម្លោះ មិនថា កងទ័ពភូមា ក្រុមប្រដាប់អាវុធជនជាតិភាគតិច ឬចលនាអ្នកប្រឆាំងនឹងរបបសឹក ដើម្បីធានាថា ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចចិននៅភូមាមិនរងផលប៉ះពាល់ រំខាន ទោះក្នុងកាលៈទេសៈដែលភូមាកំពុងធ្លាក់ក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិលក្តី។ រាល់លើក ចិនទន្ទេញជាប់មាត់ ចង់ឃើញស្ថិរភាពសន្តិសុខ និងនយោបាយនៅភូមា ព្រោះថា កត្តាទាំងពីរនេះដើរតួនាទីសំខាន់ ជួយឲ្យចិនអាចសម្រេចផែនការយុទ្ធសាស្រ្ត ក្នុងនាមជាមហាអំណាចក្នុងតំបន់។
ចិនត្រូវការទឹកដីភូមាដើម្បីធ្វើជាកន្លែងឆ្លងកាត់ដឹកទំនិញរបស់ចិនចេញពីខេត្តគុនមីង ទៅកាន់កំពង់ផែទឹកជ្រៅរបស់ចិននៅទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រភូមា Kyaukpyu នៅសមុទ្របង់ហ្កាល់។ ចិនមានផែនការ យកភូមាជាកន្លែងឆ្លងកាត់សំដៅទៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌាផ្ទាល់ ដោយមិនចាំបាច់ត្រូវប្រើសមុទ្រចិនខាងត្បូង នៅក្នុងករណីដែលមានផ្ទុះសង្រ្គាមជាមួយតៃវ៉ាន់ រហូតធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ចរាចរណ៍ដឹកទំនិញរបស់ចិន។ សព្វថ្ងៃនេះចិនបានសាងសង់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួនជិតសព្វគ្រប់ដើម្បីតភ្ជាប់ទៅក្នុងដែនដីភូមា នៅក្នុងរដ្ឋស្ហាន។
ដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពដល់អនាគតគម្រោងសាងសង់ផ្លូវដែកសម្រាប់ដឹកនាំយកទំនិញចិន ចេញទៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងដើម្បីការពារបំពង់បង្ហូរឧស្ម័នដែលចិនបានសាងសង់ភ្ជាប់ពីទឹកដីចិនទៅកំពង់ផែទឹកជ្រៅនៅឈូងសមុទ្របង់ហ្កាល់ ចិនបានលូកដៃចូលដោយលួចលាក់ ក្នុងសង្រ្គាមស៊ីវិលនៅភូមា។ ជាក់ស្តែង នៅរដ្ឋ ស្ហាន ភាគខាងជើងភូមា ជាប់ព្រំដែនចិន បំពង់បង្ហូរឧស្ម័នរបស់ចិនដែលឆ្លងកាត់ផ្ទៃប្រទេសភូមាទៅកាន់សមុទ្របង់ហ្កាល់បានទទួលសុខសុវត្ថិភាព គ្មានរងការខូចខាត បើទោះបីរដ្ឋនេះមានសមរភូមិប្រយុទ្ធរវាងកងទ័ពភូមា និងក្រុមឧទ្ទាម។ ហេតុផលគឺ ក្រុមឧទ្ទាមជនជាតិភាគតិចចំនួន៣ដែលបានរួមកម្លាំងគ្នា វាយដណ្តើមយកតំបន់ស្វ័យតKokangពីទាហានរដ្ឋាភិបាលភូមា បានទទួលជំនួយគាំទ្រទាំងហិរញ្ញវត្ថុ និងយោធាពីប៉េកាំង។ ចិនគាំទ្រជ័យជំនះរបស់ក្រុមឧទ្ទាមជនជាតិភាគតិចទៅលើកងទ័ពភូមា ក៏ព្រោះតែចិនមិនសប្បាយចិត្តនឹងរបបសឹកភូមាដែលបានបណ្តោយឲ្យឧក្រិដ្ឋជនឆបោកអនឡាញ នៅក្នុងតំបន់Kokangធ្វើសកម្មភាពបោកប្រាស់ជំរិតទារលុយពីប្រជាជនចិន។ ដឹងថា ចិនថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តនឹងខ្លួន មេដឹកនាំរបបសឹកភូមាបានបញ្ចេញថ្វីដៃ តាមរយៈការបំផ្លាញទីតាំងអគារឆបោកអនឡាញ និងចាប់បញ្ជូនមេឧក្រិដ្ឋជនទៅឲ្យអាជ្ញាធរចិនកាត់ទោសប្រហារជីវិតជាបន្តបន្ទាប់។ ចំណាត់ការរបស់របបសឹកភូមា បានធ្វើឲ្យចិនសម្រេចចិត្តបញ្ចុះបញ្ចូលភាគីជម្លោះទាំងពីរ ទាំងកងទ័ពភូមា និងក្រុមឧទ្ទាមនៅរដ្ឋស្ហានឲ្យអនុវត្តបទបាញ់ នៅឆ្នាំ២០២៤ ព្រោះទាំងពីរក្រុមសុទ្ធតែបានជំនួយគាំទ្រពីចិនដូចគ្នា។
ដំបូងឡើយ នៅពេលកើតមានរដ្ឋប្រហារ គេអាចយល់ថា ចិនដកឃ្លាដោះដៃពីក្រុមយោធាភូមា ដោយផ្តោតសំខាន់ជួយក្រុមឧទ្ទាមដែលធ្លាប់ចេញមុខធានាការពារផលប្រយោជន៍របស់ចិននៅរដ្ឋស្ហាន។
ប៉ុន្តែ នៅចំពោះមុខការក្រាញអំណាច បន្តប្រយុទ្ធរបស់របបសឹកដើម្បីដណ្តើមទឹកដីពីដៃរបស់ក្រុមឧទ្ទាម និងក្រុមប្រឆាំង ប៉េកាំងយល់ថា ខ្លួនមិនអាចបោះបង់ចោលក្រុមយោធា ដែលបានបុកគ្រឹះអំណាចរឹងមាំ មិនងាយដួលរលំនៅភូមា។ បូកផ្សំជាមួយឆន្ទៈរបស់ក្រុមយោធាភូមាដែលសន្យាធានាពង្រឹងភាពជាដៃគូជាមួយចិន ប៉េកាំងបានសម្រេចចិត្តឈរនៅខាងអ្នកខ្លាំង ដោយចេញមុខគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលស៊ីវិលថ្មីរបស់លោកមីនអ៊ុងឡាំង អតីតមេដឹកនាំធ្វើរដ្ឋប្រហារកាលពី៥ឆ្នាំមុន។
ជាផ្លូវការ ចិនប្រកាសប្រកាន់ខ្ជាប់ជំហរមិនលូកដៃចូលកិច្ចការផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសដទៃ។ ប៉ុន្តែ ការពិតជាក់ស្តែង ចិនប្រើឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួន ក្រោមស្លាកឈ្មោះសន្តិភាពចិន ដើម្បីគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ច និងចាត់ចែងជម្លោះដណ្តើមទឹកដីនៅភូមា ជាពិសេសនៅរដ្ឋស្ហាន ជាទីដែលចិនមានឥទ្ធិពលទាំងទៅ លើកងទ័ព និងក្រុមឧទ្ទាម។ បើសិន កងទ័ពភូមា និងក្រុមឧទ្ទាមនៅរដ្ឋស្ហានយល់ព្រមបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្នា ទៅតាមសំណើរបស់ចិន នោះចិនសង្ឃឹមអនុវត្ត សន្តិភាពបែបចិន នៅក្នុងរដ្ឋដទៃទៀត ជាទីដែលកំពុងមានជម្លោះប្រដាប់អាវុធ រវាងកងទ័ពភូមា និងក្រុមឧទ្ទាមប្រឆាំង។ ឧទាហរណ៍នៅរដ្ឋកាឈីនដែលជាប់ព្រំដែនជាមួយចិនដែរ ប៉េកាំងកំពុងរិះរកមធ្យោបាយដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលក្រុមឧទ្ទាមកាឈីនឲ្យឈប់ធ្វើសង្រ្គាម បន្ទាប់ពីចិនសំឡឹងឃើញរ៉ែកម្រមានច្រើននៅក្នុងរដ្ឋនេះ។ នៅកាឈីន ចិនចង់ចូលទៅគ្រប់គ្រង ធ្វើអាជីវកម្មលើរ៉ែកម្រដែលជាវត្ថុធាតុចាំបាច់សម្រាប់បច្ចេកវិទ្យា ថាមពលបៃតងរបស់ចិន។ ចំណែកនៅរដ្ឋរ៉ាឃីនជាប់មាត់សមុទ្របង់ហ្កាល់ ចិនប្រាថ្នាចង់ចាប់ដៃជាមួយក្រុមឧទ្ទាមអារ៉ាខានដើម្បីធានាសុវត្ថិភាពឲ្យអនាគតតំបន់សេដ្ឋកិច្ចពិសេសចិននិងភូមានៅទីនោះ។
តើសន្តិភាពចិននឹងជួយស្រោចស្រង់ភូមាចេញពីវិបត្តិធ្វើរដ្ឋប្រហារ និងសង្រ្គាមស៊ីវិលដ៏រ៉ាំរ៉ៃដែលភូមាបានជួបនៅអំឡុង៨០ឆ្នាំមកនេះ ឬផ្ទុយទៅវិញ នឹងរុញច្រានភូមាឲ្យធ្លាក់ទៅក្នុងរបបដឹកនាំផ្តាច់ការដែលគ្មានសមត្ថភាព សាហាវព្រៃផ្សៃ គិតតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ភ្លេចប្រជាជន? ដោយអនុវត្តយុទ្ធសាស្រ្ត សន្តិភាពចិន ប៉េកាំងគ្មានគោលដៅអ្វីផ្សេងក្រៅតែចង់បានរ៉ែកម្ររបស់ភូមា និងចង់បានភូមាមកធ្វើជាឈ្នាន់ដើម្បីផលប្រយោជន៍យុទ្ធសាស្រ្តធ្វើជំនួញ វិនិយោគរបស់ចិន នៅក្នុងគម្រោងផ្លូវសូត្រ៕
Wed, 17 Jun 2026 - 490 - មហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរបន្ថែមការចំណាយលើសព្វាវុធ បង្កើនហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរកាន់តែខ្លាំង
មហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរទាំង៩ រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន អង់គ្លេស បារាំង ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន អ៊ីស្រាអែល និងកូរ៉េខាងជើង បានបង្កើនការចំណាយ លើកម្មវិធីអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ នេះបើផ្អែកតាម របាយការណ៍របស់យុទ្ធនាការអន្តរជាតិដើម្បីការលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (ICAN) ដែលបានចេញផ្សាយកាលពីថ្ងៃទី៨មិថុនា។ ពិភពលោកយើងកំពុងតែឈានជើងចូលក្នុងកាលៈទេសៈប្រកួតប្រជែងគ្នា ដែលប្រការនេះ វានឹងបង្កើនកម្រិតនៃហានិភ័យដែលអាចធ្វើឲ្យផ្ទុះសង្គ្រាមនុយក្លែអ៊ែរ។
យោងតាមរបាយការណ៍របស់យុទ្ធនាការអន្តរជាតិសម្រាប់ការលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ (ICAN) ការចំណាយលើសព្វាវុធនុយក្លេអែរ បានកើនឡើងជាសរុប ដល់ជិត១១៩ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេលមួយឆ្នាំ២០២៥ ពោលគឺកើន ១៩% ប្រើប្រៀបធៀបទៅឆ្នាំមុន។ ប្រទេសមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរទាំង៩ ដែលមានសហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន អង់គ្លេស បារាំង ឥណ្ឌា ប៉ាគីស្ថាន អ៊ីស្រាអែល និងកូរ៉េខាងជើង ហាក់កំពុងតែផ្តល់អាទិភាពលើវិស័យសព្វាវុធមហាប្រល័យនេះ។
គួរកត់សំគាល់ថា ការបន្ថែមការចំណាយនេះ ស្ថិតក្នុងបរិបទមួយដែលបញ្ហាភូមិសាស្ត្រនយោបាយកាន់តែតានតឹង ហើយប្រទេសមហាអំណាច ខំពន្លឿនការធ្វើទំនើបកម្មស្តុកសព្វាវុធតែរៀងៗខ្លួន។ មិនខុសពីរបាយការណ៍យុទ្ធនាការអន្តរជាតិសម្រាប់ការលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាពអន្តរជាតិទីក្រុងស្តុកខូលម៍ ហៅកាត់ថា Sipri ក៏បានថ្លែងការព្រួយបារម្ភដែរ ថាទំនោរនេះអាចនាំឱ្យមានការប្រកួតប្រជែងសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរ សាជាថ្មីនៅលើពិភពលោក។ ហានិភ័យដ៏ធំមួយទៀតនោះ គឺការប្រើប្រើប្រាស់កាន់តែខ្លាំងឡើងនូវ ច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) នៅក្នុងប្រព័ន្ធសព្វាវុធទំនើប ដែលអាចមានឥទ្ធិពលលើការសម្រេចចិត្ត ទាក់ទងនឹងការប្រើប្រាស់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។
យោងតាមវិទ្យាស្ថាន Sipri ពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន មានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ សរុបទាំងអស់ប្រមាណ ១២១៨៧ គ្រាប់ ក្នុងនោះ៩៧៤៥គ្រាប់ គឺកំពុងស្ថិតនៅក្នុងស្តុកអាវុធដែលគេត្រៀមទុកប្រើភ្លាមៗ។ ទោះបីជាចំនួនសរុបនៃសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរ បន្តធ្លាក់ចុះក៏ដោយ តែក្រុមអ្នកជំនាញ បានបញ្ជាក់ថា ហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរវិញកំពុងកើនឡើង។ មូលហេតុ គឺប្រទេសដែលមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរកំពុងដកក្បាលគ្រាប់ចេញពីឃ្លាំងស្តុក និងដាក់បំពាក់លើប្រព័ន្ធបាញ់បង្ហោះ ឬហៅថា វិកទឺរ ដើម្បីត្រៀមប្រើប្រាស់បានភ្លាមៗ។ តាមការលើកឡើងរបស់លោក Karim Haggag នាយកវិទ្យាស្ថាន Sipri ការថយចុះនៃចំនួនក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ មិនមានន័យថាហានិភ័យថយចុះនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការពន្យារពេលរុះរើអាវុធចាស់ និងការបង្កើនល្បឿនដាក់ពង្រាយអាវុធថ្មី អាចធ្វើឱ្យចំនួនអាវុធកើនឡើងវិញនាពេលអនាគត។
គួរបញ្ជាក់ថា ៨៣%នៃក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរទាំងអស់ ស្ថិតនៅក្នុងដៃសហរដ្ឋអាមេរិកនិងរុស្ស៊ី។ មហាអំណាចទាំង២នេះ ម្នាក់ៗមានជាង៥០០០គ្រាប់។ សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាប្រទេស ដែលចាយប្រាក់ច្រើនជាងគេលើអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ អាមេរិកបានចំណាយ ជិត៧ម៉ឺនលានដុល្លារ ពោលគឺច្រើនជាងការចំណាយរបស់ប្រទេសនុយក្លេអ៊ែរផ្សេងៗទៀត បូកបញ្ចូលគ្នាទាំងអស់។ ចិនឈរនៅលំដាប់ទីពីរ ដោយចំណាយប្រមាណ ១៣៥០០ លានដុល្លារ បន្ទាប់មកគឺ អង់គ្លេស (១២,៦ ពាន់លានដុល្លារ) និងរុស្ស៊ី (៩,៥ ពាន់លានដុល្លារ)។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ ចិនកំពុងពង្រីកឃ្លាំងស្តុកអាវុធនុយក្លេអ៊ែររបស់ខ្លួន យ៉ាងលឿនរហ័សជាងគេ។ បច្ចុប្បន្នចិនមានក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរប្រមាណ ៦២០គ្រាប់។ វិទ្យាស្ថាន Sipri រំពឹងថា នៅរវាងឆ្នាំ២០៣០ ចិនអាចមានចំនួនមីស៊ីលបាលីស្ទីកឆ្លងទ្វីប ប្រហាក់ប្រហែលនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក ឬរុស្ស៊ី។
ជាសរុប ប្រទេសមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរទាំង៩ ចំណាយលើវិស័យសព្វាវុធនេះ សរុបទាំងអស់ ៤៧ម៉ឺនលានដុល្លារ ក្នុងរយៈពេល៥ឆ្នាំចុងក្រោយ។ ប្រទេសទាំងនេះ នឹងបន្តវិនិយោគលើវិស័យសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ច្រើនទសវត្សរ៍ទៅមុខទៀត។ សហរដ្ឋអាមេរិក អង់គ្លេស និងបារាំង បានត្រៀមប្រាក់ច្រើនសិបពាន់លានដុល្លារ ដើម្បីរៀបចំផែនការធ្វើទំនើបកម្ម អភិវឌ្ឍន៍ និងថែទាំជួសជុលប្រព័ន្ធសព្វាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ពីពេលនេះរហូតដល់ដំណាច់សតវត្សរ៍ទី២១។ មីស៊ីលឆ្លងទ្វីប Sentinel របស់អាមេរិក អាចនៅតែប្រើប្រាស់បាននៅក្រោយឆ្នាំ ២១០០ រីឯក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរមួយចំនួនវិញ គេនៅតែអាចប្រើការបាន រហូតដល់ឆ្នាំ២១២០។
យុទ្ធនាការអន្តរជាតិសម្រាប់ការលុបបំបាត់អាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ហៅកាត់ថា ICAN បានព្យាករណ៍ថា សហរដ្ឋអាមេរិក នឹងចំណាយជិត ១០០ម៉ឺនលានដុល្លារ លើឃ្លាំងអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ក្នុងរវាងពីឆ្នាំ ២០២៥-២០៣៤។ ICAN បានរិះគន់ដោយសោកស្តាយថា ថវិកាដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់បែបនេះ គួរណាតែត្រូវបានគេយកទៅប្រើប្រាស់ក្នុងវិស័យសំខា ដូចជាវិស័យសុខាភិបាល និងសេវាសាធារណៈផ្សេងៗទៀតវិញល្អជាង។ ទោះបីជាចំនួនក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរនៅលើពិភពលោក មានទំនោរថយចុះក៏ដោយ ការកើនឡើងនៃការចំណាយ ការពង្រឹងសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការ និងការប្រកួតប្រជែងរវាងមហាអំណាចកំពុងធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញព្រួយបារម្ភ ថាហានិភ័យនុយក្លេអ៊ែរនៅលើពិភពលោក កំពុងកើនឡើងកាន់តែខ្លាំង៕
Wed, 10 Jun 2026 - 489 - ឆ្នាំ២០២៥កន្លងទៅ ពិភពលោកវឹកវរខ្លាំងដោយអំពើហិង្សា សង្គ្រាមកាប់សម្លាប់
អំពើហិង្សា ជម្លោះ សង្គ្រាមកាប់សម្លាប់ជីវិត បានកើតមានឡើងខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោក ក្នុងឆ្នាំ២០២៥។ នេះបើផ្អែកតាមរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាព ស្ថិតនៅទីក្រុងអូស្លូ ដែលបានចេញផ្សាយនៅថ្ងៃទី៩មិថុនា។ គិតចាប់ពីចប់សង្រ្គាមលោកលើកទី២មក ឆ្នាំ២០២៥ជាឆ្នាំដែលមានជម្លោះព្រំដែន ជម្លោះរវាងប្រទេសនិងប្រទេស ក្នុងចំនួនច្រើនបំផុត។
ពិភពលោកបាននិងកំពុងតែវក់វី ជាមួយភាពហិង្សា ជម្លោះ សង្គ្រាមកាប់សម្លាប់។ យោងតាមរបាយការណ៍ប្រចាំឆ្នាំ របស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាព នៅទីក្រុងអូស្លូ តួលេខបានបង្ហាញថា ឆ្នាំ២០២៥ គឺជាឆ្នាំដ៏ហិង្សាបំផុត ទាំងចំនួនជម្លោះ សង្គ្រាម ទាំងចំនួនមនុស្សស្លាប់។ លោកស្រី Siri Aas Rustad អ្នកស្រាវជ្រាវម្នាក់នៅវិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាពទីក្រុងអូស្លូ ហៅកាត់ថា PRIO បានលើកឡើងថា ឆ្នាំមុនៗលោកស្រីអាចច្បិចបានចំណុចវិជ្ជមានខ្លះនៅក្នុងសន្និដ្ឋានបូកសរុប តែឆ្នាំ២០២៥គឺរកចំណុចវិជ្ជមានមិនបានសោះ មានតែវិបត្តិហិង្សាពាសពេញពិភពលោក។
នៅឆ្នាំ២០២៥ មានជម្លោះបានផ្ទុះឡើងចំនួន៦៥ករណី ដែលមានពាក់ព័ន្ធយ៉ាងហោចជាមួយប្រទេសមួយ។ ចំនួននេះ គឺច្រើនបំផុតមិនធ្លាប់មាន បើរាប់ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤៦មក។ ជម្លោះរវាងប្រទេសមួយនិងប្រទេសមួយវិញ គឺមានដល់ទៅ៨ជម្លោះ ពោលគឺបានកើនឡើងទ្វេដង បើប្រៀបធៀបទៅឆ្នាំ២០២៤។ ក្នុងជម្លោះរវាងប្រទេសនិងប្រទេស គឺមានជាអាទិ៍ ជម្លោះទឹកដីបញ្ហាព្រំដែន ដូចជារវាងប៉ាគីស្ថាននិងឥណ្ឌា រវាងកម្ពុជនិងថៃ ការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីទៅលើអ៊ុយក្រែន ប្រតិបត្តិការកងទ័ពអ៊ីស្រាអែលនៅស៊ីរី និងជម្លោះផ្សេងទៀតក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។
ផ្អែកតាមរបាយការណ៍ខាងលើ ឆ្នាំ២០២៥ គឺជាឆ្នាំដែលមានមនុស្សស្លាប់ច្រើនបំផុតកម្រិតទី៣ បើគិតចាប់ពីក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ ជីវិតមនុស្សប្រមាណ២៤៥០០០នាក់ បានស្លាប់ដោយការប្រយុទ្ធ និងអំពើហិង្សានយោបាយ ក្នុងនោះ ៧៦៥០០នាក់ គឺស្លាប់ដោយការវាយប្រហារសំដៅដោយចំពោះទៅលើជនស៊ីវីល។ កាលពីឆ្នាំ២០២៤ ចំនួនជនស៊ីវីលស្លាប់មានចំនួន ១៤២០០នាក់ ពោលគឺតិចជាងឆ្នាំ២០២៥ ដល់ទៅ៥ដង។ ចំនួនតួលេខជនស៊ីវីលស្លាប់ កើនឡើងខ្លាំងក្នុងឆ្នាំ២០២៥ គឺមួយផ្នែកធំ ដោយហេតុតែវិបត្តិនៅស៊ូដង់ខាងត្បូង។ គ្រាន់តែជម្លោះវាយប្រហារគ្នា នៅទីក្រុង El-Facher តំបន់ដាកហ្វួរស៊ូដង់ខាងត្បូង បានផ្តាច់ជីវិតជនស៊ីវីល ដល់ទៅ៦០០០០នាក់។ បើរាប់ពីចប់សង្គ្រាមត្រជាក់មក មានតែសង្គ្រាមនៅទីហ្ក្រេ ឆ្នាំ២០២១ និងនិងសង្គ្រាមស៊ីវីលនៅរ៉ូវ៉ាន់ដា ទេ ដែលមានចំនួនជនស៊ីវីលស្លាប់ច្រើនជាងឆ្នាំ២០២៥។
អ្វីដែលអ្នកស្រាវជ្រាវបានសង្កេតឃើញ គឺ៥-៦ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ជម្លោះហិង្សា សង្គ្រាមច្រើនកន្លែងបានកើតឡើងក្នុងពេលព្រមៗគ្នា ហើយក៏មានទំនាក់ទំនងរវាងគ្នាដែរ។ លោកស្រី Siri Aas Rustad លើកឡើងថា ពិភពលោកដូចជាមិនបានស្រាកស្រានសោះ អស់ពីសង្គ្រាមមួយចូលសង្គ្រាមមួយទៀត។ ចន្លោះពីឆ្នាំ២០០០ ដល់ឆ្នាំ២០១០ ពិភពលោកបានស្ងប់ស្ងាត់ច្រើនឆ្នាំជាប់គ្នា ពុំមានជម្លោះរវាងប្រទេសនិងប្រទេសទេ។ តែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ សង្គ្រាមកាន់តែហិង្សា ក្តៅគគុក និងបន្តឥតដាច់នៅទូទាំងពិភពលោក។
សូមបញ្ជាក់ថា របាយការណ៍សិក្សារបស់វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសន្តិភាព ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយផ្អែកលើតួលេខប្រមូលដោយ Conflict Date Program នៃសកលវិទ្យា Uppsala ប្រទេសស៊ុយអែត។ អ្នកជំនាញ បានបែងចែក អំពើហិង្សាជា៣ប្រភេទធំៗ ៖ អំពើហិង្សាដែលមានពាក់ព័ន្ធជាមួយរដ្ឋយ៉ាងហោច១ អំពើហិង្សាមិនមែនជាលក្ខណៈរដ្ឋ និងអំពើហិង្សាដោយអត្តនោម័តធ្វើទៅលើជនស៊ីវីល។ លោកស្រី Siri Aas Rustad បានគូសបញ្ជាក់ថា អំឡុងពេលនេះ អ៊ីស្រាអែលត្រូវបានគេមើលឃើញថាគឺជារដ្ឋដែលហិង្សាជាងគេបង្អស់។ អ៊ីស្រាអែលបានចូលរួមដោយផ្ទាល់ នៅក្នុងសកម្មភាពជម្លោះហិង្សា នៅហ្កាហ្សា នៅលីបង់ នៅស៊ីរី នៅយេម៉ែន និងនៅអ៊ីរ៉ង់ជាដើម។
ដោយឡែក អំពើហិង្សាមួយចំនួនទៀត មិនសូវត្រូវបានគេចាប់អារម្មណ៍ ឧទាហរណ៍ អំពើហិង្សាបង្កឡើងដោយបណ្តាញឧក្រិដ្ឋកម្មអន្ធពាលនៅប្រទេសហៃទី និងអំពើហិង្សាក្រោយការបោះឆ្នោតនៅប្រទេសតង់ហ្សានីជាដើម។ យោងតាមរបាយការណ៍ សហរដ្ឋអាមេរិកដែលពីមុនជាមហាអំណាចរក្សាសន្តិភាពពិភពលោក ពេលនេះក៏បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មដែរ នៅក្នុងការបង្កើនជម្លោះហិង្សា។ សំពាធតានតឹងរបស់ពិភពលោក មួយផ្នែកបានកើតចេញពីសង្គ្រាមអត្រាពន្ធដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានដាក់សម្លុត ទៅលើសឹងគ្រប់ប្រទេស។
ជារួម ពិភពលោកយើងបច្ចុប្បន្នរួមរឹតវឹកវរដោយជម្លោះហិង្សា ដោយសង្គ្រាម ស្របពេលដែលក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ កាន់តែបាត់មុខ និងគ្មានដំណើរការទៅមុខ។ ពិភពលោកយើង កំពុងតែដើរឆ្ពោះទៅរកភាពបាក់បែក ចែកបក្សពួក ប្រឈមមុខដាក់គ្នាកាន់តែខ្លាំងឡើង។ អាហ្វ្រិកទ្វីបដែលក្រីក្របំផុត គឺជាទីកន្លែងដែលរងគ្រោះដោយជម្លោះសង្គ្រាមច្រើនជាងគេ ខណៈតំបន់អាស៊ី និងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ស្ថិតនៅលេខរៀងទី២និងទី៣៕
Tue, 09 Jun 2026 - 488 - ហេតុអ្វីការប៉ុនប៉ងរបស់លោកត្រាំ ដើម្បីជំរុញកិច្ចព្រមព្រៀងAbraham អាចបរាជ័យធ្លាក់ទឹក?
ជំហររបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ រេដូចចុងស្រល់។ ពីមួយថ្ងៃ ទៅមួយថ្ងៃ ប្រធានាធិបតីទី៤៧របស់អាមេរិកប្រកាសដំណឹងជាមួយការប្តូរជំហរក្រឡាប់ចាក់ ធ្វើឲ្យពិភពលោកតាមសឹងមិនទាន់។ ទាក់ទងនឹងការចរចាដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាមជាមួយ អ៊ីរ៉ង់ មេដឹកនាំអាមេរិកបង្ហោះសារម្តងថា ជិតឈានសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ម្តងថា លោកមិនប្រញាប់ចង់បានកិច្ចព្រមព្រៀងភ្លាមៗជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ ជាក់ស្តែង នៅក្នុងសារបង្ហោះផ្សាយលើបណ្តាញសង្គមTruth Social របស់លោកកាលពីថ្ងៃចន្ទទី ២៥ ឧសភា លោកត្រាំបាននិយាយថា លោកបានប្រាប់ក្រុមចរចាអាមេរិកកុំឲ្យប្រញាប់ នៅក្នុងរឿងរកកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ លោកត្រាំនិយាយយ៉ាងដូច្នេះ នៅពីរថ្ងៃក្រោយ លោកជួបពិភាក្សាតាមទូរស័ព្ទជាមួយមេដឹកនាំអារ៉ាប់ ដើម្បីនិយាយពីកិច្ចព្រមព្រៀងAbraham ឬកិច្ចព្រមព្រៀងចងសម្ព័ន្ធមេត្រីភាពរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់។
នៅប៉ុន្មានថ្ងៃមកនេះ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា និងប៉ាគីស្ថាន ប្រទេសកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមទាំងបីបានដុតដៃ ដុតជើងច្រើនដើម្បីរកច្រកចេញ ឲ្យវិបត្តិសង្រ្គាមរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ នោះបើទោះបីជា ទាំងអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត និងកាតាបានរងគ្រោះ ព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់បាញ់ដ្រូន និងមីស៊ីលសងសឹកមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកនៅប្រទេសជិតខាងទាំងពីរនេះ។
នៅថ្ងៃចន្ទ កាតាបានទទួលរាក់ទាក់ក្រុមចរចារបស់អ៊ីរ៉ង់ដែលប្រាថ្នាចង់ឲ្យកាតាជួយសម្រាលទណ្ឌកម្ម តាមរយៈការឈប់ផ្អឹបខ្ទប់ទ្រព្យសម្បត្តិជាង២៤ពាន់លានដុល្លារ នៅពេលអ៊ីរ៉ង់ឈានទៅចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអាមេរិក។
ដើម្បីផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់ កាតា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត និងប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួនទៀត នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស ចង់ជំរុញឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងបិទបញ្ចប់សង្គ្រាមកាន់តែឆាប់នៅដើមបូព៌ា។ នៅក្នុងក្រសែភ្នែករបស់ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោកដូណាល់ ត្រាំ នេះជាឱកាសមួយដែលលោកអាចដាស់ឲ្យរស់ឡើងវិញ កិច្ចព្រមព្រៀង Abraham ដែលលោកជាអ្នកផ្ចុងផ្តើមកាលពីអាណត្តិទី១ នៅក្នុងគោលដៅ ផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីស្រាអែល ប្រទេសជ្វីហ្វ ជាមួយ ក្រុមប្រទេសកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម។
តើលោកត្រាំជាអ្នកនឹកភ្នកគំនិតនេះ ដោយខ្លួនឯង ឬមានគេផ្លុំត្រចៀក? គេមិនអាចទាញសេចក្តីសន្និដ្ឋានណាមួយបានទេ។ ប៉ុន្តែ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លើកយករឿងកិច្ចព្រមព្រៀងAbraham មកចងភ្ជាប់ជាមួយកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ៊ីរ៉ង់ នៅបន្ទាប់ពីលោកបាននិយាយទូរស័ព្ទ ជាលើកទី២ជាមួយនាយករដ្ឋមន្រ្តីអ៊ីស្រាអែល បេនចាមីន នេតាន់យ៉ាហ៊ូ កាលពីថ្ងៃសៅរ៍ទី ២៣ឧសភា។ នៅថ្ងៃសៅរ៍ដដែល លោកត្រាំបានកោះហៅ និយាយតាមទូរស័ព្ទជាមួយមេដឹកនាំបណ្តាប្រទេសអ៊ីស្លាម ដូចជា ប៉ាគីស្ថាន អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា អេហ្ស៊ីប តួកគី ហ្សកដានី អេមីរ៉ាត អារ៉ាប់រួម និងបារ៉ែនជាដើម។ នៅក្នុងសារបង្ហោះផ្សាយនៅមួយថ្ងៃក្រោយ លោកត្រាំបាននិយាយបែបដាក់សម្ពាធ ដាក់លក្ខខណ្ឌ ឲ្យក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ ប្រទេសកាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ត្រូវតែចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងAbraham ដើម្បីចងមេត្រីភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែល បើសិនជាគេចង់ឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងអ៊ីរ៉ង់ អាមេរិក។ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងកាតាជាអ្នកចាប់ផ្តើមមុនគេ។ នេះបើតាមលោកត្រាំ។
ក្រៅពីអេមីរ៉ាត អារ៉ាប់រួម ស៊ូដង់ ម៉ារ៉ុក និងបារ៉ែនដែលបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងយល់ព្រមចងមិត្តភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែល ក្រោមគំនិតផ្តួចផើ្តមរបស់លោកត្រាំ កាលពីឆ្នាំ ២០២០ អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតបានយល់ព្រមសិក្សាដើម្បីជំរុញទៅចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ ប៉ុន្តែ សង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលទៅលើតំបន់ហ្កាហ្សា និងការរំលោភចូលកាន់កាប់ទឹកដីប៉ាឡេស្ទីននៅស៊ីហ្សកដានី ពីសំណាក់រដ្ឋាភិបាល និងនិគមជនអ៊ីស្រាអែល បានធ្វើឲ្យអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត ដកឃ្លា និងត្រលប់មកដាក់លក្ខខណ្ឌឲ្យអ៊ីស្រាអែលត្រូវតែទទួលស្គាល់រដ្ឋប៉ាឡេស្ទីន បើសិនចង់បានសម្ព័ន្ធភាពពីអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត។
បើតាមអ្នកវិភាគមួយចំនួន ដោយប្រកាសទាញភ្ជាប់កិច្ចព្រមព្រៀងAbraham ជាលក្ខខណ្ឌមួយដើម្បីឈានទៅសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា លោកដូណាល់ ត្រាំទំនងចង់បំពេញចិត្តនាយករដ្ឋមន្រ្តីអ៊ីស្រាអែល ដែលមិនប្រាថ្នាចង់ឃើញអាមេរិកចុះកិច្ចព្រមព្រៀង បញ្ឈប់សង្រ្គាមវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់។ លោកត្រាំអាចគិតថា អ៊ីស្រាអែលក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋាភិបាលស្តាំនិយមជ្រុលអាចនឹងយកជើងរាទឹក រារាំងមិនឲ្យកើតមានកិច្ចព្រមព្រៀង តាមរយៈការវាយប្រហារតែម្នាក់ឯង រហូតធ្វើឲ្យផ្ទុះសង្រ្គាមសាជាថ្មីជាមួយអ៊ីរ៉ង់។
ហេតុផលមួយទៀតដែលធ្វើឲ្យលោកត្រាំស្រាប់តែនឹកភ្នកមកដាក់លក្ខខណ្ឌឲ្យក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងAbraham នៅពេលនេះ គឺអាចមកលោកត្រាំ ចង់បញ្ចុះបញ្ចូលមតិសាធារណជនអាមេរិកឲ្យឃើញថា ការធ្វើសង្រ្គាមវាយប្រហារទៅលើអ៊ីរ៉ង់លើកនេះ មិនអត់ប្រយោជន៍ទាំងស្រុងទេ។ ទោះបីជាមិនអាចទៅផ្លាស់ប្តូររបបដឹកនាំផ្តាច់ការនៅអ៊ីរ៉ង់ និងទោះជាមិនអាចបំផ្លាញកម្មវិធីមីស៊ីល និងនុយក្លេអ៊ែរទាំងស្រុងរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ុន្តែ យ៉ាងហោច ផែនការវាយប្រហាររបស់លោកទៅលើអ៊ីរ៉ង់បានអនុញ្ញាតបើកផ្លូវឲ្យអ៊ីស្រាអែលមានទំនាក់ទំនងល្អប្រក្រតីជាប្រវត្តិសាស្រ្តជាមួយបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់។
ចំពោះអ្នកតាមដាននយោបាយនៅដើមបូព៌ា ក្តីប្រាថ្នាចង់បានរបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ គ្រាន់តែជារឿងស្រមើស្រមៃ មិនអាចសម្រេច លេចចេញជារូបរាងបានឡើយ ជាពិសេស នៅក្នុងកាលៈទេសៈបច្ចុប្បន្ន ដែលអ៊ីស្រាអែលបន្តបាញ់ប្លោងលីបង់ កាន់កាប់ទឹកដីហ្កាហ្សា រំលោភយកដែនដីស៊ីហ្សកដានីរបស់ប្រជាជនប៉ាឡេស្ទីន និងតំបន់Golan របស់ស៊ីរី។
ចំពោះប្រទេសអារ៉ាប់ ដូចជា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា ស៊ីរី ជាដើម ការផ្សាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសជ្វីហ្វ ដូចជាអ៊ីស្រាអែល មិនមែនជាអាទិភាពឡើយ។ គេពេញចិត្តនឹងជម្រើសប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលមានសាសនា ដូចគ្នា បើសិនជាអាចទៅរួច ព្រោះថា បើសិនមានសង្រ្គាមផ្ទុះឡើងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់ ព្រោះតែ អ៊ីស្រាអែលជាអ្នកបញ្ឆេះពីក្រោយ នោះ បណ្តាប្រទេសនៅអារ៉ាប់ ទាំងមូលនឹងត្រូវឆេះ បំផ្លាញខ្ទេចខ្ទីរព្រោះតែសង្រ្គាម និងអស្ថិរភាពនៅក្នុងតំបន់។ ម្យ៉ាង សង្រ្គាមរបស់អាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលវាយប្រហារទៅលើអ៊ីរ៉ង់លើកនេះបានសបញ្ជាក់ឲ្យក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ឃើញថា អាមេរិកមិនអាចជួយបាំងការពារពួកគេពីការវាយប្រហារដ្រូន និងមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់បានឡើយ។ ដូច្នេះ ជាជាងតាំងខ្លួនជាសត្រូវរបស់អ៊ីរ៉ង់ តាមរយៈការចុះកិច្ចព្រមព្រៀងបង្កើតចំណងមេត្រីភាពជាមួយអ៊ីស្រាអែល ក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់ ដូចជា អារ៉ាប៊ី សាអូឌីតឬកាតាជាដើម អាចបោះដៃទៅចុះកិច្ចព្រមព្រៀងយោគយល់ណាមួយជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីលែងជាផ្ទាំងស៊ីបវាយប្រហាររបស់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់ ទៅថ្ងៃអនាគត៕
Tue, 26 May 2026 - 487 - លើសពីសង្គ្រាមដោយអាវុធ លោកដូណាល់ ត្រាំនិងអ៊ីរ៉ង់ធ្វើសង្គ្រាមដាក់គ្នាដោយរូបភាព និងការឃោសនា
សង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ មិនមែនធ្វើឡើងតែតាមរយៈគ្រឿងសព្វាវុធបណ្ណោះទេ តែរូបភាពនិងការឃោសនា ក៏ជាមធ្យោបាយមួយដែរ ដែលភាគីទាំង២បានប្រើ ដើម្បីគំរាម និងសើចចំអកដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក។ នៅលើបណ្តាញសង្គម Truth Social លោកដូណាល់ ត្រាំបានបង្ហោះរូបថត និងវីដេអូ បង្កើតឡើងដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត បង្ហាញឲ្យឃើញលោក ត្រៀមចុចប៊ូតុងក្រហម បញ្ជាគ្រាប់បែកបរមាណូកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់។ ចំណែកអ៊ីរ៉ង់វិញ មិនថានៅតាមទីសាធារណៈឬតាមទូរទស្សន៍រដ្ឋ របបអ៊ីរ៉ង់បានផ្សព្វផ្សាយឃោសនា នូវជ័យជំនះរបស់អ៊ីរ៉ង់ ក៏ដូចជាការសាមគ្គីជាធ្លុងមួយរបស់ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់ នៅពីក្រោយថ្នាក់ដឹកនាំ។
រូបភាពនិងការផ្សព្វផ្សាយឃោនា តែងតែជាផ្នែកមួយនៃអាវុធ នៅក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម។ ក៏ប៉ុន្តែ ជាមួយនឹងការភាពរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងបណ្តាញសង្គមសំបូរបែប រូបភាពច្នៃប្រឌិតបង្កើតឡើងដោយបច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត មានវត្តមានកាន់តែខ្លាំងឡើង ដែលគេប្រើវាដើម្បីវាយប្រហារ គំរាមសំឡុត និងមាក់ងាយទៅលើគូសត្រូវ។
នៅក្នុងសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ គេសង្កេតឃើញថា លោកដូណាល់ ត្រាំ បានប្រើបណ្តាញសង្គម Truth Social របស់លោក ជាសមរភូមិមួយដើម្បីវាយប្រហារ គំរាមសំឡុតអ៊ីរ៉ង់ និងអួតពីភាពអស្ចារ្យរបស់លោក។ អមជាមួយនឹងសារ គំរាមថាអាមេរិកនឹងវាយកម្ទេចអ៊ីរ៉ង់ឲ្យឆេះអស់ក្លាយជាផេះ ប្រសិនបើមិនព្រមចុះកិច្ចព្រមព្រៀងទេ លោកដូណាល់ ត្រាំបានបង្ហោះរូបភាពច្រើនសន្លឹកថែមទៀត ដែលរូបភាពទាំងនោះ សុទ្ធតែត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។
ក្នុងរូបភាពប្រឌិតទាំងនោះ គេឃើញរូបលោកដូណាល់ ត្រាំ ក្នុងទឹកមុខយ៉ាងអង់អាចក្លាហាន ចាត់ចែងបញ្ជាការធ្វើសង្គ្រាមផ្លូវអាកាស។ រូបភាពទាំងនេះ គឺមានលក្ខណៈដូចទៅនឹងរូបភាព ស្រង់ចេញពីខ្សែភាពយន្តហូលីវូដ រឿងសង្គ្រាមអវកាសឬសង្គ្រាមពិភពផ្កាយជាដើម។ រូបខ្លះទៀត លោកដូណាល់ ត្រាំ អង្គុយត្រៀមចុងប៊ូតុងក្រហម ដើម្បីបញ្ជាបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរ។ បន្ថែមពីនេះ លោកដូណាល់ ត្រាំ ក៏បានបង្ហោះរូបភាពវីដេអូបង្កើតឡើងដោយបញ្ញាសិប្បនិម្មិតដែរ ដែលបង្ហាញឲ្យឃើញលោកបញ្ជាពីចម្ងាយឲ្យនាវាចម្បាំងអាមេរិក បាញ់កម្ទេចមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់។
នៅមានរូបភាពបញ្ញាសិប្បនិម្មិតជាច្រើនទៀត ដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ បានបង្ហោះជាបន្តបន្ទាប់ ដើម្បីសើចចំអកឲ្យអ៊ីរ៉ង់ ដែលលោកអះអាងថាកំពុងតែចាញ់សង្គ្រាម។ រូបភាពបញ្ញាសិប្បនិម្មិតទាំងអស់នេះ ត្រូវបានធ្វើឡើងកម្មវត្ថុគំរាមសំឡុត។ តែមតិមហាជនខ្លះ ឃើញហើយក៏ហួសចិត្ត អស់សំណើច លាយឡំដោយក្តីព្រួយបារម្ភ ដោយឃើញលោកប្រធានាធិបតីមហាអំណាចដ៏ធំបំផុត យករឿងសង្គ្រាមដែលកំពុងធ្វើបាបពិភពលោកទាំងមូល មកជាការលេងសើចលើបណ្តាញសង្គមដូច្នេះទៅវិញ។
ពីខាងអ៊ីរ៉ង់វិញ គេក៏មិនបានបង្អង់ដៃឡើយ នៅក្នុងការប្រើប្រាស់រូបភាពដើម្បីសើចចំអកមាក់ងាយ មកលើលោកដូណាល់ ត្រាំ និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ នៅកណ្តាលទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ផ្ទាំងបដាដ៏ធំមួយ បង្ហាញឲ្យឃើញផ្ទៃមុខមួយចំណែករបស់លោកដូណាល់ ត្រាំ មាត់ត្រូវគេដេរនិងគ្របពីលើដោយក្រណាត់ពណ៌ខៀវទឹកសមុទ្រ តំណាងឲ្យច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។ បដារូបភាពខ្លះទៀត បង្ហាញឲ្យឃើញកងទ័ពអ៊ីរ៉ង់បង់សំណាញ់ស្រង់បានពីសមុទ្រ សុទ្ធយន្តហោះនិងនាវាចម្បាំងរបស់អាមេរិក ដែលត្រូវអ៊ីរ៉ង់វាយកម្ទេច។ រូបភាពទាំងអស់នេះ គឺសុទ្ធតែជាមធ្យោបាយឃោសនានៃរបបផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីអះអាងប្រាប់ប្រជាជនខ្លួន ថាអ៊ីរ៉ង់រឹងមាំនិងកំពុងមានជ័យជំនះលើសហរដ្ឋអាមេរិក។
ជាងនេះទៀត មួយរយៈចុងក្រោយនេះ របបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់ បានរៀបចំនូវកម្មវិធីជួបជុំសាធារណៈជាច្រើនដង ដើម្បីផ្តល់សន្ទុះ ពន្យុះស្មារតីស្នេហាជាតិ ឲ្យប្រជាជនរួមសាមគ្គីជាធ្លុងមួយ នៅពីក្រោយមេដឹកនាំអ៊ីរ៉ង់។ របបអ៊ីរ៉ង់បានរៀបចំកម្មវិធី ឲ្យប្រជាជនទាំងប្រុសទាំងស្រី និងកុមារផង សាកល្បងកាន់កាំភ្លើង បាញ់កាំភ្លើង ដើម្បីត្រៀមកម្លាំង និងផ្ញើសារទៅកាន់សត្រូវ។ បណ្តាញទូរទស្សន៍រដ្ឋអ៊ីរ៉ង់វិញ ក៏បានផលិតកម្មវិធីស្រដៀងនេះដែរ។ លើកញ្ចក់ទូរទស្សន៍ គេឃើញបុរសម្នាក់កាន់កាំភ្លើង អារម៉េ និងបាញ់សំដៅទៅលើទង់ជាតិអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម និងទីក្រុងឌូបៃ។ កម្មវិធីទូរទស្សន៍អ៊ីរ៉ង់នេះ បានផ្ញើសារដោយចំពោះ គំរាមទៅលើបណ្តាប្រទេសអារ៉ាប់តំបន់ឈូងសមុទ្រពែក្ស។
នៅថ្ងៃទី១៩ឧសភា របបអ៊ីរ៉ង់បានរៀបចំពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាក្រុម មានប្តីប្រពន្ធច្រើនគូ ក្នុងបរិយាកាសរីករាយ កណ្តាលរដ្ឋធានីតេហេរ៉ង់។ ក្បួនរថយន្តដឹកប្តីប្រពន្ធថ្មីៗច្រើនគូ អមដោយរថយន្តទាហាន មានអាវុធមានកាំភ្លើងច្រូងច្រាង ព្រមទាំងមានដាក់តាំងនូវគ្រឿងសព្វាវុធ ដ្រូន គ្រាប់មីស៊ីល ជាគ្រឿងលំអក្នុងពិធីថែមទៀតផង។
គួរបញ្ជាក់ថា ការចំណាយកម្លាំងរៀបចំកម្មវិធី និងផ្សព្វផ្សាយរូបភាពទាំងនេះ គឺសុទ្ធតែជាបច្ចេកទេសឃោសនានៃរបបអ៊ីស្លាមផ្តាច់ការអ៊ីរ៉ង់។ វាគឺជាការឃោសនាពង្វក់ស្មារតីប្រជាជន ឲ្យលូនក្រាបការពាររបស់ដឹកនាំនេះ ហើយវាក៏ជាសារប្រាប់ទៅកាន់ពិភពលោក ថាប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់រួមសាមគ្គីគ្នាការពាររបបដឹកនាំ មិនឲ្យសត្រូវវាយបំបាក់បាន។ ក៏ប៉ុន្តែ រូបភាពសប្បាយរីករាយកទាំងនេះ វាគ្រាន់តែជាល្បែងបោកបញ្ឆោតភ្នែកតែប៉ុណ្ណោះ។ ការពិតជាក់ស្តែង ប្រជាជនអ៊ីរ៉ង់មួយចំនួនធំ រស់នៅក្នុងក្តីភ័យខ្លាចដោយការកៀបសង្កត់សិទ្ធិសេរីភាព និងទុក្ខលំបាកសេដ្ឋកិច្ចជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។ កម្មវិធីសប្បាយរីករាយ ដែលរបបអ៊ីរ៉ង់ខំប្រឹងកុហកពិភពលោកនេះ គឺវាផ្ទុយស្រឡះពីទង្វើរបស់របបនេះ ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនខ្លួនឯង អស់ប្រមាណ៣ម៉ឺននាក់ កាលពីពាក់កណ្តាលខែមករាដើមឆ្នាំនេះ៕
Tue, 19 May 2026 - 486 - តើក្រោយពេលចេញពីមន្ទីរឃុំឃាំង លោកថាក់ស៊ីន នឹងបន្តទាញខ្សែញាក់នយោបាយថៃឬយ៉ាងណា?
លោកថាក់ស៊ីន តួអង្គដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃឆាកនយោបាយថៃ ដែលត្រូវតុលាការផ្តន្ទាទោសជាប់ពន្ធនាគារ១ឆ្នាំនោះ ទើបតែត្រូវបានដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំវិញ កាលពីដើមសប្តាហ៍នេះ។ លោកនឹងត្រូវពាក់ខ្សែអេឡិចត្រូនិកនៅនឹងកជើង ហើយស្ថិតនៅក្នុងផ្ទះរយៈពេល៤ខែ ដើម្បីអនុវត្តទោសឲ្យបានចប់សព្វគ្រប់។ ទោះយ៉ាងណា នេះគឺជាករណីអនុគ្រោះ ឬអាចហៅថាជាការទទួលបានការអភ័យឯកសិទ្ធិពិសេស ពីប្រព័ន្ធតុលាការ។ សំណួរត្រូវបានចោទសួរ ថាតើស្រមោលរបស់លោកថាក់ស៊ីន នឹងបន្តគ្របឥទ្ធិពលលើនយោបាយថៃទៀត ឬយ៉ាងណា?
ថ្ងៃចន្ទទី១១ឧសភា លោកថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រ បានដើរចេញពីទ្វាររបងមន្ទីរឃុំឃាំងក្លងព្រែម ក្នុងទឹកមុខញញឹមរីករាយ។ លោកត្រូវបានសមាជិកក្រុមគ្រួសារ កូនៗចៅៗមកទទួលស្វាគមន៍ មុននឹងដើរទៅធ្វើគារវកិច្ចគោរពភ្លេងជាតិនិងទង់ជាតិថៃ។ បន្ទាប់មកទៀត លោកទទួលផ្កានិងចាប់ដៃជាមួយមនុស្សម្នាច្រើននាក់ អ្នកខ្លះពាក់អាវក្រហម ដែលពណ៌នយោបាយនៃគណបក្សភឿថៃរបស់ក្រុមគ្រួសារស៊ីណាវ៉ាត្រ។
គួររំលឹកថា លោកថាក់ស៊ីន ត្រូវបានតុលាការកំពូលថៃសម្រេចសេចក្តីកាលពីខែកញ្ញាឆ្នាំ២០២៥ ឲ្យជាប់ពន្ធនាគារ១ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីបានរកឃើញថាលោកមិនបានអនុវត្តទោសឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ ជាប់បានតែ៨ខែ នៅពេលនេះ លោកថាក់ស៊ីនត្រូវបានដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំ តែត្រូវពាក់ខ្សែអេឡិចត្រូនិកនៅនឹងកជើង ហើយត្រូវឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះរយៈពេល៤ខែ។
គួរកត់សំគាល់ដែរថា នេះមិនមែនជាលើកទី១ទេ ដែលលោកថាក់ស៊ីន ទទួលបានការអនុគ្រោះជាពិសេសពីប្រព័ន្ធតុលាការថៃ។ ក្រោយនិរទេសខ្លួនរយៈពេល១៥ឆ្នាំ លោកថាក់ស៊ីនបានត្រឡប់ចូលស្រុកវិញ កាលពីខែសីហា ឆ្នាំ២០២៣ ហើយត្រូវប្រឈមមុខនឹងសវនាការតុលាការជាបន្តបន្ទាប់ រហូតមានការសម្រេចទោសឲ្យលោកជាប់ពន្ធនាគាររយៈពេល១០ឆ្នាំ។ ក៏ប៉ុន្តែ ក្រោយការចរចាជាមួយក្រុមនយោបាយអភិររក្សនិយម ដែលស្និទ្ធនឹងយោធាថៃ ព្រមទាំងស្ថាប័នព្រះមហាក្សត្រ ទោសរបស់លោកថាក់ស៊ីន ត្រូវបានព្រះរាជាថៃសម្រាលពី១០ឆ្នាំ មកនៅត្រឹមតែ១ឆ្នាំវិញ។ ជាងនេះទៀត លោកថាក់ស៊ីន ត្រូវបានគេយកទៅដាក់នៅក្នុងបន្ទប់ VIP នៃមន្ទីរពេទ្យនគរបាលថៃ ដោយអះអាងថាលោកមានវ័យចំណាស់ សុខភាពមិនមាំទាំ។ តែទីបំផុត នៅដើមខែកញ្ញា ឆ្នាំទៅម៉ិញ តុលាការកំពូលថ្ងៃ ក៏បានលុបចោលវិធានការនេះវិញ ដោយតម្រូវឲ្យគេយកលោកមកដាក់ឃុំ ក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំងដូចទណ្ឌិតដ៏ទៃទៀត។
សូមបញ្ជាក់ថា បច្ចុប្បន្នមានអាយុ៧៦ឆ្នាំ លោកថាក់ស៊ីននៅតែបន្តមានប្រជាប្រិយភាព និងឥទ្ធិពលនៅលើឆាកនយោបាយថៃ។ ការដោះលែងឲ្យលោក ឃុំខ្លួននៅផ្ទះបែបនេះ កំពុងតែធ្វើឲ្យមានចម្ងល់ចោទសួរ ថាតើលោកមហាសេដ្ឋីរូបនេះ បានទទួលការអនុគ្រោះពិសេសអ្វីទៀតហើយ ហើយតាមរយៈការចរចាននយោបាយបែបណា។ សំណួរមួយទៀតនោះ គឺថាតើលោកថាក់ស៊ីន នឹងប្រលូកក្នុងនយោបាយវិញដែរឬទេ?
ឆ្លើយទៅកាន់អ្នកកាសែតកាលពីថ្ងៃចន្ទទី១១ឧសភា លោកថាក់ស៊ីន បានបង្ហើសំដីថាលោកចាស់ហើយ ភ្លេចភ្លាំងច្រើនណាស់ លោកលែងចងចាំអ្វីទៀតហើយ ព្រោះលោកមានជម្ងឺអាល់ហ្សៃម៉ឺ (Alzheimer)។ លោកស្រីភែថងថាន បុត្រីសំណព្វរបស់លោកថាក់ស៊ីនវិញ ដែលបានចូលទៅជួបឪពុកក្នុងមន្ទីរឃុំឃាំងកាលពីថ្ងៃព្រហស្បតិ៍សប្តាហ៍កន្លងទៅ បានថ្លែងប្រាប់អ្នកកាសែតថាក្នុងពេលជួបគ្នា លោកស្រីនិយាយតែពីរឿងក្រុមគ្រួសារផ្ទាល់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ មិនបាននិយាយអំពីបញ្ហានយោបាយឡើយ។
គួររំលឹកដែរថា លោកអានុធិន ឆានវីរៈគូន នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃបច្ចុប្បន្ន ក៏ធ្លាប់ជាមនុស្សម្នាក់ស្និទ្ធស្នាលនឹងលោកថាក់ស៊ីនដែរ។ ជាមហាសេដ្ឋីដូចគ្នា លោកអានុធិន ឆានវីរៈគូន បានរៀនសូត្រពីរបៀបធ្វើនយោបាយរបស់លោកថាក់ស៊ីន។ តែទន្ទឹមនឹងនេះ លោកអានុធិនបានបន្តរក្សាចំណងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយក្រុមអភិរក្សនិយម ក្រុមយោធាថៃដែលស្និទ្ធនឹងព្រះបរមរាជវាំង។ នេះគឺជាយុទ្ធសាស្ត្រ បែបសំយោគ ដែលបានអនុញ្ញាតឲ្យលោកអនុធិនឈរជើងរាំងមាំ។ កាលពីថ្ងៃទី៩ឧសភា លោកអានុធិន បានប្រាប់អ្នកកាសែតថា លោកនៅតែគោរពលោកថាក់ស៊ីន ព្រោះលោកធ្លាប់ធ្វើការក្រោមបង្គាប់អស់រយៈពេលជាង២០ឆ្នាំ។ លោកអានុធិនអះអាងថា ទំនាក់ទំនងរវាងលោកនិងលោកថាក់ស៊ីន គឺបន្តស្និទ្ធស្នាលដូចសមាជិកគ្រួសារតែមួយ។
យ៉ាងណាក៏ដោយ គេមិនជឿថា នៅពីក្រោយភាពស្និទ្ធស្នាលលក្ខណៈបុគ្គលរវាងលោកអានុធិន ជាមួយក្រុមគ្រួសារលោកថាក់ស៊ីននេះ គឺវាមិនពាក់ព័ន្ធដល់រឿងនយោបាយនោះ។ បក្សភឿថៃ និងបក្សភូមិចៃថៃ ធ្លាប់ចាប់ដៃគ្នាច្រើនដងរួចមកហើយ ដើម្បីរារាំងបក្សកាវក្លៃ (Move Forward)បក្សប្រឆាំងវ័យក្មេងដ៏មានប្រជាប្រិយភាព មិនឲ្យដឹកនាំរដ្ឋាភិបាលបាន។ ក្រោយត្រូវគេរំលាយចោល បក្សកាវក្លៃ បានកែប្រែឈ្មោះថ្មី ឈ្មោះថា បក្សប្រាឆាឈុន។ ក៏ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ននេះ ជីវិតរបស់បក្សប្រាឆាឈុន ក៏កំពុងតែប្រឈមគ្រោះថ្នាក់សាជាថ្មី បន្ទាប់ពីមានពាក្យបណ្តឹងកាលពីចុងខែមេសា ទាមទារផ្តន្ទាទោសសមាជិកសភារបស់បក្សនេះចំនួន៤៤រូប ពីបទប្រមាថព្រះចេស្តាព្រះមហាក្សត្រ។ ក្នុងចំណោមអ្នកដែលអាចត្រូវគេដកហូតសិទ្ធិធ្វើនយោបាយអស់មួយជីវិត គឺមានលោក ណាតថៈភុង រឿងបញ្ញាវុធ និងលោកស្រី ស្រីកាន់យ៉ាង តានសាគុណ ដែលអ្នកទាំង២នេះ គឺជាក្បាលម៉ាស៊ីនសំខាន់បំផុតរបស់បក្សប្រាឆាឈុន។
អ្នកវិភាគខ្លះ លើកឡើងថា បក្សភឿថៃមិនអាចក្លាយត្រឡប់មកជាបក្សដ៏សំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយថៃបានទេ ប្រសិនបើនៅតែមានបក្សប្រាឆាឈុន។ ដូច្នេះអ្នកដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ច្រើន នៅពេលបក្សប្រាឆាឈុនដួលរលំ ឬត្រូវគេរំលាយចោល គឺបក្សភឿថៃរបស់គ្រួសារលោកថាក់ស៊ីននេះឯង។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ លោក វ៉ាន់វិចិត្រ ប៊ុនព្រង សាស្ត្រាចារ្យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយនៅសកលវិទ្យាល័យ Rainsit បានលើកឡើងថា លោកថាក់ស៊ីន មិនព្រមចូលនិវត្តន៍ ហើយនៅលូកដៃចេញមុខចាត់ចែងបក្សភឿថៃ នោះវាមិនមែនជារឿងល្អទេសម្រាប់បក្សនេះទៅថ្ងៃអនាគត៕
Wed, 13 May 2026 - 485 - ហេតុអ្វីតួកគីបារម្ភ និងទាញសញ្ញាអាសន្នពេលឮគម្រោងពង្រាយទាហានបារាំង នៅប្រទេសកោះស៊ីប?
ភាពតានតឹងមិនមែនមានតែនៅដើមបូព៌ា ឬនៅអឺរ៉ុបខាងកើត ព្រោះតែសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន ប៉ុន្តែ នៅ សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ប្រទេសសមាជិករបស់អូតង់ ជាពិសេសតួកគីកំពុងសម្លក់សម្លឹង មិនពេញចិត្តនឹងប្រទេសស៊ីប ក្រិក និងបារាំងដែលប្រកាសរឹតចំណងយោធាជាមួយគ្នាកាន់តែណែនតឹង។ ជាក់ស្តែង ទស្សនកិច្ចរបស់ប្រធានាធិបតីបារាំង ទៅប្រទេសស៊ីប កាលពីចុងខែមេសាមិនបានស្ថិតក្នុងក្រសែភ្នែកល្អរបស់អង់ការ៉ាឡើយ។ រដ្ឋាភិបាលកាន់តែមិនពេញចិត្ត និងទាញសញ្ញាអាសន្ន នៅពេលឮគម្រោងពង្រាយទាហានបារាំង នៅលើកោះស៊ីប នោះបើទោះបីជាប្រធានាធិបតីស៊ីបអះអាងថា វត្តមានរបស់កងទ័ពបារាំងធ្វើឡើងក្នុងគោលដៅមនុស្សធម៌ក្តី។
បន្ទាប់ពីទទួលស្វាគមន៍ប្រធានាធិបតីបារាំង លោកអេម៉ានុយអែល ម៉ាក្រុងកាលពីចុងខែមេសា ប្រធានាធិបតីស៊ីបលោកនីកូស គ្រីស្តូឌូលីដបានប្រកាសថា នៅខែមិថុនាខាងមុខនេះ ស៊ីបនឹងចុះហត្ថលេខាជាមួយបារាំងលើកិច្ចព្រមព្រៀងយោធា ដែលនឹងអនុញ្ញាតឲ្យបារាំងបញ្ជូនកងទ័ពមកឈរជើងប្រចាំការលើប្រទេសកោះស៊ីប។ បើតាមប្រធានាធិបតីស៊ីប វត្តមានរបស់កងទ័ពបារាំងមានគោលដៅមនុស្សធម៌។ បារាំងបង្កើនការគាំទ្រយោធាចំពោះស៊ីប ដោយសន្យាបញ្ជូនទាហានរបស់ខ្លួននៅប្រចាំការនៅលើកោះស៊ីប។ ពោលគឺ នៅបន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់បាញ់មីស៊ីលសំដៅមូលដ្ឋានទ័ពអង់គ្លេសនៅលើកោះស៊ីប ដើម្បីសងសឹកនឹងសង្រ្គាមវាយប្រហាររបស់អាមេរិក។
ប៉ុន្តែ នៅក្នុងក្រសែភ្នែករបស់រដ្ឋាភិបាលតួកគី វត្តមានកងទ័ពបារាំងនៅលើកោះស៊ីបមានគោលដៅផ្សេងក្រៅពីមនុស្សធម៌ រហូតធ្វើឲ្យតួកគីត្រូវតែទាញសញ្ញាអាសន្ន និងព្រមានពីភាពតានតឹង ការមើលមុខគ្នាមិនចំ រវាងបារាំង និងតួកគី ដែលជាសមាជិកនៅក្នុងអង្គការអូតង់ដូចគ្នា។
បើតាមការពន្យល់របស់សាស្រ្តាចារ្យSerhat Guvenc នៅសកលវិទ្យាល័យ Kadir Has ក្នុងក្រុងអ៊ីស្តង់ប៊ូល តួកគី និងបារាំងជាគូប្រជែងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ។ ប្រទេសទាំងពីរប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពលគ្នាទាំងនៅទឹកដីអាហ្វ្រិក និងនៅតំបន់ខាងកើតសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ បារាំងនៅតែចាត់ទុកតួកគីថាជាប្រទេសដែលនៅតែចិញ្ចឹមចិត្តចង់បង្កើនអំណាច ពង្រីកឥទ្ធិពល តាមរយៈការប្រើនយោបាយវាតទីនិយមលើបណ្តាប្រទេសតូចៗ ដូចជាស៊ីបជាដើម។ ចំពោះសាស្តា្រចារ្យខាងលើ ការប្រមូលផ្តុំទាហានរបស់ប្រទេសមហាអំណាចច្រើនពេកនៅលើដែនដីកូនកោះដ៏តូចមួយ ដូចជាស៊ីបនឹងអាចបង្កជាហានិភ័យ ឈានទៅផ្ទុះសង្រ្គាមដាក់គ្នា ដោយគ្មានប្រយោជន៍។
អតីតអ្នកតំណាងទូតរបស់ស៊ីប ប្រចាំប្រទេសអង់គ្លេសវិញយល់ឃើញថា គឺវត្តមានទ័ពតួកគីដ៏ច្រើនសន្ធឹកនៅទឹកដីស៊ីបទៅវិញទេដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់គំរាមកំហែងដល់សន្តិសុខជាតិរបស់ស៊ីប។ បើតាមអតីតឯកអគ្គរដ្ឋទូតរូបនេះ សព្វថ្ងៃនេះ តួកគីបានបញ្ជូនទ័ព ប្រមាណ៤ម៉ឺននាក់ឲ្យទៅប្រចាំការនៅភាគខាងជើងកោះស៊ីប។
តួកគីមានទ័ពរបស់ខ្លួនលើដែនដីកោះស៊ីប ចាប់តាំងពីតួកគីបានបញ្ជូនទ័ពទៅឈ្លានពានស៊ីបកាលពីឆ្នាំ ១៩៧៤ ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងការប៉ុនប៉ងធ្វើរដ្ឋប្រហារពីសំណាក់ក្រុមទាហានស៊ីប គាំទ្រដោយប្រទេសក្រិក។ ជាង៥០ឆ្នាំមកនេះ ស៊ីប ដីកោះដ៏តូចនៅក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេភាគខាងកើតត្រូវពុះខ័ណ្ឌចែកជា២។ ភាគខាងត្បូងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋាភិបាលក្រិកស៊ីបដែលទទួលស្គាល់ដោយសហគមន៍អន្តរជាតិ ចំណែកទឹកដីមួយផ្នែកតូចនៅខាងជើងគ្រប់គ្រងដោយរដ្ឋបាលតួកគីស៊ីប កាន់សាសនាអ៊ីស្លាម ដែលបានប្រកាសខ្លួនជាប្រទេសឯករាជ្យ ប៉ុន្តែ គ្មានការទទួលស្គាល់ពីអង្គការសហប្រជាជាតិ។
មានតែតួកគីមួយប៉ុណ្ណោះដែលទទួលស្គាល់ និងផ្តល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់រដ្ឋបាលតួកគីស៊ីបនៅភាគខាងជើងដែលធ្លាក់ខ្លួនក្រីក្រ ព្រោះតែការដាក់ទណ្ឌកម្មពីអន្តរជាតិ។ តួកគីចាត់ទុក ការដាក់សម្ពាធពីអន្តរជាតិ និងការគាំទ្រផ្នែកកងទ័ពពីសំណាក់ប្រទេសក្រិក និងបារាំងចំពោះរដ្ឋាភិបាលស៊ីបខាងត្បូង ថា ជាយុទ្ធសាស្រ្ត ឡោមព័ទ្ធចូលក្រសោបយកផលប្រយោជន៍របស់តួកគីនៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។
តួកគីមិនសប្បាយចិត្តនឹងបារាំងទាល់តែសោះ ព្រោះថា បន្ទាប់ពីស៊ីប ប្រធានាធិបតីបារាំង លោកម៉ាក្រុងបានធ្វើដំណើរទៅបញ្ជាក់ជំហរគាំទ្រផ្នែកយោធាដើម្បីការពារក្រិកពីការវាយប្រហារពីប្រទេសខាងក្រៅ។ ប្រទេសខាងក្រៅនោះគ្មាននរណាក្រៅពីតួកគី ដែលបានដំឡើងសំឡេងតឹងខ្លាំងជាមួយក្រិក ព្រោះតែជម្លោះតំបន់សមុទ្រដែលមានប្រភពថាមពលធម្មជាតិ។
ក្រៅពីបារាំង ទំនាក់ទំនងរវាងតួកគី និងអ៊ីស្រាអែលក៏តានតឹងខ្លាំងណាស់ដែរ។ ប្រទេសទាំងពីរនៅតែមើលឃើញគ្នាជាគូប្រជែងដែលអាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ដាក់គ្នាទៅវិញ ទៅមក។ អ៊ីស្រាអែលបានចូលទៅជិតស្និទ្ធនឹងរដ្ឋាភិបាលស៊ីបខាងត្បូង និងប្រទេសក្រិកដែលជាគូប្រជែងដណ្តើមធនធានក្រោមសមុទ្រជាមួយតួកគី។
តួកគីបារម្ភខា្លចថា សម្ព័ន្ធយោធានឹងជួយឲ្យស៊ីប និងក្រិកមានសមត្ថភាពចូលទៅគ្រប់គ្រងដែនដីខាងជើងស៊ីប ដែលសព្វថ្ងៃកំពុងស្ថិតក្រោមឥទ្ធិពលរបស់តួកគី។ បាត់បង់ដែនដីស៊ីបខាងជើង និងមិនអាចចូលទៅមេឌីទែរ៉ាណេខាងកើត នោះតួកគីនឹងត្រូវបាត់បង់ដែនទឹកសមុទ្រ លែងអាចប្រជែងដណ្តើមអណ្តូងប្រេង ឧស្ម័ន នៅក្នុងតំបន់ជាប់ជម្លោះជាមួយក្រិក។ នេះជាគ្រោះថ្នាក់ធំមួយចំពោះតួកគី។
តួកគីកាន់តែនៅមិនស្រណុកទៅទៀត ព្រោះថា នៅខែមិថុនាដដែល ក្រិក ស៊ីប និងអ៊ីស្រាអែល នឹងបើកជំនួបកំពូលជាមួយអាមេរិក នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ដើម្បីផ្តោតលើបញ្ហាថាមពល និងយុទ្ធសាស្រ្តសន្តិសុខក្នុងតំបន់។
លោកOzgur Unluhisarcikliប្រធានការិយាល័យមូលនិធិអាល្លឺម៉ង់នៅតួកគីបានព្រមានថាគោលដៅដាក់តួកគីឲ្យនៅឯកោ នឹងអាចធ្វើឲ្យស្ថានការណ៍នៅក្នុងតំបន់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេតានតឹងសាជាថ្មី។ តួកគីអាចក្រពុលមុខ និងបញ្ជូនទាហាន ដ្រូន យន្តហោះចម្បាំងកាន់តែច្រើនទៅមូលដ្ឋានទ័ពរបស់ខ្លួន នៅភាគខាងជើងស៊ីប។
មួយវិញទៀត បើតាមជំនាញខាងលើ ក្នុងកាលៈទេសៈដែលអូតង់កំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងរបស់រុស្ស៊ីនៅទឹកដីអឺរ៉ុប សម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អូតង់មិនគួរទៅបើកមុខដំបៅសង្រ្គាមមួយកន្លែងទៀតនៅសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេនោះទេ។ ម្យ៉ាង ការផ្ទុះសង្រ្គាមនឹងគ្នារវាងប្រទេសសមាជិកអូតង់ដូចគ្នា ដូចជា ក្រិក តួកគី បារាំង នឹងមិនធ្វើឲ្យភាគីណាមួយចំណេញឡើយ ក្រៅពីរុស្ស៊ី ដែលជាសត្រូវធំរបស់អូតង់៕
Sun, 10 May 2026 - 484 - ហេតុអ្វីអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម សម្រេចចិត្តចាកចេញពីអង្គការក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង OPEP-OPEC?
កាលពីសប្តាហ៍កន្លងទៅ ប្រទេសអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមដែលជាប្រទេសផលិតប្រេងមួយដ៏សំខាន់ បានបង្កឲ្យមានការផ្ញាក់ផ្អើល តាមរយៈការប្រកាសចាកចេញពីអង្គការក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង ហៅកាត់ថា OPEP និង OPEP+។ តើមានមូលហេតុអ្វី នៅពីក្រោយការសម្រេចចិត្តនេះ? យ៉ាងណាក៏ដោយ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្មអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានអះអាងនៅថ្ងៃចន្ទទី៤ឧសភា ថាការចាកចេញរបស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាការសម្រេចចិត្តដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ មិនមែនដើម្បីប្រឆាំង ឬជំទាស់នឹងប្រទេសសមាជិកផ្សេងទៀតណាមួយឡើយ។
នៅក្នុងបរិបទនៃវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈពិភពលោក បង្កឡើងដោយសារតែសង្គ្រាមនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ស្រាប់តែអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានធ្វើរឿងគួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ ដោយបានប្រកាសចាកចេញពី អង្គការក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង ហៅកាតថា OPEP ឬ OPEC។ ចាប់ពីថ្ងៃទី១ឧសភា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម លែងជាសមាជិករបស់OPEP ទៀតហើយ។
ការចាកចេញនេះ បានបង្កឲ្យមានការចោទសួរជាច្រើន ទាក់ទិននឹងមូលហេតុ។ គួរកត់សំគាល់ថា ជាច្រើនខែមកហើយ ដែលគេដឹងថា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានបញ្ហាថ្នាំងថ្នាក់ចិត្តជាមួយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ប្រទេសផលិតប្រេងដ៏ធំបំផុតនៅតំបន់នេះ។ ផ្អែកតាមការសង្ស័យខ្លះ បញ្ហារកាំរកូសរវាងប្រទេសអារ៉ាប់ផលិតប្រេងទាំង២នេះ គឺអាចមានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងសំណុំរឿងសង្គ្រាមនៅយេម៉ែន និងសង្គ្រាមនៅស៊ូដង់ផង។
យ៉ាងណាក៏ដោយ ថ្ងៃចន្ទទី៤ឧសភា លោករដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងឧស្សាហកម្មនិងជាអគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនជាតិប្រេងកាតអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បានចេញមុខអះអាងថា ការចាកចេញពីOPEP របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាការសម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើផលប្រយោជន៍ជាតិទាំងស្រុង។ ពោលគឺវាមិនមែនជាការចាកចេញ ដើម្បីបញ្ជាក់ការជំទាស់ ឬប្រឆាំងទៅនឹងប្រទេសណាមួយឡើយ។
មន្ត្រីអេមីរ៉ាតរូបនេះ បានគូសបញ្ជាក់ថា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានបំណងពង្រឹងយុទ្ធសាស្ត្រ កម្មវត្ថុយូរអង្វែង ដើម្បីពង្រីកសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចនិងឧស្សាហកម្ម ធ្វើឲ្យខ្លួនអាចមានភាពធន់រឹងមាំល្អ។ ដូច្នេះ ការចាកចេញពីOPEP នឹងបើកផ្លូវឲ្យអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម លែងជាប់ចំណងកាតព្វកិច្ច ហើយមានសមត្ថភាពអភិវឌ្ឍន៍ ទៅតាមអ្វីដែលខ្លួនចង់បានដោយឯករាជ្យ។
សូមរំលឹកថា អង្គការក្រុមប្រទេសផលិតប្រេង OPEP ដែលបច្ចុប្បន្ននៅសល់សមាជិកត្រឹម១២ប្រទេសត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦០។ នៅឆ្នាំ២០១៦ OPEP បានសហការបង្កើតសម្ព័ន្ធភាពជាមួយប្រទេសផលិតប្រេង១០ទៀត មានឈ្មោះថា OPEP+។ កម្មវត្ថុរបស់ OPEP និង OPEP+ គឺដើម្បីស្វែងរកការស្រុះស្រួលគ្នា កំណត់បរិមាណផលិតប្រេងឆៅ ដើម្បីទប់ស្តុកកុំឲ្យចាល់ ហើយអាចទប់តម្លៃប្រេងកុំឲ្យធ្លាក់ចុះថោក។
ចូលជាសមាជិក OPEP នៅឆ្នាំ១៩៦៧ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម គឺជាប្រទេសផលិតប្រេងបរិមាណច្រើនជាងគេលំដាប់ទី៤។ ជាងនេះទៀត ប្រទេសនេះនៅមានសល់សក្តានុពលផលិតច្រើនទៀត។ ការចាកចេញពី OPEP របស់អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ត្រូវបានអ្នកជំនាញសំឡឹងឃើញថា វាបង្កឲ្យមានការរំជើបរំជួលយ៉ាងខ្លាំងដល់អង្គការនេះ ខ្លាំងលើសកាលពីពេលដែលប្រទេសកាតា និងអង់ហ្គោឡាបានចាកចេញ។
គួរបញ្ជាក់ដែរថា ពេលសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់បានផ្ទុះឡើងនៅចុងខែកុម្ភៈ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ជាប្រទេសដែលបានរងគ្រោះច្រើនជាងគេ ដោយគ្រាប់មីស៊ីលនិងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។ អ្នកជំនាញបានលើកឡើងថា អេមីរ៉ាត់អារ៉ាប់រួម ចង់បំរាស់ខ្លួនចេញពីកាតព្វកិច្ចគោរពកូតា របស់OPEP នៅពេលចប់សង្គ្រាមនេះ ដើម្បីអាចផលិតប្រេងឲ្យបានច្រើនបំផុត។ កូតាបច្ចុប្បន្នតម្រូវឲ្យប្រទេសនេះផលិតប្រេងមួយថ្ងៃ មិនឲ្យលើស៣,៥លានធុងបារីល។ តែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្រុមហ៊ុនជាតិប្រេងកាតអេមីរ៉ាត ហៅកាត់ថា Adnoc បានចំណាយប្រាក់វិនិយោគយ៉ាងច្រើនសន្ធឹក ដើម្បីសម្រេចកម្មវត្ថុផលិតឲ្យបានដល់ ៥លានធុងបារីលក្នុងមួយថ្ងៃ នៅរវាងឆ្នាំ២០២៧។ ទំហំផលិតច្រើនសន្ធឹកនេះ នឹងផ្តល់ចំណូលជាតិឲ្យបានកាន់តៃច្រើន ។ ប្រាក់ចំណូលនេះ អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមនឹងយកទៅចំណាយវិនិយោគ ពង្រីកសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ចលើវិស័យផ្សេងទៀតក្រៅពីប្រេងកាត ហើយជាពិសេសនោះ គឺយកទៅចំណាយលើវិស័យឧស្សាហកម្មគ្រឿងសព្វាវុធការពារសន្តិសុខ។
យ៉ាងណាមិញ លោក Fayçal al-Bannaï អគ្គនាយកក្រុមហ៊ុនឧស្សាហកម្មសព្វាវុធ EDGE Group បានលើកឡើងថា បរិបទសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ង់បានជំរុញឲ្យអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ត្រូវតែអាចការពារផ្លូវអាកាសដោយខ្លួនឯង តាមរយៈការផលិតប្រព័ន្ធរ៉ាដាប្រឆាំងដ្រូន ដ៏មានប្រសិទ្ធភាព។ លោកម្នាក់នេះ អះអាងថា បច្ចុប្បន្ននេះអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានស្វ័យភាពហើយក្នុងវិស័យនេះ ព្រោះថា៨៥%នៃដ្រូនដែលអ៊ីរ៉ង់បញ្ជូនមក ត្រូវបានប្រព័ន្ធរ៉ាដាផលិតក្នុងស្រុករបស់អាមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម ចាប់ស្ទាក់កម្ទេចបានដោយជោគជ័យ។ អគ្គនាយក EDGE Group អះអាងទៀតថា ប៉ុន្មានឆ្នាំទៅមុខទៀត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម មានមហិច្ឆតាចង់ផលិតប្រព័ន្ធបច្ចេកវិទ្យា និងសព្វាវុធការពារផ្លូវអាកាសទាំងស្រុង ក្នុងស្រុកខ្លួនឯង៕
Mon, 04 May 2026 - 483 - សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ាជាមេរៀនសម្រាប់ប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រដឹងថា គេមិនអាចពឹងផ្អែកតែលើមហាអំណាចតែមួយ
រងគ្រោះជិត២ខែ ព្រោះតែសង្រ្គាមបាចសាចរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប្រទេសមហាសេដ្ឋីប្រេងនៅឈូងសមុទ្រពែក្សហេលហាល គ្មានសំឡេង គ្មានសិទ្ធិបញ្ចេញមតិ និងព្រួយបារម្ភកាន់តែខ្លាំងថា សន្តិសុខរបស់ពួកគេនឹងត្រូវផាត់ចេញ គ្មានមុខ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀង ណាមួយរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។ ទោះមិនបានប្រលូកដោយផ្ទាល់ ឬប្រកាន់ជំហរឈរនៅខាងភាគីជម្លោះណាមួយក្តី ប៉ុន្តែ ប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រពែក្ស មិនថា កូវ៉ែត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អូម៉ង់ កាតា បានរងការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ព្រោះតែការវាយប្រហារសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក ដែលមាននៅក្នុងទឹកដីរបស់ពួកគេ។ បន្ថែមពីការលើការខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រពែក្ស កំពុងប្រឈមនឹងការខាតបង់សេដ្ឋកិច្ច ព្រោះថា កប៉ាល់ដឹកប្រេង និងទំនិញជាច្រើនគ្រឿងត្រូវជាប់គាំងព្រោះតែអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិកបិទខ្ទប់ច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស។
ជាមហាសេដ្ឋីប្រេង ប៉ុន្តែ គ្មានអំណាច គ្មានកម្លាំងយោធា ដើម្បីការពារខ្លួនពីគ្រាប់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។ រឹតតែអាក្រក់ និងសោកសង្រេងជាងនោះទៀត គឺប្រទេសអ្នកមាននៅឈូងសមុទ្រពែក្ស ទាំងនោះគ្មានសិទ្ធិ គ្មានសំឡេង គ្មានគេអញ្ជើញឲ្យចូលរួមនៅក្នុងការចរចាដើម្បីបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ នោះបើទោះបីជាពួកគេរងគ្រោះ បាត់បង់ប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ខូចខាតហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ព្រោះតែគ្រាប់មីស៊ីល និងដ្រូន នៅក្នុងការវាយប្រហារសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិក។
គ្មានសិទ្ធិលើកដៃនិយាយ ប្រទេសមហាសេដ្ឋីប្រេងបារម្ភខ្លាចខ្លាំងបំផុត គឺរាល់ការសម្រេចចិត្តនានានៅក្នុងការចរចាអ៊ីរ៉ង់ សហរដ្ឋអាមេរិកធ្វើឡើងដោយគ្មានសួរសុំយោបល់ ឬគិតគូរដល់ផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រ ដែលកំពុងជាប់គាំងទាំងសេដ្ឋកិច្ច និងសន្តិសុខ ព្រោះតែសង្រ្គាមអាមេរិកវាយប្រហារលើអ៊ីរ៉ង់។
មានរឿងពីរដែលធ្វើឲ្យក្រុមប្រទេសនៅឈូងសមុទ្រពែក្សនៅមិនស្រណុក នៅពេលឃើញលោកត្រាំចង់ចរចាបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ ទី១ គេបារម្ភខ្លាចថា ការចរចារបស់អាមេរិកផ្តោតច្រើនតែទៅលើកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរយោធារបស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយភ្លេចមិនដាក់សម្ពាធលើអ៊ីរ៉ង់ ក្នុងសំណុំរឿងសព្វាវុធមីស៊ីលដ្រូន។ រអិលខ្លួនក្នុងសង្រ្គាមវាយប្រហារសងសឹករបស់អ៊ីរ៉ង់ ព្រោះតែបានផ្តល់ទីតាំងជាមូលដ្ឋានទ័ពរបស់អាមេរិក ក្រុមប្រទេសឈូងសមុទ្រពែក្សបានរងការវាយប្រហារមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់ នៅក្នុងសង្រ្គាមជាង៦សប្តាហ៍។ ដូច្នេះ ពួកគេចាប់អារម្មណ៍ចង់បានជាងគេ គឺការដោះស្រាយបញ្ហាក្រុមប្រដាប់អាវុធនៅក្នុងតំបន់ដែលគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់ និងបញ្ហាមីស៊ីល ដូចជា ការដាក់ទណ្ឌកម្ម ឬរឹតបន្តឹងកម្មវិធីមីស៊ីលរបស់អ៊ីរ៉ង់ជាដើម។
ទី២ គេខ្លាចថា អាមេរិករបស់លោកដូណាល់ ត្រាំនឹងចរចា សុខចិត្តយល់ព្រមឲ្យអ៊ីរ៉ង់មានសិទ្ធិចូលទៅគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បីបញ្ចប់សង្រ្គាម និងឈានទៅស្តារឡើងវិញ ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចសកល។ នៅត្រង់ចំណុចនេះ ប្រទេសមហាសេដ្ឋីប្រេង ដូចជាអារ៉ាប៊ី សាអូឌីត កាតា អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម បារ៉ែន អូម៉ង់បារម្ភខ្លាចថា បើសិនអ៊ីរ៉ង់បានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រអកមូហ្សផ្តាច់មុខ នោះអ៊ីរ៉ង់នឹងរឹតតែបានដៃ ធ្វើផ្គរធ្វើភ្លៀង ដើម្បីកម្រិតបរិមាណផលិតប្រេងរបស់ប្រទេសដទៃដែលជាគូប្រជែងរបស់អ៊ីរ៉ង់។
ប្រទេសនៅក្នុងឈូងសមុទ្រពែក្សរឹតតែបារម្ភខ្លាំងទៅទៀត នៅពេលលឺលោកត្រាំ ពន្លយថា អាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់អាចចាប់ដៃសហការគ្នាគ្រប់គ្រងច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ដើម្បីត្រួតពិនិត្យ ទារថ្លៃពីកប៉ាល់ដែលចេញចូលទៅក្នុងឈូងសមុទ្រពែក្ស។ បើសិនសំដីរបស់លោកត្រាំក្លាយជារឿងពិត នោះវាមានន័យទៅច្របាច់ក ដាក់សម្ពាធមួយជាន់ទៀតលើក្រុមប្រទេសមហាសេដ្ឋីប្រេង ដែលខាតបង់ ខូចខាតក្រាសក្រែលរួចទៅហើយ ព្រោះតែសង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់រាលដាលឆាបឆេះទៅជាសង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។
សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់បញ្ឆេះដោយអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបានធ្វើឲ្យក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រពែក្សភ្លឺភ្នែក ស្គាល់ច្បាស់អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។ ទី១ គេមិនអាចមើលស្រាលអ៊ីរ៉ង់។ ទី២ អាមេរិកដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្ត ធ្លាប់ចុះកិច្ចព្រមព្រៀងយោធា និងសន្យាការធានាការពារសន្តិសុខឲ្យសម្ព័ន្ធមិត្តអារ៉ាប់ បែរជាសម្រេចចិត្តធ្វើសង្រ្គាមច្បាំងនឹងអ៊ីរ៉ង់ ដោយគ្មានសាកសួរយោបល់ ឬបញ្ចូលសម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងតំបន់ ទៅក្នុងផែនការយុទ្ធសាស្រ្តរបស់ខ្លួន។
លោកMohammed Baharron អគ្គនាយកមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវនយោបាយសាធារណៈនៅទីក្រុងឌូបៃ និយាយថា សង្រ្គាមអ៊ីរ៉ង់ជាមេរៀនសំខាន់មួយដែលធ្វើឲ្យក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់នៅឈូងសមុទ្រពែក្សដឹងថា ជាការពិត អាមេរិកមានសមត្ថភាពយោធាខ្លាំងជាងគេឯង ដោយអាចជួយការពារផ្ទៃមេឃរបស់ប្រទេសនៅក្នុងតំបន់ពីការគ្រាប់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ប៉ុន្តែ ភាពទ័លច្រករបស់អាមេរិក ដោយមិនអាចវាយបំបែកឆ្មាំបដិវត្តន៍អ៊ីរ៉ង់នៅច្រកសមុទ្រ ក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញដែរថា យោធាអាមេរិកនៅមានចំណុចខ្សោយខ្លះដែរ។ ដូច្នេះ ចង់ ឬមិនចង់ មេរៀនដែលគេត្រូវចងចាំពីសង្រ្គាមនៅអ៊ីរ៉ង់លើកនេះ គឺ គេត្រូវកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកទៅលើមហាអំណាចតែមួយ។ អំណើះតទៅ ត្រូវមានប្រទេសមហាអំណាចច្រើន ជាខ្នងបង្អែក ទើបធានាថា សន្តិសុខ ផលប្រយោជន៍របស់ក្រុមប្រទេស នៅឈូងសមុទ្រពែក្ស ត្រូវគេគិតគូរ យកចិត្តទុកដាក់និងឲ្យតម្លៃ។ ចំណុចនេះ សំខាន់ណាស់ ព្រោះថា សន្តិសុខ និងស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ជាអ្វីដែលប្រទេសមហាសេដ្ឋីប្រេង ត្រូវការចាំបាច់បំផុតដើម្បីជំរុញសេដ្ឋកិច្ច វឌ្ឍនភាពជាតិ៕
Thu, 23 Apr 2026 - 482 - សង្គ្រាមអ៊ីរ៉ង់៖ តើត្រូវដោះស្រាយបញ្ហាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមអ៊ីរ៉ង់យ៉ាងដូចម្តេច?
នៅថ្ងៃសុក្រទី ១៧មេសា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ត្រាំ បានអះអាងថាកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពអាមេរិក-អ៊ីរង់ ដែលមានបូកកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់ផង ជិតកើតចេញជារូបរាងហើយ។ បើតាមលោកត្រាំ អ៊ីរ៉ង់ បានយល់ព្រមផ្ទេរស្តុកសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ឱ្យអាមេរិកទៀតផង។ តែព័ត៌មាននេះត្រូវបានអ៊ីរ៉ង់បានច្រានចោលទាំងស្រុង។ ការចម្រើនធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ពោលគឺការអភិវឌ្ឍកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ មានតម្លៃដូចជាបូរណភាពដែនដីមួយដែរសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់ និងជាប្រធានបទដែលធ្លាប់ខ្ទាស់កិច្ចចរចាអស់ជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ។ តើគេអាចមានជម្រើសអ្វីខ្លះ ក្នុងដោះស្រាយបញ្ហាអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម ដើម្បីឱ្យអ៊ីរ៉ង់អាចទទួលយកបាន?
នៅថ្ងៃសុក្រទី ១៧មេសា ប្រធានាធិបតីអាមេរិក បានចេញសេចក្តីប្រកាសច្រើនណាស់ ថាជិតសម្រេចបានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពជាមួយអ៊ីរ៉ង់ហើយ។ ចំណុចខ្ទាស់សំខាន់ៗត្រូវបានដោះស្រាយរួច ជាពិសេសចំណុចទាក់ទងនឹងនុយក្លេអ៊ែរ ដែលជាស្នូលនៃជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរតាំងពីយូរយារមក។ បើតាមលោកត្រាំ អ៊ីរ៉ង់ព្រមផ្ទេរសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រាញ់រួចឱ្យសហរដ្ឋអាមេរិកទៀតផង។ អាមេរិកនឹងយកចបជីកយក្សទៅឆ្កឹះយកលម្អងអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមទាំងអស់ពីអ៊ីរ៉ង់ ដោយគ្មានបង់ប្រាក់មួយរៀលទេ។ ពាក្យថាលម្អងអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម សម្រាប់លោកត្រាំ គឺចង់សំដៅលើសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុរួច ដែលទុកនៅក្នុងឃ្លាំងស្តុក។
ប៉ុន្តែដោយជាក់ស្តែង គេមិនអាចយកចបទៅជីកដឹកសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមពីអ៊ីរ៉ង់ដោយស្រួលៗ ដូចសំដីថាលោកត្រាំឡើយ។ ហើយអ៊ីរ៉ង់ក៏បានបដិសេធទៀតថាគ្មានការយល់ព្រមបែបនេះទេ។ សារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុរួច មិនអាចផ្ទេរចេញពីទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ជាដាច់ខាត។ អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមនិងទឹកដីអ៊ីរ៉ង់ជាវត្ថុសក្តិសិទ្ធ។ ជាបញ្ហាដ៏សំខាន់បំផុតសម្រាប់អ៊ីរ៉ង់។ នេះបើតាមពាក្យអះអាងរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេសអ៊ីរ៉ង់កាលពីថ្ងៃសុក្រ។ នៅថ្ងៃអាទិត្យទី១៩មេសានេះ ប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់បានបញ្ជាក់ថែមទៀតលោកត្រាំមិនអាចកំណត់សិទ្ធិអ៊ីរ៉ង់មានកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរបានទេ។ អ៊ីរ៉ង់គ្មានមហិច្ឆតាផលិតគ្រាប់បែកនុយក្លេអ៊ែរទេ តែអ៊ីរ៉ង់ចាំបាច់ត្រូវការពារសិទ្ធិមាននុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិល។ នេះបើតាមប្រសាសន៍របស់លោកប្រធានាធិបតីអ៊ីរ៉ង់ដដែល។
កម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់រងការខូចខាតជាដំណំដោយសង្គ្រាម១២ថ្ងៃ កាលពីខែមិថុនា២០២៥ និងដោយការប្រតិបត្តិការអាមេរិកអ៊ីស្រាអែលកាលពីប៉ុន្មានសប្តាហ៍មកនេះ។ ប៉ុន្តែបើតាមទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិ អ៊ីរ៉ង់នៅមានសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនបាន ៦០% (បើដល់៩០%នឹងអាចផលិតគ្រាប់បែកបរមាណូបាន) ចំនួនជាង៤៤០គីឡូក្រាម គិតត្រឹមខែមិថុនា២០២៥ ស្តុកទុកនៅបីកន្លែងគឺ Fordo, Natanz et Ispahan ព្រមទាំងសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រាញ់បាន២០% ចំនួន១៨០គីឡូក្រាម និងជាង៦តោន អ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនបាន៥%។
តែពេលនេះគេមិនដឹងអំពីបរិមាណពិតប្រាកដនៃអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមក្នុងស្តុកទេ។ ទន្ទេញពីសិទ្ធិនៃការចម្រើនធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមជាប្រយោជន៍ស៊ីវិល អ៊ីរ៉ង់មិនអនុញ្ញាតឱ្យទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូអន្តរជាតិចូលទៅពិនិត្យមជ្ឈមណ្ឌលនុយក្លេអ៊ែររងការខូចខាតនោះទេ។ គ្រាន់តែថានៅក្នុងការចរចាលើកនេះ ធ្វើឡើងក្នុងក្របខ័ណ្ឌស្វែងរកសន្តិភាព។ ដូច្នេះវាជារឿងធម្មតាដែលត្រូវក្តោបប្រធានបទច្រើន ក្តោបទាំងបញ្ហាអ៊ុយរ៉ានីញូមនេះផង។
ប្រសិនបើភាគីទាំងពីររកឃើញកិច្ចព្រមព្រៀងមែន នោះគេអាចនឹងមានសំណើច្រើនទាក់ទងការផ្ទេរសារធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមអ៊ីរ៉ង់។ ទីមួយ គឺការផ្ទេរស្តុកអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុហើយទៅកាន់ប្រទេសទីបី ដូចជារុស្ស៊ី អាមេរិក ឬប៉ាគីស្ថាន។ ប្រទេសនុយក្លេអ៊ែរទាំងបី មានរចនាសម្ព័ន្ធ និងសមត្ថភាពបច្ចេកទេសទទួលស្តុកអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុហើយដោយសុវត្ថិភាពបាន។ អ៊ីរ៉ង់ ធ្លាប់ផ្ទេរអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុហើយមួយភាគទៅរុស្ស៊ី ស្របតាមកិច្ចព្រមព្រៀងនុយក្លេអ៊ែរអ៊ីរ៉ង់កាលពីឆ្នាំ២០១៥ ដែលលោកត្រាំរិះគន់និងបានដកខ្លួនចេញជាឯកតោភាគីនៅឆ្នាំ២០១៨។ ដូច្នេះជម្រើសផ្ទេរទៅរុស្ស៊ីប្រហែលមិនត្រូវបានយកមកប្រើទៀតទេ ព្រោះបរិមាណអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនហើយពេលនេះខ្ពស់ខ្លាំងជាងមុនច្រើនផង ទំនាក់ទំនងអាមេរិករុស្ស៊ីក៏មិនល្អដូចពេលមុនផង។ នេះបើតាមទស្សនៈរបស់អ្នកស្រាវជ្រាវបារាំង Héloïse Fayet។ នៅតែអាមេរិកនិងប៉ាគីស្ថាន ឬនៅអ៊ីរ៉ង់ខ្លួនឯងដែលជាជម្រើសទីពីរ។
ជម្រើសនេះ គឺការរំលាយស្តុកអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូម នៅក្នុងផ្ទៃប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ផ្ទាល់តែម្តង។ បារាំងយល់ថាដំណើរការរំលាយស្តុកអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមត្រូវស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់ទីភ្នាក់ងារថាមពលបរមាណូ AIEA ដោយបញ្ជូនអធិការកិច្ចជាច្រើនរូបទៅអ៊ីរ៉ង់ផង និងដើម្បីតម្លាភាពផង។ ការរំលាយស្តុកធ្វើជាសំខាន់លើអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមចម្រើនធាតុ៦០% និង២០% ដោយអាចជាការលាយល្បាយអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមធម្មជាតិ ដើម្បីបញ្ចុះការចម្រើនធាតុមកក្រោម៥%។ ត្រឹម៥%ជាកំរិតគ្មានគ្រោះថ្នាក់តាមផ្លូវយោធា តែអាចជាប្រយោជន៍សម្រាប់ទាញថាមពលដើរដោយម៉ាស៊ីនប្រតិករនុយក្លេអ៊ែរ។ ប៉ុន្តែតើអាមេរិកព្រមឱ្យអ៊ីរ៉ង់រំលាយស្តុកបែបនេះ ឬទេ? នេះជាបន្ទាត់ក្រហមដែលអាមេរិកក៏ដូចជាអ៊ីរ៉ង់បានដាក់ជាលក្ខខណ្ឌមិនឱ្យរំលងដូចគ្នា ៖ អាមេរិកត្រូវការឱ្យគ្មានសកម្មភាពចម្រើនធាតុអ៊ុយរ៉ានីញ៉ូមសោះ នៅលើទឹកដីអ៊ីរ៉ង់។ ឯអ៊ីរ៉ង់ ដាច់ខាតមិនបញ្ឈប់កម្មវត្ថុនុយក្លេអ៊ែរស៊ីវិលនេះទេ។
ដូច្នេះការចរចាអាចនៅវែងឆ្ងាយទៀតណាស់៕
Sun, 19 Apr 2026 - 481 - តើប៉ាគីស្ថានមានសមត្ថភាពអីទើបអាចបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យអាមេរិកនិងអ៊ីរ៉ង់ផ្អាកសង្រ្គាម និងចូលតុចរចា?
បើសិនគ្មានអ្វីប្រែប្រួល ប៉ាគីស្ថាននឹងធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះ សម្របសម្រួលនៅក្នុងការចរចារវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីស្វែងកកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ វត្តមានរបស់គណៈប្រតិភូអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់នៅរដ្ឋធានីអ៊ីស្លាម៉ាបាដ នៅថ្ងៃសៅរ៍ទី ១១មេសា ជាលទ្ធផលនៃការប្រឹងប្រែងរបស់ប៉ាគីស្ថាន ដែលបានសម្រុកយុទ្ធនាការការទូតបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យភាគីជម្លោះអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក យល់ព្រមធ្វើបទឈប់បាញ់រយៈពេល១៥ថ្ងៃ។ ប៉ាគីស្ថានបានចូលខ្លួនមកធ្វើជាអន្តរការីសម្របសម្រួលឲ្យមានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលរងគ្រោះ ព្រោះតែវិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈឡើងថ្លៃ។ ប៉ាគីស្ថានបានចូលខ្លួនមកធ្វើជាអន្តរការីនៅក្នុងសំណុំរឿងមួយដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលអ្នកការទូតខ្លះវាយតម្លៃថា ជាបេសកកម្មដែលមិនអាចទៅរួច ដោយមើលទៅជំហររបស់អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ដែលជាសត្រូវសួពូជនឹងគ្នា។ តើប៉ាគីស្ថានធ្វើយ៉ាងដូចម្តេចដើម្បីអាចដើរតួនាទីជាអ្នកសម្របសម្រួលរវាងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់?
ដោយបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យភាគីជម្លោះ អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់យល់ព្រមឈប់ប្រយុទ្ធគ្នា រយៈពេល២សប្តាហ៍ និងចូលខ្លួនជាម្ចាស់ផ្ទះ រៀបចំកិច្ចប្រជុំដើម្បីចរចាឈានទៅបង្កើតកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពនៅដើមបូព៌ា ប៉ាគីស្ថានបានបង្ហាញឲ្យគេឃើញពីតួនាទីដ៏សំខាន់ និងសមត្ថភាពមិនប្រកែកបានរបស់ប្រទេសអាស៊ីខាងត្បូងមួយនេះ។
តាំងពីដំបូងទីនៃសង្រ្គាមប្រយុទ្ធគ្នារវាងអាមេរិក អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថានបានសុំខ្លួនធ្វើជាអន្តរការី ជួយសម្របសម្រួលឲ្យភាគីជម្លោះបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ា។ សូម្បីតែនៅថ្ងៃអង្គារទី ៧មេសា ថ្ងៃចប់ឱសានវាទរបស់លោកត្រាំ ដែលសន្យាវាយកម្ទេចអរិយធម៌របស់អ៊ីរ៉ង់ឲ្យរលាយសាបសូន្យ បើសិនអ៊ីរ៉ង់មិនព្រមបើកច្រកសមុទ្រអកមូហ្ស ប៉ាគីស្ថានបានធ្វើយុទ្ធនាការការទូត ដើម្បីបញ្ចុះបញ្ចូលគ្រប់ភាគី រហូតដល់នាទីចុងក្រោយ។
ជាក់ស្តែង នៅតែ ៩០នាទីមុនចប់ឱសានវាទរបស់លោកត្រាំ ប៉ាគីស្ថានបានសម្រេចជោគជ័យ តាំងប្រផិតប្រផើយ ដោយបានបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យភាគីជម្លោះអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់យល់ព្រមធ្វើបទឈប់បាញ់បណ្តោះអាសន្ន បានខ្នះខ្នែង ប្រឹងប្រែងរហូតដល់ទីបញ្ចប់។ ទោះបទឈប់បាញ់អាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ផុយស្រួយ និងអាចដួលរលំគ្រប់ពេលវេលា ព្រោះភាគីជម្លោះទាំងពីរនៅតែបន្តឆ្លើយឆ្លងសំដីគំរាមគ្នាទៅវិញទៅមក តែវត្តមានរបស់គណៈប្រតិភូអាមេរិក និងអ្នកតំណាងអ៊ីរ៉ង់នៅរដ្ឋធានី អ៊ីស្លាម៉ាបាដជាជោគជ័យគួរឲ្យកត់សំគាល់មួយរបស់ប៉ាគីស្ថាន។
ប៉ាគីស្ថានអាចសម្រេចបាននូវបេសកកម្មមួយដ៏ស្មុគស្មាញ ដែលគេគិតថា ប៉ាគីស្ថានមិនងាយនឹងធ្វើបាន។ ដូច្នេះ មានកត្តាអ្វីខ្លះដែលធ្វើឲ្យប៉ាគីស្ថានអាចសម្រេចការងារដ៏លំបាកមួយនេះ?
ប្រៀបធៀបនឹងតួកគី អូម៉ង់ ដែលធ្លាប់ស្នើសុំចូលខ្លួនជាអន្តរការី ប៉ាគីស្ថានមានលក្ខណៈសម្បត្តិល្អជាងគេ ព្រោះតែជំហរអព្យាក្រឹត្យរបស់ប៉ាគីស្ថាន។ ប៉ាគីស្ថានចុះសម្រុងជាមួយគ្រប់ភាគីជម្លោះ ទាំងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់។
ចំពោះអ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសជិតខាងដែលមានព្រំដែនជាប់គ្នាប្រវែងជាង៩០០គីឡូម៉ែត្រ។ ប្រទេសទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងនឹងគ្នាយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ទាំងផ្នែកប្រវត្តិសាស្រ្ត វប្បធម៌ និងសាសនា។ អ៊ីរ៉ង់ជាប្រទេសដំបូងគេដែលបានប្រកាសទទួលស្គាល់ប៉ាគីស្ថាននៅក្រោយប្រកាសឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៤៧។ ដូចគ្នាដែរ ប៉ាគីស្ថានបានចេញមុខទទួលស្គាល់របបអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ នៅក្រោយបដិវត្តន៍ផ្តួលរំលំរាជានិយមនៅអ៊ីរ៉ង់នៅឆ្នាំ ១៩៧៩។ ក្រៅតែពីជាអតិថិជនទិញប្រេងសំខាន់មួយរបស់អ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសទី២បន្ទាប់ពីអ៊ីរ៉ង់ ដែលមានសហគមន៍អ្នកកាន់សាសនាអ៊ីស្លាមនិកាយស៊្ហីអ៊ីត រស់នៅច្រើនជាងគេ។ ម្យ៉ាង ស្ថានទូតប៉ាគីស្ថាននៅវ៉ាស៊ីនតោនក៏ដើរតួជាអ្នកតំណាងប្រយោជន៍ឲ្យអ៊ីរ៉ង់ដែរ ព្រោះថា ទាំងអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់គ្មានស្ថានទូតរវាងគ្នា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៧៩មកម្ល៉េះ។ ចំណុចចុងក្រោយដែលធ្វើឲ្យអ៊ីរ៉ង់កាន់តែជឿទុកចិត្តលើទំនាក់ទំនង ជិតស្និទ្ធរបស់ប៉ាគីស្ថាន គឺ ការផ្ទុះបាតុកម្មរបស់ប្រជាជនប៉ាគីស្ថានប្រឆាំងនឹងអាមេរិក នៅបន្ទាប់ពីអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែលបាញ់សម្លាប់ប្រមុខសាសនាអ៊ីរ៉ង់ លោកអាលី ខាមេណី កាលពីចុងខែ កុម្ភៈ។
បន្ថែមពីលើទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធផ្ទាល់ខ្លួនជាមួយអ៊ីរ៉ង់ ប៉ាគីស្ថានអាចបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យអ៊ីរ៉ង់ទទួលបទឈប់បាញ់ និងយល់ព្រមចូលតុចរចាជាមួយអាមេរិក ក៏មកពីមានជំនួយ អន្តរាគមន៍របស់ចិនដែលជាអតិថិជនទិញប្រេងធំជាងគេរបស់អ៊ីរ៉ង់ ហើយក៏ជាមិត្តលក់អាវុធឲ្យប៉ាគីស្ថាន។ នៅខែមីនាកន្លងទៅ នាយករដ្ឋមន្រ្តីប៉ាគីស្ថានបានធ្វើដំណើរទៅប៉េកាំងដើម្បីស្វែងរកការគាំទ្រ និងការធានាពីចិន ទៅតាមការទាមទារចង់បានរបស់អ៊ីរ៉ង់។ ចិនក៏បានចេញមុខប្រកាសគាំទ្រតួនាទីប៉ាគីស្ថាន ក្នុងនាមជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងជម្លោះរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអាមេរិក។ ក្រៅពីចិន ប៉ាគីស្ថានបានស្វែងរកការគាំទ្រពីអារ៉ាប៊ី សាអូឌីតមួយទៀត ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តសំខាន់មួយរបស់អាមេរិក។ ធ្លាក់ខ្លួនរងគ្រោះព្រោះតែការវាយប្រហាររបស់មីស៊ីល និងដ្រូនរបស់អ៊ីរ៉ង់ ទៅលើមូលដ្ឋានទ័ពអាមេរិកនៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន អារ៉ាប៊ី សាអូឌីត បានចូលរួមជាមួយ ចិន តួកគី អេហ្ស៊ីប និងកាតាដែលជាមិត្តរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដើម្បីលើកស្ទួយប៉ាគីស្ថានឲ្យធ្វើជាអន្តរការី ជួយសម្របសម្រួលឲ្យអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ចូលតុចរចា។
ក្រៅពីមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយអ៊ីរ៉ង់ រហូតដល់អ៊ីរ៉ង់ទុកចិត្ត ជឿតាមការបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យសុខចិត្តទទួលយកបទឈប់បាញ់ជាមួយអាមេរិក ប៉ាគីស្ថានក៏ជាមិត្ត និងមានទំនាក់ទំនងយោធាជិតស្និទ្ធជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក។ ទោះទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ ធ្លាប់ឡើងចុះ កាលពីអតីតកាល ជាពិសេសនៅពេលអាមេរិកចោទប្រកាន់អ៊ីស្លាម៉ាបាដលាក់មេភេរវនិយម អាល់កៃដា ប៉ាគីស្ថានក្រោមអាណត្តិដឹកនាំរបស់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី Shehbah Sharif បានខិតចូលទៅជិតស្និទ្ធនឹងអាមេរិកសាជាថ្មី។ កាលពីពេលថ្មីៗ នាយករដ្ឋមន្រ្តីប៉ាគីស្ថានបានធ្វើដំណើរទៅវ៉ាស៊ីនតោនដើម្បីចូលរួមចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងបង្កើតក្រុមប្រឹក្សាសន្តិភាពផ្តួចផ្តើមដោយលោកត្រាំ។ អ្វីដែលសំខាន់ គឺ គេសង្កេតឃើញ លោកត្រាំចូលចិត្តសេនាប្រមុខប៉ាគីស្ថានលោកAsim Munir ជាងគេ។ មេទ័ពប៉ាគីស្ថានរូបនេះ ធ្លាប់បានលើកសរសើរថា ជាមេដឹកនាំមានទស្សនៈវិស័យវែងឆ្ងាយ និងចង់ឲ្យគេផ្តល់រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពដល់លោកត្រាំទៀតផង ព្រោះថា លោកត្រាំជាអ្នកជួយអន្តរាគមន៍បិទបញ្ចប់សង្រ្គាមដែលប៉ាគីស្ថាននិងឥណ្ឌាបានផ្ទុះដាក់គ្នាកាលពីខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥។ ទំនាក់ទំនងផ្ទាល់ខ្លួនបានធ្វើឲ្យលោកត្រាំវាយតម្លៃថា ប៉ាគីស្ថានជាប្រទេសដែលស្គាល់អ៊ីរ៉ង់ច្បាស់ជាងអ្នកណាៗទាំងអស់។
ដោយចូលខ្លួនមកចង់ដោះស្រាយជម្លោះរវាងគូបដិបក្ខដែលមានចរឹតរឹងរូស រៀងៗខ្លួន ដូចជាអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់ ក្តីសង្ឃឹមរបស់ប៉ាគីស្ថានអាចមានស្តួចស្តើង។ ទោះអនាគតកិច្ចព្រមព្រៀងបញ្ចប់សង្រ្គាមនៅដើមបូព៌ានៅមិនទាន់ច្បាស់ ប៉ុន្តែ ប៉ាគីស្ថានបានសម្រេចចិត្តហក់ចូលមកសម្របសម្រួល ព្រោះថា បើជោគជ័យ នោះប៉ាគីស្ថានមិនត្រឹម ទទួលបានមុខមាត់ កិត្តិយស ប៉ុន្តែ ប៉ាគីស្ថានបានជួយបិទបញ្ចប់សង្រ្គាមដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកឡើងវិញ។ ប៉ាគីស្ថានផ្ទាល់នឹងទទួលបានប្រយោជន៍ ព្រោះត្រូវលែងត្រដរខ្យល់ ដោយសារវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ច វិបត្តិប្រេងឥន្ធនៈឡើងថ្លៃតទៅទៀត៕
Fri, 10 Apr 2026
Podcasts similar to ទស្សនៈព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក
El Partidazo de COPE COPE- Herrera en COPE COPE
- La Linterna COPE
- Es la Mañana de Federico esRadio
- La noche de Cuesta esRadio
- La Trinchera de Llamas esRadio
- Affaires sensibles France Inter
- El colegio invisible OndaCero
- La Rosa de los Vientos OndaCero
- Les grands dossiers de l'Histoire par Franck Ferrand Radio Classique
- Espacio en blanco Radio Nacional
- Le grand récit RTL
- L'Heure Du Crime RTL
- Parlons-nous RTL
- El Larguero SER Podcast
- Nadie Sabe Nada SER Podcast
- SER Historia SER Podcast
- Todo Concostrina SER Podcast
- Un Libro Una Hora SER Podcast
- HISTORIAS DE LA HISTORIA VIVA RADIO
- Les Grosses Têtes RTL
- Hondelatte Raconte Europe 1
- Entrez dans l'Histoire RTL
- LEGEND Guillaume Pley
- C dans l'air France Télévisions
- L'After Foot RMC
- Au Cœur de l'Histoire Europe 1
- L'œil de Philippe Caverivière RTL
- Super Moscato Show RMC
- Enquêtes criminelles RTL
- Laurent Gerra RTL
- L’heure du crime : les archives de Jacques Pradel RTL
- La dernière Radio Nova
- Les Grandes Gueules RMC
- CRIMES • Histoires Vraies Minuit
- La riposte Radio Nova
- Les récits de Stéphane Bern Europe 1
- Pascal Praud et vous Europe 1
- Rothen s'enflamme RMC
- C ce soir France Télévisions
