Czy to prawda, że...? | Radio Katowice

"Czy to prawda, że w Radiu Katowice niebawem rozsypiemy przed naszymi słuchaczami perły?" Odpowiedź na to pytanie prowadzi do naszego cyklu, który realizujemy już od 5 lat z panem prof. Maciejem Sablikiem przy wsparciu Towarzystwa Przyjaciół NOSPR, do którego oboje należymy - "W Mistrzowskim Stylu". To spotkania z muzyką, opowieścią o muzyce i jej wybitnych przedstawicielach, także o historii NOSPR, która łączy nasze instytucje. Toteż dzisiaj zanim będą mieli państwo okazję spojrzeć na "Perły" oraz poznać Marię Strzelczyk chcemy przypomnieć ideę naszych koncertów, jej bohaterów czyli mistrzów w historii NOSPR.

"Czy to prawda, że Afrykanie są wśród nas?' - wracamy do tego pytania, żeby przedstawić państwu kolejnego naszego domowego kronikarza - pana Artura Woźniakowskiego. Razem z prof. Maciejem Sablikiem udaliśmy się na wizję lokalną do pana Artura, który mieszka w Herbach pod Częstochową. Chcieliśmy zajrzeć do Jego domowego archiwum, w którym historia zadziwia i porywa w przeszłość, tę afrykańską - z jednej strony tragiczną, smutną usianą wspomnieniami o tych, którzy zginęli w drodze, a z drugiej strony, tej jaśniejszej prowadzi do "raju", miejsca szczęśliwości. "Czy to prawda, że w dżungli powstawały polskie osiedla?" i do tego pytania wrócimy dzisiaj w naszej rozmowie - powiemy o Koji i Masindi.
Z całego serca zapraszam do wysłuchania opowieści o "skrawku nieba", "kawałku Polski" nad jeziorem Wiktorii w Ugandzie.

"Czy to prawda, że istnieją współczesne osiedla, które realizują ideę familoków?" - takie pytanie zaproponował nam dr Jacek Kurek, historyk współpracujący z nami od lat w wyszukiwaniu ciekawych epizodów naszej przeszłości. Łączy nas przyjemność odnajdywania mikroświatów, które możemy przekazywać naszym słuchaczom i czytelnikom. I wspólnie się zadziwiać, fascynować. Toteż wspólnie wybraliśmy się w takie miejsce. Oczywiście z prof. Maciejem Sablikiem. Na tym wężowym osiedlu znajduje się wiele zakamarków, placyków i placów, na jednych bawią się dzieci, na innych siadają na ławeczkach mieszkańcy, żeby pogadać. My dosiedliśmy się do nich, żeby ich posłuchać. Całe osiedle otoczone jest obwodnicą, która sprawia, że jest zamkniętą, dodajmy bardzo zieloną enklawą. Właściwie jest to mały świat sam w sobie, tutaj mówi się, że jedzie się do Katowic, mając na myśli wyjazd do centrum miasta. Osiedle Odrodzenia w Piotrowicach, to tam dzisiaj zapraszamy naszych słuchaczy.
Spotkamy się również z dyr. Muzeum Miejskiego w Siemianowicach - Wojciechem Grzybem oraz Patrykiem Lesznerem, żeby zainaugurować już 10 rok naszych spotkań na "Podwieczorku w Muzeum".
Czekamy na państwa

Czy to prawda, że nie tylko Humboldt widział atrakcje Śląska warte zwiedzania? - w ostatnią niedzielę wakacji chcemy opowiedzieć o miejscach, do których warto zajrzeć nie tylko w czasie lata. Od dawna, zanim zaczęto myśleć o aglomeracji, a nawet jeszcze wcześniej, kiedy Śląsk nie należał jeszcze do Polski już był ciekawy dla badaczy różnych dziedzin nauki. Wraz z prof. Maciejem Sablikiem oraz naszymi gośćmi, którymi będą dzisiaj: dr Weronika Pawłowicz ze Zbiorów Specjalnych Biblioteki Śląskiej, Krzysztof Mazik z galerii "Inny Śląsk", oraz Szymon Kuś, historyk - wszyscy zapraszamy do słuchania naszych opowieści.

"Czy to prawda, że kolejny cokół pozostał pusty?" – to pytanie nawiązuje do świetnej książki Piotra Fuglewicza - "Cokoły Przechodnie". Piotr był miłośnikiem historii Katowic i częstym gościem imprez dla słuchaczy Radia Katowice, lubiących niezwykłe opowieści. Łączyła nas z Piotrem pasja poszukiwania zapomnianych, nieznanych czy nawet sensacyjnych epizodów przeszłości regionalnej. Lubiliśmy wymieniać się wiedzą, informacjami. Ceniliśmy Piotra oraz jego niezmordowaną potrzebę poszukiwania tematów. Miał też lekkie pióro i smykałkę do historycznej gawędy. Piotra pożegnaliśmy w miniony piątek, a dzisiaj chcemy przypomnieć jego głos i obecność. Piotr pozostanie w naszej pamięci oraz zawsze obecny w radiowej "Szafie Archiwisty", do której lubimy sięgać.

Kiedy mówimy o przeszłości zawsze mamy sprzymierzeńca w Stanisławie Ligoniu, patronie Radia Katowice, a zwłaszcza dzisiaj, gdyż zapewne znał bohaterów naszej opowieści o miłości. "Czy to prawda, że żonę można znaleźć w parku?" – to bardzo wakacyjna i romantyczna historia. Razem z profesorami Maciejem Sablikiem i Janem Malickim pod wodzą Irmy Koziny ruszamy do pewnego znanego parku. Przypomnimy też nasz Klub 18-latków z Załęża oraz domowego kronikarza z tego grona, pana Tadeusza Brylskiego.

Lubimy z prof. Maciejem Sablikiem wybierać się na wizje lokalne w teren, gdzie swoje tajemnice odkrywa natura i gdzie człowiek pochował wiele lat temu wiadomości dla nas. A jak wiedzą nasi słuchacze my jako autorzy pytań z serii "Czy to prawda, że", lubimy podróżować w czasie. Jednak dzisiaj sięgniemy bardzo głęboko w nasze dzieje, bo do prehistorii. Często zachęcamy słuchaczy do bycia "Kronikarzami swojego czasu", nawiązując do tej idei, zapytamy dziś czy też każdy może zostać archeologiem, geologiem, by zgłębiać bardziej odległą przeszłość? A może to też jest dziedzina szeroko pojętego kronikarstwa. O to dzisiaj będziemy pytać naszych ekspertów.

"Czy to prawda, że śląskie kobiety zdobyły Dziki Zachód?" - odpowiedź jest co prawda oczywista, jednak z jak pasjonującą historią się wiąże, tym zapewne będą zaskoczeni słuchacze Radia Katowice, kiedy dzisiaj wieczorem zdecydują się nas posłuchać. My już ulegliśmy czarowi opowieści Dagmary Drzazgi - pani profesor Szkoły Filmowej Uśl, dokumentalistki i dziennikarki. Przedstawimy dzisiaj państwu 10 kobiet, które nie tylko zdobyły Dziki Zachód, ale kontynuują tam śląskie tradycje, śląską godkę i zapisują śląską historię z Teksasu dla przyszłych pokoleń. Wszystkie są bohaterkami książki Dagmary Drzazgi "Śląsk - Taksas - Roots. Korzenie". Otworzymy dzisiaj tę książkę dla naszych słuchaczy. Z dumą i podziwem zapisujemy śląskie kobiety z Teksasu na listę naszych domowych kronikarzy. Zapraszamy do słuchania, zwłaszcza, że naszym gościem specjalnym będzie również ks. Franciszek Kurzaj z Marii Panny. Zapraszamy do słuchania opowieści o śląskiej historii w Teksasie

"Czy to prawda, że słowa podróżują?" - oczywiście, że tak. My wiemy o tym. Wiemy też, ze wybierają różne drogi. A podczas III Zjazdu Kronikarzy w Radio Katowice pokazaliśmy, że słowa raz wyekspediowane w drogę mkną przed siebie. Zapraszam do wysłuchania drugiej części naszej relacji ze spotkania w studiu koncertowym, które miało miejsce tydzień temu. Dzisiaj usłyszą państwo m.in. opowieść o dzienniku znalezionym na strychu przez pana Henryka Szołtyska, wyruszymy w Przemysławem Żołneczko do Nojlandu, zatrzymamy się na ulicy Konckiego w Katowicach na chwilę z prof. Julianem Gembalskim, a dr Jacek Kurek podsumuje nasze opowieści, dokąd one zmierzają? Na to pytanie odpowie Jarosław Juszkiewicz znawca wędrowania z gwiazdami.

"Czy to prawda, Ze słowa podróżują?" - jak to robią i czy można to obserwować? O tym rozmawialiśmy podczas III ZJAZDU DOMOWYCH KRONIKARZY w Radio Katowice12 czerwca. Dzisiaj zapraszamy z prof. Maciejem Sablikiem do wysłuchania pierwszej części relacji z tego bliskiego naszemu sercu zdarzenia. Zresztą o wędrowaniu słowa od serca do serca też państwo usłyszą. Rozmawiać będziemy z prof. Ryszardem Kaczmarkiem o mikrohistorii - jej porywającym uroku, z Józefem Skrzekiem o byciu strażnikiem pamięci, z Alicją Kowalską o zapomnianej uczonej z Zawiercia. Wyruszymy z nią do Brazylii. Prof. Władysław Borgieł i Jarek Surmacz pomogą nam połączyć się z kosmosem.

Odpowiedzią na to pytanie będzie III Zjazd Domowych Kronikarzy. Ciekawe jak słowa podróżują, jak się w zachowują w podróży, jakie treści niosą, co zyskują i czy mają bagaż? Dzisiaj przypomnimy poprzednie zjazdy podczas, których prezentujemy naszych laureatów - kronikarzy swoich czasów. Otwierając szafę archiwisty odtworzymy entuzjazm i radość tych spotkań, podczas których wypowiedzi historyków amatorów mieszają się ze słowami specjalistów i ekspertów w temacie. Wszystkich łączy pasja zgłębiania tajemnic przeszłości.

„Czy to prawda, że klarnet potrafi przemawiać ludzkim głosem?” i „Czy to prawda, że jest stopliwym czarusiem orkiestry?”. Odpowiedzi na te pytania padły w czasie kolejnego koncertu z cyklu „W Mistrzowskim Stylu”. To wspólne przedsięwzięcie Radia Katowice i Towarzystwa Przyjaciół NOSPR. Jego ideą jest przypominanie o wspólnej historii poprzez prezentowanie osiągnięć, sukcesów, projektów, również indywidualnych muzyków, którzy tworzą wspólne brzmienie NOSPR. Tym razem główną rolę zagrał klarnet. Muzycy opowiadali o swojej „Biblii”, którą stanowią utwory Jana Sebastiana Bacha, do których odnosi się każde kolejne pokolenie kompozytorów i improwizatorów. Można było usłyszć utwory: J. S. Bacha, F. Chopina, I. Albeniza, F. Poulenca. Zapraszamy do wysłuchania relacji z wydarzenia, choć to tylko namiastka przeżyć, bo był to rewelacyjny koncert.

"Czy to prawda, że w Bibliotece Śląskiej mieszkają arystokraci?" - odpowiedź na to pytanie zaprowadziła nas do Zbiorów Specjalnych Biblioteki Śląskiej. Tam pani dr Barbara Maresz - kierowniczka Działu Zbiorów Specjalnych oraz dr Anna Musialik przedstawiły nam arystokratów wśród książek. To był nadzwyczajny korowód - najstarsze , największe, najgrubsze, najcenniejsze, najciekawsze, najmniejsze, najdziwniejsze......książki zadziwiały nas swoim rodowodem i historią. Część z tych opowieści zaprezentujemy dzisiaj w relacji z naszej "Wizji lokalnej". Odbywała się ona w ramach :Podwieczorku w Muzeum" na wychodnym. Razem z prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy do słuchania

Czy to prawda, że miejsca, których nie ma wciąż żyją?" Co stanowi o tej miejskiej metafizyce, czy wszyscy czują ducha nieistniejących miejsc? Czy tylko wybrani? Genius Loci dzisiaj wystąpi w roli głównej podczas rozmowy - odpowiedzi na powyższe pytania. Spróbujemy też wyjaśnić kim jest Baildona i czyją twarz nosi. Swobodnie będziemy podróżować w czasie, w czym wprawiony jest nasz ekspert w temacie: prof. Jan Malicki. Zapraszam dzisiaj do poznania naszego nowego domowego kronikarza, pana Grzegorza Hajkowskiego autora książki pt. "Baildona"

"Czy to prawda, że jedno ze źródeł bluesa wypływa w Siemianowicach Śląskich?" - takie oto oczywiste pytanie zadamy tym razem, ale to nie znaczy, że odpowiedź nie będzie fascynująca. Rozmowa o bluesie, zwłaszcza naszym śląskim zawsze podnosi adrenalinę. To bardzo osobiste i emocjonalne przeżycie. Przekonaliśmy się o tym podczas Podwieczorku w Muzeum. Blues porywa i w muzyce i w rozmowie. Razem z Andrzejem Matysikiem znawcą tematu i wydawcą czasopisma "Twój Blues" oraz z dr Jackiem Kurkiem, prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy dzisiaj do posłuchania opowieści o śląskim bluesie z Siemianowic.

"Czy to prawda, że Katowice mają swoją wieżę Eiffla?" - Tak!Z naszej wieży Eiffla widać Tatry! A zwłaszcza przy takiej pogodzie jak dziś. Zachęcam do wycieczek, by zadrzeć głowę i zobaczyć tę naszą wieżę i się zachwycić. Podczas wizji lokalnej w to miejsce zauważyliśmy, że można z niej zajrzeć również w śląską przeszłość. Co też zrobiliśmy. Wysoko nad ziemią jest słynne okienko, przez które kiedyś z nostalgią powstańcy patrzyli na Polskę. A co my zobaczyliśmy? Proszę posłuchać. Na szczyt wieży ciśnień w Borkach weszliśmy z prof. Maciejem Sablikiem w towarzystwie Michała Jędryki - pisarza i autora m.in."Ołowianych Dzieci" oraz Benedicta Kotzura - prezesa Fundacji "Śląsk wczoraj i dziś". Nieobojętny jest na, los Wieży Zillmannów, która opowiada naszą historię, warto się w nią wsłuchać, zwłaszcza w taki świąteczny dzień jak dzisiaj, o czym przypomni ks. Piotr Brząkalik. Zapraszamy do słuchania.

Ciekawe, czy potrafią państwo rozpoznać śląską różę? Czym odróżnia się od innych a przede wszystkim kto ją dla nas zachował? Na te pytania szukamy odpowiedzi razem z prof. Maciejem Sablikiem. Zajrzymy do tajemniczej skrzyneczki, którą wniosły do naszego studia: Ewa Stano i Kinga Chojnowska. Być może schowane są w niej sekrety dotyczące śląskiej róży? Powiemy o cechach i charakterze naszej róży. Wspólnie zapowiemy  Śląski Festiwal "Godomy" im. Marii Gwóźdź, który odbędzie się w Mysłowicach.

"Czy to prawda, że piękną i długą historię można zmieścić w pudełku od butów?" - od odpowiedzi na to pytanie rozpoczniemy prezentację nowego laureata w naszej nieustającej akcji "Bądź Kronikarzem Swoich Czasów". Pan Jerzy Wańczura opowie o swoich rodzinnych "śledztwach", podróżach, wielkich wzruszeniach i rozmowach z dziadkami. Dzięki temu mógł wnikliwie i wyczerpująco zebrać informacje dla swoich wnuków, prawnuków i dalszych pokoleń. Historia musi być żywa. Podczas naszego spotkania dyskutowaliśmy i o tym, czy należy chwalić się swoimi pradziadkami? Przodkami, którzy nas ukształtowali pomimo, że czasem nie dane nam było spotkać się z nimi w naszym życiu. Co chcieli nam przekazać swoimi życiowymi wyborami.

"Czy to prawda, że pierwsza naukowczyni, która wyruszyła samotnie w świat w celach badawczych pochodziła z naszego regionu? oraz "Czy to prawda, że napisała jako kobieta pierwszą książkę podróżniczą?" - na powyższe pytania odpowiadać będą kobiety: Alicja Kowalska, Małgorzata Polak oraz Beata Domaszewicz. To część grupy, która odkryła tę postać i wyruszyła jej śladem do Brazylii. Niesamowita opowieść, porywająca książka i piękna historia o zapomnianej badaczce - odważnej oraz brawurowej kobiecie. Dziękuję za przywrócenie pamięci o niej i zapraszam do słuchania dzisiaj historii o Michalinie Isaakowej z Zawiercia.

"Czy to prawda, że dźwięk ma swój obraz?" - oczywiście tylko taki nas interesuje, który jest dziełem sztuki. To pytanie było biletem wstępu do kolejnej naszej PODRÓŻY PIERWSZEJ KLASY ZE STACJI RADIO KATOWICE. Zdania naszych ekspertów były podzielone. Dla prof. Mariana Oslislo i prof. Ksawerego Kaliskiego dźwięk jest tworzywem przy realizacjach multimedialnych i takie "dizajnerskie projekty" w naszej ASP również się wykonuje. Dla skrzypka wirtuoza - prof. Henryka Gembalskiego oczywiście obraz dla muzyki jest niepotrzebny, a często nawet przeszkadza w percepcji. Zapraszam do wysłuchania relacji z wczorajszej podróży tym razem, nie tyle w przeszłość, chociaż była i ona obecna, ale w przyszłość sztuki.

Czy to prawda, że spotkania świąteczne rozwijają kronikarstwo domowe?" - odpowiedź na to pytanie jest oczywista, jednak zawsze korzystamy z okazji, żeby zachęcać do rozmów przy rodzinnym stole. Te domowe lekcje historii, słowa jej świadków mogą być początkiem pięknej opowieści. Potem pozostaje ją zapisać i zgłosić się do nas jako domowy kronikarz. Naszym gościem jest  prof. Jan Malicki, zdamy też relację z wizji lokalnej. To wszystko wyznaczy mapę emocji prowadzącą do Wielkanocy. Zatem i my będziemy już w świątecznym nastroju

"Czy to prawda, że nasi kronikarze domowi są dostrzegani i nagradzani?" Odpowiedź brzmi: oczywiście tak! To kolejne wyróżnienie dla kolejnego naszego laureata pana Romana Horsta. Jutro otrzyma on Klemensa w dziedzinie kultury. Z całego serca gratulujemy . Pan Roman Horst całe swoje życie poświęcił dokumentowaniu wydarzeń w powiecie bieruńsko-lędzińskim. Dzisiaj wraz z dr Grzegorzem Sztolerem, który wygłosi jutro laudację na cześć laureata przypomnimy dokonania pana Romana Horsta. Cieszymy się z tego wyróżnienia mając nadzieję, że zobaczymy się z panem Romanem na kolejnym, trzecim już Zjeździe Domowych Kronikarzy w Radiu Katowice, 6 czerwca.

"Czy to prawda, że potomkowie Jana Sebastiana Bacha żyją w Siemianowicach?" - takie oto sensacyjne pytanie zadaliśmy podczas ostatniego "Podwieczorku w Muzeum" w minioną środę. Odpowiedź brzmi równie zadziwiająco. Proszę posłuchać jej dzisiaj wieczorem w naszej audycji o godz.20.15 na antenie Radia Katowice. Pan Ronald von Colson - wnuk w siódmym pokoleniu Jana Sebastiana przyniósł na nasze spotkanie opasłe księgi i skoroszyty z zapisami wszystkich swoich poprzedników w rodzinie. To fascynująca opowieść na trop, której wpadł pan Dariusz Wolff, którego z kolei odkrył pan Piotr Fuglewicz i wszyscy spotkaliśmy się w siemianowickim muzeum, żeby opowiadać siemianowicką historię Bacha.

"Czy to prawda, że prawdziwych familoków już nie ma?" - postanowiliśmy z prof. Maciejem Sablikiem udać się na spacer z naszymi ekspertami w temacie: prof. Irmą Koziną - historyczką sztuki i panem Grzegorzem Grzegorkiem - wnikliwym miłośnikiem historii i wydawcą, w poszukiwaniu familoków, które są symbolem Śląska. Temat poniekąd jest wywołany serialem, którego akcja rozgrywa się w nieistniejącej już kolonii familoków w Szopienicach, jednak okazało się dla nas ważne podczas tej wizji lokalnej doświadczenie jak bardzo familoki wrośnięte są w naszą śląską, osobistą świadomość, co dla nas znaczą i jak wyglądają w naszych wyobrażeniach o przeszłości.

"Czy to prawda, że cios mamuta opowiada historię Chorzowa?" - zapraszam do wysłuchania odpowiedzi na to pytanie. Poszukiwanie jej zaprowadziło nas do Muzeum Hutnictwa, gdzie sto eksponatów przypomina o setnej rocznicy muzealnictwa w tym mieście. To dla nas okazja,żeby przypomnieć Łukasza i Stanisława Wallisów - ojca i syna - pasjonatów historii i zbieraczy pamiątek naszej przeszłości. To ich pracy dotyczy "setka", o której spróbujemy opowiedzieć z naszym przewodnikiem na "wizji lokalnej" dr Jackiem Kurkiem, historykiem. Zapraszamy z prof.Maciejem Sablikiem do słuchania.

Czy to prawda, że warto udać się do Brazylii, żeby pojechać koleją, którą wybudował nasz rodak?" - wracamy do jednej z naszych ulubionych historii o Polaku, który wyjechał do Brazylii i stał się tam budowniczym nie tylko trakcji kolejowej, ale też mostów, tunelów, był mierniczym i kartografem - Teofil Wierzbowski. O jego fascynującym i wręcz sensacyjnym życiorysie, ale też o historii jej odkrycia opowie dzisiaj wnuk Teofila - pan Jerzy Łuka.
Mikrohistoria jest fascynująca, pociąga swoim kolorytem lokalnym i emocjami, którymi jest tworzona, jednak nie przypominana - niknie.
Zapraszamy do słuchania.

Wracamy do jednej z ulubionych historii o Polaku, który wyjechał do Brazylii i stał się tam budowniczym nie tylko trakcji kolejowej, ale też mostów, tunelów, był mierniczym i kartografem. O fascynującym i wręcz sensacyjnym życiorysie Teofila Wierzbowskiego, ale też o historii jego odkrycia opowiada wnuk Teofila, Jerzy Łuka. Mikrohistoria jest fascynująca, pociąga swoim kolorytem lokalnym i emocjami, którymi jest tworzona, jednak nie przypominana niknie.

Pan Zbigniew Kędzierski dołączył do grona „kronikarzy swoich czasów”. Zaprezentował książkę, w której opisuje swoje życie na tle przemian społeczno-politycznych lat 60., 70., 80. i 90. Zatytułował ją „Bajtel, półślązak, Senior”. Czytelnik ma okazję odbyć podróż przez ponad 40 lat historii naszego regionu. To wyprawa bardzo osobista i sentymentalna. Pan Zbigniew pisał swoją książkę z myślą o wnukach, a nam opowiedział o idei, którą chciał im przekazać.

Z impetem wyruszyliśmy w pierwszą Podróż Pierwszej Klasy ze stacji Radio Katowice. Poznaliśmy odpowiedź na zasadnicze pytanie: "Czy to prawda, że pociąg braci Lumiere wjechał niebawem po premierze w Paryżu do Katowic?" Było ono podchwytliwe, ale nasi goście znakomicie poradzili sobie z odpowiedziami, gdyż odkryli wielość wątków schowanych w tym przecież prostym zapytaniu. Do naszego radiowego "pociągu do historii" wsiedli goście "Pierwszej Klasy": prof. Andrzej Gwóźdź – filmoznawca, Katarzyna Pryc – znawczyni historii kina, dr Jakub Halor – ekspert kolejnictwa, Grzegorz Grzegorek – wydawca i miłośnik historii Katowic. Mieliśmy też silne wsparcie publiczności, wśród której znaleźli się prof. Jan Malicki, prof. Henryk Gembalski, prof. Jerzy Główczewski. Pan prof. Henryk Gembalski opowiedział nam o swojej pasji i muzyce naturalnej lokomotyw parowych.
Znakomicie trzymali rytm naszej podróży nasi muzycy: Kaja Kosowska i Krzysztof Woźniczko, a wybitny standard jazzowy "Take the 'A' Train" wykonał mistrz saksofonu prof. Jerzy Główczewski.

Kolejny rok upewnił mnie w przekonaniu, że najpiękniejsze chwile to te spędzone wśród ludzi na zajmującej rozmowie. Cieszę się i bardzo to cenię, że na spotkania z pytaniem "Czy to prawda, że?" przychodzą słuchacze tak chętnie. Uczestniczą w nich tak aktywnie. Dzielą się swoją wiedzą i przemyśleniami. To zawsze mnie wzrusza, ale przede wszystkim jest źródłem energii, która dodaje mi skrzydeł. Dziękuję za miniony rok wszystkim słuchaczom, przyjaciołom, ekspertom w temacie, których wiedza pozwala mi poruszać się tak swobodnie naszym "wehikułem czasu" i podróżować w najciekawsze zaułki naszych dziejów. Te podróże to moje najbardziej ekskluzywne doznania. Proponujemy z prof. Maciejem Sablikiem przypomnienie niektórych naszych zapytań, odpowiedzi i fragmentów spotkań. To spojrzenie wstecz jest zachętą do dalszego wspólnego odkrywania historii w Nowym Roku 2026.

Z panem prof. Maciejem Sablikiem szukaliśmy odpowiedzi na pytanie: "Czy to prawda, że niedaleko Katowic znajduje się kawałek Ziemi Świętej?" W ten sposób chcieliśmy przedłużyć nieco i tak długie świętowanie i pozostawanie w uświęconym nastroju. Przy takich też rozmowach. Skupiliśmy się więc na znalezieniu pewnego malowidła, o którym słyszeliśmy. Udaliśmy się na poszukiwania z panem Darkiem Walerjańskim, od wielu lat zaprzyjaźnionym z nami i naszą ideą odkrywania historii na nowo. Dzisiaj zapraszamy do wysłuchania rezultatów naszej wizji lokalnej.

Pytanie: "Czy to prawda, że między 13 i 16 grudnia trzeba wracać do tego, co działo się w 1981 roku, żeby nikt nie zapomniał?" otwiera naszą wizję lokalną w Centrum Wolności i Solidarności, do którego lubimy wracać. Tam zawsze można odkryć dla siebie nowe informacje, słuchając Stanisława Płatka, świadka historii czy Roberta Ciupę, dyrektora Centrum. Za każdym razem można przeżć wydarzenia sprzed lat na nowo. Podczas tej wizji lokalnej towarzyszy nam prof. Alicja Ratuszna, która wzrusza swoimi wspomnieniami.

"Czy to prawda, że dezerter może być bohaterem?" - to pytanie, na które odpowiedź zna każdy Górnoślązak jest pretekstem do opowiedzenia niezwykłej historii dwóch braci: Jana i Henryka Szołtysków, którzy pewnego dnia przeczytali z uwagą odnaleziony dzienniczek swojego nieżyjącego już taty i postanowili wyruszyć jego szlakiem... w ten sposób trafili do Bolonii. Tam poznali młodość swojego ojca. Ta podróż w przeszłość wciąż trwa i otwiera przed braćmi nowe sfery działania i odkrywania historii. Przedstawiam naszych nowych laureatów akcji "Bądź Kronikarzem swoich czasów", z którymi spotkałam się również w Muzeum Miejskim w Mikołowie u dyrektora Wojciecha Szwieca. Zapraszam do posłuchania tej niezwykłej opowieści.

Wraz z prof. Maciejem Sablikiem i prof. Janem Malickim przygotowujemy się na Dzień Otwarty Radia Katowice. Mamy kolejną radosną okazję, żeby opowiadać o naszym ukochanym miejscu, bliskim sercu. Z gośćmi przygotowujemy dla Państwa kilka "miażdżących" pytań "Czy to prawda, że?"!

"Czy to prawda, że nie ma już ludzi z papieru?" - to pytanie otworzy dzisiejszą rozmowę z dr Krystianem Węgrzynkiem, który jest badaczem dziejów naszego regionu. To pytanie otwiera również moją książkę "Mikroświaty. Opowieści o Domowych Kronikarzach". Jest ona wyrazem mojej fascynacji mikrohistorią. Tworzą ją bohaterowie wielu naszych audycji, którzy postanowili zostać kronikarzami swoich czasów. Ich twórczość jest urokliwa, amatorska, a jednak ma wartość dla wielkiej historii, której są ulotną częścią. Zapraszam do słuchania

"Czy to prawda, że coraz głośniej jest o śląskim Hollywood?" - to pytanie otwiera rozmowy o historycznym wydarzeniu jakim było powołanie do życia spółki ESPE-Film oraz jej awanturniczej przeszłości. Razem z prof. Maciejem Sablikiem byliśmy na wizji lokalnej w pięknej oranżerii Zameczku w Michałkowicach, na niegdysiejszym planie filmowym, gdzie spotkaliśmy się z prof.Andrzejem Gwoździem, filmoznawcą oraz dr Marcinem Wądołowskim i dr Jakubem Halorem. Mieliśmy też dla naszych ekspertów drugie pytanie: "Czy to prawda,że w tym samym czasie rozgrywał się melodramat na planie filmu i poza nim?"

To był znakomity koncert. Dziękuję muzykom-wirtuozom, którzy porwali nas w rytmie tanga nuevo w przestrzeń wielkich namiętności. Astor Piazzola i jego Argentyna nagle stali się dla nas realni i bliscy. A niewątpliwie każdy w tej muzyce odnalazł ziarenko swoich dramatów, niepokojów i euforii. Dzisiaj wieczorem będzie można posłuchać retransmisji tego ognistego koncertu. Chcielibyśmy też wyjaśnić z prof.Maciejem Sablikiem "Czy to prawda, że są silne związki tanga ze Śląskiem, czyli bandoneonu z cyją?". 

Grali dla nas: Ewa Andruszkiewicz - skrzypce, Marek Andrysek - akordeon, Piotr Kopiński - fortepian, Marek Nosal - gitara, Łukasz Bebłot - kontrabas.

Czy to prawda, że w Bibliotece Śląskiej między książkami znajdują się kieliszki? – to pytanie wprowadza w temat trudny i przemilczany. Związany jest on z konferencją, która odbyła się niedawno, żeby upamiętnić 80-lecie ekspatriacji z Kresów na Górny Śląsk. Motywem przewijającym się w  rozmowach będzie smutna konstatacja, że nie pamiętamy, jak wielki wkład w rozwój kultury i nauki po 1945 roku na Śląsku miały wybitne osobowości i ludzie tych dziedzin, którzy przybyli do nas z Kresów. Zapraszają: Beata Tomanek z prof. Maciejem Sablikiem i gośćmi: dr Barbarą Maresz, kierowniczką Zbiorów Specjalnych BŚl., prof. Krystyną Heską-Kwaśniewicz, prof. Alicją Ratuszną, dr Martą Kasprowicz-Jarczyk, Anną Podsiadło.

"Czy to prawda, że związki Jana Kochanowskiego i Katowic są głęboko
zakorzenione?" - to pytanie startowe, które dzisiaj wraz z
prof.Maciejem Sablikiem zadamy naszym gościom oraz uczestnikom
wczorajszego spotkania pod czarnoleskimi lipami, gdzie odbyło się
Narodowe Czytanie. W zanadrzu mamy szereg pytań, a odpowiedzi na nie
stały się fascynującą opowieścią o naszym arcypoecie i mistrzu
szachowym, jak się okazało. W sobotę 6 września czytaliśmy "Szachy"
Jana Kochanowskiego, próbując swoich sił w strategiach na szachownicy
pod okiem mistrza Pawła Kwaśniewskiego. Jan Kochanowski dał się też
poznać jako miłośnik bluesa! Proszę posłuchać historii o intrydze
miłosnej w szachach Jana Kochanowskiego i jej zwycięstwie w 77
posunięciach.

Od tego pytania rozpoczniemy
dzisiaj relację z naszej wizji lokalnej z prof. Maciejem Sablikiem.
Pojechaliśmy do Bierunia, żeby zobaczyć taką boską ranę na własne
oczy. Naszą przewodniczką była dr Maria Lipok-Bierwiaczonek,
etnografka i autorka książki "Bieruńskie Kapliczki i ich Tajemnice".
Odpowiedź na to pytanie rozpoczyna fascynującą opowieść. Usłyszą
w niej państwo również Agnieszkę Szymulę oraz Wiktora Nygę.
Wszyscy są pasjonatami historii Bierunia, która może zadziwiać.
Toteż z zapartym tchem czyta się nową książkę dr Marii
Lipok-Bierwiaczonek pt. "Bieruńskie kapliczki i ich tajemnice".

Zapraszam dziś na klachy. Oddawaliśmy się niedawno ich wciągającej
mocy w miłym towarzystwie Grzegorza Sztolera, który dołączył do
naszej dwójki przy kawie. Nasze rozmowy i ploteczki doprowadziły do
pytania: "Czy to prawda, że klachy mogą stać się dokumentem?" W
odpowiedzi usłyszą państwo kilka słów o nowej książce naszego
archiwisty: "Piechty bez Cielmice". Książka powstała w oparciu o
klachy.

Pomimo deszczu prof. Maciej Sablik, Grzegorz Grzegorek i Beata Tomanek zdecydowali się na urodzinowy spacer najstarszymi ulicami po Katowicach. Zaczynają na ulicy Starowiejskiej, potem Staromiejską, św. Jana, Młyńską, by dojść do konkretnego miejsca, gdzie powstały Katowice. Znają państwo to miejsce? Zapraszamy do wysłuchania odpowiedzi na pytanie: Czy to prawda, że nie istnieje już nic, co przypomina o miejscu powstania Katowic?

"Czy to prawda, że można odnaleźć swoją "drugą połówkę" w pociągu jadącym w przeciwnym kierunku?" - pytanie zapowiada romantyczną opowieść i taka ona będzie📖 Odpowiedź znaleźliśmy na stronach książki pani Barbary z Wojewodziców Surmanowej pt. "Historie Rodzinne". Pani Barbara, nestorka rodu napisała ją wraz z bratem myśląc o kolejnych pokoleniach. Podczas naszej "wizji lokalnej" poznaliśmy córki pani Barbary i okazało się, że domowe kronikarstwo mają we krwi, gdyż jest ono dziedziczone w tej rodzinie od pokoleń.

"Czy to prawda, że można wyczarować muzykę z powietrza?" – to było zasadnicze pytanie, na które odpowiedział najlepszy specjalista w temacie, prof.Julian Gembalski, gość "Podwieczorku w Muzeum". Profesor jest z urodzenia Siemianowiczaninem. Twórcą "Muzeum Organów i Fisharmonii", jedynego takiego w Europie. Pasjonatem historii, a przede wszystkim wirtuozem organów. Znakomitym gawędziarzem. Beata Tomanek i prof. Maciej Sablik zapraszają do wysłuchania relacji z podwieczorku, stanowiącej równocześnie odpowiedź na pytanie główne. Jednak będzie również o tym, czy można organy wziąć pod pachę, czy są one instrumentem dętym, czy każdy człowiek to trąba?

"Czy to prawda, że Ślązacy mają bluesa pod skórą?" To pytaniem było w sobotę, 5 kwietnia 2025 roku, naszym biletem do Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. W wagonie specjalnym naszego pociągu wiozącego nas w śląską czasoprzestrzeń zasiedli znakomici specjaliści: dr Jacek Kurek - historyk, autor pytania oraz prof. Roman Kalarus- plakacista,grafik, Tomasz Wenklar- rzeźbiarz, prof.Henryk Gembalski- skrzypek improwizujący, prof. Jan Malicki - historyk literatury, a także świetni muzycy NOSPR: Piotr Kopiński - instrumenty klawiszowe, Jan Mazur - skrzypce, Łukasz Bebłot - kontrabas. Wszyscy zjednoczyliśmy się w bluesie. Dziekuję naszych gościom, muzykom oraz wspaniałej publiczności za piękne przeżyciaZapraszam do wysłuchania odpowiedzi na pytanie o śląskie korzenie bluesa.
Nasze podróże ze Starego Dworca odbywają się dzięki współpracy Radia Katowice i Fundacji "Wyspiański".

"Czy to prawda, że sztuką można uderzyć w nałóg?" Razem z prof. Maciejem Sablikiem proponujemy dzisiaj nieco nietypową odpowiedź na pytanie, gdyż chcemy zaprezentować niezwykle oryginalny pomysł łączący naukę twórczego pisania i wyrażania siebie w sztuce z terapią uzależnień. Inspiratorką tego przedsięwzięcia jest psychoterapeutka Joanna Borczon. A naszymi gośćmi są prof. Aleksander Nawarecki prowadzący ten projekt oraz Jego studenci: Natalia Szatan, Karina Lameka, Kamil Wójcik, Piotr Durbacz - autorzy prac. Myślę, że "potrząśniemy" palaczami

"Czy to prawda, że Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia reaktywowała się po II wojnie w studiu koncertowym Radia Katowice?" - odpowiedzią na to pytanie jest koncert, który odbędzie się 25 marca o godz.19.00 w naszej rozgłośni przy ul. Ligonia 29. A dzisiaj razem z prof. Maciejem Sablikiem i z muzykami NOSPR rozmawiać będziemy o kompozycjach, które usłyszymy podczas koncertu i historii, która nas urzeka.

„Czy to prawda, że Witkacy chrzcił dziecko w Chorzowie?” – dzisiaj proponujemy państwu wysłuchanie odpowiedzi na to pytanie. Brzmi intrygująco. Przyzwyczailiśmy się do obecności Witkacego w historii Katowic, a okazuje się, że taką małą perełkę historyczną znalazł dla nas dr Jacek Kurek – historyk i mieszkaniec Chorzowa. Więc podjeliśmy trop i wspólnie odbyliśmy wizję lokalną spacerując od Kościoła pod wezwaniem św. Jadwigi, przez chorzowskie „Corso” czyli ulicę Wolności aż pod dom, w którym odbyła się domowa uroczystość czyli chrzciny pierworodnego. Zapraszamy do słuchania.

Zaczarowane miejsce, zaczarowany czas. Spotkanie na Starym Dworcu rozpoczęło się od pytania:"Czy to prawda, że kobiety wychodzą z cienia i można opisać je wzorami matematycznymi?" Od tego momentu drogi naszego "pociągu w przeszłość" poprowadziły nas przez różnorodne krajobrazy: muzykę, literaturę, bohaterskie czyny, szalone romanse, imponujące kariery, brawurowe wyczyny, malarstwo, ale zawsze z kobietami "Pierwszej Klasy" w roli głównej. Zapraszamy do wysłuchania relacji z "Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca". Usłyszą państwo naszych gości oraz muzyków: Kaję Kosowską i Krzysztofa Woźniczko. W nawiązaniu do matematyki w pytaniu, razem z prof. Maciejem Sablikiem oraz prof. Agnieszką Nowak-Brzezińską, zapowiadamy również wielkie święto LICZBY PI.

Od naszego "Podwieczorku w Muzeum" minęło już kilka dni, jednak dzisiaj wrócimy do niego z prof. Maciejem Sablikiem w relacji dźwiękowej. Otworzy ją pytanie: "Czy to prawda, że pamięć o Tragedii Górnośląskiej jest wciąż żywa?", chcemy też wyjaśnić sprawę pracy kobiet w kopalniach w tym czasie. Nasze spotkanie na podwieczorku było bardzo przejmujące. Wszyscy byliśmy pod wrażeniem wiedzy naszego gościa specjalnego, pana dr Dariusza Węgrzyna, historyka ze Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności, który sugestywnie i z wielką pieczołowitością, dbałością o szczegóły i fakty opowiadał o latach powojennych na Górnym Śląsku. Tym samym budował w naszej wyobraźni obraz tego czasu pozbawiony mitów, tym bardziej wstrząsający. Uzupełnieniem słów naszego gościa były obrazy z filmu Beaty Netz pt. "Krew na Śniegu". Dziękujemy za emocje i wiedzę naszym gościom, za zaangażowanie naszej publiczności oraz rytm spotkania wyznaczany muzyką - Bohdanowi Wantule. To wszystko usłyszą dzisiaj państwo w naszej relacji z "Podwieczorku w Muzeum".

To pytanie jest zarazem zaproszeniem do spaceru po naszym mieście w poszukiwaniu śladów po naszym zwierzyńcu, ale też przypomnieniem,że wielu przewodników zabiera nas w interesujące wycieczki w przeszłość bliskich nam miejsc. To chwile, kiedy możemy zafascynować się naszą historią. Wszystkim przewodnikom dziękujemy i serdecznie pozdrawiamy z okazji minionego kilka dni temu ich święta.
Naszymi gośćmi będą oczywiście przewodnicy: Barbara Zygmańska, autorka wielu spacerowników i dr Jacek Kurek, historyk i przewodnik w Muzeum Hutnictwa w Chorzowie oraz placach i ulicach naszych miast. Odpowiedź na to pytanie, zapewniam warta jest wysłuchania!

Wczoraj zadaliśmy takie pytanie podczas Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. Nasz pociąg do zgłębiania wiedzy o przeszłości naszego miasta zaprowadził nas do wielu ciekawych i zaskakujących informacji.

Swoją bogatą wiedzą dzielili się z nami prof. Irma Kozina, Grzegorz Grzegorek, Piotr Fuglewicz a także prof. Jan Malicki, Barbara Zygmańska. To była prawdziwa przygoda intelektualna, za którą bardzo dziękuję również aktywnej publiczności. To fascynujące spojrzeć na starą rycinę Katowic i próbować prześledzić ten proce budowy miasta z rolniczego "klepiska". Spojrzeć z perspektywy współczesności na projekty i wizje jej pierwszych budowniczych.

Czy to prawda, że trzeba było mieć renomę, żeby otrzymać numer? Katowic właśnie dotyczył ten proceder. Pan prof. Maciej Sablik, jako matematyk czyli teoretyk, lubi liczby, numery oraz działania na nich, dlatego sprawdzimy w terenie czym zaowocowało to rozdawanie numerów i co powstało z ich sumy. Na wizję lokalną Beata Tomanek wybrała się z Grzegorzem Płonką, który zna te wszystkie numery, nosi je w głowie i o każdym potrafi opowiadać. Jakie były wyniki naszej wspólnej wizji lokalnej?

Razem z prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy dzisiaj do wysłuchania odpowiedzi na kolejne pytanie: "Czy to prawda, że?". Dzisiaj nawiązywać ono będzie do wydarzenia minionego tygodnia jakim było uznanie roku 2025 Rokiem Pamięci o Tragedii Górnośląskiej. To temat bliski naszemu sercu i często bywaliśmy w Centrum Dokumentacji i Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w Radzionkowie. Jednak okazuje się, że nie dla wszystkich ta historia jest jednoznaczna i jasna, często nieznana dla wielu. W każdym razie "zahibernowana" przez lata. W tym roku będziemy mieli okazję poznawać ją szczegółowiej. To będzie również rok dla mikro historii, bo to z nich utkana jest Tragedia Górnośląska.

W święto Trzech Króli zadamy trzy pytania. Jedno z nich brzmi: "Czy to prawda, że Trzej Królowie wciąż są wśród nas?". W odpowiedzi na pytania porozmawiamy o autorytetach, potrzebie wiedzy, będziemy się zastanawiać czy oczekujemy mędrców czy magów? My z prof. Maciejem Sablikiem szanujemy magię, zwłaszcza bliska jest nam magia radia, jednak mędrcy budzą być może większy szacunek. Nasze wątpliwości rozwiewać będzie ks.prof. Józef Kozyra. Spotkamy się również z ojcami werbistami, którzy czują się "Trzema Królami" naszych czasów.

W ostatniej w tym roku audycji wracamy do pytania zasadniczego, wyrażającego ideę naszej akcji społecznej realizowanej od 20 lat, zachęcającej do tego, by poczuć się świadkiem historii. Odpowiedź na to pytanie dzisiaj wiąże się z nowym projektem tworzenia archiwum portretów mówionych wybitnych polskich himalaistów w Wirtualnym Muzeum Jerzego Kukuczki. Na temat wagi opowiadanej nie tylko w domach rodzinnych mikro-historii rozmawiać będziemy z Wojciechem Lemańskim, współtwórcą Wirtualnego Muzeum, ale też inicjatorem tego nowego projektu. Posłuchamy oczywiście pierwszych zarejestrowanych głosów w tym archiwum. Należą do: Janusza Majera, Adama Zyzaka, Ryszarda Wareckiego i Ryszarda Pawłowskiego - wciąż aktywnych nestorów polskiego himalaizmu.

Na to pytanie odpowiadaliśmy wczoraj podczas kolejnej Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca. Pani dr Maria Lipok-Bierwiaczonek oraz dr Magdalena Toboła-Feliks, etnografki, opowiedziały o nieco już zapomnianych zwyczajach Mikołajowych odwiedzin w śląskich domach. Przywołaliśmy pamięć o Mikołaju z Pierśćca oraz o bandach Mikołajowych z Łąki i okolic. Nasz archiwista dr Grzegorz Sztoler przypomniał o potyczkach tych band, które rozgrywały się pod oknami jego domu. Akompaniamentem dla rozmów była muzyka. Grali dla nas Kaja Kosowska i Krzysztof Woźniczko. Odwiedzili nas też Mikołajowie z workiem podarunków... Dziękuję wszystkim, którzy sprawili, że wczorajsza podróż była tak przyjemna, pełna ciepła i humoru. Do worka Mikołaja swoje niespodzianki włożyli: Radio Katowice, Fundacja Teatru Śląskiego "Wyspiański, Towarzystwo Przyjaciół NOSPR, Grupa Inicjatywna "Świat Czeka" oraz św. Mikołaj.

"Czy to prawda, że idee korfantowskie są wciąż aktualne i realizują się w różnych formach?" To pytanie zadaliśmy z prof. Maciejem Sablikiem tegorocznym laureatom Nagrody Wojciecha Korfantego. Są nimi przedstawiciele świata kultury. Prof. Dorota Świtała-Trybek jest etnografką z Uniwersytetu Opolskiego i zajmuje się sprawami bardzo nam bliskimi. Zgłębia m.in. wiedzę o gołębiarzach, odpustach i śląskim menu. Ciekawe co lubił jeść Korfanty na obiad? Robert Ciupa jest dyrektorem Śląskiego Centrum Wolności i Solidarności, gdzie historię można zobaczyć oraz posłuchać jej naocznych świadków. Co łączy Górników z Wujka z Korfantym? Pan Mirosław Kaszuba jest muzykiem i dyrygentem orkiestr dętych. Aktualnie jest ich więcej niż kopalń, jednak żeby i one nie odeszły do historii, a wciąż ją tworzyły, zostały dzięki jego inicjatywie wpisane na krajową listę UNESCO. Czy idee korfantowskie mogą zabrzmieć w muzyce? Nagroda Wojciecha Korfantego jest przyznawana od 1993 roku przez Związek Górnośląski, toteż w naszej rozmowie przy radiowym okrągłym stole uczestniczył prezes Związku Górnośląskiego Grzegorz Franki.

W czwartek, 14 listopada, odbyła się konferencja naukowa zatytułowana "Piękniejsza strona nauki". Rozmawialiśmy o kobietach w nauce przywołując postać wybitnej fizyczki, która " zatańczyła z atomami" - Marii Goeppert-Mayer. Dla nas z prof.Maciejem Sablikiem była to okazja, żeby przypomnieć, że ta laureatka Nagrody Nobla urodziła się w Katowicach. Postanowiliśmy więc zapytać: "Czy to prawda, że każdy może zatańczyć z atomami?" Odpowiedzi udzielali nasi goście: prof. Tomasz Pospieszny, autor książki o Marii Goeppert-Mayer, Bożena Kubiak, która odkryła tę postać dla nas i prof. Agnieszka Nowak-Brzezińska, prodziekan Wydz.Nauk Ścisłych i Technicznych UŚl, organizatorka konferencji.

"Czy to prawda, że śląskie smoki mają już swój dom?" Postanowiliśmy z panem prof. Maciejem Sablikiem sprawdzić jak wygląda nasza kraina smoków i wyruszyliśmy na rubieże województwa śląskiego do Lisowic i Lipia Śląskiego, żeby obejrzeć nowe Muzeum Paleontologiczne. To tam w okolicach starej cegielni robotnicy zaczęli znajdować pierwsze kostki. Część z nich znalazła się w cegłach, ten fakt uruchamia nam wyobraźnię, że każdy może mieć swojego smoczka w murach domostwa. Po Muzeum oprowadziła nas pani Anna Majowska. Zobaczyliśmy smoka z bliska, co prawda fragmentarycznie, jednak zrobił na nas wrażenie. Zapraszamy do posłuchania dzisiaj o naszej prahistorii ze smokami i innymi gigantami tamtych czasów w roli głównej

"Czy to prawda, że można poznać bliżej ludzi, którzy żyli 400 lat temu?" Z takim pytaniem z prof. Maciejem Sablikiem udaliśmy się na "wizję lokalną" do Gostyni, bo podobno tam jest to możliwe. Sensacyjne odkrycie dokumentów uznanych za zaginione sprawiło, że dzisiaj każdy może zajrzeć w życie np. wójta Gostyni, który żył pod koniec XVII wieku, czy też poznać zasoby karczmy albo uczestniczyć w spisywaniu testamentu, a nawet rozstrzyganiu sporów. Nadzwyczaj ciekawe jest takie "podglądanie" przeszłości. Zapraszam do wysłuchania odpowiedzi na powyższe pytanie. Naszymi gośćmi będą: pani Lidia Borowian-Cyba, historyczka oraz Marek Nowara, dyr. Domu Kultury w Gostyni.

Najpiękniej jak potrafię dziękuję wszystkim, którzy uczestniczyli w naszej kolejnej "Podróży Pierwszej Klasy ze Starego Dworca". W tym wagonie ponad czasem spotkaliśmy się ze Stanisławem Wyspiańskim, który wysiadł na stacji Katowice w 1898 roku, z Carlem Moritzem, który kilka lat później wybudował Teatr, jego imienia od 1936 roku, poznaliśmy się z Grzegorzem Fitelbergiem, który w 1946 roku przyjechał do Katowic by prowadzić Orkiestrę Symfoniczną Polskiego Radia. Dziękuję naszym gościom, miło nam, że dyr. Teatru Śląskiego Robert Talarczyk tuż przed uroczystymi urodzinami, 117-tymi Teatru, tuż przed spektaklem i tortem zajrzał do nas, by opowiedzieć o swoich związkach z "Wyspiańskim" Dziękuję prof. Irmie Kozinie i prof. AM Piotrowi Kopińskiemu, którzy podróżowali z nami w czasie zabierając nas w miejsca niueznane.

Na Starym Dworcu dzieje się ciekawie za sprawą FUNDACJI TEATRU ŚLĄSKIEGO "WYSPIAŃSKI". Bardzo dziękuję za serdeczną i życzliwą gościnę Małgosi Długowskiej. Podróżowanie z tak wspaniałą publicznością i nadzwyczajnymi gośćmi to piękna przygoda, ona sprawia, że apetyt na kolejne wrażenia rośnie! 

"Czy to prawda, ze ze Starego Dworca można wyjechać naprawdę wysoko?" - to pytanie zadaliśmy wczoraj podczas kolejnej Podróży Pierwszej Klasy, w którą wyruszamy raz w miesiącu ze słuchaczami Radia Katowice. Tym razem była to podróż górska, która przypomniała o tym, że Katowicki Klub Wysokogórski był swego czasu "stolicą" himalaizmu na świecie i najbardziej znanym klubem na każdym kontynencie. Złota dekada Polskiego Himalaizmu jest faktem historycznym, o którego pamięć należy dbać. Mówili o tym: Janusz Majer, Wojciech Dzik - jej współtwórcy oraz Wojciech Lemański - archiwista. Być może Wirtualne Muzeum Jerzego Kukuczki, wpisanie jego zbiorów dokumentalnych na polską listę UNESCO oraz budowa Muzeum Himalaizmu w Katowicach utrwalą tę pamięć.

Historia często zapomina o swoich bohaterach. Przypominanie ich to zadanie dla współczesnych. Poznawanie przeszłości, zagłębianie się w jej nurt i śledzenie umykających nam w nim ludzkich losów to fascynująca przygoda. Oddajemy się jej czarowi od lat, podobnie jak nasz dzisiejszy gość - Maciej Mischok, historyk i pasjonat takich poszukiwań, który odpowie na pytanie: "Czy to prawda, że potomkowie Śląskiego Kopciuszka mieli równie niezwykłe życie?". W ten sposób przypomnimy zupełnie dzisiaj zapomniane nazwisko bohatera z Jędrzejowa.

Z takim pytaniem udaliśmy się do Śląskiej Biblioteki Cyfrowej, gdzie pod przewodnictwem pana Remigiusza Lisa szukaliśmy wyczerpującej odpowiedzi na to pytanie. Wiąże się ona z obietnicą daną podczas Pierwszego Zjazdu Domowych Kronikarzy w Radiu Katowice, że wszystkie ich prace zostaną zdigitalizowane i tym samym upowszechnione. Razem z prof. Maciejem Sablikiem zapraszamy do Digitarium.

Czy to prawda, że woda zapisuje swoją historię? O odpowiedź poprosiliśmy panie: etnografkę dr Marię Lipok-Bierwiaczonek, historyczkę dr Halinę Nocoń, Agnieszkę Ociepę-Weiss z Archiwum Państwowego w Katowicach, dyrektora Muzeum Historii Katowic dr Jacka Siebla oraz miłośnika i znawcę kartografii Jana Gąsiora. Odpowiedź na to pytanie stanowi ciekawą mozaikę opowieści, w których rozmowa o świętowaniu Dni Morza na katowickim rynku oraz powstaniu Ligi Morskiej sąsiadować będzie z podaniami o utopcach i utopczyniach, a informacje o sieci rzek na historycznych mapach z relacjami o polskich, kolonialnych podbojach. Laureat naszej kampanii "Bądź Kronikarzem swoich czasów", Jan Gąsior zauważył, że woda nie tylko pisze historię, ale ją też puentuje. Tylko człowiek nie potrafi, a raczej nie chce tych zapisów czytać.

Czy to prawda, że Stary Dworzec jest najstarszy w Katowicach? Ciekawość odpowiedzi na to pytanie była biletem wstępu do wehikułu czasu, który zabrał nas w "Podróż Pierwszej Klasy ze Starego Dworca". Przybyło wielu miłośników historii oraz spotkań towarzyskich. Wszyscy, którzy byli pasażerami tego pociągu w przeszłość znają już odpowiedź, która jest zaskakująca. Zaskoczeń było więcej. Zapraszamy na krótką impresję, jednocześnie serdecznie dziękując Fundacji Teatru Śląskiego "Wyspiański" za zaproszenie na "Stary Dworzec”. W audycji również o Kongresie Matematyków, bo jak wiadomo to ulubiona materia, w której porusza się jej współprowadzący prof. Maciej Sablik.

Dzisiejsza data zobowiązuje, toteż zadamy za chwilę pytanie: "Czy to prawda, że śląski wrzesień 1939 miał swoich bohaterów?". W odpowiedzi nawiążemy do wydarzeń z naszej historii, które każdy zna lub powinien znać. Towarzyszyć nam będzie dzisiaj również pan Grzegorz Grzegorek, z którym zapraszać będziemy w "Podróż Pierwszej Klasy ze Starego Dworca".

"Czy to prawda, że można w tym roku świętować pięć rocznic w jednym miejscu?" Pan prof. Jan Malicki dodał jeszcze szóstą, też a propos. Szukając odpowiedzi na to pytanie odwiedziliśmy naszych kronikarzy - panów Gerarda Sacherskiego i Adriana Juraszczyka ze Stowarzyszenia na rzecz powstania Muzeum Hutnictwa Cynku. Spotkaliśmy się też z dyrektorem Muzeum panem Maciejem Mądrym. Zapraszamy dzisiaj do wysłuchania relacji z naszej wizji lokalnej w Walcowni - miejscu, w którym zaklęta w nim historia głośno i z impetem przemawia.

Razem z prof.Maciejem Sablikiem zapraszamy do wysłuchania naszych dzisiejszych rozmów o idei, sensie oraz wartości dokumentowania. Naszymi gośćmi będą Celina Kukuczka, Wojtek Kukuczka i Wojtek Lemański.

Wraz z prof.Maciejem Sablikiem chcemy przedstawić państwu Romana Horsta, który od ponad 30 lat pisze kronikę Bojszów. Własnoręcznie!!! Udaliśmy się do pana Romana, żeby zobaczyć Jego pracownię, Jego dzieła, a jest to zbiór dobrze ponad 50 tomów licząc wszystkie kroniki. W wizji lokalnej towarzyszył nam nasz archiwista - Grzegorz Sztoler. Zapraszamy do wysłuchania relacji z naszej wizyty. Co prawda, nie poczują państwo cudownego smaku serniczka pani Ani, ale za to my postaramy się rozmawiać "ze smakiem" i z różnymi "smaczkami".

Czy pamiętają państwo nasze spotkania w Bibliotece Śląskiej? Niezwykłe opowieści o książkach w Zbiorach Specjalnych? Koncerty Kai Kosowskiej i Krzysztofa Woźniczko? Podwoje Śląskiej Książnicy otworzył dla nas prof. Jan Malicki. I teraz wspólnie organizujemy I Zjazd Domowych Kronikarzy. Odbędzie się on w Radiu Katowice 8 czerwca o godz.11.00. Od 18 lat zachęcamy naszych słuchaczy, żeby czuli się świadkami historii i spisywali swoje dzieje, rodzinne wspomnienia, szukali dokumentów w zakamarkach szuflad, wpisywali się w naszą mikro historię. Dzisiaj zadamy pytanie: "Czy to prawda, że każdy może napisać książkę?" Odpowiedź m.in. znajduje się na półkach mojej biblioteczki - to prace, publikacje i książki słuchaczy Radia Katowice. Laureatów naszej akcji "Bądź kronikarzem swoich czasów". Dzisiaj odpowiadając na to pytanie będziemy zapraszać na zjazd i zamykać Tydzień Książki w Katowicach-Mieście Nauki 2024

W nastroju mijającej wielkiej majówki i pod wpływem naszych spacerów postanowiliśmy z prof. Maciejem Sablikiem zadać dzisiaj pytanie: "Czy to prawda, że wszyscy jesteśmy z lasu?". Z tego względu, że na wizję lokalną wybraliśmy się do Kokocińca nasunęło nam się również takie pytanie: "Czy to prawda, że Kokotka i Kokociniec mają coś wspólnego?" Z naszymi pytaniami bez trudu dali sobie radę nasi eksperci w temacie: Bolesław Bobrzyk, leśniczy i inżynier nadzoru w Nadleśnictwie Katowice oraz Grzegorz Płonka, specjalista w dziedzinie historii Ligoty i okolic. Rozmowy dostarczyły nam nie tylko wiedzy, ale też przyjemności konwersacji, w której znalazło się wiele anegdot i ciekawostek, często bardzo wesołych. Zatem zapraszamy do lasu wiedzy.

Katowice zostały ogłoszone Europejskim Miastem Nauki 2024. Z profesorem Maciejem Sablikiem, matematykiem, staramy się z tej okazji i w naszych pytaniach prowokować rozmowy uświadamiające słuchaczom, że nauka jest wszędzie. Dzisiaj pytamy: "Czy to prawda, że sport to głównie matematyka?" Naszym gościem jest prof. Robert Roczniok z AWF. Kilka słów do naszej rozmowy dołoży Krzysztof Wielicki. A dzisiejszą odpowiedź na pytanie dedykujemy wszystkim, którzy właśnie organizują się do aktywnego spędzenia wielkiej majówki.

"Czy to prawda, że góry rosną na naszych oczach?" - razem z prof. Maciejem Sablikiem postanowiliśmy sprawdzić te doniesienia i wybraliśmy się na wizję lokalną w towarzystwie ekspertów w temacie: pana Adama Balona, biloga oraz jego uczniów miłośników przyrody z Liceum Ogólnokształcącego im.Jana Matejki w Siemianowicach. Warto było wybrać się na hałdę w Siemianowicach, żeby zobaczyć na własne oczy jak Natura potrafi się odradzać. A to co widzieliśmy, czym zadziwiliśmy się, co usłyszeliśmy - tym podzielimy się ze słuchaczami Radia Katowice.

„Czy to prawda, że można zostać legendą za życia?” – to dzisiejsze pytanie będzie okazją do wspomnienia naszego przyjaciela, Jego niezwykłego, bogatego życia. Każdy kto znał Walusia Nendzę wie, że to pytanie jest retoryczne, gdyż zachłanność na życie, smakowanie radości, jaką prznosi i dzielenie się nią z innymi – to był magnetyzm osobowości tego Wspaniałego Człowieka.

Tym razem rozmawiać będziemy o wycieczkach krajoznawczych. Mamy też plan takich terenowych małych eskapad, które doprowadzą nas do majowego spotkania domowych kronikarzy. Będzie to pierwszy taki zjazd z udziałem naszych ekspertów w temacie, laureatów już 20-letniej akcji "Bądź kronikarzem swoich czasów", którzy wezmą udział w pewnej sztafecie.

Nie zapominam o Pi, wiem, że towarzyszy mi na każdym kroku w życiu, podobnie jak inne liczby. Toteż doceniam ich udział w w codzienności, a szczególnie kiedy przyjmuje ona swój najPIękniejszy wymiar. Jutro zaczyna się Tydzień Liczb w ramach "Katowic - Miasta Nauki". Będę miała w nim swój mały udział, ale prof. Agnieszka Nowak Brzezińska i prof. Maciej Sablik przygotowali dla publiczności wiele atrakcji, które uświadomią nam jak wiele zależy od liczb, w królestwie których my żyjemy. Zapraszam do wysłuchania dzisiejszego pytania "Czy to prawda, że?".

Ostatni Podwieczorek w Muzeum był pełen wrażeń, wciąż pozostaję w ich mocy. Pani Magdalena Toboła Feliks swoją barwną opowieścią o stroju śląskim otworzyła nam wyobraźnię i nagle przenieśliśmy się w świat naszych pra-pra babek. W tę podróż w czasie unosiła nas również muzyka ze śpiewników Adolfa Dygacza w wykonaniu Koła Miłośników Pieśni Śląskiej. Naszym rozmowom towarzyszyła wielka radość odkrywania świata z przeszłości, który w gruncie rzeczy wciąż żyje w każdym z nas. Dziękuję wszystkim uczestnikom za wzruszenia i wielką przyjemność.

"Czy to prawda, że nawet strzępy mają znaczenie?" - to pytanie otworzy dzisiaj rozmowę o skrawkach pamięci, które często są podstawą rekonstrukcji zdarzeń i tej defragmentacji, o której mówiliśmy z panem prof. Maciejem Sablikiem niedawno. Przedstawimy kolejnego "kronikarza naszych czasów" - pana Józefa Musioła. Pochylimy się z prof. Janem Malickim nad jego nową książką "Okrakiem przez wiek", ale też zajrzymy do naszej "szafy archiwisty" i przypomnimy książkę pana Tadeusza Brylskiego, który opisał dzieje wojenne swojego taty. Dzisiejszy temat stanowi już wprowadzenie do I Zjazdu Domowych Kronikarzy, które planujemy w maju!

"Czy to prawda, że teleskop można zbudować samodzielnie w domu?" - naszą dzisiejszą rozmowę z prof. Maciejem Sablikiem rozpoczniemy od takiego pytania, sami też próbowaliśmy doświadczalnie sprawdzić jakie to zadanie nastręcza trudności. Oczywiście jest to wyzwanie głównie dla miłośników nauki i astronomów, również tych domowych. Zapraszam dzisiaj wieczorem do wysłuchania odpowiedzi na powyższe i inne pytania. Usłyszą państwo obszerną relację z ostatniego "Podwieczorka w Muzeum" podczas, którego spotkaliśmy się z dr Jackiem Czakańskim, fizykiem i astronomem oraz z Tomaszem Piwkiem - astronomem amatorem. Było to fascynujące przeżycie. A gwiazdy mieliśmy na wyciągnięcie ręki.

Taki kwartet głosowy proponuję tym razem w odpowiedzi na pytanie: "Czy to prawda, że?". A w niej usłyszą państwo wątki związane z literaturą wielką i lekturami szkolnymi, ze stąpaniem po "czerwonym dywanie" z poczuciem śląskości, z historią i sztuką, z Kinoteatrem Rialto w Katowicach i śmietanką kina w Los Angeles... a cała rozmowa rozpocznie się w Bytomiu, ale w NOSPR-ze Zapraszam do uczestniczenia w radiowym spotkaniu, w którym udział wezmą: Dorota Kobiela Welchman, Katarzyna Pryc, prof. Maciej Sablik i Beata Tomanek.

"Czy to prawda, że można, a nawet należy defragmentować pamięć?" - z takim pytaniem udaliśmy się z panem prof. Maciejem Sablikiem na wizję lokalną do naszego nowego laureata- "Kronikarza Swoich Czasów", pana Andrzeja Muskały. Jego żona przywitała nas cudownie pysznym ciastem chałwowym i w tak słodkiej atmosferze rozmawialiśmy o przeszłości. Zapraszam do wysłuchania relacji z tego spotkania.

To pytanie było dla nas wstępem do rozmowy z dyrektor NOSPR – panią Ewą Bogusz – Moore. Jako melomani mieliśmy z panem prof. Maciejem Sablikiem wielką przyjemność pytać o to jak tworzy się program na kolejny sezon, jakie będą w nim „powroty i olśnienia”, a przede wszystkim, czy jesteśmy już gotowi jako publiczność NOSPR do słuchania i uczenia się muzyki współczesnej. W naszej rozmowie uczestniczyła dr hab. Krystyna Faliszek, prezeska Towarzystwa Przyjaciół NOSPR.

„Czy to prawda, że liczba 111 jest kluczem do sejfu?” – takie towarzyszyć będzie nam dzisiaj wieczorem podczas spotkania z naszymi słuchaczami pytanie. Co prawda, pan prof. Maciej Sablik, matematyk przekonuje, że nie jest to liczba nadzwyczajna, niebanalna w matematyce, dla mnie jednak jest związana z magią – z magią kina. Miejsca konkretnego i lubianego przez wielu słuchaczy Radia Katowice, bowiem zajrzymy dzisiaj do historii Kinoteatru „Rialto”. Otworzymy też Szafę Archiwisty, żeby przypomnieć sobie słowa Jana F. Lewandowskiego, nieobecnego wśród nas, ale też przejdziemy się na Wizję Lokalną z prof. Irmą Koziną, a naszym Ekspertem w temacie będzie Katarzyna Pryc, kierowniczka Rialta. Zapraszam do przeżycia tej intelektualnej przygody jaka jest niewątpliwie spotkanie w tak miłym gronie, przy opowieściach o tak niezwykłym miejscu.

Wszystkim słuchaczom, przyjaciołom i bliskim życzę radosnych Świąt Bożego Narodzenia i zapraszam do wspólnego, wigilijnego, radiowego stołu. Zasiądą przy nim: prof. Maciej Sablik, prof. Jan Malicki, prof. Jacek Kurek, dr Grzegorz Sztoler oraz Grzegorz Płonka. Przy słodkich smakołykach będziemy snuć opowieści wigilijne, odkryjemy te które nosimy w sobie. Jakie one są? Co mówią o nas? Będziemy też śpiewać kolędy. Zapraszam do wspólnej wigilijnej zadumy.

Czy to prawda, że do świata najbliżej jest przez Nojland? Jest z nami nasz archiwista Grzegorz Sztoler oraz kolejny nasz laureat, kronikarz swoich czasów Przemysław Żołneczko z Nojlandu. Kaj je Nojland? To pytanie kluczowe dla słuchaczy, na których wrażenie robi ten młody miłośnik historii lokalnej, który przez 15 lat zbierał informacje, wycinki z prasy, opowieści mieszkańców, dokumenty i fotografie, by opisać najciekawszą dla siebie historię Nojlandu.

Czy to prawda, że prof. Maciej Sablik jest Mikołajem? Wiem, że bywa. Dziś prezentuję państwu, co jeszcze znalazłam w naszych mikołajkowych archiwach. Dokumenty mają moc i czar, a czasem potrafią wzruszyć.

Tym razem przed nami pytanie-wyzwanie, a sama rozmowa jako odpowiedź będzie dla słuchaczy Radia Katowice małym sprawdzianem na ścisłe myślenie. Główną bowiem bohaterką naszej konwersacji będzie MATEMATYKA. Na pytanie startowe: "Czy to prawda, że jeden z najbardziej znanych na świecie matematyków urodził się w Siemianowicach?" odpowiadać będą: prof. Maciej Sablik, prof. Michał Baczyński i prof. Roman Ger. Rozpoczniemy od dyskusji o "ciele", na marginesie wspomnimy twierdzenie Fermata i inne łamigłówki matematyków, żeby dotrzeć do ważnej informacji, że w tym roku Górnośląski Oddział Polskiego Towarzystwa Matematycznego obchodzi swoje 70-lecie. 8 grudnia miejsce będą miały główne uroczystości, na które, jako miłośnicy matematyki, serdecznie zapraszamy.

Czasem na spacerze można trafić na ciekawe pytanie. Bywa nawet, że niesprzyjająca aura przypomni nam o miłym miejscu na schronienie się przed deszczem. My odnaleźliśmy poza miłym towarzystwem w tym miejscu również okazję na dokonanie "wizji lokalnej" u zaprzyjaźnionego z nami Wojtka Mszycy w M-1 Cyklisty. Zapraszamy z prof. Maciejem Sablikiem do wysłuchania odpowiedzi na takie oto pytanie: "Czy to prawda, że w Katowicach powstał najbardziej znany na świecie kosmetyk?".

Wspólnie z prof. Maciejem Sablikiem, prof. Agnieszką Nowak-Brzezińską, prof. Władysławem Borgiełem oraz prof. Armandem Cholewką przeżyliśmy piękną naukową przygodę: pofrunęliśmy w otoczeniu fal do granic kosmosu, mapę do tej podróży dała mi matematyka. Wygłaszając wykłady podczas Targów Książki zauważyliśmy, że gdzie nie spojrzeć to tam znajdują się liczby, wzory, funkcje toteż postanowiliśmy zapytać: „Czy to prawda, że matematyka jest wszędzie?”. Proszę posłuchać odpowiedzi.

Czy to prawda, że dom może zardzewieć? - takie mamy tym razem pytanie, które trochę nawiązuje do jesiennej słoty za oknem, ale też otwiera pewien rozdział w historii, o którym opowiedzą nasi eksperci w temacie: prof.Irma Kozina oraz Dariusz Walerjański. Na fotografiach z naszej wizji lokalnej w Zabrzu z prof.Maciejem Sablikiem i panem Darkiem pozujemy na tle domu, który rdzewieje już jako zabytek.

W poszukiwaniu odpowiedzi na to pytanie razem z prof. Maciejem Sablikiem udaliśmy się w towarzystwie "strażnika pamięci" i jej klucznika Dariusza Walerjańskiego na Cmentarz Żydowski w Zabrzu. Tam można uczyć się historii. Zapisana jest ona w kamiennych pomnikach – ołtarzach przeszłości. Postaramy się odsłonić jej ciekawe rozdziały. Zapraszamy na ten melancholijny spacer uczący pokory wobec tajemnicy życia i śmierci.

Razem z uczestnikami "Podwieczorków w Muzeum"szukaliśmy wspólnych epizodów i wydarzeń w historii Siemianowic i Radia Katowice. Razem z Iwonką Wieczorek z radiowego archiwum zajrzeliśmy do jego bogatych zasobów, słuchaliśmy uważnie dziennikarzy, odwiedziliśmy nasze mini Muzeum Techniki Radiowej, ale też aktualizowaliśmy nasze wspomnienia i wiedzę. W ten sposób zainaugurowaliśmy kolejny sezon "Podwieczorków w Muzeum", a o efektach tej przygody opowiemy dziś wieczorem, oczywiście zadając na wstępie pytanie "Czy to prawda, że?" . Zachęcam do słuchania

W Światowym Dniu Muzyki, 1 października odbył się w Radiu Katowice koncert dedykowany Grzegorzowi Fitelbergowi. Dzisiaj fragmenty tego koncertu staną się odpowiedzią na pytanie: "Czy to prawda, że po 70 latach od śmierci Grzegorza Fitelberga zapomnieliśmy o jego dokonaniach?". Razem z prof. Maciejem Sablikiem, Wincentym Krawczykiem, który był komentatorem podczas tego koncertu oraz muzykami zapraszam na inne niż zwykle wydanie audycji "Czy to prawda, że?"