Podcast Muzeum Historii Polski

Jesienią 1956 roku Polska stanęła na rozdrożu. Na ulicach gromadziły się tłumy, w partii trwała walka o władzę, a sowieckie czołgi ruszyły w stronę Warszawy. Zamiast krwawej interwencji nadeszła jednak odwilż polityczna i fala nadziei na zmiany. W centrum wydarzeń znalazł się Władysław Gomułka, który ponownie objął przywództwo w partii komunistycznej. Dlaczego polski październik ’56 tak wiele zmienił, gdzie kończyły się granice wolności i dlaczego dziś tak rzadko o nim pamiętamy? O tym rozmawiamy w podcaście Muzeum Historii Polski.Rozmowę prowadził Michał Przeperski, gościem podcastu był dr Paweł Sasanka z Instytutu Pileckiego.

Czy Witold Pilecki podjął się najniebezpieczniejszej misji II wojny światowej? Jak trafił do Auschwitz? Czy rzeczywiście budował tam konspirację?

W tym odcinku podcastu opowiemy o życiu rotmistrza Witolda Pileckiego. Gdzie się urodził? Kiedy zaczął działać w konspiracji? Jakie były jego powojenne losy?

Do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. 

Gościem podcastu był Karol Madaj, dyrektor Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego w Warszawie.

Festiwale muzyczne w PRL cieszyły się wielką popularnością. Czesław Niemen, Kora, Marek Grechuta, Zdzisława Sośnicka - to tylko garstka wybitnych muzyków, którzy występowali w Opolu. Festiwali muzycznych było jednak więcej: Sopot, Kołobrzeg, Jarocin.

Jak to wyglądało? Czy festiwal Opole był najważniejszy? Kiedy i gdzie Czesław Niemen zaśpiewał "Dziwny jest ten świat"? Od czego to wszystko się zaczęło? Kiedy do Polski przyjechali Rolling Stones i co ten występ zmienił?

Gościem podcastu był dziennikarz muzyczny Piotr Metz.

Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

Po sfałszowanym referendum z 1946 roku wybory parlamentarne z 1947 roku były dla wielu Polaków ostatnią nadzieją na zachowanie przez Polskę choćby częściowej suwerenności.

Jak wyglądały wybory w 1947 roku? Dlaczego komuniści zdecydowali się je przeprowadzić i jak sfałszowano ich wyniki? Przyjrzymy się także sytuacji Stanisława Mikołajczyka i PSL, amnestii, która pomogła złamać powojenne podziemie, oraz przejęciu pełnej kontroli nad Sejmem. Opowiemy również o ucieczce Mikołajczyka z Polski i o nadziejach części społeczeństwa na wybuch III wojny światowej.

Gościem podcastu był historyk Bartosz Wójcik z Muzeum Historii Polski.

Jak wyglądała Warszawa Wokulskiego, a jak Warszawa Prusa? Zwiedzimy miasto śladami "Lalki". Gdzie było centrum? Jak duża była Warszawa? XIX wiek zmienił ją nie do poznania i sprawił, że stała się jednym z najważniejszych miast Cesarstwa Rosyjskiego.

Dlaczego nad Wisłą nie powstały bulwary? Jak wyglądało życie w Warszawie? Czy Powiśle rzeczywiście było dzielnicą nędzy? Czy arystokracja nie potrafiła odnaleźć się w nowych czasach?

Gościem podcastu był historyk, prof. Błażej Brzostek z Uniwersytetu Warszawskiego.

1 września 1939 roku niemiecki pancernik Schleswig-Holstein rozpoczął atak na Westerplatte. Walka przewidziana na 12 godzin, trwała 7 dni. Westerplatte niemal natychmiast stało się symbolem bohaterstwa i oporu. Ale czy historia tego miejsca jest tak jednoznaczna, jak mogłoby się wydawać? Kim był major Henryk Sucharski i jaką podjął decyzję? Jak naprawdę wyglądała obrona Westerplatte - jedna z najbardziej znanych obron kampanii wrześniowej? Zapraszamy do wysłuchania odcinka Muzeum Historii Polski!

Rozmowę prowadził Cezary Korycki, gościem podcastu był dr Jan Szkudliński.

Rzeczpospolita Obojga Narodów i król August II Mocny to wyjątkowa historia. Czasy saskie budzą kontrowersje do dzisiaj, zwłaszcza ze względu na to jak wygląda w tym okresie historia Polski i Rosji. Kim byli Sasi na polskim tronie? Jak wówczas funkcjonowała Rzeczpospolita Obojga Narodów? Czym było liberum veto? Historia I RP w XVIII wieku to jej powolny upadek? Czy zadecydowała o tym wielka wojna północna, Karol XII i Piotr Wielki? Jaka była historia Rosji i Rosja w XVIII wieku? Początki mocarstwa na wschodzie zagroziły temu, co nazywamy Rzeczpospolitą szlachecką? Jak Rzeczpospolita i państwa ościenne wzajemnie się zwalczały? Czy historia Polski i Litwy była wyjątkowa? Jak mocna była wówczas Szwecja? Historia tego, kim był August II Mocny jest warta przytoczenia. Czy był lepszym władcą niż Stanisław Leszczyński - król, którego dorobek jest tak negatywnie oceniany? Jak funkcjonowali Wettynowie na polskim tronie? Czym dla I RP była Saksonia? Historia unii polsko-saskiej warta jest przypomnienia. Czym był sojusz z Rosją? Historia tego przymierza wiele mówi o relacji Polska-Rosja. Historia może być ciekawa!

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy w komunistycznej Polsce można było śpiewać wszystko, co się chciało? W rozmowie z historykiem Robertem Spałkiem z IPN przyglądamy się cenzurze muzyki rockowej w latach 80. – jej absurdom, lukom i sposobom, na jakie muzycy oraz dziennikarze próbowali ją omijać. Dlaczego Brygada Kryzys występowała jako Brygada K.? Jak Marek Niedźwiecki obszedł zakaz emisji Maanamu? I jak w państwowym radiu mogły pojawiać się utwory krytykujące PRL? Czy bez cenzury polska muzyka w PRL byłaby mniej interesująca? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!Rozmowę prowadził Michał Przeperski, gościem podcastu był Robert Spałek (IPN)

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku kontynuujemy opowieść o tym jak komuniści przejęli władzę w Polsce. Przyjrzymy się przylotowi Stanisława Mikołajczyka zMoskwy w roli wicepremiera Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej.  Powiemy o fenomenie PSL oraz o ogromnychnadziejach, jakie w nim pokładano. Dlaczego w 1946 przeprowadzono referendum ludowe? W jaki sposób „3 razy NIE” zmieniło się w „3 razy TAK”? Czy referendumprzypieczętowało losy Polski po II wojnie światowej? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

Gościem podcastu był historyk Bartosz Wójcik z Muzeum Historii Polski.

Polska wkraczała w nową epokę, a radio stawało się jednym znajpotężniejszych mediów masowych. Jak szybko Polskie Radio zdobyło słuchaczy i jaką rolę zaczęło odgrywać w odrodzonym państwie? Budowa potężnej radiostacji wRaszynie pokazywała ambicje radiofonii, a audycje docierały do coraz większej części społeczeństwa. Jaką rolę Polskie Radio odegrało w życiu II Rzeczypospolitej? I dlaczego jego historia we wrześniu 1939 roku splotła się z historią walczącej Polski? O tym wszystkim w dzisiejszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski.

Rozmowę prowadził Cezary Korycki, gościem podcastu był prof. Rafał Habielski.

W dzisiejszym odcinku opowiemy o tym jak wyglądało życie chłopów pańszczyźnianych w Polsce sarmackiej. Czym była pańszczyzna? Czy różnice stanów społecznych faktycznie były aż tak duże? Czy chłopi pańszczyźniani byli pozbawieni wolności? W jaki sposób sarmaci zarządzali swoim gospodarstwem i czym był folwark szlachecki? Przyjrzymy się życiu zwykłych ludzi, a także powiemy o tym jak szlachta odpowiadała za swoich poddanych. Czy polska sarmacka to czas kiedy historia była dla chłopów łaskawsza? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski! Podcast prowadził Cezary Korycki, a jego gościem był prof. Mateusz Wyżga z Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. Tym razem przyjrzymy się jak wyglądała Polska po II wojnie światowej. Jest to moment, gdy komuniści przejmują władzę w Polsce. Opowiemy jak konferencja w Jałcie przypieczętowała losy Polaków. Czy historia Polski mogła potoczyć się inaczej? Czy Stanisław Mikołajczyk, rzeczywiście miał szanse, by zmienić bieg historii? Jak wyglądał nowy układ sił po II wojnie światowej? Opowiemy krok po kroku jak wyglądały początki rządów komunistów w Polsce, prowadzące do powstania PRL. Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

Gościem podcastu był historyk Bartosz Wójcik z Muzeum Historii Polski.

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak powstała Rzeczypospolita Obojga Narodów. Dlaczego Zygmunt II August dążył do połączenia Polski i Litwy? Czy unia polsko-litewska, znana dzisiaj jako Unia Lubelska faktycznie została wymuszona? Jaki stosunek do unii miało Wielkie Księstwo Litewskie? Powiemy o trwających kłótniach o unię z Litwą oraz o tym jakie znaczenie miały Inflanty. Czy decyzja jaką podjął ostatni z jagiellonów w 1569 r. oziębiła stosunki Polski z Litwą? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

Gościem podcastu był historyk Michał Bąk z Muzeum Historii Polski.

W dzisiejszym odcinku przyjrzymy się jak powstała armia polska w ZSRR. Jednak czy rzeczywiście była polska, skoro została stworzona pod dyktando sowietów? Czym było Ludowe Wojsko Polskie, które powstało w czasie II wojny światowej? Kim był generał Zygmunt Berling, który dowodził I Dywizją Piechoty im. Tadeusza Kościuszki? Opowiemy o znaczeniu jakie miały bitwa o Berlin i bitwa pod Lenino.Zapraszamy do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski!

W dzisiejszym odcinku opowiemy w jaki sposób wielki krach na giełdzie nowojorskiej (1929) spowodował wieli kryzys gospodarczy w Polsce. Czy spodziewano się, że skutki krachu na Wall Street mogą mieć tak duży wpływ na gospodarkę II Rzeczypospolitej? Czy społeczeństwo Polskie radziło sobie, gdy nastał czas wielkiego kryzysu? Kim byli zredukowani? Czy była to najcięższa próba jakiej zostało poddane polskie społeczeństwo i gospodarka II RP? Czarny czwartek – ten dzień zmienił wszystko. Zapraszamy do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski. Rozmowę prowadził Cezary Korycki, gościem podcastu był dr Kamil Piskała.

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku przyjrzymy się jak wyglądała I Rzeczpospolita, gdy na tronie zasiadał ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski. Jak przebiegał sejm wielki, który doprowadził do tego, że została uchwalona konstytucja 3 maja? Jaką rolę w naszych dziejach odegrała konfederacja targowicka? Czy II rozbiór Polski był nieunikniony? Czy caryca Katarzyna Wielka miała wpływ na życie Stanisława Augusta Poniatowskiego aż do końca jego dni? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

W dzisiejszym odcinku opowiemy jak Edward Gierek i PiotrJaroszewicz doprowadzili do buntu robotników w PRL. Czerwiec 1976 – to wtedy władze komunistyczne w Polsce zdecydowały się na podwyżki cen żywności. Rozpoczęły się strajki w Radomiu, Ursusie i Płocku. Czy do tych wydarzeń by nie doszło, gdyby Polska Rzeczpospolita Ludowa nie znajdowała się pod rządami Edwarda Gierka? Czy wydarzenia znane jako radomski czerwiec były początkiem upadkukomunizmu w Polsce? Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski!

Rozmowę prowadził dr Michał Przeperski (MHP) a jego gościem był dr Paweł Sasanka.

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądały rządy Stanisława Augusta Poniatowskiego, gdy już został królem. Przyjrzymy się jakie reformy próbował wprowadzić ostatni król Polski. Czy caryca Katarzyna Wielka nadal miała wpływ na króla? Czy pierwszy rozbiór Polski był nieunikniony? Jak wyglądał upadek I RP? Czy Stanisław August Poniatowski był w stanie temu zapobiec? Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Jak spędzano wakacje w PRL-u? Czy Polacy preferowali wczasy nad polskim morzem? Jak wyglądała wówczas turystyka w Polsce? Jak wczasy w PRL-u były związane z historią PRL? Czy propaganda PRL próbowała je wykorzystać do własnych celów? Kim był kaowiec? Wybierano wczasy w Polsce czy zagranicą? Jak odpoczywano w wakacje? PRL to rozdział, który wiąże się z historią Polski. PRL to także codzienność, także ta wakacyjna.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądały początki panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Czy losy Polski potoczyłyby się inaczej gdyby nie romans Poniatowskiego z carycą Katarzyną Wielką? Czy Poniatowski zasiadłby na polskim tronie? Przyjrzymy się jak wyglądała ich historia od początku. Opowiemy jak Stanisław August Poniatowski został wybrany na ostatniego władcę Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Dwudziestolecie międzywojenne - epoka, wokół której narosło sporo mitów. Czy II Rzeczpospolita była państwem silnym? Jak wyglądał przemysł polski w II RP? Gospodarka naszego państwa mierzyła się z niezwykle trudną sytuacją. Kim był Władysław Grabski - postać niezwykle ważna w II RP. Historia reformy Grabskiego to ważna część tego, czym była gospodarka II RP.

Dwudziestolecie międzywojenne to także historia relacji na poziomie Francja-Polska. Jak silna była wówczas Francja? Gospodarka i polityka tego państwa mocno wpływała na II Rzeczpospolitą. Historia tego sojuszu dużo mówi o tym, czym było dwudziestolecie międzywojenne w Polsce.

Czy przewrót majowy 1926 roku coś zmienił? Opowiemy o tym jak wyglądała gospodarka II Rzeczypospolitej (Żyrardów, elektrownia Powiśle i inne kontrowersyjne sprawy).
Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski zaprasza Łukasz Starowieyski. W dzisiejszym odcinku opowiemy jak wyglądał przewrót majowy, którego wynikiem były rządy sanacji w Polsce. Czy Józef Piłsudski zaplanował zamach majowy? Jak przebiegał zamach stanu godzina po godzinie? Czy II Rzeczpospolita wyglądałaby inaczej, gdyby nie rządy sanacyjne? Czy można powiedzieć, że wraz z przewrotem majowym 1926 zaczęła się dyktatura Piłsudskiego? Zapraszamy do wysłuchania odcinka!

Jak działał telegraf? Kto wynalazł telefon? Jak wyglądała historia powstania telefonu? Kim był Alexander Graham Bell? Historia wynalazków i wynalazki XIX wieku zmieniły świat. Jak działał pierwszy telefon na świecie? Dlaczego zawód telefonistki był tak atrakcyjny? Kiedy powstał pierwszy telefon w Polsce? Dlaczego Ericsson telefonizował Warszawę?

Rozmowę wprowadził Cezary Korycki, gościem był prof. Michał Kopczyński.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku opowiemy w jaki sposób nastąpiło wynalezienie druku oraz jak wyglądała historia poczty i historia książki. Czy gdyby nie prasa drukarska Gutenberga nie powstałyby kolejne wielkie wynalazki? Czym była tzw. Biblia Gutenberga? Jak powstał druk i jak wpłynął na naszą historię? Opowiemy również o tym jak Samuel Morse wynalazł alfabet Morse’a, a także jak działał telegraf. Były to ważne wynalazki komunikacji, które zmieniły świat. Kod Morse’a i maszyna Gutenberga to tylko niektóre ze zdobyczy rewolucji informacyjnej. Zapraszamy do wysłuchania odcinka podcastu Muzeum Historii Polski! Rozmowę wprowadził Cezary Korycki, gościem był prof. Michał Kopczyński.

40 lat temu w 1986 roku miała miejsce katastrofa jądrowa w Czarnobylu. Przegrzanie jednego z reaktorów (Reaktor RBMK 1000) spowodowało wybuch w elektrowni atomowej. W jaki sposób na tę nuklearną katastrofę zareagowały władze ZSRR? Czy Polska Rzeczpospolita Ludowa zdawała sobie sprawę, że ma miejsce skażenie radioaktywne, a nad Polskę nadciąga radioaktywna chmura z Czarnobyla? Czy decyzja, żeby podać społeczeństwu płyn Lugola była słuszna? Czy eksplozja elektrowni jądrowej przyczyniła się do upadku komunizmu? Awaria reaktora jądrowego pozbawiła życia wielu osób, a Czarnobyl i elektrownia atomowa wpisały się na stałe w karty historii. Zapraszamy do odsłuchania podcastu Muzeum Historii Polski!Rozmowę prowadził dr Michał Przeperski (MHP), gościem podcastu był prof. Kamil Dworaczek.

Jak wyglądała tolerancja religijna w Rzeczpospolitej? Czy I Rzeczpospolita to rzeczywiście państwo bez stosów? Jak reformacja w Europie i reformacja w Polsce zmieniła sytuację? Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów była państwem, w którym kwitł (zwłaszcza arianizm, luteranizm i kalwinizm) protestantyzm? Historia tego, jak wyglądał katolicyzm w Polsce tamtego czasu wpływała na to, jak czym była kontrreformacja w Polsce. Co wprowadziła kontrreformacja? Historia wyznań religijnych dużo mówi o I RP. Czy Rzeczpospolita w XVI wieku (dynastia Jagiellonów) była na tle Europy wyjątkowa pod tym względem? Czym był konfederacja warszawska? Jaką rolę w tym okresie odegrał Mikołaj Rej, Andrzej Frycz Modrzewski, Wespazjan Kochowski, Piotr Skarga? Jak wyglądało prawosławie w Polsce?

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czym był polski październik 1956 roku? Czy odwilż polityczna 1956 roku dawała nadzieję na zmiany? Te wydarzenia stanowią ważny rozdział związany z historią PRL. Sporo mówi o tym, czym był komunizm w Polsce, ale też jak funkcjonowało ZSRR - imperium komunistyczne. Jak funkcjonowała komunistyczna partia, czyli Polska Zjednoczona Partia Robotnicza - PZPR. Historia tej partii to ważny składnik historii PRL-u. Dlaczego Gomułka został I sekretarzem PZPR? Czy polski październik i czasy gomułkowskie można jednoznacznie oceniać? Kim był Władysław Gomułka? Jak wyglądały czasy PRL? Historia Polski, PRL w szczególności pełna jest zaskakujących zwrotów.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Arianie, "Bracia polscy" to jeden z najbardziej fascynujących ruchów religijnych, który kojarzymy z Rzeczpospolitą w XVI wieku. Jego historia dowodzi, że reformacja w Europie i reformacja w Polsce przyniosła wielkie zmiany. Co przyniosła I RP reformacja? Czas wielkich zmian oznaczał powstanie nowych nurtów, takich jak: arianizm, luteranizm i kalwinizm. Pojawiły się nowe napięcia: katolicyzm a protestantyzm, luteranizm a katolicyzm. Czy I Rzeczpospolita była tolerancyjna? Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów była oazą wolności? Jakie zasady respektowała dynastia Jagiellonów? Kiedy zaczęły się problemy? Czym był akt konfederacji warszawskiej? Co ma z tym wspólnego potop szwedzki? Jak wyglądała reformacja i jej skutki? Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Polska szlachta nieraz organizowała rokosz przeciw królowi. Rzeczpospolita w XVI wieku i demokracja szlachecka to też historia walki o władzę. Czym był rokosz Zebrzydowskiego? Kim byli jego główni bohaterowie - Mikołaj Zebrzydowski, Janusz Radziwiłł i Zygmunt III Waza? Czy Zygmunt Stary i Jan Zamoyski są związani z tym wydarzeniem?

Czy katolicyzm w Polsce odgrywał dominującą rolę, a może ważny był też protestantyzm? Historia Rzeczpospolitej wiele o tym mówi, choć protestantyzm w Polsce tego okresu to zapomniany rozdział dziejów. Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów była rzeczywiście wielowyznaniowa? Czy szlachta w Polsce stawała wobec trudnego wyboru: katolicyzm a protestantyzm?Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy ruch egzekucyjne szlachty w XVI wieku sprawił, że polska szlachta rządziła w I RP? Czym był ruch egzekucyjny? Czy Rzeczpospolita w XVI wieku była demokracją szlachecką? Jak funkcjonowała arystokracja w Polsce? Czy polska arystokracja miała szczególnie duże wpływy? Jak to wyglądało, gdy rządziła dynastia Jagiellonów, a królem był Aleksander Jagiellończyk, Zygmunt I Stary czy Zygmunt II August?

Czy reformacja (luteranizm i kalwinizm) była popularna wśród szlachty? Czym była reformacja w Polsce i czy Rzeczpospolita Obojga Narodów była na tym tle specyficzna? Czy reformacja i jej skutki (stosunek: luteranizm a katolicyzm) są pozytywne? Czy reformacja - czas wielkich zmian religijnych w XVI wieku sprawiła, że kościół katolicki w Polsce poczuł się zagrożony?

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

I Rzeczpospolita (I RP), demokracja szlachecka i przywileje szlacheckie nie sprawiły, że sarmaci nie byli narażeni na niebezpieczeństwa. Gdy Rzeczpospolita tego wymagała, szlachta polska brała udział w wojnach. Szlachcic-sarmata zapadał na choroby. Sarmatyzm i kultura sarmacka pozwalała na pojedynki, w których niejeden sarmata tracił życie.

Rzeczpospolita Obojga Narodów, Rzeczpospolita w XVI wieku i sarmatyzm - kultura polskiej szlachty stworzyła obyczaj organizowania pogrzebów, przeżywania żałoby i radzenia sobie z tym, co przynosiła śmierć. W średniowieczu i w nowożytności memento mori to ważne motto. Sarmatyzm w Polsce to ważna część naszej kultury, o którym rzadko opowiada historia.

Rzeczpospolita szlachecka i sarmatyzm polski w kontekście śmierci jej obywateli to temat dzisiejszego odcinka Rzeczy Historycznej.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku opowiemy o tym, czym była rewolucja przemysłowa w Anglii i rewolucja przemysłowa w Polsce, jak postęp naukowo-techniczny w XIX wieku (i nie tylko!) zmienił bieg dziejów. Co dała nam wielka rewolucja przemysłowa i jej konsekwencje?

W Europie postęp techniczny i zmiany cywilizacyjne pozwoliły zachodnim państwom na globalną dominację. Historia Anglii jest tego przykładem, podobnie jak Stanów Zjednoczonych, których symbolem, w tym kontekście, jest Henry Ford. Historia to także postęp naukowy i techniczny.

Historia rewolucji przemysłowej i historia przemysłu w Polsce to osobny temat. Czy budowano fabryki w Polsce? Czy Łódź w XIX wieku była jedynym miastem, w którym działał przemysł? Co wytwarzano w Białymstoku? Czy rewolucja przemysłowa i wynalazki doprowadziły nas do miejsca, w którym jesteśmy współcześnie?

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku opowiemy jak upadła gospodarka w PRL. Jak komunizm w Polsce doprowadził do tego, że sklepy w PRL-u były praktycznie puste? Dlaczego po wojnie plan Marshalla ominął Polską Rzeczpospolitą Ludową? Omówimy jak wyglądała gospodarka centralnie planowana i RWPG, a także jak wyglądało życie codzienne i absurdy PRL-u. Czy Edward Gierek mógł spowodować, by historia wyglądała inaczej? Dlaczego panowały nieustanne kolejki w sklepach a zakupy były utrudnione poprzez kartki na żywność? Jak wyglądał typowy sklep w PRL?

Czy rządy Edwarda Gierka mogły zlikwidować puste półki i towary na kartki, a zaopatrzenie w końcu trafiłoby do sklepów? Czy powstrzymałoby to upadek PRL? Jak te czasy miały wpływ na strajki sierpniowe w stoczni gdańskiej w 1980 roku?

Zapraszamy do odsłuchania podcastu Muzeum Historii Polski!Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku o tym jak funkcjonowała unia polsko-litewska i jak wpłynęła na powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Kim był zapomniany król Polski - Aleksander Jagiellończyk? Czy konstytucja nihil novi jest jego zasługą? Jak wyglądała ówczesna wojna z Rosją? Jak Iwan Groźny wzmocnił Moskwę i czy dzięki temu Rosja zaczęła wygrywać wojnę? Jak układały się stosunki polsko-litewskie?

Czy wspomniany Jagiellon na polskim tronie i dynastia Jagiellonów miał na tym polu zasługi? Czym de facto była unia lubelska 1569 roku i Rzeczpospolita Obojga Narodów? Polska, Litwa - historia niełatwych relacji? Kim byli Jagiellonowie?

Zapraszamy do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski!

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku o tym, jak Józef Piłsudski zdradził demokrację - jak wyglądały autorytarne rządy sanacji i przeprowadzone przez nie w 1930 wybory brzeskie? Dlaczego Marszałek dopuścił się niedemokratycznych wyborów? Czy to czego dokonała sanacja w Polsce można nazwać prawdziwą dyktaturą? Jak niepodległa Polska radziła sobie z tą kryzysową sytuacją? Historia i polityka II RP, cały okres międzywojenny w Polsce były niezwykle burzliwe. Czy działania Piłsudskiego były dla nas hańbą i jaki miały wpływ na ustrój II RP? Czym był proces brzeski? Czy II Rzeczpospolita w okresie rządów autorytarnych to jeden z najbardziej wstydliwych epizodów historii naszego kraju? Zapraszamy do wysłuchania podcastu Muzeum Historii Polski!Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dzisiejszym odcinku opowiemy jak przebiegała bitwa pod Wiedniem 1683 roku, na której czele stanął Król Jan III Sobieski wraz z polską husarią. Jak wyglądał atak polskiej armii na wojska tureckie?Czy gdyby nie szarża husarii pod Wiedniem historia Europy potoczyłyby się inaczej? Co mogłoby się wydarzyć bez reakcji Jana III Sobieskiego?Mogłoby się wydawać, że Lew Lechistanu miał już za sobą największe bitwy i największe zwycięstwa, a jednak pod koniec swojego panowania poprowadził odsiecz wiedeńską cementującą polskie zwycięstwo. Wojny polsko tureckie toczyły się od końca XV wieku. Była to ostatnia bitwa, która kończyła wojny z Turcją w XVII wieku.

O tym wszystkim opowie Łukasz Starowieyski. Do wysłuchania odcinka zaprasza Muzeum Historii Polski.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy Jan III Sobieski naprawdę mógł przyłączyć Prusy Książęce do Rzeczpospolitej i odzyskać prawobrzeżną Ukrainę? Gdyby te ambitne plany się powiodły, historia Polski potoczyłaby się zupełnie inaczej.

W tym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski przyglądamy się pierwszej dekadzie rządów Jana III Sobieskiego. Poznamy też kulisy polityki, które często bywały równie dramatyczne jak wojny – spiski, zdrady magnatów i ogromne łapówki od obcych dworów.

Dlaczego Lew Lechistanu zawarł niekorzystny rozejm z Turkami i czemu odwrócił się od Francji? Co sprawiło, że oskarżano go o despotyzm? Jak pierwsze lata panowania wpłynęły na późniejsze wybory Jana III Sobieskiego, które ostatecznie poprowadziły go pod Wiedeń?

O tym wszystkim w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Jan Sobieski – bohater czy zdrajca? Skąd brały się skrajne opinie na jego temat? Jak doszło do tego, że ten sam człowiek był jednocześnie kochany i nienawidzony, wychwalany w listach i oskarżany przed sejmem? W epoce rządów Michała Korybuta Wiśniowieckiego Jan Sobieski zbudował pozycję najpotężniejszego magnata i jednego z najwybitniejszych wodzów Rzeczpospolitej. Czy jednak jego działania były całkowicie bezinteresowne?Czy ambicja i prywatne cele pchnęły go ku planom odsunięcia króla od władzy? A może kierowała nim troska o państwo, które chyliło się ku upadkowi? W tym odcinku przyglądamy się temu, dlaczego Sobieski stał się symbolem nadziei i skutecznego oporu. Co sprawiło, że zwycięstwo pod Chocimiem zapisało się w historii jako jeden z najważniejszych triumfów oręża polskiego? I w jaki sposób ta burzliwa droga doprowadziła Jana Sobieskiego aż na królewski tron? O tym wszystkim w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski.Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy zanim Jan Sobieski został królem Polski, był bohaterem skandali, zdrad i politycznych klęsk? W tym odcinku podcastu opowiadamy o jego młodości – od narodzin przyszłego władcy, przez surowe wychowanie i starannie zaplanowaną edukację, aż po pierwsze doświadczenia wojenne.

Zajrzymy również w mroczniejsze rejony jego biografii: świat magnackich intryg, zdradę monarchy, przegraną w wojnie domowej i niesławę, która na długo zaważyła na jego reputacji. Czy to właśnie te doświadczenia zahartowały go jako przyszłego dowódcę?

Pojawia się wielki romans, nocny ślub i skrywany początek miłości do Marysieńki. To historia pełna pytań, zwrotów akcji i drogi do pierwszej wielkiej wiktorii wojennej.

W odcinku pojawiają się także komentarze prof. Aleksandry Skrzypietz (Uniwersytet Śląski w Katowicach), które porządkują fakty.

O tym wszystkim w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

13 grudnia 1981 roku w Polsce doszło do jednego z najbardziej dramatycznych momentów powojennej historii. W tym odcinku podcastu analizujemy kulisy decyzji władz PRL, polityczne kalkulacje i przygotowania do operacji, która na lata zmieniła życie milionów ludzi.

Dlaczego zdecydowano się na ten krok? Czy groźba interwencji ZSRR była realna, czy raczej stała się narzędziem presji i usprawiedliwienia działań władzy?

Jak wyglądała sytuacja polityczna w latach 1980–1981? Czy kryzys gospodarczy, narastające napięcia społeczne i rosnąca siła „Solidarności” nieuchronnie prowadziły do konfrontacji?

Podcast pokazuje także codzienność tamtego czasu: internowania, mechanizmy represji i funkcjonowanie obozów odosobnienia. Jak radzono sobie z izolacją, strachem i niepewnością jutra? I wreszcie — czy decyzje z grudnia 1981 roku złamały społeczeństwo, czy przeciwnie, wzmocniły dążenie do wolności?

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Przez ponad cztery dekady Polska Zjednoczona Partia Robotnicza była faktycznym centrum władzy w PRL. Decydowała o kluczowych obszarach życia społecznego – od polityki, przez gospodarkę, aż po kulturę. Na jej czele stali m.in. Bolesław Bierut, Władysław Gomułka, Edward Gierek i inni. Czym właściwie była PZPR i jak funkcjonował system, w którym podporządkowała sobie całe państwo?W "Rzeczy Historycznej" opowiadamy o genezie partii, jej strukturach oraz mechanizmach rządzenia. Wyjaśniamy, czym różnił się Komitet Centralny od Biura Politycznego, jak działały frakcje wewnątrz partii i dlaczego zakulisowe konflikty miały tak duży wpływ na życie polityczne PRL. Przybliżamy też rolę głównych liderów oraz ich wpływ na kierunek rozwoju państwa.PZPR była organizacją, do której w szczytowym momencie należało ponad trzy miliony Polaków. Dlaczego tak wiele osób decydowało się na członkostwo? Co sprawiło, że partia utrzymała władzę tak długo, a co doprowadziło do jej politycznego upadku? Przypominamy jej klęskę w wyborach 4 czerwca 1989 roku oraz symboliczny finał – wyprowadzenie sztandaru podczas XI Zjazdu w styczniu 1990 roku.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej Muzeum Historii Polski.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Historia węgla to historia cywilizacji. Współcześnie Chiny odpowiadają za 52% światowego wydobycia węgla. Wróciły tym samym do pozycji hegemona, którą zajmowały przed rewolucją przemysłową. Kiedy i dlaczego Europa „odskoczyła” Chinom? Co ma z tym wspólnego rewolucja polityczna w Anglii i dlaczego ten niewielki kraj wyrósł na globalną potęgę? To opowieść o tym, jak węgiel — paliwo cywilizacji — uruchomił przemysł, gospodarkę i globalną konkurencję.

Czy to prawda, że maszyna parowa była początkowo używana do osuszania kopalń? Na czym polegała rewolucyjna zmiana wykorzystania węgla w postaci koksu? Śledzimy drogę węgla przez Newcastle i Londyn. Dostrzegamy, że powstanie potęgi brytyjskiej żeglugi jest związana z węglem. James Cook dociera do Oceanii na węglowcu. Historia wydobycia węgla to także historia wyzysku, zatrudniania dzieci i nieludzkich norm pracy. W kopalni Królowa Luiza na Górnym Śląsku w 1803 roku konie miały normowany dzień pracy – maksymalnie osiem godzin. Ludzie mogli jedynie pozazdrościć takiego standardu.

Jaką rolę odegrał węgiel w budowaniu bogactwa Śląska? Kiedy powstała pierwsza kopalnia w Polsce? Czy złoża węgla należały do króla? Dlaczego arystokracja wzbogaciła się na wydobyciu czarnego złota?

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy Rosja była państwem kolonialnym? Jak naprawdę wyglądała jej ekspansja terytorialna? W podcaście Muzeum Historii Polski opowiemy o tym, jak rozwijało się Imperium Rosyjskie, jak wyglądał podbój Syberii i co wyróżniało rosyjską politykę na zdobywanych terenach. Czy można powiedzieć, że Rosja „kolonizowała samą siebie”?

Czy Jermak Timofiejewicz był pierwszym rosyjskim „konkwistadorem”? Kim był człowiek, który otworzył Rosjanom drogę na Syberię? Jak przebiegały wyprawy kozackie, jak zdobywano nowe terytoria i jakie znaczenie miało „puszyste złoto”, czyli futra napędzające gospodarkę imperium? Zaglądamy także do historii rosyjskiej obecności na Dalekim Wschodzie: od ekspedycji przez "wielką wodę", przez zajęcie Alaski, aż po założenie Fortu Ross w Kalifornii – jednej z najbardziej zaskakujących rosyjskich kolonii.

Czy Rosja stosowała przemoc i przymus wobec ludności na podbijanych terenach? Dlaczego rosyjski kolonializm różnił się od modelu zachodniego? Jakie motywy – ekonomiczne, polityczne i religijne – stały za ekspansją na Syberię i Alaskę? Dlaczego Imperium Rosyjskie zdecydowało się sprzedać Alaskę Stanom Zjednoczonym i jaką rolę odegrała w tym Wielka Brytania?

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Co wydarzyło się w Gdańsk w 1308 roku? Czy Krzyżacy dokonali rzezi ludności? Jak w ogóle do tego doszło?

Od skromnych początków w twierdzy Vogelsang do stworzenia jednego z najpotężniejszych państw średniowiecznej Europy - tak rosła potęga zakonu krzyżackiego. Sprowadzony do Polski przez Konrada Mazowieckiego, działał z niezwykłą skutecznością. Dokonali podboju pogańskich ziem Prusów, korzystając z sieci wsparcia w całej Europie – od Niemiec po północne Włochy.

Jak Krzyżacy budowali swoją międzynarodową pozycję? Dlaczego wspierał ich cesarz Fryderyk II? Kim był mistrz zakonu Herman von Salza? Czy dokonali pogromu Prusów? Czym było rewolucyjne prawo chełmińskie? Dlaczego jego sukces był możliwy właśnie w tej części Europy?

Niezwykle doniosłym momentem w dziejach średniowiecznej Polski było zajęcie przez Krzyżaków ujścia Wisły. To wydarzenie zmieniło bieg dziejów Rzeczpospolitej.

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Maciej Dorna z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Podcast opowiada o jednym z najbardziej fascynujących momentów w historii Polski – odbudowie i tworzeniu II Rzeczypospolitej po 1918 roku. Jak z trzech różnych części udało się stworzyć jedno nowoczesne państwo? Polacy włożyli ogrom pracy w zjednoczenie kraju po 123 latach zaborów: unifikację prawa, waluty, administracji i gospodarki. To historia o wysiłku budowy infrastruktury, odbudowie kolei i powstawaniu nowego aparatu państwowego, który miał połączyć regiony o różnych poziomach rozwoju.

Modernizacja dotyczyła różnych obszarów codziennego życia: od budowy kanalizacji w miastach, przez wprowadzenie jednolitego ruchu drogowego, kończąc na tworzeniu prawa, które mogłoby objąć wszystkich obywateli. To opowieść o marzeniu, które wymagało ogromnego wysiłku, ale przyniosło realne efekty: nowoczesne linie kolejowe, Gdynię jako symbol nowoczesności i rozwiązania prawne, które obowiązywały przez kolejne dziesięciolecia.

Jak wyglądało życie w państwie, które dopiero powstało? Jak udało się połączyć trzy różne systemy prawne, gospodarcze i społeczne? Czy II Rzeczpospolita była nowoczesnym państwem? I co z jej dorobku przetrwało do dzisiaj?
O tym wszystkim w najnowszym odcinku "Reczy Historycznej" Muzeum Historii Polski!Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Kto naprawdę sprowadził Krzyżaków nad Wisłę i dlaczego to wydarzenie zmieniło bieg historii? Kiedy zaczęła się ich obecność na ziemiach polskich? Czy rzeczywiście chodziło o walkę z pogańskimi Prusami?

Pojawienie się pierwszych braci zakonu, Konrada von Lanzberg i jego anonimowego towarzysza rozpocznie jeden z istotniejszych procesów w historii średniowiecznej - wzrostu znaczenia zakonu krzyżackiego nad Wisłą. Dlaczego istotną rolę w tym odegrał śląski książę - Henryk Pobożny? Czy papiestwo wspierało zakon? Czym była Bulla z Rimini?

Wreszcie, jak oceniać Konrada Mazowieckiego? Czy możemy zarzucić mu popełnienie jednego z największych błędów w naszej historii? Odpowiedź poznasz w najnowszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski z serii "Inne historie Polski".

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rzeczpospolita – państwo bez stosów, ale nie bez cenzury!W dzisiejszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski sprawdzamy, jak naprawdę wyglądała wolność słowa w dawnej Polsce. Czy Rzeczpospolita Obojga Narodów rzeczywiście była oazą tolerancji? Kto trafiał na indeks ksiąg zakazanych, kto decydował o cenzurze i dlaczego płonęły książki?

Dowiesz się, jak z Kościołem i władzą zderzali się tacy autorzy jak Andrzej Frycz Modrzewski, Stanisław Orzechowski czy Kazimierz Łyszczyński, oraz dlaczego słowo potrafiło być groźniejsze niż miecz.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku podcastu Muzeum Historii Polski.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W XVI wieku Europa przeżywała głęboki kryzys religijny. Reformacja zmieniała oblicze chrześcijaństwa, a Kościół katolicki tracił wpływy. Odpowiedzią na te przemiany było powstanie w 1534 roku zakonu jezuitów, który stał się jednym z głównych motorów kontrreformacji. Jezuici postawili na edukację, działalność wydawniczą i intelektualny spór o dogmaty wiary. Ich wpływy, zarówno w Rzeczpospolitej, jak i na świecie zaczęły szybko rosnąć.

W Rzeczypospolitej Obojga Narodów, gdzie szerzyły się różne odłamy protestantyzmu, sprowadzono ich w 1565 roku, by wzmocnić katolicyzm i wpływy papieskie. Zakładali szkoły, kolegia i bursy, kształcąc elity, ale też prowadząc działalność charytatywną. Prowadzili spory teologiczne z reformatorami. Z czasem włączyli się też w życie polityczne, wspierając monarchię i projekty takie jak unia brzeska. Historia jezuitów to opowieść o wierze, nauce, władzy i ideologii, która ukształtowała duchowy krajobraz nowożytnej Polski i Europy.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Kogo było stać na wakacje w II RP? Ile kosztował dwutygodniowy wyjazd do Zakopanego? Dlaczego uzdrowiska cieszyły taką popularnością? Turystyka w II RP to początkowo dzieło pasjonatów, ludzi którzy wyznaczali pierwsze szlaki, budowali pierwsze schroniska. Pionierami byli Mieczysław Orłowicz i Aleksander Bobkowski. Czym była Liga Popierania Turystyki? Kiedy powstało biuro podróży Orbis? Czy Polacy już wtedy marzyli o wakacjach w Zakopanem, Gdyni, Jastarni czy na Helu?

Odkryj, jak rodziła się masowa turystyka, szkolne kolonie i harcerskie obozy. Dowiedz się jak wyglądały plaże, jak spędzano czas wolny i w jaki sposób podróżowano w międzywojennej Polsce.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wojna o Inflanty między Rzeczpospolitą a Szwecją miała charakter dynastyczny. Dlaczego Szwedzi na początku XVII wieku przybyli na ziemie należące do Rzeczpospolitej? Jak to możliwe, że mniej zasobne państwo było w stanie wystawić liczniejsze siły militarne? Jak przebiegł ten konflikt i jakie przyniósł konsekwencje Koronie i Wielkiemu Księstwu Litewskiemu?

Kim był dowódca armii Rzeczpospolitej - Jan Karol Chodkiewicz? Na czym polegał jego taktyczny geniusz? Jak przebiegła bitwa? Gdzie Szwedzi popełnili błędy? Czy Rzeczpospolita wykorzystała ten wielki militarny triumf? Wreszcie, czy o zwycięskie w bataliach decydowała tylko husaria?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, dr Przemysławem Gawron z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W latach 60. XX wieku w Polsce narodził się nurt określany mianem narodowego komunizmu. Najbardziej rozpoznawalną twarzą tego zjawiska był Mieczysław Moczar – potężny minister spraw wewnętrznych i lider nieformalnej grupy tzw. partyzantów. Kim oni właściwie byli? Dlaczego w pewnym momencie stali się tak wpływowi? I czym w istocie był narodowy komunizm?

Moczar przeszedł długą i krętą drogę na szczyty władzy w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej. Jego doświadczenia wojenne, legenda dowódcy partyzanckiego oraz odsunięcie na boczny tor w okresie stalinizmu ukształtowały w nim postawę, która stała się fundamentem działalności „partyzantów”. Grupa ta odwoływała się do etosu walki partyzanckiej, haseł narodowych, a także do nastrojów antysemickich. Jak doszło do tego, że znajdowali poparcie także wśród dawnych żołnierzy Armii Krajowej?

Czy Moczar i jego zwolennicy dążyli do obalenia rządzącego wówczas I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki? Jaką rolę odegrali pod koniec lat 60.? Na czym polegała przeprowadzona przez nich czystka kadrowa w partii? I wreszcie – czy niebezpieczne hasła moczarowców mogą być wciąż aktualne dziś?

O tych wszystkich kwestiach rozmawiają w dzisiejszym podcaście dr Michał Przeperski i prof. Paweł Machcewicz z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk.

Podcast został zrealizowany w ramach projektu: Kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego – Portal Historyczny Dzieje.pl.

Książka "Wielka czystka" Aleksandra Weissberga-Cybulskiego to świadectwo człowieka, który na własnej skórze doświadczył zbrodniczego charakteru dwóch totalitaryzmów - komunizmu i nazizmu. Jego życie to dramatyczna droga przez przedwojenne Niemcy, Związek Sowiecki, więzienie NKWD i getto krakowskie, aż po powojenną ucieczkę z Polski na Zachód. To historia fizyka, inżyniera, pisarza i hazardzisty, który pozostawił jedno z najważniejszych świadectw epoki. Weissberg znalazł się w samym centrum wydarzeń – jego pobyt w ZSRR przypadł na okres Wielkiego Głodu i Wielkiej Czystki, które pochłonęły miliony istnień. Sam stał się ofiarą represji, przebywając dwa lata w enkawudowskim więzieniu. Po wojnie to Arthur Koestler, jego przyjaciel i światowej sławy pisarz, namówił go do napisania "Wielkiej czystki". Dlaczego młody człowiek z żydowskiej rodziny z Krakowa uwierzył w komunizm? Kiedy nastąpiło rozczarowanie tą zbrodniczą ideologią? Czy Weissberg-Cybulski uważał się za ofiarę? A może, ze względu na komunistyczne sympatie, poczuwał się do współodpowiedzialności za tym, czym był sowiecki komunizm? O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Irena Grudzińska-Gross z Princeton University oraz Instytut Slawistyki PAN Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Kuchnia sarmackiego stołu zaskoczyłaby większość z nas. Nie przypominała tego, co dzisiaj znamy z restauracji serwujących staropolskie potrawy.

Obywatele I Rzeczpospolitej zajadali się potrawą ze ślimakami, bobrowymi ogonami, żółwiami i cynaderkami, czy też wnętrznościami rybnymi i ozorkami karpiowymi. Jedzono oczywiście dziczyznę, wieprzowinę i warzywa. Wszystko podawano jednak z olbrzymią ilością przypraw. Dlaczego?

Czy staropolska kuchnia była smaczna? Opinie na ten ostatni temat były bardzo podzielone, zwłaszcza wśród przybywających do Rzeczypospolitej obcokrajowców. Jedno jest pewne - jadano obficie i z rozmachem, bo uczty miały imponować, nawet jeśli nie zawsze zachwycały smakami. Magnackie stoły uginały się pod ciężarem niezliczonych potraw. Kiedy zaczęło się to zmieniać i kim był Paul Tremo? Jakie były początki polskiej sztuki kulinarnej i jak się ona zmieniała? Dlaczego jedną z najpopularniejszych książek kucharskich napisał człowiek, który właściwie nie znał się na gotowaniu? Co znaczyło wówczas „bigosować” i jak ma się to do współczesnego bigosu?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Historia I Rzeczypospolitej jest zdominowana przez mężczyzn. Wiemy, jak rządzili, jakie toczyli wojny i czego dokonali. Historia Polski to ich historia. Nie jest to jednak pełny tej epoki. Jakie miejsce w sarmackim świecie zajmowały kobiety?

Czy można powiedzieć, że kobiety odgrywały w świecie sarmackim rolę po stokroć istotniejszą, aniżeli mogłoby to się wydawać na pierwszy rzut oka? Wśród kobiet doby staropolskiej nie brakowało niezwykłych osobowości, które odcisnęły piętno na swoich czasach. Przypomnimy postaci kobiet, które nie wpisały się w zarezerwowane dla nich role społeczne. Kim była Teofila Chmielecka, Elżbieta Łucja Sieniawska, a kim Elżbieta Drużbacka?

Jak szlachcianki radziły sobie w aranżowanych małżeństwach? W jakim stopniu mogły decydować o własnym losie? Czy kobiety w I Rzeczpospolitej miały większe prawa niż kobiety w innych krajach?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

3 maja 1791 roku Stanisław August Poniatowski był triumfatorem, człowiekiem dzięki któremu Rzeczpospolita Obojga Narodów miała znowu stanąć na nogi. Po niecałych czterech latach zaliczany był do największych zdrajców. Jak do tego doszło? Opowiemy o ostatnich latach ostatniego polskiego monarchy. To historia człowieka rozdartego między ambicjami reformatora a geopolitycznymi ograniczeniami, uwikłanego w polityczne zależności, które wpłynęły na losy I Rzeczypospolitej.Czy Stanisław August Poniatowski słusznie stał się symbolem upadku państwa? Jak rozumieć jego przystąpienie do konfederacji targowickiej? Kiedy opuścił Warszawę i dokąd się udał? Dlaczego Poniatowski abdykował w dniu imienin imperatorowej Katarzyny? Czy car Paweł I rzeczywiście otoczył go szczególną opieką?O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Zanim w sierpniu 1980 roku wybuchła „Solidarność", dziesięć lat wcześniej na polityczną scenę komunistycznej Polski wszedł Edward Gierek. A z nim wielkie projekty modernizacyjne, ogromne inwestycje w infrastrukturę drogową i budownictwo mieszkaniowe, a wreszcie wizerunek przywódcy, który rozmawia z ludźmi i ich słucha.Jednocześnie to właśnie za rządów Gierka po czerwcu 1976 roku pojawiła się opozycja demokratyczna. To właśnie jego rządy kończą się falą strajków, w której bierze udział ponad 700 tysięcy Polaków. Zawiedzione nadzieje, złamane obietnice, upadek wiary w znośny socjalizm – to wszystko przyczyniły się do rewolucji „Solidarności”.W jaki sposób wielkie nadzieje przerodziły się w wielkie rozczarowanie? Co czuli i myśleli Polacy żyjący w Polsce lat 70-tych? Kiedy pojawiły się kartki? Dlaczego komuniści nie zreformowali gospodarki PRL?I jak to wszystko doprowadziło do powstania ruchu społecznego bez precedensu w historii świata?O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Marcin Zaremba z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Konfederacja targowicka to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w historii I Rzeczypospolitej. Zwołana przez magnatów w celu „ratowania ojczyzny”, w rzeczywistości otworzyła drzwi rosyjskiej interwencji i przyspieszyła upadek państwa polsko-litewskiego. Do dziś uchodzi za symbolem zdrady.

Czy przywódców Targowicy, potężnych magnatów - Stanisława Szczęsnego Potockiego, Ksawerego Branickiego oraz Seweryna Rzewuskiego, spotkała kara za zdradę ojczyzny? A może przeciwnie, zrobili na niej dobry interes i cieszyli się spokojnym, dostatnim życiem?

W tym odcinku opowiemy nie tylko o konfederacji targowickiej, ale przede wszystkim o losach jej przywódców – od ich politycznych poglądów, przez osobiste dylematy, aż po zaskakujące, a czasem groteskowe epizody z ich życia.

Dlaczego opowiedzieli się za konfederacją? Jak ułożyły się ich kariery? Kto z nich zajął się alchemią? Kto zginął w niesławie? A kto – śmiejąc się w twarz rodakom – cieszył się spokojną starością?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Kontusz, żupan, guzy, delie i czechmany – określenia te mogą dzisiaj niewiele mówić, ale dla sarmatów były codziennością. Często odnosiły się do obiektów ich westchnień, zazdrości, pogardy. Jak się okazuje, w szlacheckim świecie moda była czymś więcej niż tylko kwestią gustu – była manifestacją statusu społecznego.

Skąd wiemy jak ubierali się sarmaci? Z czego składał się szlachecki ubiór? Ile kosztował kontusz? Czym różnił się strój prostaczka od kogoś herbowego?

Choć w drugiej połowie XVIII wieku kontusz ustąpił miejsca frakowi, pamięć o stroju sarmackim pozostała w polskiej kulturze żywa. Stał się symbolem nie tylko narodowej specyfiki, ale także odrębności szlachty jako grupy społecznej.

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Bolesławów w historii Polski mieliśmy wielu. Ci najbardziej znaczący to oczywiście Chrobry, Krzywousty i Szczodry. Poza tym podium znajduje się Bolesław Kędzierzawy. Pamiętamy go z tego, że po testamencie ojca próbował nie dopuścić do rozdrobnienia Polski. Czy miał szanse na powodzenie?

Kędzierzawy skonfrontował się ze słynnym cesarzem Fryderykiem Barbarossą, zwanym "Rudym Smokiem". Dlaczego do tego doszło? Czy upokarzający piastowskiego księcia hołd był ważnym gestem politycznym?

Czy można powiedzieć, że Bolesław Kędzierzawy miał ambicję zorganizowania krucjaty przeciwko Getom? Kim byli? Dlaczego książę poniósł porażkę? Jaki związek z tą wyprawą miał Henryk Sandomierski i jakie to miało konsekwencje dla naszej historii? Wspomnimy także o buncie w Jędrzejowie.

W tym odcinku cofniemy się do połowy XII wieku – czasów zdrad, pałacowych intryg, buntów, bitew i papieskich poselstw. Odkryjemy człowieka, którego historia zapamiętała raczej z przydomka. Czy słusznie?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, dr Rafał Rutkowski z Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Marię Kazimierę d’Arquien znamy jako „Marysieńkę”, ale to zdrobnienie niesłusznie umniejsza rangę tej postaci. Francuska szlachcianka przeszła długą drogę: od dwórki Marii Ludwiki Gonzagi, przez nieszczęśliwe małżeństwo z potężnym magnatem Janem Zamoyskim, aż po koronę królowej Rzeczypospolitej.

Związek Marii Kazimiery z Janem Sobieskim był wyjątkowy. W świecie małżeństw aranżowanych, opartych na politycznej kalkulacji, połączyły ich nie tylko uczucia, lecz także wspólne lektury i intelektualne porozumienie. Choć nie ingerowała bezpośrednio w politykę męża, odgrywała na dworze fundamentalną rolę. Zabiegała o stworzenie dynastii.

Kim była Maria Kazimiera? Dlaczego była tak ważna dla królowej Marii Ludwiki Gonzagi? Co kryje w sobie jej słynna korespondencja z Janem Sobieskim? I dlaczego wielu historyków przez lata umniejszało jej znaczenie?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Aleksandra Skrzypietz z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W dawnej Rzeczypospolitej karczma była czymś znacznie więcej niż tylko miejscem, gdzie pito i jedzono. To lokalne centrum życia społecznego — wiejska agora, miejsce spotkań, działalności sądów i rozwiązywania sporów. Pełniła funkcję podobną do dzisiejszych mediów społecznościowych: tu przekazywano wieści, zawierano umowy, kłócono się i godzono, tu też koncentrowało się życie gospodarcze lokalnej wspólnoty.

Kto mógł prowadzić karczmę? Kto na niej zarabiał? Czy chłopi dysponowali gotówką? Czy prawdą jest, że to karczmy wprowadzały w ruch obrót gotówkowy? Co o polskich karczmach pisali zagraniczni podróżnicy?

Warto pamiętać, że karczmy miały też swoją ciemną stronę. Funkcjonowały jako ośrodki organizowania się grup przestępczych, miejsca szemranych interesów i niejasnych układów. W tym kontekście pojawia się choćby postać Łukasza Moskalika. Kim był i czym się wyróżniał?

Czy prawdą jest, że szlachta rozpijała chłopów? Czy nasi przodkowie pili piwo i jak wiązało się to z humoralną teorią dotyczącą zdrowia, w którą wówczas wierzono?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, Jan Błoński z Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Kobieta koronowana na króla. To zdarzyło się tylko dwa razy w historii Polski - u zarania oraz przy zmierzchu ery Jagiellońskiej. W pierwszym przypadku wszystko było przygotowane, w drugim – wydarzeniami poniekąd rządził przypadek, a także emocje.

Jak doszło do koronacji Anny? Czy miała realną władzę? Czy rzeczywiście, jak mówiło wielu, nie nadawała się na władcę i była tylko marionetką na zmieniającej się scenie politycznej? Dlaczego w naszej historii odegrała tak niebagatelną rolę?

Anna była córką króla Zygmunta Starego oraz siostrą ostatniego władcy z dynastii Jagiellonów, Zygmunta Augusta. Jej najstarsza siostra Izabela została królową Węgier. Kolejna siostra, Zofia, wyszła za księcia Brunszwiku-Wolfenbüttel. Najmłodsza z rodzeństwa Katarzyna została królową Szwecji. Anna miała jeszcze długo pozostać jedyną niezamężną jagiellońską królewną.

Gdy w 1572 roku Zygmunt August zmarł bezpotomnie. Zgodnie z ustawami wydanymi jeszcze przez Zygmunta Starego, odtąd król miał być wybierany przez szlachtę na wolnej elekcji. Pierwszym elekcyjnym władcą był Henryk Walezy. Możnowładcy chcąc zacieśnić więzy między nowym królem a starą dynastią, postanowili wydać Jagiellonkę za Walezego. Jednak młody król odkładał ślub ze starszą o dwadzieścia osiem lat królewną na później. W końcu uciekł z Rzeczypospolitej, by sięgnąć po koronę Francji.

Szlachta, rozczarowana cudzoziemcem, który wzgardził ich krajem, postanowiła, że tym razem wybierze króla-rodaka. Królem tym miała być Anna. Ponieważ jednak wciąż nie uważano, że kobieta może rządzić, postanowiono, że Jagiellonka poślubi księcia siedmiogrodzkiego Stefana Batorego.

Batory i Anna najpierw zawarli małżeństwo, a następnie na ich głowach spoczęły korony. Od tego momentu, aż do swojej śmierci to on dzierżył realną władzę. Ale to Anna została wybrana królem przez szlachtę, a Batory w monarchię się wżenił.

O Annie Jagiellonce w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest dr Anna Ziemlewska z Muzeum Pałacu Króla Jana III w Wilanowie.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Biografia tego władcy mogłaby stanowić rewelacyjny materiał na serial przygodowy, thriller polityczny czy epos o upadku Rzeczypospolitej. Król przebieraniec, który kreował swój wizerunek na sarmatę, uciekał z kraju w przebraniu chłopa, by ostatecznie stać się ważnym symbolem dla potomnych. Pytanie - symbolem czego?

Stanisław Leszczyński był królem dwukrotnym. Po raz pierwszy ten bogaty magnat zasiadł na tronie z namaszczenia szwedzkiego władcy Karola XII, po tym, jak ten ostatni wkroczył na czele swych wojsk do Rzeczypospolitej i zdetronizował Augusta II Mocnego. \=

Kiedy szala wojny przechyliła się na niekorzyść Karola XII, Leszczyński musiał udać się na wygnanie. Tułał się po Europie przez dwie dekady, ale – choć był pozbawiony wpływów i pieniędzy – udało mu się wydać córkę za króla Francji.

Gdy zmarł jego rywal, August II, Leszczyński znów sięgnął po polską koronę. Tym razem legalnie. Na polu elekcyjnym tłumy szlachty jednoznacznie opowiedziały się za jego kandydaturą. Ale karty w rozgrywce pomiędzy otaczającymi Rzecząpospolitą państwami zostały już rozdane. Prusy, Austria i Rosja zdecydowały, że na polskim tronie zasiądzie syn Augusta Mocnego, August III.

Leszczyńskiego został ostatecznie dożywotnim władcą księstwa Lotaryngii. Tam książę, który kiedyś był królem spędził resztę życia, poświęcając się mecenatowi artystycznemu i architektonicznemu, goszcząc na swym dworze filozofów i pisarzy. Świadomy konieczności zreformowania Rzeczpospolitej, wydał "Głos wolny wolność ubezpieczający". Czy można nazwać go politycznym wizjonerem?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Urszula Kosińska z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Michał Korybut Wiśniowiecki nie miał zostać królem, ale elekcja 1669 roku zaskoczyła wszystkich. Szlachta, tłumnie zgromadzona na polu elekcyjnym, chciała, aby na tronie zasiadł „Piast”. W końcu ktoś rzucił nazwisko młodego syna słynnego wodza Jeremiego Wiśniowieckiego, a szlacheckie rzesze niespodziewanie ją podchwyciły.

Michał zasiadł jednak na tronie w kraju wyniszczonym kozackim powstaniem Chmielnickiego, szwedzkim „potopem” i wojną domową między magnatem Jerzym Lubomirskim a królem Janem Kazimierzem, zakończoną abdykacją władcy.

Przeciwnicy króla rozprowadzali ulotki, w których obarczali go winą za złą sytuację państwa. W obronie władcy stawała szlachta. Walka polityczna była zacięta – wojna domowa wisiała na włosku. Tymczasem do całkowicie zaabsorbowanej konfliktem wewnętrznym Rzeczypospolitej wkroczyli Turcy.

Dlaczego historycy nie wypisują mu laurek, a rodacy nie stawiają pomników? Czy słabość Wiśniowieckiego widzieli już współcześni? A może nikt nie sprostałby wyzwaniom czasów panowania Michała Korybuta Wiśniowieckiego?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Mirosław Nagielski z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Lata 1648-1668 to dwie dekady panowania ostatniego na polskim tronie władcy z dynastii Wazów - Jana Kazimierza. Lata dla Rzeczypospolitej tragiczne. Powstanie Chmielnickiego, potop szwedzki, wojna domowa, liberum veto i mało znana historia grożącego naszemu państwu rozbioru - to wszystko miało wówczas miejsce.

Skłócony z magnatami Jan Kazimierz nie zdołał – mimo talentów wojskowych – szybko stłumić powstania Chmielnickiego. Gdy do Polski wlał się szwedzki „potop”, władca uciekł za granicę i powrócił, gdy szala zwycięstwa zaczęła się przechylać na stronę lojalnych wobec niego wojsk. Mimo ogromnych zniszczeń, Rzeczpospolita wyszła z wojennych trudności obronną ręką.

Po dekadzie najazdów zewnętrznych, królewska para zaczęła forsować plany umocnienia władzy królewskiej. Doprowadziło to do buntu magnata Jerzego Lubomirskiego, który zakończył się krwawą wojną domową i upadkiem autorytetu władcy. Jan Kazimierz abdykował i pozostawił Rzeczpospolitą w głębokim kryzysie.

Czy władca ten był dla naszych dziejów nieszczęściem? Czy lepiej dla naszych dziejów byłoby, gdyby Jan Kazimierz pozostał w zakonie jezuitów? A może nie można obarczyć go odpowiedzialnością za nieszczęścia, które wówczas spadły na Rzeczpospolitą?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Konrad Bobiatyński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Pierwszy monarcha elekcyjny urodzony w Polsce. Władca wybitnie wykształcony, zainteresowany sztuką i teatrem, o dużych talentach militarnych. Gdyby takich władców Polska miała więcej, to być może historia Rzeczypospolitej potoczyłaby się inaczej. Jak wyglądało panowanie Władysława IV Wazy?

Czy był pierwszym władcą "medialnym", o którego postawie, podjętych decyzjach i relacjach z otoczeniem wiemy znacznie więcej? Czy rzeczywiście korespondował z Galileuszem i jako pierwszy władca doprowadził do wystawienia w Warszawie opery?

Jak wyglądała wojna z Moskwą? Czy rzeczywiście planował wielką wojnę przeciwko Turcji? Jak wyglądały stosunki Rzeczpospolitej z Kozakami i dlaczego okazały się one bardzo istotne dla naszej historii?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, dr Anna Kalinowska z Muzeum Historii Polski i Instytutu Historii Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Błyskotliwy młodzian, który w dramatycznych okolicznościach został władcą Rzeczypospolitej w czasach, gdy ta była jednym z najpotężniejszych państw Europy. Jego dwór, który władca przeniósł do Warszawy, bogactwem życia kulturalnego nie ustępował Wiedniowi czy Paryżowi, a portrety władcy malowali tacy artyści, jak Peter Paul Rubens. Dziś Zygmunt III Waza dumnie stoi w honorowym miejscu stolicy na kolumnie swojego imienia.

Z jakiego względu przeniósł dwór królewski do Warszawy? Czy rzeczywiście dążył do wzmocnienia władzy królewskiej? Dlaczego za jego długiego panowania Rzeczpospolita uwikłała się w liczne konflikty zbrojne? Czy fakt, że był władcą elekcyjnym wpływał na jego międzynarodową pozycję? Na czym polegała specyfika ustroju Rzeczpospolitej epoki Wazów?

Za panowania Zygmunta III, Rzeczpospolita wykorzystała kryzys w państwie moskiewskim, by odzyskać utracone ziemie na wschodzie, a nawet zdobyć Kreml i zdobyć carską koronę dla królewskiego syna, Władysława. Co było największym sukcesem pierwszego reprezentanta dynastii Wazów na polskim tronie?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Wojciech Tygielski z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

rf

Ucieczka w środku nocy. To najbardziej mu pamiętamy. Tylko raz w historii Polski zdarzyło się, żeby król zbiegł, zostawiając pusty tron. Zarówno współcześni, jak i potomni zrównywali za to Walezego z ziemią! Czy rzeczywiście zasłużył na aż taką krytykę?

Jakim był człowiekiem? Co możemy powiedzieć o jego wpływowej matce - Katarzynie Medycejskiej? Czy rzeczywiście płakał, kiedy został wybrany na władcę jednego z najpotężniejszych krajów Europy?

Henryk Walezy był pierwszym królem polskim wybranym w wolnej elekcji. Szerokie poparcie tej kandydatury wśród szlachty brało się ze złożonych przez francuskiego ambasadora obietnic, które zostały spisane w dwóch dokumentach znanych dziś jako Artykuły henrykowskie i Pacta conventa.

Od samego początku krótkiego swego panowania w Polsce, uwaga Walezego była skierowana na Francję, gdzie panował jego schorowany brat Karol IX. Wiosną 1574 roku, na wieść o jego śmierci, Henryk uciekł z Polski, by objąć tron w ojczyźnie. Do Rzeczpospolitej, mimo apeli i nalegań ze strony szlachty, już nie powrócił.

O władcy, który uciekł z polskiego tronu w podcaście Muzeum Historii Polski z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest Michał Bąk z Muzeum Historii Polski.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Zygmunt August był spadkobiercą potężnej monarchii Jagiellonów. Po śmierci jego długo panującego ojca, stanął w obliczu poważnych wyzwań - przede wszystkim sukcesji tronu oraz jedności Polski i Litwy. W jaki sposób poradził sobie z tym problemami?

Jak wyglądało jego osobiste życie? Czy Bona Sforza, jego matka, wpłynęła na jego decyzje życiowe? Czy rzeczywiście Zygmunt II był człowiekiem nieszczęśliwym?

Pod koniec życia coraz bardziej schorowany król zaczął zabiegać o umocnienie unii pomiędzy Polską i Litwą, która mogła się rozpaść w obliczu jego bezpotomnej śmierci i osłabić obydwa państwa – przede wszystkim Litwę, której zagrażała Moskwa. Zawarta głównie dzięki zdecydowanej postawie króla w 1569 roku w Lublinie unia zapoczątkowała istnienie Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Nie zawsze jednak Zygmunt August tak stanowczo realizował swoją wizję. Czy można powiedzieć, że był raczej uczestnikiem historii niż jej kreatorem?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Wojciech Tygielski z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Zygmunt miał niewielkie szanse na to, by zostać królem. Przymierzano go do różnych, niekiedy absurdalnych funkcji. Okazało się jednak, że na tron wstąpił i pozostał na nim na tyle długo, by otrzymać od potomnych przydomek "Stary".

Zygmunt objął tron mocarstwa, składającego się z Polski, Litwy oraz licznych księstw i lenn. Dwór na Wawelu był wówczas jednym z najwspanialszych w Europie, Wisłą spławiano coraz więc zboża na eksport, a Mikołaj Kopernik pisał „O obrotach sfer niebieskich”. Największy dotychczas wróg Polski i Litwy – państwo krzyżackie – został unieszkodliwiony przez ojca Zygmunta, a nowy przeciwnik – Moskwa – dopiero rósł w siłę.

W 1525 roku Zygmunt pokonał zbuntowanego wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego, Albrechta Hohenzollerna, który złożył mu hołd zwany pruskim. Czy jego przyjęcie było błędem? A może łagodne potraktowanie Albrechta miało geopolitycznie uzasadnione i świadczyło o dalekowzroczności Zygmunta? Co zawdzięczamy Zygmuntowi Staremu? Jaką rolę na jego dworze odegrała Bona Sforza? Co możemy powiedzieć o Stańczyku?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Hieronim Grala z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Ambitny Jan Olbracht toczył wojny już jako królewski namiestnik na Rusi. Nie tylko pokonał Tatarów na południowo-wschodnich rubieżach Wielkiego Księstwa Litewskiego, ale także stworzył struktury obrony potocznej mającej zabezpieczyć Księstwo od tatarskich inkursji.

Mimo swego bezwzględnego usposobienia, cieszył się popularnością wśród szlachty. Otworzyło mu drogę do polskiego tronu po śmierci ojca Kazimierza Jagiellończyka. Czy jako król zaczął reformować państwo? Czym był statut piotrowski? Dlaczego wspierał szlachtę kosztem magnaterii i chłopstwa?

Jana Olbrachta kojarzymy z tragiczną w skutkach wyprawą do Mołdawii. Sromotna porażka armii koronnej w bitwie pod Koźminem zaowocowała powiedzeniem „za króla Olbrachta wyginęła szlachta”. Czy słusznie?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Hieronim Grala z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Liberum veto ("wolne nie pozwalam") to słowa, które dosyć powszechnie uważamy za najtragiczniejsze w dziejach Rzeczypospolitej Obojga Narodów. To właśnie one miały doprowadzić polsko-litewskie państwo do upadku. Czy rzeczywiście miały aż taką moc?

Liberum veto uznaje się za przejaw politycznego warcholstwa. Ale czy było tak zawsze? Czy prawo to weta należy oceniać jednoznacznie negatywnie? Może da się znaleźć przykłady słusznego użycia tego prawa? Czy zachowanie posła Tadeusza Reytana, uwiecznione na obrazie Matejki jest tego przykładem?

Aby zrozumieć wagę liberum veto, trzeba umieścić je w szerszym kontekście systemu politycznego Rzeczypospolitej Obojga Narodów. System ten nie należał do najprostszych. Postaramy się wyjaśnić jego skomplikowaną strukturę.

Jak zrywano sejmy w I RP? Czym było liberum rumpo? Dlaczego warto zapamiętać postać posła Władysława Sicińskiego? Dlaczego warto wspomnieć w tym kontekście o Konstytucji 3 maja?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rok 1666 był pamiętny w dziejach Rzeczypospolitej. Po latach krwawych walk, powstaniu Chmielnickiego, potopie szwedzkim, wojnie z Moskwą i buncie chłopów na Podlasiu, zamiast wytchnienia przyszło jeszcze jedno nieszczęście - wojna domowa sarmatów z sarmatami, czyli rokosz Lubomirskiego. To poruszająca historia o tym, jak przewrotnie zmieniają się losy ludzi i jak wczorajsi bohaterowie mogą stać się grabarzami ojczyzny.

W kwietniu 1665 r. Jerzy Lubomirski wraz z zaciężnymi żołnierzami wkroczył w granice Rzeczypospolitej. Do pierwszej większej konfrontacji doszło po paru miesiącach pod murami klasztoru paulinów na Jasnej Górze. Siły królewskie przegrały z rokoszanami, ponieważ zakonnicy nie wpuścili do twierdzy cofających się zwolenników króla. Dlaczego tak się stało?

Decydujące znaczenie miała jednak bitwa pod Mątwami. Czy była to najtragiczniejsza bitwa w dziejach staropolskiej Rzeczpospolitej. Dlaczego w ogóle do niej doszło? Jaki był jej rezultat? Jak oceniać rokosz Lubomirskiego i co przyniósł dawnej Rzeczpospolitej?

O tym wszystkim w najnowszym odcinku Rzeczy Historycznej!

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Władca, który zbudował fundament pod przyszłą potęgę państwa Jagiellonów. Nie tylko skruszył potęgę zakonu krzyżackiego i odzyskał dla Polski dostęp do morza, ale także potrafił rozciągnąć wpływy dynastii na kraje ościenne. Kazimierz Jagiellończyk w naszej historii wyrasta na postać posągową.

Elita polityczna z biskupem Zbigniewem Oleśnickim na czele nie była początkowo przekonana do młodego Jagiellona. Dlaczego tak się stało? Jaki związek z tym konfliktem miał Jan Długosz, który w pewnym momencie został nauczycielem dzieci Kazimierza Jagiellończyka? Jak długo państwo trwało bez króla?

Dlaczego wybuchł konflikt z Krzyżakami, który nazywamy wojną trzynastoletnią? Na czym polegała jej specyfika? Czy rzeczywiście o wszystkim zadecydowały pieniądze?

O tym wszystkim w podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Piotr Węcowski z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Marzył o sławie obrońcy chrześcijaństwa, o chwale i zaszczytnym miejscu w historii, a w rezultacie został marionetką w rękach doświadczonych polityków. Nie zdążył okrzepnąć na tronie. Choć Władysław Warneńczyk panował w Polsce przez 10 lat, jego osobisty wpływ na losy królestwa nie okazał się wielki. Na tron wstępuje jako dziesięciolatek i swoje panowanie rozpoczyna od dużego sukcesu - podpisania traktatu pokojowego, który zakończył wojnę z zakonem krzyżackim. To nie on jednak odegrał kluczową rolę w tym wydarzeniu. Przypadła ona szarej emanacji dworu króla - biskupowi Zbigniewowi Oleśnickiemu, postaci budzącej kontrowersje wśród historyków do dziś. Władysław Warneńczyk jest jedynym królem w naszej historii, który umiera na polu bitwy. Poległ w bitwie pod Warną. Dlaczego tam walczył? W jaki sposób wmieszał się w wojnę z Turkami? Kim był tajemniczy poseł Cesarini?O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Piotr Węcowski z Uniwersytetu Warszawskiego.Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wybierz swojego ulubionego władcę w Rankingu Królów Polski! Zagłosuj na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Bolesław Szczodry stał się bohaterem wielu dzieł literackich. Pisali o nim Wyspiański, Kraszewski i Słowacki. Czym zasłużył sobie na zainteresowanie twórców ten kontrowersyjny władca?

Kojarzymy go przede wszystkim z wielką zbrodnią dokonaną na biskupie Stanisławie, późniejszym świętym. Dlaczego zdecydował się na zamordowanie duchownego, którego sam osadził na krakowskim biskupstwie? Jednak jego panowanie, choć zakończone klęską, było bogate w różne wydarzenia. Jego przydomek, przypomnijmy - Szczodry, a nie Śmiały - brał się z hojności, dzięki której ufundowano w Polsce wiele klasztorów, z tym zlokalizowanym w Tyńcu na czele. Także Płock wiele zawdzięcza temu władcy.

Bolesław II był jednak władcą porywczym, którego panowanie zdaniem naszego gościa prędzej czy później doprowadziłyby do katastrofy. Upokarzał swoich poddanych, dawał się oszukiwać swoim wrogom. Został ostatecznie wygnany na Węgry, gdzie go ostatecznie otruto. Jak podsumować bilans panowania tego króla? Czy stał się ofiarą czarnej legendy stworzonej przez obrońców św. Stanisława?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Krzysztof Skwierczyński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

II wojna światowa zakończyła się w Europie 8 maja 1945 roku, jednak zmagania o jej pamięć trwają do dziś. Dominujące interpretacje dotyczące tego konfliktu zmieniają się wraz z upływem czasu.

Przez blisko pół wieku istnienia PRL II wojna światowa była traktowana jako fundament państwa. Wielkie zwycięstwo miało dawać komunistom legitymację do sprawowania władzy. Rok 1945 był wprost synonimem zwycięstwa, choć w rzeczywistość nasz kraj wyszedł z niej zrujnowany i niesuwerenny.

Dlaczego w III Rzeczpospolitej nie prowadzimy badań historycznych poświęconych II wojnie światowej? Jak to się stało, że państwa-ofiary muszą się dzisiaj tłumaczyć ze współsprawstwa z nazistowskich zbrodni? Czy receptą na te problemy jest skuteczna polityka historyczna prowadzona przez nasz kraj?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i dr Krzysztof Rak z Instytutu Zachodniego, autor książek "Polska – niespełniony sojusznik Hitlera" i "Piekielni sąsiedzi. Jak Rosja i Niemcy dogadywały się kosztem Polski" (wraz z Grzegorzem Kucharczykiem).

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Weź udział w Rankingu Królów Polski i wybierz swojego ulubionego władzę na stronie https://ranking.muzhp.pl/

Bohater tego podcastu odgrywał istotną rolę w imperialnych planach Bolesława Chrobrego. Jego małżeństwo z siostrzenicą cesarza Ottona III podniosło nie tylko jego osobistą pozycję, ale rangę całej dynastii Piastów. Był wykształcony i obyty. Mimo tego, pozostał władcą zapomnianym. Czym drugi korowany władca Polski, Mieszko II, sobie na to zasłużył?

Otrzymał w spadku wielkie piastowskie dominium, które stało się przekleństwem dla jego rządów. Skąd wziął się polityczny kryzys za jego panowania? Dlaczego musiał uciekać do Czech? Czy rzeczywiście był tam torturowany? Jak udało mu się po tym podnieść?

Jego żona Rycheza wywiozła z państwa Piastów insygnia koronacyjne. Czy rzeczywiście przekazała je cesarzowi Konradowi II? Przyjrzyjmy się panowaniu króla Mieszka II.

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, profesor Paweł Żmudzki z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Weź udział w Rankingu Królów Polski i wybierz swojego ulubionego władzę: https://ranking.muzhp.pl

Władca, który nikomu w Europie się nie kłaniał i nikogo o zdanie nie pytał. Konsekwentnie rozszerzał granice swojego imperium, które w szczytowym momencie sięgało od Grodów Czerwieńskich przez Pragę aż do Magdeburga. Zwieńczeniem jego skutecznej i bezkompromisowej polityki była koronacja - wydarzenie dla naszej historii kluczowe.

Droga do korony nie była jednak dla Bolesława Chrobrego ani krótka, ani prosta. Musiał zwyciężyć w walce o sukcesję po Mieszku I. Był zakładnikiem przetrzymywanym przez naszego zachodniego sąsiada – niemieckie Cesarstwo. Jego państwo było otoczone przez nieprzyjaciół.

Chrobry brutalnie krzewił wiarę chrześcijańską wśród poddanych. Czy to prawda, że za nieprzestrzeganie postu wybijał zęby? Co wiemy o pochówkach z jego czasów? Czy sprowadzał do Polski duchownych?

Kiedy jego państwo było u szczytu potęgi? Jak układały się jego relacje z Ottonem III? Kiedy zdobył Kijów? Czy Bolesław Chrobry był władcą wybitnym?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Przemysław Urbańczyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego i Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Swoich współczesnych zszokował krzywoprzysięstwem. Wywołało ono niepokój nawet u Galla Anonima, jego nadwornego kronikarza, który przyczynił się do rozpowszechnienia pozytywnego wizerunku swojego patrona. Jak dzisiaj możemy oceniać panowanie Bolesława Krzywoustego?

Czy był politycznym awanturnikiem? Skąd się wziął jego przydomek? Dlaczego zabił swojego brata Zbigniewa i jakie skutki miała ta zbrodnia? Jak oceniać brzemienny w skutki dla naszej historii testament Krzywoustego?

Bolesław nigdy nie sięgnął po koronę. Dlaczego nie zdecydował się na to?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Paweł Żmudzki z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rodzimi kronikarze pisali o nim bez entuzjazmu. Dzisiaj, po wielu wiekach pozostaje w cieniu swojego kontrowersyjnego brata Bolesława Szczodrego i syna Bolesława Krzywoustego. Co możemy powiedzieć o rządach Władysława Hermana?

Władzę przejmuje nieoczekiwanie w 1079 roku. Stabilizuje relacje z sąsiadami i mimo niesprzyjających warunków, rządzi spokojnie. Po pewnym czasie pod bokiem wyrasta mu prawdziwa szara eminencja dworu, obdarzony wielkimi talentami i wpływami Sieciech. Dochodzi do konfliktu o poważnych dla naszej historii konsekwencjach.

Dlaczego Władysław Herman nie zachował się w pamięci potomnych? Czy to prawda, że był niepełnosprawny? Odmówił założenia na swoją głowę korony? Z jakiego powodu dokonał podziału dzielnic między swoich synów?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Krzysztof Skwierczyński z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Wojna trzynastoletnia to było starcie, o którego losach bardziej niż bitewne zwycięstwa zdecydowały pieniądze. Za nie kupowało się wierność najemników, przychylność postronnych i społeczny spokój. To one pozwoliły bez walki zająć jedną z najpotężniejszych twierdz ówczesnej Europy ‒ Malbork!

Jak wyglądała ta wojna i dlaczego do niej doszło? Czym był Związek Pruski i jak wpłynął na losy tego konfliktu? Dlaczego Kazimierz Jagiellończyk, mając niemal wszystkie asy w rękawie, nie skończył konfliktu w kilka miesięcy? Czy dzięki tej wojnie Królestwo Polskie stało się europejską potęgą?

Wspomnimy o wielkiej bitwie morskiej, pospolitym ruszeniu i najemnikach. Będzie też o o królu na krawędzi finansowej zapaści i wielkim mistrzu bankrucie.

O wojnie na wyczerpanie z zakonem krzyżackim w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest Michał Bąk z Muzeum Historii Polski.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Czy Kazimierz Odnowiciel jest władcą zapomnianym i niedocenionym? A może nadany mu przez Galla Anonima przydomek źle określa jego panowanie? Kim był ten piastowski książę i jak wiele zawdzięcza mu nasza historia?

Moment, w którym przejmuje władzę jest dla państwa Piastów szczególnie trudny. Dochodzi do reakcji pogańskiej, na polskie ziemie napada Brzetysław, a lokalni władcy buntują się. Odzyskanie kontroli nad Mazowsze i Śląskiem staje się koniecznością. Czy udało się tego dokonać?

Czy bohater naszego podcastu był pierwszym władcą, który przyczynił się do stworzenia rycerstwa? Skąd wiemy, że obdarowywał swoich wojów własnością ziemską?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Grzegorz Pac z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Niemka, która wywiozła z Polski insygnia królewskie, ale też królowa, która pomogła odbudować piastowską monarchię? Czy jej ślub z Mieszkiem II był wielką nobilitacją dla Piastów? Kim była Rycheza Lotaryńska?

Pochodziła z cesarskiego rodu. W jej żyłach płynęła krew Karola Wielkiego. Najpewniej w 1013 roku została żoną Mieszka II, przez wielu uważanego za władcę słabego. Czy rzeczywiście jego panowanie należy oceniać negatywnie?

Zwrócimy też uwagę na naszyjnik Rychezy, której wizerunek namalował Jan Matejko. Na czym polega jego niezwykłość? Skąd wziął się kult Rychezy w Niemczech?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Grzegorz Pac z Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Mieszko I jest pierwszym polskim władcą, którego panowanie odnotowały średniowieczne kroniki. Kronikarze nadali mu nawet tytuł króla. Czy był nim rzeczywiście? Czy w ogóle był pierwszym władcą? Co można powiedzieć o jego rządach?

Jak wyglądało to wczesne, piastowskie państwo? Czym charakteryzowała się jego gospodarka? Skąd na ziemiach polskich tak wiele arabskiego srebra? Co można powiedzieć o ówczesnym procederze handlowania niewolnikami?

Nasz gość nie przychyla się do teorii o skandynawskim pochodzeniu Piastów. Poszukiwać go należy w innym miejscu. Czy upadek państwa Wielkomorawskiego może dać odpowiedź na pytanie o rodowód Piastów?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Przemysław Urbańczyk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego oraz Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rewolucja bolszewicka zapoczątkowała istnienie państwa, które trudno było pojąć. Państwo komunistyczne? To brzmiało jako wewnętrzna sprzeczność. Co więcej, bolszewicy bardzo strzegli swoich tajemnic. Tymczasem polscy sowietolodzy z okresu II Rzeczpospolitej, z Wiktorem Sukiennickim i Stanisławem Swianiewiczem na czele, jak nikt potrafili zrozumieć na czym polega specyfika Związku Sowieckiego. Swoje badania, często z narażeniem życia, kontynuowali w czasie II wojny światowej i później.

Zapotrzebowanie na ekspertów od Związku Sowieckiego rośnie po 1945 roku, wraz z narastaniem konfliktu między Waszyngtonem a Moskwą. Przełomowe znaczenie miał tzw. telegram Kennana, dający początek "polityce powstrzymywania". Amerykanie zaczęli pilnie poszukiwać badaczy, którzy pomogą w zrozumieniu politycznego rywala. Czołowi badacze wolnego świata byli Polakami lub mieli polskie pochodzenie, by wspomnieć Zbigniewa Brzezińskiego, Richarda Pipesa czy Adama Ulama.

Dlaczego badania nad Związkiem Sowieckim były tak istotne? Jaką rolę odegrała w nich polska nauka? Do jakiego stopnia sowietolodzy wpływali na politykę Stanów Zjednoczonych w okresie zimnej wojny? I czy historia sowietologii to opowieść o sukcesie, czy mimo wszystko o porażce?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Sławomir Łukasiewicz z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Pomimo zobowiązań sojuszniczych, Wielka Brytania i Francja nie przyszły na odsiecz Polsce walczącej z Niemcami we wrześniu 1939 roku. W naszym kraju od lat spieramy się o to, czy zostaliśmy wówczas zdradzeni przez aliantów zachodnich.

Rzecz nie jest oczywista, bo przecież Londyn i Paryż wypowiedziały wojnę Berlinowi już 3 września 1939 roku. Lokalna wojna obronna Polski stała się w ten sposób konfliktem światowym. Dlaczego tak się stało i co do tego doprowadziło?

I jak w tym kontekście oceniać politykę zagraniczną II Rzeczpospolitej? Czy decyzje szefa MSZ Józefa Becka utorowały drogę do ostatecznego upadku niemieckiego totalitaryzmu? A może raczej sprowadziły na Polskę wojenne nieszczęście?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

4 lipca 1943 roku o godzinie 23.06 na półwyspie Gibraltar doszło do brzemiennej w skutki katastrofy lotniczej. W jej konsekwencji śmierć poniósł gen. Władysław Sikorski – premier Rzeczpospolitej, Wódz Naczelny, architekt polityki polskiej w pierwszych latach II wojny światowej.

Niejasności wokół tego wydarzenia było wiele. Jedyną osobą, która przeżyła katastrofę był pilot - Eduard Prchal. W tym samym czasie na Gibraltarze pozostawał ambasador ZSRR w Wielkiej Brytanii - Iwan Majski. To te fakty sprawiały, że nie wszyscy uwierzyli w ustalenia brytyjskiej komisji mającej wyjaśnić okoliczności tragicznej śmierci polskiego premiera.

Komu zależało na tworzeniu mitów wokół śmierci Sikorskiego? Jaki ma z tym związek odkrycie zbrodni katyńskiej? Wreszcie, jak na śmierć gen. Władysława Sikorskiego zareagowały władze polskie w Londynie?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. Jacek Tebinka z Uniwersytetu Gdańskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Maria Skłodowska-Curie wkroczyła do świata zarezerwowanego niemal wyłącznie dla mężczyzn. Łamała stereotypy, budząc przy tym to podziw, to wściekłość. Ale nawet osoby najbardziej wobec niej krytyczne wcześniej czy później musiały uznać wielkość i osiągnięcia tej drobnej kobiety, która przeszła drogę od guwernantki do jednej z najważniejszych postaci nauki XX wieku. Jej droga do wybitnych osiągnięć naukowych nie była ani prosta, ani krótka. Skłodowska pochodziła z niezamożnego domu nauczycielskiego. Jak udało się jej dostać na Sorbonę? Jak zaczęła się jej kariera naukowa? Czy będąc w Paryżu angażowała się w polskie sprawy?Kiedy zaczęła pracować nad promieniowaniem? Dlaczego komitet noblowski początkowo nie chciał uznać osiągnięć Polki? Z jakiego powodu w pewnym momencie nazywano ją "złodziejką mężów" i jak doszło do tego, że stała się we Francji wrogiem publicznym? Czy można powiedzieć, że Skłodowska była feministką? Na czym polegało jej zaangażowanie w I wojnę światową?O wybitnej Polce, Marii Skłodowskiej-Curie w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościnią jest Maria Więckowska-Sztark z Muzeum Historii Polski. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Choć zakon krzyżacki kojarzy nam się głównie z jedną z największych bitew średniowiecznej Europy, to nie możemy zapomnieć, że był to przede wszystkim jednym z największych politycznych, gospodarczych i organizacyjnych fenomenów swoich czasów. Niewielka grupa rycerzy-zakonników zabudowała państwo rozciągające się od terenów dzisiejszej północno-wschodniej Polski aż do granic współczesnej Estonii.

W jaki sposób zakon był zorganizowany od strony wewnętrznej hierarchii? Jak jego członkowie podchodzili do spraw religijnych? Dlaczego walcząc przez wieki z niewiernymi, nie doczekali się w swoich szeregach ani jednego uznanego za świętego?

Kto brał udział w organizowanych przez zakon krzyżacki wyprawach? Czy mieszkańców Prus nawracano tylko mieczem? Jakie jest dziedzictwo rycerzy zakonu krzyżackiego?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Waldemarem Rozynkowski z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Można powiedzieć, że początki polskiego państwa są pogrążone w mroku i zmuszają nas do snucia różnych teorii. Nie mamy pewności skąd pochodzą Piastowie. Nie wiemy dlaczego koronacja Bolesława Chrobrego miała miejsce w 1025 roku, aż 25 lat po zjeździe gnieźnieńskim. Czy Gniezno na pewno było pierwszą stolicą państwa Piastów?

Zapewne można tak powiedzieć, ale należy pamiętać, że we wczesnym średniowieczu władca był tzw. rex ambulans - władcą podróżującym. By sprawować funkcję wodza naczelnego i najwyższego sędziego, musiał stale przemieszczać się. Jednak Gniezno było wówczas istotnym ośrodkiem. Jako centrum kultu pogańskiego, a potem chrześcijańskiego odgrywało ważną rolę.

Zastanowimy się nad różnymi teoriami na temat początków państwa polskiego. Dlaczego w niektórych kronikach naszych przodków nazywa się Wandalami? Czym była Wielka Lechia i skąd tak duże zainteresowanie tym tematem? Czy Wikingowie penetrowali ziemie pierwszych Piastów?

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, dr Michał Bogacki, dyrektor Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Rok 1525 wyznacza ważną cezurę w historii Europy i niebagatelną dla historii Polski datę. Pozwoliliśmy wówczas Krzyżakom zmienić szyld i rozpocząć historię Prus. Jak się później okazało, zgubną dla Rzeczpospolitej. W szkołach nadal uczymy się, że hołd pruski był wiązał się ze zmianą religii przez Wielkiego Mistrza. Tak naprawdę Albrecht wymanewrował swojego wuja, czyli Zygmunta Starego i przeszedł na luteranizm po ustanowieniu świeckiego księstwa. Krzyżacy po raz ostatni ogrywają Polskę, a Prusy z lennika szybko staną się największym wrogiem Rzeczypospolitej. W dzisiejszym odcinku usłyszycie Państwo mało znaną relację z przebiegu Hołdu Pruskiego odnalezioną w Tajnym Archiwum w Królewcu. Zastanowimy się też nad losami Mazurów. Dlaczego ten lud, nie będący w istocie nigdy pod panowaniem polskich królów, aż do czasów XX wieku nie zapomniał o swoim języku i przywiązaniu do Polski? XVI wiek wyznacza koniec wielkiego fenomenu średniowiecznej Europy, bo tak chyba można nazwać ten zakon rycerski, czyli niesamowitą korporację, która zabudowała swoimi zamkami ziemię od Wisły aż po Dźwinę. Co sprawiło, że formuła zakonu zaczęła się wyczerpywać? W czasach świetności Rzeczpospolitej Obojga Narodów mamy sześć hołdów pruskich. Ostatni w roku 1641. Jakie przyczyny sprawiły, że Prusy polskim królom stopniowo wymykają się z rąk? O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii Inne historie Polski. Rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Janusz Małłek, dyrektor Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w latach 1975-1978, dziekan Wydziału Nauk Historycznych w latach 1993-1999 i prorektor ds. organizacji i rozwoju UMK w latach 1999-2002. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Okupacja niemiecka miała różny przebieg w poszczególnych regionach Polski. W jej początkowej fazie szczególnie dotknięte bezwzględnością okupanta było Pomorze. Gość naszego podcastu proponuje nazwanie systematycznie przeprowadzonej operacji mordowania Polaków zbrodnią pomorską. Do 1941 roku była to największe zbrodnia cywilna II wojny światowej. Dlaczego nazistowskie Niemcy zdecydowały się traktować mieszkańców tego regionu tak okrutnie? Czy brało się to z niezgody na ustalania traktatu wersalskiego? A może przyczyna tkwi głębiej i wiąże się z okresem formowania się antypolskiej polityki naszego zachodniego sąsiada już w XVIII wieku? Zbrodnia pomorska była przeprowadzana przez Selbstschutz, do którego zapisywali się niemieccy cywile, sąsiedzi Polaków. Na czym polegała specyfika tej zbrodni? Kto padł jej ofiarą? Jak na powyższym przykładzie można scharakteryzować politykę III Rzeszy? O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i dr Tomasz Ceran z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Bydgoszczy. Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Szkolny program nauczania historii XIX wieku poświęcony jest wydarzeniom, które zmierzały do odzyskania przez Polskę niepodległości - od powstań narodowych, przez masowe ruchy polityczne, po I wojnę światową. Nie wspomina się o czymś, co nasz gość uznaje za największą rewolucję w naszych dziejach - rewolucję przemysłową. Spójrzmy na ostatnie dziesięciolecia XIX wieku z tej perspektywy.

Kto uchodzi za ikonę tej rewolucji? Czy jest nią Thomas Edison, którego niesłusznie kojarzymy przede wszystkim z żarówką? A może promowany współcześnie przez Elona Muska Nikola Tesla? Jak w tej stawce odnajduje się zapomniany także w Polsce Michał Doliwo-Dobrowolski? Jaki przełomowy wynalazek zawdzięczamy temu wybitnemu elektrykowi?

Czy Europa odstawała od Stanów Zjednoczonych na polu wynalazczości? Kiedy zaczęto wprowadzać elektryczność na ziemiach polskich? Czy Chorzów był pierwszym miejscem, w którym zaświeciło światło? Dlaczego koncentrowano się na wprowadzeniu nowych wynalazków w polskich kopalniach?

O tym wszystkim w podcaście z serii Inne historie Polski rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Michał Kopczyński z Muzeum Historii Polski.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

W XIX wieku doszło do, zdaniem gościa naszego podcastu, największej rewolucji w dziejach naszej cywilizacji. Rewolucja przemysłowa zmieniła oblicze nie tylko Europy Zachodniej. Jak wyglądała na ziemiach polskich, które podzielone pomiędzy trzech zaborców często były traktowane jako prowincja imperiów? Czy słusznie uznajemy kolej za symbol przemian cywilizacyjnych XIX wieku?

W którym zaborze powstała najgęstsza sieć kolejowa? Dlaczego tory w Imperium Rosyjskie były nieco szersze? Czym charakteryzował się przemysłowy rozwój w poszczególnych "dzielnicach"? Dlaczego istotna w tym kontekście jest historia Łodzi i Żyrardowa?

Czy rewolucja przemysłowa była hamowana w Galicji? Kim był Stanisław Szczepanowski i dlaczego jego książka "Nędza Galicji w cyfrach i program energicznego rozwoju gospodarstwa krajowego" wstrząsnęła współczesnymi? Wspomnimy też o Ignacym Łukasiewiczu i jego wielkich osiągnięciach.

O tym wszystkim w podcaście z serii Inne historie Polski rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Michał Kopczyński z Muzeum Historii Polski.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Jedni mówią, że mógł zostać cesarzem. Inni twierdzą, że jego awanturnicza polityka o mały włos nie doprowadziła do upadku państwa. Potomni nadali mu przydomek „wielki”, ostatecznie został „chrobrym”, czyli dzielnym! Jego 33-letnie panowanie potomni nazwali złotą epoką. Za jego czasów Polska stała się potężnym państwem.

To właśnie on jako pierwszy władca w naszej historii założył na głowę królewską koronę. Dlaczego nie mamy pewności kiedy to nastąpiło? Jak doszło do tego, że rządził nie tylko w Gnieźnie, czy Krakowie, ale też przez pewien czas władał Pragą i Kijowem? Jak to się stało, że stał się częścią niezwykłego planu odnowienia Imperium Romanum?

Jaka była Polska początku XI wieku? Czy chrześcijaństwo zakorzeniło się w kraju Piastów? Dlaczego Święty Wojciech był tak istotny dla Chrobrego?

O wybitnym polskim królu w podcaście z serii „1000 lat. Prześwietlenie” opowie Łukasz Starowieyski. Jego gościem jest dr Tomasz Borowski z Uniwersytetu Warszawskiego i Muzeum Historii Polski.

Program zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Jest czwarta dekada XI wieku. Niewiele lat minęło od śmierci pierwszego króla Polski Bolesława Chrobrego. To czas poważnego kryzysu dynastycznego. Na arenę dziejów wchodzą synowie niedawno zmarłego monarchy - Mieszko II, Bezprym i Otto. Piastowskim ziemiom grozi wielkie niebezpieczeństwo. Dochodzi do czegoś, co historycy nazywają reakcją pogańską.

Na czym polegała? Dlaczego wybuchła? Czy rzeczywiście powrócono do wierzeń i praktyk pogańskich? A może pogański bunt był odpowiedzią na twardą politykę Bolesława Chrobrego? Czy doszło wtedy do upadku młodego królestwa, które na nogi postawił dopiero Kazimierz Odnowiciel?

Przenosimy się tysiąc lat wstecz, aby przyjrzeć się być może najbardziej tajemniczemu rozdziałowi Polski Piastów.

O tym wszystkim w Podcaście Muzeum Historii Polski z serii "Inne historie Polski" rozmawiają Cezary Korycki i jego gość, prof. Paweł Żmudzki z Wydziału Historii Uniwersytetu Warszawskiego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl

Jak gospodarczo rozwijała się Polska w okresie II Rzeczpospolitej, a jak w PRL? Czym różniły się od siebie modele rozwoju, które były wówczas realizowane? Czy rzeczywiście wieloletnie plany kojarzone z okresem powojennym są specyfiką PRL?

W II Rzeczpospolitej podstawowym problemem było przeludnienie wsi. Jak próbowano temu zaradzić i czy to się udało? Kiedy Polska odzyskała poziom gospodarczy sprzed wybuchu I wojny światowej? Co zawdzięczamy Władysławowi Grabskiemu? Kim był Czesław Bobrowski? Dlaczego elektryfikacja wsi była tak istotna?

Kiedy Zachodnia Europa gospodarczo uciekła Polsce?

O tym wszystkim w dzisiejszym podcaście rozmawiają dr Michał Przeperski i prof. dr. hab. Andrzejem Zawistowskim, historykiem z Szkoły Głównej Handlowej oraz Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckego.

Podcast zrealizowano w ramach zadania: kontynuacja i rozbudowa multimedialnego projektu informacyjno-edukacyjnego - Portal Historyczny Dzieje.pl