Het Spreekuur

Je jongste levensjaren zijn de belangrijkste fundamenten voor de rest van het mensenleven. Toch kunnen we ons niks herinneren van die eerste jaren. Zijn we al die herinneringen vergeten of hebben we ze nooit gehad? En hoe werkt het met de zogenaamde ‘core memories’ en veranderen herinneringen door de tijd heen? Erik Scherder geeft antwoord op al deze vragen.

En komt het je bekend voor dat je na het snelle opstaan sterretjes ziet? Luister dan goed naar de adviezen van Leonard Hofstra. Want met enkele kleine aanpassingen kan je ervoor zorgen dat die duizeligheid weg blijft én verlaag je ook nog eens de kans op hart- en vaatziekten. 

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti Mediaen Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Zorgen al die ultrakorte video’s op onze tijdlijnen voor meer ADHD-diagnoses? Gedragswetenschapper Annabeth Groenman legt uit waarom dat niet per se het geval is.

Het Spreekuur is een samenwerking tussen Corti Media en Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maaltijden hebben een enorme impact op je energie gedurende de dag. Maar hoe kan je die dan het beste indelen? En hoe werkt dat wanneer je in de nacht moet werken of in de ochtend sportief de dag wilt beginnen? Want het laatste wat je wilt, is eindigen met een after dinner dip of steken in je buik. 

En het leidt geregeld tot gedoe in huis, rommel. De een lijkt het nooit te zien liggen, terwijl de ander zich al ergert aan een klein smetje. Maar wat doet een opgeruimde omgeving voor je brein? En klopt het gezegde ‘een opgeruimd huis is een opgeruimd hoofd’? Erik Scherder geeft het antwoord op deze prangende vraag.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti Mediaen Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

ADHD-medicatie heeft de reputatie om met drugs vergeleken te worden. Is het dan wel geschikt voor kinderen? Gedragswetenschapper Annabeth Groenman vertelt hoe het traject van een ADHD-diagnose eruit ziet en hoe je de medicatie het beste kan gebruiken.

Het Spreekuur is een samenwerking tussen Corti Media en Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een neurologische aandoening waardoor je emoties, denkpatronen en concentratie net iets anders werken dan bij anderen - dan hebben we het natuurlijk over ADHD. In aflevering 35 legde Erik al uit hoe die neurologische aandoening precies werkt in de hersenen, maar onlangs werd duidelijk dat vrouwen pas op veel latere leeftijd een correcte ADHD-diagnose krijgen dan mannen. Hoe kan dat? Zorgt de hormooncyclus ervoor dat ADHD zich anders uit bij vrouwen? En hebben vrouwen dan ook last van andere klachten?

Gedragswetenschapper Annabeth Groenman doet vanuit de UvA onderzoek naar ADHD, autisme en de menopauze en laat zien dat er verschillende redenen zijn waarom vrouwen zo lang met een ontbrekende of verkeerde diagnose rondlopen. Samen met Leonard en Brechje vraagt zij zich af: klopt het beeld dat we van ADHD hebben eigenlijk wel voor iedereen?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti Mediaen Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat doe je als je kinderen denken dat het beter voor je is om naar een verpleeghuis te verhuizen, terwijl jij daar nog niet aan toe bent? Ouderenarts Bert Keizer legt uit hoe we het zorgsysteem voor ouderen in ons land hebben ingericht.

Het Spreekuur is een samenwerking tussen Corti Media en Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De leesvaardigheid van Nederlandse jongeren holt achteruit: recent onderzoek toont aan dat bijna 40% niet goed kan lezen. Hoe heeft dat zover kunnen komen? En wat voor impact heeft het op ons brein dat we steeds minder lezen en schrijven? Gelukkig heeft Erik een verrassend simpel medicijn.

Naast begrijpend lezen, proberen we ook het hart weer beter te begrijpen. Wanneer je van je cardioloog hoort dat je ‘lekkende hartkleppen’ hebt, kan dat begrijpelijkerwijs zorgen voor paniek. Laat je dan door Leonard geruststellen: vaak blijkt dat best mee te vallen.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti Mediaen Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het beoordelen van een euthanasieverzoek is vaak al lastig, maar wordt nog ingewikkelder wanneer iemand dementerend is. In dit extra Spreekuur legt huisarts en filosoof Bert Keizer uit voor welke afwegingen hij dan komt te staan.

Het Spreekuur is een samenwerking tussen Corti Media en Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Normaal gesproken doet een arts alles om je in leven te houden. Maar wat als een patiënt juist vraagt om te sterven?

Huisarts en filosoof Bert Keizer is te gast bij Leonard en Brechje om alles te vertellen over euthanasie. Wanneer mag een arts een leven beëindigen? Hoe weet je zeker dat iemand écht niet meer verder wil - en kan - leven? En als het zover is, hoe gaat een zelfgekozen dood dan in zijn werk?

Want hoewel er een verrassend concrete checklist blijkt te bestaan om te beoordelen of iemand in aanmerking komt voor euthanasie, gaan achter de duidelijke regels toch vaak ook  ingewikkelde en pijnlijke afwegingen schuil. Hoe zorgvuldig Bert ook te werk gaat: de dood is onomkeerbaar.

Het Spreekuur is een samenwerking tussen Corti Media en Quest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe kan het dat we als Nederland beginnen achter te lopen als het gaat om het beschermen van mensen tegen de slinkse tactieken van de tabaksindustrie? Longarts Wanda de Kanter geeft antwoord.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kastje dat je hart een extra zetje geeft - dat is wat een pacemaker doet, maar hoe dan precies? Wanneer heb je zoiets nodig? En kun je daarna gewoon weer alles doen zoals je gewend bent? Leonard legt deze week alles uit over extra prikkels voor het hart.

Erik laat daarentegen zien dat onze hersenen soms juist wat minder prikkels zouden mogen krijgen. Een loos momentje op de bank, vijf minuten wachten op de trein; tegenwoordig vullen we elke vrije minuut gemakkelijk door middel van onze mobiele telefoon. Wat doet dit met onze hersenen? En hoe erg is het dat we ons eigenlijk nooit meer vervelen?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Longarts Wanda de Kanter legt uit hoe schadelijk het precies is als je blijft doorroken tijdens de eerste weken van de zwangerschap, of juist net na de bevalling.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dacht je dat roken verleden tijd is? Think again! Nieuwe cijfers laten zien dat maar liefst 40% van de jongeren rookt, een aantal dat voor het eerst in decennia weer oploopt door de introductie van de vape. Of eigenlijk moeten we zeggen: de e-sigaret, want ook de naam ‘vape’ is bedacht om roken weer sexy te maken.

Samen met de allereerste Spreekuur-gast, niemand minder dan longarts en activiste Wanda de Kanter, ontdekken Leonard en Brechje hoe tabakslobbyisten het lukte om een geheel nieuwe doelgroep aan te spreken, nu de oude rokers gestopt - of overleden - zijn. Vanuit haar eigen ervaring met een nicotineverslaving vertelt Wanda je hoe jongeren de val in worden gelokt, of vapen daadwerkelijk het ‘gezonde alternatief’ voor roken is en wat een ‘anusmond’ is.

‘Vapen, Jouw Keuze’

‘Motiveren kun je leren’ - Wanda de Kanter & Pauline Dekker

Meer weten over het verschil tussen roken en vapen? Lees dit Quest-artikel.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het idee dat een trauma alleen tussen je oren zou zitten, is volgens velen gelukkig achterhaald. Maar op welke manieren zoiets kan doorwerken in je lichaam, is minder bekend. Heftige, levensveranderende gebeurtenissen kunnen namelijk sporen nalaten in je hersenen én je hart – zelfs als het acute gevaar allang voorbij is.

Welke blijvende veranderingen kan een trauma in de hersenen aanbrengen? Waarom ontwikkelt de ene persoon wel Post Traumatische Stress Stoornis (PTSS) na een trauma, maar de ander niet? En wat doet een ingrijpende gebeurtenis met de kans op hart- en vaatziekten? Erik en Leonard laten in deze aflevering zien dat trauma’s in allerlei vormen voorkomen en misschien ook wel dichterbij plaatsvinden dan je denkt.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Geen concentratie, weinig eetlust en alleen maar bij die ene persoon willen zijn: wanneer je een flinke verliefdheid te pakken hebt, kan dat best ingrijpend zijn. Toch kan de roze wolk waar je je op bevindt, een hoop verbloemen. Zijn deze gevoelens, waar je zelf weinig invloed op hebt, nou gezond voor je? En wat vertellen ze je over de rest van je relatie?

Erik en Leonard duiken in de wereld van snelkloppende harten en op hol geslagen hersenen - hoewel zij dit vooral zien als de uitgelezen kans om eens uitgebreid het liefdesleven van Brechje te ontleden..

Meer weten over verliefdheid? Lees dit Quest-artikel.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat als je na een hersenbloeding of - infarct ineens niet meer kunt zeggen wat je denkt? Je weet precies wat je wil vertellen en welke woorden je daarvoor nodig hebt, maar ze komen er niet uit.

Erik legt uit hoe het kan dat je na een beroerte ‘afasie’ kan ervaren: het wegvallen van taalvaardigheden als spreken, schrijven en lezen. En kan je er weer van herstellen? Want hoewel schade aan de hersenen niet altijd volledig te herstellen is, kan er soms nog veel worden gewonnen.

Ook komen de heren terug op de eerste heuse Spreekuur-prijsvraag: wie wist iets te bedenken dat goed voor je hersenen, maar slecht voor je hart is - of andersom - en gaat er met twee gesigneerde boeken vandoor?

Meer weten over woordvindingsproblemen? Lees dit Quest-artikel.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Steeds meer mensen kiezen ervoor om minder of helemaal geen dierlijke producten te eten. Maar loop je door een vegetarisch of veganistisch dieet geen voedingsstoffen als eiwitten, ijzer en vitamine B12 mis? Leonard licht voor je uit wat de wetenschap zegt over omnivoren, pescotariërs, vegetariërs en veganisten. 

Daarnaast beantwoordt Erik de luisteraarsvraag: waarom krijgen we kippenvel van muziek? Hoe kan één nummer je ineens terugbrengen naar een dierbare herinnering of je diep ontroeren? De heren luisteren samen met Brechje naar hun favoriete nummers om na te gaan welke route klanken in je hersenen afleggen en welke universele gevoelens muziek bij ons allemaal kan losmaken.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

Check hier jouw ideale Schijf van Vijf

Eriks ‘kippenvelnummer’

Leonards ‘kippenvelnummer’

Brechjes ‘kippenvelnummer’

**Luister naar Onmisbare Krachten in je favoriete podcastapp voor het hele verhaal vanBramen ontdek ook de andere verhalen achter de supportrollen bij Defensie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe goed kennen het hart en de hersenen elkaar eigenlijk? In deze aflevering laten Erik en Leonard je het snijvlak zien tussen hun twee specialismen. Hoe communiceren onze twee belangrijkste organen met elkaar? En is alles wat (on)gezond is voor het hart, dat ook voor de hersenen?  

Zo leer je bijvoorbeeld dat emoties in de hersenen je hartslag kunnen bepalen en hersenschade kan leiden tot een hartritmestoornis, maar hoe vice versa hartproblemen juist weer de kans op een herseninfarct kunnen vergroten.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoogbegaafdheid wordt vaak geassocieerd met een hoog IQ, uitzonderlijke schoolprestaties en minder sterke sociale vaardigheden. Maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Wat kunnen we doen om hoogbegaafde mensen beter te begrijpen en tot hun recht te laten komen?

Erik bespreekt hoe de verbindingen in én tussen de hersenhelften van iemand met hoogbegaafdheid verschillen en waarom een label zowel een opluchting als een valkuil kan zijn.

Daarnaast beantwoordt Leonard de vraag van een bezorgde luisteraar: kan je cholesterol ook té laag zijn? We weten dat een hoog LDL-cholesterol het risico op hart- en vaatziekten vergroot, maar is het omgekeerde ook schadelijk?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Online vliegen de beloftes over creatine je om de oren: het wondermiddel zou zorgen voor grotere spieren, betere sportprestaties en zelfs meer herseneffectiviteit. Maar, wat is het poeder eigenlijk? En voor wie is het gebruik ervan nu echt zinvol?

Daarnaast duiken we in een bijzonder pijnstillend fenomeen in de hersenen: wanneer je je in een levensbedreigende of extreem stressvolle situatie bevindt, voel je vaak een tijd lang geen pijn en komt de echte klap pas een stuk later. Hoe kan het dat je lichaam op zo’n moment de pijn tijdelijk lijkt uit te kunnen schakelen?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hartkloppingen, een lager libido en de welbekende ‘brainfog’. De menopauze is voor veel vrouwen een ingrijpende periode, maar wat voltrekt zich precies in je lichaam? Wat doet de plotselinge daling van oestrogeen - buiten deze welbekende symptomen - met je lichaam? Waarom neemt het risico op hart- en vaatziekten bijvoorbeeld toe? En wat weten we inmiddels over hormoontherapie?

Samen met Brechje bespreken Erik en Leonard waarom de menopauze lang onderbelicht is gebleven in de medische wereld, welke leefstijlaanpassingen verschil kunnen maken en waarom deze uitdagende levensfase ook juist een goed reset-moment kan zijn om opnieuw naar je gezondheid te kijken.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We brengen zo’n eenderde van ons leven slapend door. Niet gek, als je bedenkt dat je brein die tijd hard nodig heeft om op te ruimen en de emoties van de dag te verwerken. Hoe verlopen die nachtelijke processen precies?

Erik en Leonard beantwoorden verschillende luisteraarsvragen, zoals: kun je een paar slechte nachten later weer ‘bijslapen’? Wat is het effect van nachtdiensten, waarbij je je natuurlijke bioritme kunstmatig omgooit? En bestaan ochtend- en avondmensen nou echt, of is dat een mythe?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je poetst trouw twee keer per dag en gaat elk jaar naar de tandarts. Maar wist je dat de gezondheid van je mond meer is dan alleen een stralende glimlach? Zo staat je tandvlees in directe verbinding met je bloedbaan, waardoor bacteriën niet alleen in je mond voor ontstekingen kunnen zorgen, maar ook in de rest van je lichaam - met een grotere kans op hartfalen of zelfs alzheimer als gevolg.

En er is meer. Zelfs iets ogenschijnlijk simpels als kauwen blijkt een belangrijke rol te spelen bij de doorbloeding en het functioneren van je hersenen. Hoe zit dat precies? En waarom wordt een goede mondhygiëne juist op latere leeftijd steeds belangrijker?

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is warm. Héél warm. Met hitterecords die elk jaar opnieuw verbroken worden en warme periodes die steeds langer aanhouden, ligt een zonnesteek, hitteberoerte of zelfs een hartinfarct op de loer. Leonard legt uit wat een hittegolf met je lichaam doet en waar het behoefte aan heeft tijdens de heetste dagen van het jaar.

Gelukkig staat de zomervakantie voor de deur voor wat ontspanning, maar toch is dat niet altijd vanzelfsprekend.. Erik bespreekt het effect van verandering van omgeving, mensen en eten op je brein, het fenomeen ‘holiday heart disease’ en hoe je daadwerkelijk tot rust komt tijdens je vakantie.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het placebo-effect, bestaat dat echt of zit het tussen onze oren? Erik laat zien dat er wel degelijk iets in de hersenen gebeurt als je een pil zonder werkzame stof slikt, of een operatie ondergaat waarbij niets wordt uitgevoerd. Op welke manier kunnen we zo’n effect dan slim inzetten?

En: microplastics zijn overal. In het water, ons eten en dus ook in ons lichaam. Wat betekent dat voor onze gezondheid? Volgens Leonard is er nog veel onbekend, maar laten eerste onderzoeken zien dat de kans op een hartinfarct groter wordt met plastic in je aderen. Wat kan je daartegen doen? Compleet vermijden lijkt helaas een onmogelijke opgave, maar het terugdringen van de hoeveelheid plastic in je dagelijks leven kan al verschil maken.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een grote schok wordt gezegd dat je hart ‘even stil kan staan’. Maar, is dat echt wat er aan de hand is? En kan zo’n overslaande hartslag op iets serieuzers wijzen als een hartritmestoornis? Leonard legt je uit hoe je een onregelmatige hartslag en een stoornis als boezemfibrilleren kan herkennen en wat de risico’s zijn.

Daarnaast krijg je in het geval van een hersenschudding vaak het advies om ‘rust te houden’. Wat kan je dan wel, of beter niet doen? Erik laat zien hoe de verbindingen in je hersenen weer kunnen herstellen en waarom te lang rust houden vaak juist averechts blijkt te werken.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een avond flink stappen word je wakker met een flinke hoofdpijn: je hebt een gezellige avond achter de rug, maar beseft je dat je niet precies weet hoe je thuis bent gekomen. Tijdens je zoektocht naar een glas water en een paracetamol vraag je je af: hoe kan het dat veel alcohol ervoor zorgt dat je dingen vergeet?

En ook voor de andere kant van de medaille blijken grote ambities niet altijd goed te zijn. Ook voor sporten geldt namelijk dat een overdaad niet gezond voor je is. Zo zorgt structureel intensief sporten ervoor dat je aderen verkalken en je immuunsysteem verzwakt. Wat dan wél de juiste hoeveelheid alcohol en sport is, hoor je in dit Spreekuur.

*Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Basic-Fit.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2018 doet een nieuw medicijn zijn intrede; het middel, dat je één keer per week injecteert, werd oorspronkelijk ontwikkeld voor mensen met diabetes type 2, maar blijkt ook een krachtige eetlustremmer. Gebruikers vallen in korte tijd soms tientallen kilo’s af en onderzoek laat zelfs zien dat ook het hart- en vaatstelsel ervan profiteren.

Het duurt dan ook niet lang voordat afslankinjecties aan populariteit winnen. Eerst onder mensen met diabetes en obesitas, maar daarna ook ver daarbuiten. Nu we gemiddeld steeds zwaarder worden, lijkt Ozempic voor velen dé oplossing. Tegelijkertijd groeit de kritiek: het middel is inmiddels eenvoudig verkrijgbaar en wordt als wonderlijk afslankmiddel aangeprezen - ook zonder doktersvoorschrift.

Wat doet Ozempic met je lichaam? Hoe houdbaar is het gebruik ervan? En wat zegt het dat de injecties op zo’n grote schaal verkrijgbaar zijn, terwijl gezond eten en sporten voor veel mensen steeds lastiger wordt gemaakt?

*Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Basic-Fit.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tegenwoordig lijkt het wel alsof steeds meer mensen ADHD-symptomen vertonen: we zijn snel afgeleid, hebben moeite met overzicht houden en vinden het lastig om volledig tot rust te komen.

Waar komt deze toename precies vandaan? Kunnen we ADHD met de kennis van nu gewoon beter herkennen, of is er iets anders aan de hand? Erik & Leonard laten je zien welke rol onze moderne leefstijl hierin speelt, waarom signalen in het brein van iemand met ADHD lastiger worden doorgegeven en dat neurologische fenomenen als ADHD, maar ook autisme, ook prachtige voordelen kunnen opleveren.

*Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Basic-Fit.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Angst is één van onze belangrijkste emoties, die we van oudsher nodig hebben om te kunnen overleven. Zo leert het je wanneer je in gevaar bent en bijvoorbeeld maar beter kan wegrennen van de giftige slang die voor je ligt. Maar wat gebeurt er als je brein niet meer goed in staat is om gevaar juist in te schatten en steeds vaker onterecht de alarmbellen in je hoofd laat afgaan?

Deze week hebben Erik, Leonard en Brechje het over angststoornissen: aan de hand van hun eigen ervaringen - zoals de angst voor autorijden, ziek worden of hoogtes - vertellen ze je over de verschillende vormen van angst en paniek. Wat is bijvoorbeeld het verschil tussen ‘normale’ angst, die we allemaal wel eens voelen, en een stoornis die je dagelijks leven steeds verder kan gaan beheersen? Je hoort hoe angst in de hersenen tot stand komt en wat paniek met je hart doet, maar krijgt gelukkig ook tips wat je kunt doen om meer grip te krijgen op dat bange, hulpeloze gevoel.

*Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Basic-Fit.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De plek waar je woont zegt meer over je gezondheid dan je misschien denkt. Zo worden mensen in de ene wijk gemiddeld jaren eerder ziek dan hun buren in de wijk ernaast, terwijl daar maar een paar straten tussen liggen. Waar komt die gezondheidsongelijkheid vandaan?

Erik en Leonard laten zien dat de verklaring daarvoor niet zo makkelijk te geven is. Vaak blijkt een samenspel van langdurige (financiële) stress, groepsdruk en minder kennis over gezondheid ten grondslag te liggen aan ongezonde buurten. Het gekke: er zijn genoeg dingen te bedenken om inwoners daarmee te helpen. Toch blijkt dat in Den Haag makkelijker gezegd dan gedaan...

*Deze aflevering is mede mogelijk gemaakt door Basic-Fit.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een energiedrankje als snelle oppepper voor het sporten of juist uren ronddwalen door een museum; deze week onderzoeken we twee verschillende bronnen van energie. Want hoewel je energiedrankjes je binnen no-time weer volledig kunnen opladen, blijkt daar toch een ongezond mechanisme aan ten grondslag te liggen. Leonard vertelt hoeveel blikjes per dag geoorloofd zijn en wat het effect van een overdaad aan cafeïne is.

Kunst & cultuur zijn daarentegen een goed alternatief voor nieuwe energie: Erik legt uit hoe neuronen in je hersenen samen beginnen te werken als je naar een schilderij kijkt of naar een concert gaat en laat de helende functie zien van samen zingen en muziek maken - zowel in vluchtelingenkampen als dichter bij huis.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Even op de bank ploffen om een appje te beantwoorden en voor je het weet is het weer zover: je bent een half uur verder en inmiddels op Instagram beland, scrollend langs het laatste nieuws, uitgesproken meningen en goedbedoelde gezondheidsadviezen.

Onderzoek wijst uit dat we als Nederlanders ruim 2 uur van onze dag op sociale media besteden, maar hoe werkt die eindeloze stroom content eigenlijk door op ons lichaam? En hoe gevaarlijk zijn de onbewezen gezondheidsclaims, die daar de ronde doen, precies? Erik & Leonard laten je anders naar je schermtijd kijken en leggen je uit hoe je je door het online oerwoud van hardnekkige gezondheidsmythes, zoals het krijgen van autisme door vaccinaties, kan navigeren.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Opgietingen in sauna’s of juist ijskoude dompelbaden - je lichaam aan heftige temperatuurverschillen blootstellen is populair! Maar: heeft al dat zweten en bibberen eigenlijk wel effect? Leonard denkt terug aan zijn duik in de Noordelijke IJszee en Brechje vertelt over haar saunaroutine.

Erik gooit het over een andere boeg en neemt je mee in de wetenschap van het vergeten: is het bijvoorbeeld mogelijk om nare herinneringen te laten verdwijnen? Hierbij blijkt afleiding een hersenfunctie waar je handig van gebruik kan maken. Daarnaast kan in het geval van serieuzere trauma’s EMDR een uitkomst bieden.

Het Spreekuuris een samenwerking tussen Corti MediaenQuest

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wanneer je hart niet meer voldoende functioneert, is het mogelijk om een nieuw hart te krijgen via een transplantatie. Hoe gaat zo’n ingreep in zijn werk? En kan je zomaar van iedereen een hart krijgen?

Leonard vertelt hoe de allereerste harttransplantatie verliep, uitgevoerd door de roemruchte dokter Barnard, en welke problemen daarbij kwamen kijken. Want hoewel de operatie nog relatief simpel is, zit het grootste risico in de ‘matching’ tussen de donor en de ontvanger. Hoe zorg je ervoor dat het nieuwe hart niet wordt afgestoten? Ondertussen filosofeert Erik over de vraag of we naast een donorhart, ook ooit een ‘donorbrein’ kunnen verwachten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Klopt het dat je steeds lastiger nieuwe vaardigheden onder de knie krijgt als je ouder wordt? En hoe gezond is een dagelijks snufje zout over je avondeten?

Erik en Leonard buigen zich over twee luisteraarsvragen en laten je zien dat hoewel een nieuwe hobby op latere leeftijd misschien meer inspanning kost, het best de moeite waard kan zijn om de centra in je hersenen scherp te houden. Daarentegen mag het wat betreft onze zoutinname best een tandje minder; we krijgen dagelijks vaak wel 2x de aanbevolen hoeveelheid binnen! Wat het gevaar is van zoveel zout en welke producten je het beste kan vermijden, hoor je in dit Spreekuur.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een hersenbloeding of herseninfarct; dat kennen we in de volksmond als een ‘beroerte’, maar wat gebeurt er dan precies in je brein? En hoe kan het dat ook het hart hier een aandeel in heeft?

Erik en Leonard leggen uit hoe een bloeding of stolsel in je hersenen kan ontstaan, waarom het van levensbelang is dat je dan zo snel mogelijk in het ziekenhuis belandt en hoe een beroerte door verlamming of taalverlies je leven in één klap op z’n kop kan zetten. Gelukkig hoor je ook wat je zelf kunt doen om de kans hierop te verkleinen - en dat is verrassend genoeg meer dan je zou denken..

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat doet een marathon rennen met je lichaam? Kun je een powernap inzetten om een slechte nacht te compenseren - of is dat juist funest voor je slaapritme? En is het gezonder om in een relatie te zitten, of kan je maar beter single blijven?

In dit vragenvuur nemen Erik & Leonard je mee in de wetenschap achter je hartslag, dutjes en relaties. Je hoort hoeveel slagen ons hart meegaat, of een lage hartslag per definitie beter is dan een hoge, dat een kort dutje wonderen kan doen, en hoe een ongelukkige relatie niet alleen mentaal, maar ook fysiek op je doorwerkt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bestaan er verschillen tussen de harten van vrouwen en mannen? En wat merken vrouwen van het feit dat medisch onderzoek zich jarenlang vooral op het mannenlichaam heeft gefocust?

Het wordt steeds duidelijker dat vrouwen veel gezondheidsklachten niet op dezelfde manier ervaren als mannen. Ook over de verschillen in hartklachten hebben we de afgelopen jaren veel nieuws geleerd. Leonard legt uit hoe het komt dat vrouwen toch nog relatief vaak worden ondergediagnosticeerd en onderbehandeld, maar ook welke ontwikkelingen al wél plaatsvinden in de vrouwencardiologie. Erik maakt ondertussen een klein uitstapje en vraagt zich af of het eerlijk is om mannen tegen vrouwen te laten schaken.

Bekijk hier het FLOW-dieet dat Leonard speciaal samenstelde voor het vrouwenhart

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat het verlies van een dierbare een enorme emotionele impact heeft zal geen verrassing zijn, maar welke fysieke gevolgen merk je van een rouwproces?

Erik legt uit dat de dood van iemand uit je omgeving een traumatische gebeurtenis kan zijn, waardoor je cognitieve functies tijdelijk achteruitgaan. In combinatie met een verminderde rem op je emoties en een beloningssysteem dat in overdrive raakt, is het voor je hersenen even een pittige periode.

Ook je hart krijgt het zwaar te verduren, volgens Leonard. Zo is je kans op een hartinfarct op de dag dat je iemand verliest wel twintig keer groter dan normaal. Daarnaast kun je bij een onverwachts overlijden zelfs letterlijk een ‘gebroken hart’ oplopen.

Maar, wees gerust: je organen blijken ook bijzonder veerkrachtig te zijn, wanneer ze met rouw te maken krijgen. De heren geven je in deze aflevering dan ook genoeg tips en geruststellende gedachtes om deze onvermijdelijke verdrietige periode door te komen en uiteindelijk een plekje te kunnen geven.

Bekijk hier de serie video’s die Erik maakte over rouwverwerking bij kinderen voor de EO.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Maken mindfulness en meditatie je gezonder? Waar gebeurt er allemaal in de kleine hersenen, het onderdeel van je brein met de meeste zenuwcellen? En zijn cholesterolverlagers een goed idee, of niet?

Erik, Leonard en Brechje bespreken de voordelen van meditatie, de functies van het cerebellum en hoe medicijnen als statines je kunnen helpen in de strijd tegen een hartinfarct.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kun je je stress al doorgeven aan je kind vóórdat het geboren is? En wat zijn de do’s en don’ts tijdens een reanimatie?

Zo blijkt dat langdurige stress tijdens een zwangerschap het kinderbrein wel degelijk kan beïnvloeden. Maar, zo waarschuwt Erik, daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen gezonde spanning en schadelijke stress.

Leonard vertelt wat je kan doen als iemand plotseling neervalt: hoeveel tijd heb je dan en met welke handelingen kan jij mogelijk een leven redden?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dat genoeg water drinken van levensbelang is weten we inmiddels wel, want we worden doodgegooid met goedbedoelde waarschuwingen. Maar: waarom is dat nou eigenlijk zo belangrijk? Wat gebeurt er dan in je lijf als je te weinig drinkt? En kan je dan het beste een vruchtensapje, frisdrank of gewoon water in je glas gieten?

Erik en Leonard vertellen wat water met ons hart en onze hersenen doet en geven je praktische tips om het drinken in je dagelijkse routine te integreren.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De puberteit: Voor het eerst verliefd, een achtbaan van emoties en onverklaarbare honger om half elf ’s avonds. Er verandert veel met een lichaam tijdens de puberteit. Wat gebeurt er dan in het hart en de hersenen van die pubers?

Groeit het hart bijvoorbeeld net zo snel mee met het lichaam in deze periode? Waarom is het niet goed voor je ontwikkeling om te snel volwassen te worden? En wat voor pubers waren Erik en Leonard zelf eigenlijk? Je hoort het in dit Spreekuur.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hadden mensen in de middeleeuwen dezelfde hartproblemen die we nu kennen? En hoe kan het dat iemand die je vorige week nog zag, je in de supermarkt straal voorbij loopt?

Net als vorige week vuurt Brechje een paar korte, nieuwsgierige vragen af op Erik en Leonard. Die leiden je langs het oude Egypte, de zoutvlaktes van Peru en de besneeuwde Alpen; hadden mensen toen dezelfde gezondheidsklachten als wij? Ook verkennen we de mysterieuze aandoening agnosie, waarbij je voorwerpen of gezichten niet meer herkent.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe is het eigenlijk om hersenen vast te houden? Kan je smartwatch een hartritmestoornis opsporen? En gebruiken we écht maar 10% van ons brein? Dit Spreekuur gooien we het over een andere boeg: drie korte vragen over drie totaal verschillende onderwerpen.

Erik kijkt terug op de magische keren dat hij het brein heeft mogen vasthouden en legt uit waarom het onmogelijk is om maar gedeeltelijk gebruik te maken van je hersencapaciteit.   Leonard maakt ondertussen live een ECG-scan van zijn hart en legt uit hoe smartwatches tegenwoordig vaak levensreddend kunnen zijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pijn is het meest directe signaal dat je lichaam kent. Het kan scherp of zeurend zijn, plotseling opkomen of jaren aanwezig blijven. Soms weet je precies waar het vandaan komt, soms heb je geen idee. Maar wat is pijn nu precies: hoe komt het tot stand, hoe voel je het? En waarom kan het je leven volledig beheersen, terwijl het je ook beschermt?

Erik legt uit hoe pijn ontstaat in de hersenen en wat er misgaat bij chronische pijn; wanneer je alarmsysteem blijft afgaan terwijl de oorspronkelijke oorzaak verdwenen is. Leonard zoomt in op een hartinfarct: wat gebeurt er dan, waarom is die pijn vaak zo lastig te lokaliseren en wanneer moet je wél - of juist niet — ongerust zijn?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is januari: de dagen zijn kort, je wekker gaat in het donker en ook wanneer je thuiskomt, is de zon alweer verdwenen. De perfecte omstandigheden voor een ‘winterdip’; je hebt minder energie en voelt je een beetje neerslachtig. Maar: is die winterdip nou écht een ding, of praten we het onszelf vooral aan?

Leer in deze aflevering wat een gebrek aan zonlicht doet met je suprachiasmatische kern, oftewel: je biologische klok. En wist je dat je je niet alleen vermoeider voelt in de winter, maar je ook een grotere kans hebt op een hartinfarct? Gelukkig krijg je ook genoeg tips van Erik en Leonard om de resterende donkere wintermaanden door te komen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ouder worden: we doen het allemaal, maar liever niet te snel. Brechje is bijna 30 en worstelt met het gevoel dat er een nieuwe levensfase voor haar aanbreekt. Maar: is ouder worden het afscheid van allerlei mogelijkheden — of juist de start van nieuwe ervaringen?

Wat blijkt? Enkel de manier waarop je naar je leeftijd kijkt, heeft al invloed op je gezondheid. Wie zichzelf oud denkt, gaat ook oud leven. Gelukkig komen Erik en Leonard met een geruststellende boodschap: het idee dat het leven op een bepaalde leeftijd minder wordt en de beste jaren dan achter je liggen - dat is vooral een verhaal dat we elkaar vertellen en kan je zelf heel effectief omdraaien.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom is het soms zo moeilijk te stoppen met dingen waarvan we weten dat ze niet goed voor ons zijn? Verrassend genoeg is daar best een logische verklaring voor als je naar je lichaam kijkt.

In deze aflevering leer je wat er gebeurt in het brein wanneer je verslaafd bent: hoe je beloningssysteem wordt gekaapt, welke rol dopamine daarbij speelt en hoe je hersenen en hart zich aanpassen aan bijvoorbeeld een stof als nicotine - één van de hardnekkigste verslavingen die er zijn. Hoe keer je dan toch het tij en hoe snel herstel je van een verslaving als je wel stopt? Je hoort het in dit Spreekuur.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het einde van het jaar nadert, dus tijd om de goede voornemens weer uit de kast te trekken en af te stoffen: meer sporten, minder schermtijd, gezonder eten, stoppen met roken. Ze klinken vaak zo simpel, maar waarom zijn goede voornemens zo moeilijk vol te houden?

Erik legt uit wat er in je brein gebeurt wanneer je een gewoonte probeert te doorbreken en waarom we door stress snel terugvallen in oud gedrag. Pure wilskracht is zelden genoeg. Volgens Leonard zit duurzame verandering dan ook niet in harder je best doen, maar kun je beter gebruikmaken van een paar slimme aanpassingen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat gebeurt er in je lichaam wanneer je een hechte groep om je heen hebt? En wat doet het met je hart en hersenen als dat sociale vangnet wegvalt? In deze aflevering duiken Erik, Leonard en Brechje in het verrassend krachtige effect van community op je gezondheid.

Leonard vertelt over een beroemde studie die laat zien dat niet geld, niet bewegen en zelfs niet voeding de sleutel is tot gezond oud worden, maar betekenisvolle relaties. Ook hoor je waarom eenzaamheid een biologische stressreactie in gang zet, die zelfs kan leiden tot ontstekingen in je lichaam. Erik legt uit hoe eenzaamheid je brein beïnvloedt, waarom hybride werken soms meer risico’s met zich meebrengt dan we denken. 

Hoe bouw je zelf een sterke community op, zeker als je alleen woont? En wat kun je vandaag doen om je sociale gezondheid te versterken? In het doktersvoorschrift hoor je het antwoord.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is één van de indrukwekkendste eigenschappen van je lichaam: het vermogen om zich aan te passen aan de talloze situaties waar je tijdens je leven in terechtkomt. Want - hoe volwassen je ook bent - je brein en hart kunnen altijd nieuwe verbindingen aanmaken.

Zo laat Erik zien hoe het leren van een nieuwe taal of hobby bepaalde ‘hubs’ in je hersenen activeert en versterkt - en dat onderprikkeling juist een tegengesteld effect veroorzaakt. Het hart beschikt op haar beurt ook over een bijzondere eigenschap, volgens Leonard. Zo kan een gedeelte in een heuse ‘winterslaap’ komen. Maar, wees gerust: zowel je brein als je hart kunnen beiden ook weer herstellen van een mindere periode.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bewegen op de meest laagdrempelige manier die er is: wandelen. Je doet het elke dag, maar staat er waarschijnlijk niet bij stil dat die simpele beweging een hoop doet voor je gezondheid. Hoe zorgt een dagelijks blokje ervoor dat ons hart en brein beter gaan werken? En hoe zit het precies met die beroemde 10.000 stappen per dag? Zijn die écht noodzakelijk om er gezondheidsvoordelen uit te halen?

Deze vragen beantwoorden Erik en Leonard deze week voor je in Het Spreekuur. Ze leggen je ook uit wat precies het verschil is tussen staan, lopen of een uurtje sportschool en of je beter een lang stuk kan lopen, of meerdere korte afstanden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tijdens een boodschappenrondje ineens de weg naar huis niet meer weten, of een vriendin die steeds stiller wordt in groepsgesprekken omdat ze de draad kwijt is. Dementie is een ingrijpende hersenziekte die niet alleen het leven van de patiënt, maar ook van de naasten compleet verandert.

Wat gebeurt er in de hersenen wanneer deze progressieve achteruitgang begint? En is het te voorkomen, of in elk geval uit te stellen? Erik en Leonard leggen in dit Spreekuur uit dat dementie zich niet enkel in de hersenen afspeelt en je meer kan doen dan je denkt om het verloop van deze ziekte zo lang mogelijk uit te stellen. Ook bespreken ze de druk die ons zorgsysteem op mantelzorgers legt en krijg je tips om zelfs in de lastigste, laatste fase nog contact te krijgen met een dementerende vriend of familielid.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor veel mensen hoort alcohol bij de leuke momenten in het leven: gezellig een wijntje bij een diner met vrienden, een biertje tijdens de derde helft in de kantine of een cocktail in de zon op het terras. Dat dat gevolgen voor je gezondheid heeft, weten we wel - maar wegen die op tegen het plezier dat je eraan beleeft? En één glas per dag zou toch ook juist gezond voor je zijn?

Erik en Leonard leggen deze week alle feiten over alcohol voor je op tafel, zodat je zelf de afweging kan maken of dat ene drankje het eigenlijk wel waard is voor jou. Want ondanks gezonde stoffen in wijn en de sociale voordelen van alcohol, is ook aangetoond dat alcohol de kans op kanker wel degelijk vergroot en de prestaties van je brein bijna direct achteruit laat gaan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom is het glas voor de één half leeg, terwijl de ander ‘m toch echt halfvol ziet? Deze week hebben we het over de kracht van optimisme. Want de manier waarop jij naar de wereld kijkt, heeft niet alleen invloed op je stemming, maar ook op je lichaam!

Maar toch: hoopvol blijven wanneer je aan de lopende band slecht nieuws voorgeschoteld krijgt - makkelijker gezegd dan gedaan. Wanhoop niet langer, want een gezonde dosis optimisme kan je trainen! Erik en Leonard geven je handvatten hoe je dit toch voor elkaar krijgt. En wat blijkt? Een klein beetje pessimisme is van tijd tot tijd ook nog niet zo’n slecht idee.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tot rust komen na een drukke werkdag, een extra zetje richting de sportschool of dat onvergetelijke nummer op een begrafenis of bruiloft: muziek is overal in ons leven. Vaak heb je het niet eens in de gaten, maar je lichaam reageert duidelijk op datgene dat jij aanzet op je koptelefoon of speaker.

Welk effect hebben klanken op je stemming, hartslag en ademhaling? En maakt het dan nog uit welke muziek je luistert? Erik en Leonard nemen fascinerende onderzoeken met je door, waarbij muziek voor baanbrekende resultaten zorgde: zo kan klassieke muziek zorgen voor een sneller herstel en kunnen bepaalde nummers voor plotselinge herinneringen zorgen bij mensen met Alzheimer.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De koekjes in de kast. Een zak chips op de bank. Of die reep chocola die alweer op is, voordat je er erg in hebt. Herkenbaar? Waarom krijgen we elke dag weer die onweerstaanbare trek in een snack? En wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je je ingeeft aan die ‘sugar crave’? 

Erik en Leonard leggen je uit dat zulke verlangens eigenlijk afstammen uit onze oertijd en dat die suikers misschien leiden tot een kort geluksmomentje, maar op de lange termijn toch wel hun sporen achterlaten. Gelukkig is er ook een oplossing: je kunt je lichaam trainen om minder behoefte aan suiker te hebben. Hoe? Je hoort het in dit Spreekuur!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Razendsnel informatie vinden met een chatbot, je wildste fantasie omtoveren tot een levensechte video, en slimme algoritmes die betere diagnoses stellen dan artsen – AI is overal, en de mogelijkheden lijken eindeloos.

Maar: is dat wel een goed idee voor ons brein? Erik is sceptisch: voor hem staat AI voor ‘Afnemende Intelligentie’. Als we ons denken te veel uitbesteden aan technologie, worden onze hersenen lui door ‘underuse’, waarschuwt hij – met uiteindelijk zelfs ‘brainrot’ als gevolg. Leonard ziet juist kansen tot snellere diagnoses tot levensreddende toepassingen in de zorg. In het voorschrift beantwoorden de heren de vraag: hoe blijf je scherp in een tijd van AI-gemak?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Grote kans dat je steeds vaker hoort dat iemand in je omgeving de diagnose diabetes type 2 krijgt. Waar de ziekte ooit vooral als ouderdomskwaal werd bestempeld, stijgen de cijfers inmiddels razendsnel - zelfs onder kinderen. De Diabetesvereniging spreekt daarom inmiddels van een officiële pandemie.

Hoog tijd dus om meer te leren over deze ‘sluipmoordenaar’, die volgens Erik en Leonard vaak onderschat wordt. Wat gaat er mis in je hart en brein als je deze vorm van suikerziekte krijgt? Hoe gevaarlijk is het precies? En kan je de ziekte beter bestrijden met medicatie, of iets anders? Gelukkig laat het voorschrift zien dat je met een kleine aanpassing in je dagprogramma al voor een groot deel het tij kan keren.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elke dag gevarieerd eten, wekelijks een paar keer sporten en alcoholgebruik binnen de perken houden - we werken hard om gezond te blijven. Maar: heeft dat wel zin als je weet dat er bepaalde ziektes in je familie zitten?

In deze aflevering vertellen Erik en Leonard wat doorslaggevender is voor je gezondheid: de genen die je bij je geboorte hebt meegekregen, of de levensstijl die je er elke dag op nahoudt. Kan je genetische risico’s beperken door bewust te kiezen voor een ‘verrijkte omgeving’? En kan je misschien zelfs schade van ongezonde gewoonten ongedaan maken? Verrassend genoeg blijkt daar vaak meer in mogelijk dan je zou denken.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stress - dat ken je waarschijnlijk als iets negatiefs: gehaaste ademhaling, een onrustig gevoel en misschien zelfs wakker liggen tot in de vroege uurtjes. Erik legt echter uit dat een beetje spanning, zoals tijdsdruk of een sportwedstrijd, helemaal nog niet zo slecht voor je is.

Samen met Leonard verkent hij de verschillende vormen van stress: gelukstress, chronische stress, maar ook iets bijzonder als het gebroken hartsyndroom. Wat gebeurt er dan precies in je lichaam? Alles wat je moet weten over dit alledaagse fenomeen en hoe je jouw stresslevels wat beter onder controle krijgt.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je hart en je brein: misschien wel je meest kostbare bezit! In Het Spreekuur praat Brechje van Bladel wekelijks met neuropsycholoog Erik Scherder en cardioloog Leonard Hofstra over hoe je die gezond houdt. Van grote thema’s als dementie en diabetes tot de impact van muziek, het belang van slaap, voeding en verbinding.

See omnystudio.com/listener for privacy information.