Nauka To Lubię

Co dzieje się prawie 200 metrów nad Bałtykiem, gdy pogoda nagle się załamie, a technik nie może wrócić na ląd? W tym odcinku pokazujemy, jak wygląda bezpieczeństwo pracy na morskiej farmie wiatrowej Baltic Power. Dr Tomasz Rożek sprawdza, jakie szkolenia trzeba przejść przed rozpoczęciem pracy na morzu, jakie wyposażenie mają technicy oraz jak wygląda transfer ze statku na turbinę. Zaglądamy także do zestawu przetrwania przygotowanego na wypadek, gdy pogoda uniemożliwi powrót na ląd. Pokazujemy, jak może wyglądać ewakuacja z gondoli i odwiedzamy Morską Służbę Poszukiwania i Ratownictwa (SAR). Sprawdzamy też, jak w praktyce działa jedna z podstawowych zasad bezpieczeństwa: jeśli pracownik […]

Czy przerażający świat „Backrooms” w reżyserii Kane’a Parsonsa da się wytłumaczyć językiem współczesnej nauki? W tym materiale analizujemy kultowy fenomen internetowy i kinowy hit, aby sprawdzić, co fizyka oraz filozofia mówią o ukrytych rzeczywistościach. Zobacz, jak popkulturowa wizja przypadkowego „noclipnięcia” poza ramy naszego świata przeplata się z realnymi hipotezami naukowymi: Odkryj obszary fizyki, neuronauki i filozofii, które bywają znacznie dziwniejsze oraz bardziej zaskakujące niż fabuła niejednego horroru!

Czy stał się ofiarą naukowej biurokracji, czy po prostu od samego początku nie pasował do reszty naszego Układu Słonecznego? W tym filmie przyjrzymy się fascynującej i niezwykle dynamicznej historii Plutona. Poznasz kulisy jego żmudnego odkrycia w 1930 roku przez Clyde’a Tombaugha oraz kosmiczną „zdradę” ze strony mitycznej Eris, która zapoczątkowała wielką naukową debatę. Zobaczymy też spektakularne odkrycia sondy New Horizons z 2015 roku – zdjęcia, które zaparły dech w piersiach astronomom, ukazując lodowe góry, czapy polarne i… błękitne niebo! Czy decyzja Międzynarodowej Unii Astronomicznej z 2006 roku była sprawiedliwa? I czy daleko poza Pasem Kuipera rzeczywiście skrywa się mityczna, dziewiąta planeta? […]

W Nepalu nie padało. Nie było gwałtownego wezbrania rzek po monsunie. A jednak w ciągu kilkudziesięciu minut doliną przeszła potężna fala wody, lodu, błota i skał, niszcząc drogi, mosty, elektrownie i całe miejscowości. Co właściwie wydarzyło się w Himalajach? W tym odcinku Tomasz Rożek wyjaśnia mechanizm katastrofy, która zaczęła się wysoko w górach od oderwania ogromnej masy lodu i skał. Lawina utworzyła w dolinie naturalną tamę, za którą zaczęła gromadzić się woda. Kiedy tama puściła, w dół ruszyła niszczycielska fala. Dlaczego lodowiec się oderwał? Czy przyczyną było trzęsienie ziemi? Jaką rolę mogły odegrać wysokie temperatury, topnienie lodu i zmiany zachodzące w […]

Nasza infrastruktura przesyłowa nie nadąża za zieloną rewolucją. Bilans otwarcia tego roku wręcz szokuje: w ciągu zaledwie sześciu miesięcy polski system musiał „wyrzucić do kosza” produkcję energii z wiatru i słońca o wolumenie niemal 1,4 TWh. Dla porównania, w całym 2023 roku straty wyniosły tylko 74 GWh. Co sprawia, że na transformatorach brakuje miejsca? W tym odcinku jedziemy do Czernikowa, by zobaczyć z bliska potężne baterie. Sprawdzamy, jak pełnią one rolę precyzyjnego chirurga operującego na parametrach prądu, natychmiast wyrównując niebezpieczne skoki napięcia. Pokazujemy też, jak wygląda „cyfrowy mózg” energetyki, w tym innowacyjne systemy potrafiące samodzielnie zlokalizować awarię, odciąć uszkodzony kabel i […]

Czy chroniczny brak pieniędzy to jedyny problem polskiego szkolnictwa wyższego? Ostatnie miesiące przyniosły serię kompromitujących afer: od plagiatów profesora AGH i masowej produkcji dyplomów w Collegium Humanum, przez mobbing i molestowanie, aż po kuriozalny, naszpikowany absurdalnymi błędami raport rządowej pełnomocniczki prof. dr hab. Barbary Mróz-Gorgoń, wygenerowany przez sztuczną inteligencję za blisko 200 tysięcy złotych. Jednak najgroźniejszą chorobą toczącą polską akademię nie są same patologie, ale systemowa, tchórzliwa zmowa milczenia i zamiatanie spraw pod dywan. Gdy na uczelniach dochodzi do nadużyć, środowisko naukowe zbyt często reaguje zasadą sycylijskiej omerty, chroniąc sprawców i niszcząc społeczny kredyt zaufania do nauki. Czy dopóki akademicy sami […]

„Biuro” sto metrów nad wzburzonym Bałtykiem, praca na 12-godzinnych zmianach, 24/7 i nieustanna walka z czasem oraz żywiołem. Budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej Baltic Power to nie tylko potężna inżynieria. To przede wszystkim codzienna praca ludzi, którzy związali swoje życie z morzem, gdzie nie ma miejsca na rutynę. W tym odcinku rezygnujemy z tradycyjnej narracji i zabieramy Was bezpośrednio w sam środek morskiej operacji. Zobaczycie, jak wygląda praca techników na morzu – od porannej odprawy „safety toolbox” o 6:30 w Łebie i przygotowywania narzędzi i sprzętu chroniącego życie i zdrowie na wysokości, po wejście na pokład morskich „taksówek” – szybkich, […]

Wysadzili dno Dunaju, żeby ratować elektrownię jądrową i zapobiec kryzysowi energetycznemu. Brzmi jak scena z filmu katastroficznego, ale wydarzyło się naprawdę. Rekordowe upały i susza sprawiły, że poziom wody w Dunaju spadł tak mocno, iż zagrożone zostało chłodzenie rumuńskiej elektrowni jądrowej Cernavodă, produkującej niemal 20 procent energii elektrycznej kraju. Aby skierować wodę w stronę kanałów chłodzących reaktory, wojskowi nurkowie i saperzy użyli blisko 200 kilogramów materiałów wybuchowych, a następnie zatopili barki wypełnione kamieniami. Dlaczego elektrownie potrzebują tak ogromnych ilości wody? Co się dzieje, gdy rzeki stają się zbyt płytkie albo zbyt ciepłe? I dlaczego podczas upałów, gdy gwałtownie rośnie zużycie energii […]

Co wydarzy się, gdy w całym kraju zabraknie prądu? Pytanie to przestało być czystą teorią po spektakularnej awarii zasilania na Półwyspie Iberyjskim, gdzie system załamał się w kilkanaście sekund. Aby zapewnić bezpieczeństwo elektroenergetyczne, w Polsce realizowane są inwestycje na wielką skalę – na czele z pierwszą morską farmą wiatrową Baltic Power. W tym odcinku podcastu zabieramy Was w podróż śladami prądu przesyłanego z morza. Tomasz Rożek rozmawia z ekspertami i inżynierami o kulisach konstrukcji 250-metrowych turbin, 1700-tonowych fundamentach wbijanych w dno Bałtyku oraz 240 kilometrach specjalistycznych podwodnych kabli. Dowiesz się m.in.: Posłuchaj merytorycznej dyskusji o technologii, która zmienia polski miks energetyczny! […]

#płatnawspółpraca Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak wyglądałaby Twoja dieta, gdyby nie nowoczesna inżynieria? W tym odcinku wracamy pamięcią do czasów, gdy mleko piło się prosto z aluminiowej bańki, by błyskawicznie przenieść się do ery Przemysłu 4.0. Dr Tomasz Rożek analizuje, jak niewidoczne na pierwszy rzut oka systemy automatyzacji i cyfryzacji dbają o to, by żywność na naszych półkach była bezpieczna, świeża i najwyższej jakości. Odwiedzamy laboratoria i hale produkcyjne Mlekovity. Rozmawiamy także o fascynującej technologii predictive maintenance (przewidywaniu awarii maszyn), cyfrowych bliźniakach oraz ekologicznych wyzwaniach branży spożywczej – w tym o oszczędzaniu milionów litrów wody i drodze do neutralności klimatycznej. […]

Woda przestała być zwykłym elementem rzeczywistości, a stała się symbolem wellness, premium i gigantycznym biznesem wartym setki miliardów dolarów rocznie. Internet i reklamy regularnie straszą nas narracją o chronicznym odwodnieniu, sugerując, że uratować nas może tylko kolejna butelka i specjalna aplikacja przypominająca o piciu. Ale co na to twarda biologia? Organizm człowieka w 60-70% składa się z wody, a miliony lat ewolucji wyposażyły nas w niezwykle precyzyjne mechanizmy kontrolowania gospodarki wodnej, na czele z podwzgórzem i naturalnym odruchem pragnienia. W tym odcinku odkryjesz: Nasz organizm nie jest kruchą maszyną, którą trzeba nieustannie i obsesyjnie uzupełniać do określonego poziomu. Obejrzyj film, […]

#płatnawspółpraca Przeciętnie wykonujesz 20 tysięcy oddechów dziennie. Co trafia wtedy do Twoich płuc? Zimą to często toksyczny koktajl pyłów PM10, PM2.5 i rakotwórczego benzo(a)pirenu, który przenika prosto do krwiobiegu, niszcząc płuca, serce i mózg. Dlaczego dr Tomasz Rożek mówi o tym w środku lata? Ponieważ to właśnie teraz podejmujemy decyzje, które zaważą na tym, czym będziemy oddychać zimą. Głównym źródłem smogu są domowe „kopciuchy” i nieocieplone ściany, przez które pieniądze na ogrzewanie dosłownie wylatują nam kominem. Z tego odcinka dowiesz się: Zgłoś się po dofinansowanie: wejdź na stronę czystepowietrze.gov.pl i sprawdź, jak uzyskać nawet do 100% dotacji na ocieplenie domu […]

Czy lądowanie człowieka na Księżycu w 2027 roku jest w ogóle możliwe po spektakularnej eksplozji rakiety New Glenn firmy Blue Origin? W najnowszym przeglądzie wiadomości kosmicznych, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę wybuchowe zmiany w programie Artemis i analizują, jak zniszczenie kluczowej infrastruktury startowej wpłynie na napięty kalendarz NASA. Sytuacja staje się coraz bardziej skomplikowana, a kluczowe lądowniki mają funkcjonować jedynie jako makiety z ograniczoną funkcjonalnością. W tym odcinku przechodzimy jednak również do bardzo pozytywnych informacji – w tym tych z naszego polskiego podwórka:🔹 Centrum Kosmiczne w kopalni “Wujek”: Poznajcie unikalny projekt badawczy, w który zaangażowani są twórcy […]

#płatnawspółpraca Odnawialne źródła energii przekroczyły w Polsce barierę 50% mocy zainstalowanej. Dlaczego w najbardziej słoneczne dni operator wyłącza wielkie farmy fotowoltaiczne, skazując nas na organiczenia w wykorzystaniu energii ze źródeł odnawialnych? W tym odcinku dr Tomasz Rożek nadaje bezpośrednio z Przykony – serca farmy fotowoltaiczno-wiatrowej należącej do Grupy ORLEN. Przejdziemy fascynującą drogę od fizyki atomu krzemu i nowoczesnych, dwustronnych paneli bifacial, przez inżynieryjne zarządzanie flotą wiatraków i unikanie efektu cienia wiatrowego (wake effect), aż po wielkie stacje przesyłowe GPO. Posłuchaj o tym, jak zaawansowane algorytmy SCADA ratują system przed awariami i dlaczego bez gigantycznych magazynów energii BESS transformacja nie będzie […]

Odkryj, jak śląska Kopalnia “Wujek” może zmienić się w jedno z największych w Europie centrów technologii kosmicznych! Zamiast zamykać stare kopalnie i tworzyć z nich skanseny, możemy nadać im zupełnie nowe, innowacyjne życie. Udowadnia to historia arktycznego Ny-Ålesund, gdzie dawna osada górnicza stała się światowym centrum badań nad klimatem i kosmosem. W tym materiale przedstawiam rewolucyjną koncepcję Centrum Symulacji Osadnictwa Kosmicznego, zlokalizowanego w Kopalni “Wujek” na Śląsku. Dlaczego kopalnia to idealne miejsce dla branży kosmicznej? Jej głębokie, podziemne wyrobiska stanowią “brudne” środowisko (pełne pyłu, pozbawione sygnału GPS i odcięte od świata), które doskonale symuluje surowe warunki panujące na Księżycu czy […]

#płatnawspółpraca Zapotrzebowanie na energię w Polsce bije kolejne rekordy, a przed nami potężne wyzwania klimatyczne. Co musimy zrobić, aby w naszych domach po prostu nie zgasły światła? W tym odcinku dr Tomasz Rożek zabiera słuchaczy ponad 20 kilometrów od brzegu Morza Bałtyckiego, gdzie na wysokości Łeby powstaje Baltic Power – pierwsza polska morska farma wiatrowa, budowana przez Grupę ORLEN i Northland Power. Posłuchaj o fascynujących szczegółach technicznych konstrukcji wbijanych na 35 metrów w morskie dno i dowiedz się, dlaczego wiatr na morzu jest znacznie bardziej stabilny i przewidywalny niż na lądzie. Rozprawiamy się z najpopularniejszymi mitami ekologicznymi i sprawdzamy, jak […]

Porozmawiamy z autorem książki, która pokazuje na przykładach, że nauka podlega podobnym patologiom jak każda inna dziedzina życia społecznego.

#płatnawspółpraca Słyszałeś kiedyś, jak brzmi rewolucja? Dzisiaj zabieram Cię nad Bałtyk, a dokładniej do bazy serwisowej w Łebie. To stąd rusza budowa pierwszej polskiej morskiej farmy wiatrowej. Zapnij pasy, bo skala tego inżynieryjnego przedsięwzięcia dosłownie rzuca na kolana. Dlaczego musimy przenieść produkcję prądu na pełne morze i to w tempie ekspresowym? Według niektórych prognoz do 2040 roku Polska przejdzie gigantyczną elektryfikację przemysłu i transportu – nasze zapotrzebowanie na energię skoczy ze 165 TWh do 270 TWh rocznie. Ponieważ stare elektrownie węglowe będą sukcesywnie wyłączane, grozi nam potężna luka energetyczna. Czy stabilny, morski wiatr i nowoczesna technologia offshore są w stanie […]

Dlaczego aż 19 laureatów Nagrody Nobla w dziedzinie nauk ścisłych urodziło się w Polsce, ale żaden z nich nie otrzymał jej za badania prowadzone w naszym kraju? Polska stała się największym na świecie dawcą talentów, zmagającym się z potężnym zjawiskiem drenażu mózgów (brain drain). W tym filmie omawiam protest polskich naukowców, którzy postulują o zwiększenie nakładów na naukę do 3% PKB. Obecnie przeznaczamy na ten cel zaledwie około 1,2%, przez co początkujący badacze otrzymują stypendia rzędu 3-4 tysięcy złotych netto i nie są w stanie utrzymać się w dużych miastach. Wyjaśniam, dlaczego ten protest to nie jest zwykła walka o […]

#współpracapłatna Matematycznie opisujemy kosmos z dokładnością przekraczającą 1%, ale fizycznie wciąż nie wiemy, czym jest jego główne 95% masy i energii. Dlaczego współczesna nauka dotarła do ściany i pilnie potrzebuje nowego Kopernika? W tym odcinku podcastu „Nauka. To lubię!” dr Tomasz Rożek zaprasza na fascynującą, momentami burzliwą dyskusję z wybitnymi fizykami, kosmologami i astronomami reprezentującymi Akademię Kopernikańską. Rozmawiamy o tym, czy programy takie jak powrót NASA na Księżyc (Artemis) to marnowanie pieniędzy, jak wielka polityka i wyścig z Chinami wpływają na fundusze naukowe oraz dlaczego to właśnie w kosmosie musimy szukać odpowiedzi na pytania o najmniejsze cegiełki mikroświata. Nie zabraknie […]

W obliczu wojny w Ukrainie, pęknięć w Ładzie Transatlantyckim i powracających nuklearnych gróźb ze strony Rosji, to pytanie pada w naszym kraju coraz częściej. W tym filmie kompleksowo analizujemy, czy Polska mogłaby – i czy powinna – wejść w program budowy własnej broni jądrowej. Tłumaczymy, jak w dzisiejszych realiach działa doktryna wzajemnego gwarantowanego zniszczenia (MAD) i czym różni się broń strategiczna od taktycznej. W materiale omawiamy: * Technologiczne wyzwania: Od wydobycia polskiego uranu i produkcji „żółtego ciastka”, przez skomplikowane kaskady wirówek do wzbogacania, aż po trudności z pozyskiwaniem plutonu metodą PUREX. * Prawo i geopolitykę: Czy traktat NPT blokuje nasze […]

płatnawspółpraca Broń atomowa to bez wątpienia jedno z najdonoślejszych, a zarazem najbardziej przerażających osiągnięć ludzkości. To genialne połączenie nauki i inżynierii, które w idealnym świecie powinno pozostać jedynie ostatecznym straszakiem. Niestety, żyjemy w czasach, w których naiwne oczekiwania o trwałym pokoju runęły, a my – według opinii ekspertów – znaleźliśmy się najbliżej nuklearnego konfliktu od dekad. PARTNER ODCINKA Wspiera nas marka ALLboards – tablice dekoracyjne i użytkowe. W ich ofercie znajdziecie nie tylko klasyczne tablice, ale też eleganckie szkło do biur, tablice magnetyczne dla dzieci czy nowoczesne panele bezramowe. Bo gdy świat zewnętrzny bywa chaotyczny, warto zadbać o porządek we […]

Każdy z nas zna ten scenariusz: zwykłe przeziębienie, a mężczyzna już żegna się ze światem i spisuje testament. Memów o „męskiej grypie” są tysiące, ale czy zastanawialiście się kiedyś, ile w nich prawdy? Okazuje się, że to zjawisko doczekało się nawet poważnych publikacji naukowych! W tym odcinku bierzemy pod lupę męską (i nie tylko!) odporność. Dowiesz się z niego:👉 Czy męski układ odpornościowy jest z natury słabszy i gorzej radzi sobie z wirusami?👉 Dlaczego statystyki pokazują, że mężczyźni częściej lądują w szpitalach z powodu infekcji układu oddechowego?👉 Jak na przebieg choroby wpływają hormony, a jak styl życia (np. palenie czy […]

#płatnawspółpraca W tym odcinku schodzimy dwa kilometry pod ziemię, choć tak naprawdę zostajemy na powierzchni wielkopolskich pól. Odwiedzamy kopalnię gazu ziemnego Kościan-Brońsko i sprawdzamy, jak wygląda droga gazu od złoża do systemu energetycznego. Wyjaśniamy, dlaczego gaz nie znajduje się pod ziemią w pustych jaskiniach, tylko w porach skał, czym są dane sejsmiczne nazywane czasem „USG Ziemi” i dlaczego surowiec prosto z odwiertu trzeba oczyścić oraz osuszyć, zanim będzie mógł trafić do sieci. Rozmawiamy też o cyfrowym bliźniaku kopalni, czyli wirtualnym modelu działającym w chmurze, który pozwala testować różne scenariusze pracy instalacji bez ryzyka awarii. To odcinek o gazie jako paliwie […]

26 kwietnia 1986 roku pękła iluzja sowieckiej potęgi i mit bezpieczeństwa „pokojowego atomu”. Tamtej wiosennej nocy w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej doszło do eksplozji, która rozerwała blok nr 4 i na zawsze zmieniła historię oraz postrzeganie energetyki jądrowej. W dzisiejszym materiale opowiadamy historię katastrofy w Czarnobylu – krok po kroku i bez zbędnych emocji. Tłumaczymy, jak ryzykowna konstrukcja reaktora RBMK oraz fatalny w skutkach, przedłużający się test bezpieczeństwa złożyły się na bezprecedensowy wypadek. Przyglądamy się także tytułowej „atomowej utopii” – nowoczesnej Prypeci, miastu młodych i uprzywilejowanych inżynierów, które z powodu opieszałości władz z dnia na dzień zamieniło się w strefę wykluczenia. […]

#płatnawspółpraca Opowiedzmy sobie historię o wodzie, lesie i górach, które choć wydają się niezmienne od wieków, właśnie przechodzą największą transformację w nowoczesnej historii Polski. Film „Zmiany klimatu w Polsce” to efekt wielu miesięcy pracy, podczas których staraliśmy się uchwycić moment, w którym globalny kryzys klimatyczny przestaje być nagłówkiem w gazecie, a staje się namacalnym problemem dotyczącym naszych własnych ekosystemów, od Bałtyku aż po Tatry. Rozmowy z zaproszonymi ekspertami, które usłyszycie w tle tej opowieści, rzucają zupełnie nowe światło na to, jak bardzo jesteśmy połączeni z przyrodą i jak wiele zależy od naszej wspólnej reakcji na zachodzące zmiany, których nie da […]

Misja Artemis 2 zakończyła się sukcesem, a statek Orion bezpiecznie wrócił na Ziemię, co wywołało ogromne, budzące nadzieję zainteresowanie na całym świecie. Jednak w naszym najnowszym kosmicznym podsumowaniu miesiąca, Krzysztof Kurdyła i Tomasz Rożek zaglądają za kulisy tego lotu. Analizujemy usterki, z którymi zmagała się załoga, takie jak wycieki helu w europejskim module serwisowym czy nieoczekiwane problemy z toaletą. Omawiamy także zaskakujące zmiany w harmonogramie NASA. Dlaczego misja Artemis 3, planowana ambitnie na 2027 rok, w ogóle nie zabierze astronautów w okolice Księżyca, lecz pozostanie na niskiej orbicie Ziemi?. Wyjaśniamy, jak będą wyglądać kluczowe testy nowych skafandrów oraz ćwiczenia dokowania […]

#płatnawspółpraca Zużyta bateria, stary katalizator, elektrośmieci — większość z nas widzi w nich problem. Przemysł zaczyna widzieć w nich rozwiązanie. W tym odcinku zabieramy Cię do miejsca, gdzie recykling przestaje być prostym procesem, a zaczyna przypominać zaawansowaną operację technologiczną, w której każdy gram materiału ma znaczenie. Rozmawiamy o tym: To także opowieść o skali — bo infrastruktura sterowania i automatyki w takich miejscach bywa porównywalna do największych zakładów przemysłowych, a rozwiązania dostarczane przez firmy takie jak firma Siemens należą do najbardziej zaawansowanych na świecie. Jeśli chcesz zrozumieć, co naprawdę kryje się za hasłem „gospodarka obiegu zamkniętego” — ten odcinek jest […]

Rakieta SLS wystartowała, a misja Artemis II oficjalnie się rozpoczęła! 🚀 Po raz pierwszy od 1972 roku astronauci opuścili bezpieczną osłonę ziemskiej magnetosfery, aby poczuć grawitację innego ciała niebieskiego. W dzisiejszym filmie przyglądamy się temu, jak dokładnie będzie przebiegać ta historyczna wyprawa i jakie cele stoją przed czteroosobową załogą, w której skład wchodzą Gregory Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch oraz Jeremy Hansen. Jak będzie przebiegać misja i co jest jej celem? Głównym zadaniem Artemis II jest ostateczne potwierdzenie, że statek Orion i rakieta SLS są gotowe, by w kolejnym kroku (Artemis III) postawić człowieka na powierzchni Księżyca. Zapnijcie pasy […]

#płatnawspółpraca To jest odcinek o czasie. O tym, ile go kiedyś traciliśmy na rzeczy, które dziś dzieją się same, i o tym, jak bardzo zmieniło się nasze życie, nawet jeśli rzadko to zauważamy. Bo historia Polski ostatnich 35 lat to nie tylko gospodarka, to historia codzienności, która przyspieszyła. I pytanie, które zostaje, brzmi: czy nadążamy za własnym tempem zmian? Odcinek zrealizowany we współpracy z firmą Siemens. To pierwszy z cyklu materiałów, w kolejnych będziemy pokazywać przykłady polskich firm z róznycn branż, które do tego postępu mocno się przyczyniły.

Czy Amerykanie przegrają wyścig na Księżyc z Chinami? Dlaczego misja Artemis 3 ostatecznie nie wyląduje na Srebrnym Globie? W dzisiejszym kosmicznym przeglądzie na kanale Nauka To Lubię, Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła biorą pod lupę najnowsze zmiany i problemy programu Artemis. Amerykański sen o powrocie na Księżyc boryka się z ogromnymi trudnościami. Ze względów bezpieczeństwa (aby nie powtórzyć tragedii promów Columbia i Challenger), misja Artemis 3 została przekształcona w testy systemów i skafandrów na niskiej orbicie okołoziemskiej. Lądowanie zaplanowano dopiero na 2028 rok podczas misji Artemis 4 i 5, w których wezmą udział lądowniki SpaceX i Blue Origin. W tym […]

#płatnawspółpraca Zwykle, kiedy słyszymy słowo „ropa”, myślimy o paliwie, cenach na stacjach i wielkiej geopolityce. Tymczasem historia tego surowca zaczyna się od światła, od lampy Ignacego Łukasiewicza i od momentu, w którym człowiek po raz pierwszy mógł naprawdę przesunąć granicę narzuconą przez noc. W tym odcinku wracamy do Bóbrki, najstarszego na świecie miejsca przemysłowego wydobycia ropy, i opowiadamy, jak polski wynalazek wpłynął na rozwój nowoczesnej cywilizacji. Rozmawiamy o tym, skąd naprawdę wzięła się ropa, dlaczego nie powstała z dinozaurów, czym jest „okno ropne” i co sprawia, że ten surowiec do dziś pozostaje tak wyjątkowy. Pokazujemy też mniej oczywistą stronę ropy, […]

Czy w kinie da się jeszcze zrobić film science-fiction, który opiera się na PRAWDZIWEJ nauce i nie traktuje widza jak idioty? Obejrzałem „Projekt Hail Mary” i przez pół nocy analizowałem go pod kątem praw fizyki! W dzisiejszym materiale na kanale Nauka To Lubię bierzemy pod lupę ekranizację genialnej książki Andy’ego Weira. Ziemia staje w obliczu zagłady z powodu tajemniczego astrofaga – mikroskopijnego organizmu, który dosłownie „zjada” energię ze Słońca. Ludzkość wysyła misję ratunkową do układu Tau Ceti, co staje się początkiem niesamowitej, międzygwiezdnej przygody. Z tego filmu dowiesz się: „Projekt Hail Mary” to fantastyczny hołd dla metody naukowej, współpracy i […]

Poznaj niezwykłą historię prof. Victora Ambrosa, zdobywcy Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 2024 roku, który właśnie ogłosił, że ubiega się o polskie obywatelstwo! W dzisiejszym materiale przybliżamy sylwetkę tego wybitnego biologa, którego ojciec pochodził z okolic przedwojennego Wilna i przetrwał II wojnę światową jako robotnik przymusowy w Niemczech. Dowiesz się, jak niepozorne badania nad genami małego nicienia w latach 90. doprowadziły do przełomowego odkrycia krótkołańcuchowych cząsteczek mikroRNA (miRNA). Odkrycie to zrewolucjonizowało biologię molekularną, udowadniając istnienie zupełnie nowego poziomu regulacji genów. Dziś ta wiedza napędza rozwój nowoczesnej medycyny, pomagając w tworzeniu precyzyjnych terapii oraz w walce m.in. z […]

Japońscy naukowcy dokonali czegoś, co jeszcze niedawno brzmiało jak science fiction – za pomocą innowacyjnej metody CRISPR-Cas9 usunęli nadmiarowy, trzeci chromosom 21. z ludzkich komórek. Ale czy ten laboratoryjny sukces oznacza, że nowa terapia dla osób z trisomią jest już na wyciągnięcie ręki? W dzisiejszym odcinku dr Mariusz Gogól bierze pod lupę ten fascynujący eksperyment i analizuje:🔹 Jak dokładnie działają genetyczne „molekularne nożyczki” i dlaczego są taką rewolucją?🔹 Z jakimi ogromnymi przeszkodami borykają się obecnie badacze (m.in. niska skuteczność in vitro, ryzyko mozaicyzmu tkanek i trudności z dostarczeniem leczenia do komórek)?🔹 Czego uczą nas mroczne i bolesne lekcje z początków […]

#płatnawspółpraca Zwykle opowiadamy o Koperniku jako o tym, który zmienił nasze myślenie o wszechświecie, ale w tej rozmowie wracamy do innego wymiaru jego myśli — do Kopernika, który analizował pieniądz, dostrzegał zagrożenia płynące z chaosu monetarnego i rozumiał, że stabilność gospodarki zaczyna się od zaufania. W debacie Akademii Kopernikańskiej rozmawiamy o inflacji, wartości waluty, emocjach, które wpływają na decyzje finansowe, a także o tym, jaką rolę odgrywają dziś technologia i sztuczna inteligencja. To rozmowa o współczesności, ale prowadzona przez pryzmat pytań, które okazują się starsze, niż mogłoby się wydawać. Eksperci Akademii Kopernikańskiej, prof. Mariusz Andrzejewski i prof. Dariusz Tworzydło, pokazują, […]

Jak będzie wyglądał człowiek przyszłości i w jakim kierunku podąży ewolucja naszego układu nerwowego? Choć ewolucjoniści zwykle analizują przeszłość, w tym odcinku robimy wyjątek i wybiegamy myślami w przód! Moim gościem jest prof. Marek Kaczmarzyk – ewolucjonista, neurobiolog i neurodydaktyk z Uniwersytetu Śląskiego. Wspólnie zastanawiamy się, co może być „nowym ogniem” dla naszego gatunku. Setki tysięcy lat temu oswojenie ognia sprawiło, że jedzenie stało się łatwiej strawne, co pozwoliło na skrócenie jelit i uwolnienie potężnej dawki energii na rozwój wymagającego mózgu. Czy dzisiaj podobnym krokiem milowym jest dla nas współczesna medycyna, dbanie o dobrostan psychofizyczny i wydłużenie długości życia? Rozmowa […]

Cieśnina Ormuz to jedno z najważniejszych wąskich gardeł globalnego handlu. W najwęższym miejscu ma zaledwie około 33 km szerokości, a mimo to każdego dnia przepływa przez nią nawet jedna trzecia morskiego transportu ropy naftowej oraz ogromna część światowego handlu skroplonym gazem ziemnym. Po eskalacji konfliktu w regionie Iran ogłosił, że statki próbujące przepłynąć przez cieśninę mogą zostać ostrzelane i zatopione. W efekcie w Zatoce Perskiej utknęły dziesiątki tankowców, kolejne setki czekają na możliwość przepłynięcia, a ceny ropy i gazu zaczęły gwałtownie rosnąć. W tym odcinku tłumaczę: Rozmawiamy także o tym, jak bardzo współczesna gospodarka jest systemem naczyń połączonych i dlaczego […]

Jeszcze kilkanaście lat temu dzieciństwo wyglądało zupełnie inaczej. Większość relacji budowało się twarzą w twarz, wolny czas spędzało się na podwórku, a presja społeczna kończyła się wraz z wyjściem ze szkoły. Dziś coraz większa część życia młodych ludzi przeniosła się do świata cyfrowego – do smartfonów, mediów społecznościowych i aplikacji zaprojektowanych tak, by przyciągać uwagę. W tym odcinku rozmawiamy o filmie dokumentalnym „W cyfrowej matni” i o jednym z najważniejszych pytań współczesnej debaty o technologii: jak środowisko cyfrowe wpływa na rozwój psychiczny dzieci i nastolatków. Zastanawiamy się, dlaczego media społecznościowe potrafią być tak angażujące, jak działają algorytmy projektowane do zatrzymywania […]

W najnowszym podsumowaniu kosmicznych wiadomości Tomasz Rożek i Krzysztof Kurdyła rozmawiają o „never ending story”, czyli ciągłych problemach z misją Artemis 2. Potężna rakieta SLS (Space Launch System) ponownie musiała zostać wycofana do ogromnego budynku VAB z powodu problemów technicznych, w tym kłopotów z górnym stopniem rakiety, przepływem helu i wyciekami wodoru. Dlaczego program, który ma pomóc w powrocie człowieka na Księżyc, napotyka aż tyle przeszkód? ** Najnowsza informacja z 27.02 – Artemis 3 NIE poleci na Księżyc, a będzie jedynie misją testową lądowników. Artemis 4 wyruszy na Srebrny Glob najwcześniej na początku 2028 roku** Kolejne okienko startowe dla Artemis […]

To on udowodnił istnienie fal grawitacyjnych, dzięki jego pracom przyznano dwie Nagrody Nobla. Wywiad przeprowadził Tomasz Rożek w styczniu 2020 roku. 27 lutego 2026 roku odszedł człowiek, który nauczył nas słyszeć Wszechświat. Zmarł Andrzej Trautman – jeden z najwybitniejszych przedstawicieli światowej szkoły teorii względności. Miał 93 lata. Dla wielu nazwisko znane. Dla większości – anonimowe. A to właśnie on zrobił coś, czego nie był pewien nawet Albert Einstein. Jego prace, w tym rozwiązania Robinsona–Trautmana, stały się jednym z fundamentów budowy detektorów LIGO i Virgo. W 2015 roku po raz pierwszy zarejestrowano fale grawitacyjne, a w 2017 przyznano za to Nagrodę […]

#płatnawspółpraca W pierwszym odcinku cyklu realizowanego z ORLEN Art&Science rozmawiamy o tym, jak naprawdę wygląda transformacja energetyczna w Polsce. Od wygaszania najbardziej emisyjnych źródeł, przez dynamiczny rozwój fotowoltaiki i morskiej energetyki wiatrowej, aż po biometan i odzysk ciepła ze ścieków. Wyjaśniamy, czym jest capacity factor, dlaczego stabilność systemu jest kluczowa i jak łączyć rozwój OZE z bezpieczeństwem dostaw. To rozmowa o liczbach, technologii i odpowiedzialności — bez uproszczeń, ale prostym językiem.

Szokujące kulisy powiązań Jeffreya Epsteina ze światem nauki! Wszyscy słyszeliśmy o jego relacjach z wpływowymi politykami i celebrytami, ale czy wiedzieliście, że na liście kontaktów zhańbionego miliardera roi się również od znanych badaczy i profesorów? W tym filmie ujawniamy, jak Epstein przez lata kupował sobie wpływy i „prał swoją reputację” na najbardziej prestiżowych uczelniach świata, takich jak Harvard czy MIT. Dlaczego renomowane instytucje przymykały oko na jego przestępstwa i przyjmowały miliony dolarów na badania, często w tajemnicy, nawet po jego skazaniu w 2008 roku? Odkrywamy też jego przerażające, pseudonaukowe obsesje: fascynację eugeniką, transhumanizmem oraz upiorny plan stworzenia w Nowym Meksyku […]

Czy przemysłowy postęp PRL-u był wart zdrowia i życia tysięcy dzieci? W dzisiejszym filmie biorę pod lupę produkcję „Ołowiane Dzieci” i wracam do czasów mojego dzieciństwa na spowitym toksycznym smogiem Śląsku. To opowieść o prawdziwej superbohaterce, dr Jolancie Wadowskiej-Król, która w latach 70. samotnie przeciwstawiła się bezwzględnemu systemowi. Jej upór uratował tysiące dzieci z katowickich Szopienic i okolic przed śmiertelnymi skutkami ołowicy, wywoływanej przez ogromne emisje z Huty Metali Nieżelaznych. Opowiadam o tym, jak wyglądało życie w cieniu kominów, gdy władza stawiała plany pięcioletnie wyżej niż ekologię i ludzkie życie. Choć sam film to świetna i bardzo ważna produkcja, w […]

Myślisz, że start rakiety to najbardziej ryzykowna część misji? Często to powrót na Ziemię dostarcza największych emocji – i to nie zawsze tych pozytywnych. W tym odcinku Jarosław Juszkiewicz przygląda się momentom, gdy astronauci lądowali nie tam, gdzie planowano, i musieli walczyć o przetrwanie w ekstremalnych warunkach. W materiale dowiesz się m.in.: 🚀 Dlaczego na hełmie Gagarina w ostatniej chwili domalowano napis „ZSRR” i czy faktycznie wzięto go za szpiega? 🍊 Który amerykański astronauta po pomyłce w nawigacji relaksował się w pontonie, popijając sok pomarańczowy? 🐺Jak wyglądała noc w kapsule w środku zaśnieżonej tajgi, gdy ratownicy musieli przedzierać się przez […]

Gigantyczna stalowa Arka, która miała chronić świat przed promieniowaniem z Czarnobyla przez 100 lat, została uszkodzona. W nocy z 13 na 14 lutego 2025 roku rosyjski dron uderzył w dach konstrukcji, wywołując pożar i niszcząc jej powłokę. W tym filmie omawiam najnowszy raport Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) z grudnia, który potwierdza, że konstrukcja straciła swoją podstawową funkcję bezpieczeństwa – szczelność. Choć na szczęście nie wykryto jeszcze wycieku promieniowania, sytuacja jest poważna. Słuchaj do końca, aby dowiedzieć się, jakie są prognozy na przyszłość i kiedy planowane są naprawy.

W najnowszym odcinku „Raportu” Tomasz Rożek rozmawia z ekipą podcastu Raport o stanie świata o opóźnionej misji Artemis 2 i o tym, dlaczego problemy techniczne NASA przypominają te sprzed dekad. Wodór, przecieki, silniki z wahadłowców i „Senate Launch System” prowadzą nas do szerszego pytania: kto naprawdę steruje nauką — odkrywcy czy decydenci? To rozmowa o tym, jak ambitne cele pchają technologię do przodu, ale też o cenie politycznych kompromisów, które potrafią zamienić rakiety w skansen. Od programu Apollo, przez katastrofę Challengera, rakiety V2 i radzieckie megaprojekty geożynieryjne, aż po współczesny kontrast między NASA a prywatnym przemysłem kosmicznym — porażki są […]

Dlaczego Grenlandia, Wenezuela czy Ukraina są tak istotne w rozmowach światowych mocarstw? Kluczem do zagadki są metale ziem rzadkich – grupa 17 pierwiastków, które stały się nową „ropą naftową” XXI wieku. W tym filmie dowiesz się, dlaczego nazwa tych metali jest myląca. #MetaleZiemRzadkich #Geopolityka #Technologia #Chiny #Ekologia #Nauka

W nowym odcinku podcastu Nauka to lubię bierzemy pod lupę zjawisko, które dotyka co roku setki tysięcy uczniów i ich rodziców: wybór szkoły średniej – i wszechobecną rankingǫzę. 🎙️ Tomasz Rożek rozmawia z Wiktorem Stanisławkiem – współtwórcą platformy Świadomie Wybieram, która zamiast klasycznych rankingów proponuje coś zupełnie innego: dopasowanie szkoły do ucznia. O czym jest ten odcinek? 🧠 To rozmowa o danych, ale też o emocjach. O algorytmach, ale i o relacjach.🔥 O tym, co w edukacji widać na powierzchni… i co kryje się pod nią. Na koniec pada zdanie, które zostaje w głowie na długo: „Szkołę warto wybierać jak […]

Perowskity miały odmienić nasze życie. Lekkie, elastyczne, wydajne i tanie, drukowane niczym gazeta… to miała być rewolucja w fotowoltaice. Polska technologia, prestiżowe nagrody, miliardy złotych potencjalnych zysków. A jednak, po ponad dekadzie i wydaniu ogromnych kwot na badania i rozwój firmy Saule, do obiecanego komercyjnego przełomu nie doszło. W tym materiale opowiadamy historię perowskitów w Polsce: od przełomowych badań laboratoryjnych, przez medialny entuzjazm i startupową gorączkę, aż po twarde zderzenie z fizyką, chemią i realiami biznesu. To nie jest film „za” ani „przeciw”. To historia o tym, jak rodzą się (i czasem gasną) wielkie technologiczne obietnice. Ważne: ten film nie […]

Czy zastanawialiście się kiedyś, jak wygląda życie w miejscu, gdzie śnieg pada poziomo, a wyjście po herbatę może zakończyć się spotkaniem z niedźwiedziem polarnym? W dzisiejszym odcinku zabieramy Was do Polskiej Stacji Polarnej Hornsund, najdalej na północ wysuniętej całorocznej polskiej placówki badawczej. Znajduje się ona na archipelagu Svalbard, na wyspie Spitsbergen, głęboko za kołem podbiegunowym. Nasza baza to samowystarczalny kompleks, który pod względem systemów bezpieczeństwa i autonomii przypomina bazę na Marsie lub Księżycu.

Ile polskich satelitów tak naprawdę mamy na orbicie? Czy Polska powinna poszerzać swoje wpływy w kosmosie w obecnych czasach? Mimo wielkiego szumu medialnego wokół “polskiej potęgi kosmicznej”, w mojej najnowszej rozmowie z Krzysztofem Kurdyłą, naszym ekspertem od kosmosu, na kanale Nauka. To Lubię postaramy się rozwiać wszystkie wątpliwości w tym temacie.

Australia oficjalnie wprowadziła zakaz mediów społecznościowych dla osób poniżej 16. roku życia . Kolejne kraje idą tym tropem: Francja, Dania, państwa skandynawskie, również w Polsce mówi się o rozwiązaniu inspirowanym modelem australijskim. 🎧Jak wygląda system wprowadzony przez Australię? Czy takie zakazy naprawdę działają? Czy chronią rozwój, czy tylko przenoszą problem w inne miejsce? Oraz czy i jaką cenę jesteśmy gotowi zapłacić, żeby ochronić zdrowie psychiczne młodego pokolenia? Zapraszamy do posłuchania rozmowy z dr Tomaszem Rożkiem z Nauka. To lubię!

Jak to możliwe, że kraj z NAJWIĘKSZYMI złożami ropy na Ziemi… musi importować benzynę? Wenezuela ma ponad 300 mld baryłek ropy – więcej niż Arabia Saudyjska, Kanada i Irak razem wzięte. A mimo to jej ropa jest dziś bardziej problemem niż bogactwem. W odcinku wyjaśniam: dlaczego wenezuelska ropa jest gęsta jak smoła i zabójcza dla rafinerii jak polityka zniszczyła przemysł, który pompował 3,5 mln baryłek dziennie dlaczego Stany Zjednoczone, Chiny, Rosja i Iran grają tą ropą jak kartą przetargową.

#wspolpracaplatnaO polskiej nauce mówi się za mało? Czas to zmienić! 🇵🇱🔬 W tym materiale zabieram Was na galę wręczenia Nagród Fundacji na rzecz Nauki Polskiej – prestiżowych wyróżnień, nazywanych często „Polskimi Noblami”. Poznajcie czworo wybitnych naukowców, których odkrycia mogą zrewolucjonizować naszą przyszłość, medycynę, technologię i zrozumienie społeczeństwa. Od zielonej chemii napędzanej światłem, przez ultraszybki internet, aż po zagadki ludzkiego mózgu i demografii. W tym odcinku dowiesz się:🧪 Jak Prof. Dorota Gryko wykorzystuje światło i witaminę B12 do badań nad przyszłymi lekami (fotokataliza).📡 Czy fale terahercowe, nad którymi pracuje Prof. Wojciech Knap, to przyszłość bezprzewodowej komunikacji i bezpiecznych skanerów?🧠 Gdzie w […]

Zanim człowiek poleciał w kosmos, drogę przetarły mu… zwierzęta.W tym odcinku Nauka. To lubię! Jarosław Juszkiewicz zabiera nas w podróż do początków eksploracji kosmosu — pełną odwagi, przypadku i trudnych pytań o cenę postępu. Czy Łajka naprawdę była pierwszym stworzeniem w kosmosie?Dlaczego to muszki owocówki jako pierwsze opuściły ziemską atmosferę?Co tak naprawdę widzimy na słynnym „uśmiechniętym” zdjęciu szympansa Hama?I czy na Księżycu mogły znaleźć się… niesporczaki? To opowieść o zwierzętach, które nie miały wyboru, a mimo to stały się pionierami. O eksperymentach, które pozwoliły ludziom polecieć dalej, wyżej i bezpieczniej. I o tym, że pierwszy odważny krok w kosmos wykonały […]

Kto sprawia, że stadion się nie zawala, a szkoła jest bezpieczna? W tym odcinku Nauka. To lubię Junior opowiadamy o zawodzie inżyniera budownictwa — cichym bohaterze codzienności. Materiał powstał w ramach kampanii „Zostań Inżynierem” Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa.

#płatnawspółpraca Kim jest najczęściej cytowany polski naukowiec w historii? Nie Kopernik. Nie Skłodowska-Curie. To Jan Czochralski – człowiek, którego przypadkowe odkrycie zmieniło cały świat technologii. W tym odcinku opowiadam historię, która zaczyna się w niewielkiej Kcyni, a prowadzi przez Berlin, Frankfurt i Warszawę aż do laboratoriów, w których powstają procesory, smartfony i panele słoneczne. To opowieść o błędzie, który stał się przełomem, o genialnym umyśle bez matury, o sukcesach większych niż można sobie wyobrazić i o dramacie człowieka, którego na długie lata wymazano z historii polskiej nauki. Usłyszysz m.in.: • jak powstała metoda Czochralskiego – fundament produkcji monokryształów krzemu, • […]

Spór o perowskity i Saule Technologies stał się jedną z najbardziej emocjonujących historii polskiej nauki ostatnich lat. Ale żeby cokolwiek zrozumieć, trzeba na chwilę odłożyć emocje i skupić się na faktach. W tym materiale opowiadam, dlaczego ta sprawa jest trudna także dla mnie — Olgę Malinkiewicz znam od wielu lat, inwestorów właściwie nie. A jednak chcę to wszystko wyjaśnić uczciwie: czym naprawdę są perowskity, na jakim etapie była technologia, dlaczego jej skalowanie jest tak trudne i co tak naprawdę wiemy (a czego nadal nie wiemy) o jej potencjale. W filmie tłumaczę, dlaczego ocenianie tego sporu wyłącznie przez pryzmat emocji prowadzi […]

Czy wiesz, że pocałunek jest znany od co najmniej 4500 lat, a najstarszy dowód pochodzi z Mezopotamii? Pocałunek to symbol uczucia, który głęboko zakorzenił się w naszej kulturze. Z czego jednak ewoluował i jaką rolę odgrywa w związku? Zanurz się w fascynujący świat filematologii – nauki o pocałunkach! W tym filmie odkryjesz m.in: Odsłuchaj do końca i dowiedz się, dlaczego pocałunek nie został wymazany przez ewolucję. pocałunek #filematologia #historiapocałunku #biologiamiłości #dopamina #oksytocyna #związki #ciekawostkinaukowe #Neandertalczycy Montaż: Aleksander Siekierzycki Bibliografia:1) https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C108601%2Cbadacz-pocalunek-pozostalosc-po-ostatnim-etapie-sesji-iskania.html2) https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C406067%2Cromantyczny-pocalunek—nieznany-w-wielu-kulturach.html3) https://naukawpolsce.pl/aktualnosci/news%2C96780%2Cnajstarsze-opisy-pocalunkow-pochodza-sprzed-4500-lat.html4) https://news.lafayette.edu/2008/02/05/research-by-carey-wilson-07-and-provost-wendy-hill-featured-in-cover-story-of-scientific-american-mind/5) https://www.national-geographic.pl/nauka/caluj-na-zdrowie-pocalunki-wzmacniaja-wiezi-i-zwiekszaja-odpornosc/6) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11624293/7) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4222975/8) https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C469855%2Cna-ktora-strone-przekrecasz-glowe-podczas-pocałunku%3F.html9) https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/evan.2205010) https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4701942/11) https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22119059/12) https://www.nbcnews.com/health/health-news/mwah-kissing-eases-stress-study-finds-flna1c945228413 )https://www.scirp.org/journal/paperinformation?paperid=94457

W tym odcinku przyglądamy się faktom, zamiast opiniom. Obalamy mity, tłumaczymy liczby i pokazujemy, że energetyka jądrowa nie jest „opcja futurystyczną”, tylko fundamentem bezpieczeństwa energetycznego Polski. 📍Dlaczego atom jest w Polsce niezbędny? 🔋Jak wypada na tle węgla, gazu i OZE? 🌍 Czy naprawdę jest „zielony”? To odcinek, który może zmienić sposób, w jaki myślisz o energii. 📌 Finansowane ze środków publicznych w ramach „Programu polskiej energetyki jądrowej” 🔗 Więcej informacji: https://www.gov.pl/web/polski-atom

Muzyka jest często stereotypowo postrzegana jako jeden z mniej przydatnych przedmiotów szkolnych, ale to kompletna bzdura! Badania pokazują, że trening gry na instrumencie ma korzystny wpływ na rozwój poznawczy i emocjonalny dziecka. Dzięki zjawisku transferu uczenia, nauka gry na instrumencie poprawia zdolności w uczeniu się języków obcych. Wzmacnia też słuch fonemowy oraz świadomość fonologiczną, co bezpośrednio wspiera naukę czytania. Na co jeszcze wpływa? Odkryj, jak granie na instrumencie pozytywnie wpływa na IQ oraz buduje gotowość do współpracy i synchronizuje emocje. Pamiętaj jednak o najważniejszym wniosku: najlepsze efekty daje gra płynąca z własnej motywacji dziecka, a nie przymusu! Współpraca: Monika FiguraMontaż: […]

Bałtyk – morze piękne, ale niebezpieczne. Dla jednych wakacyjny krajobraz, dla innych żywioł, który potrafi być bezlitosny. W tym odcinku pokazuję, dlaczego Bałtyk jest jednym z najbardziej zdradliwych mórz świata i jak jego siła doprowadziła do tragedii promu Jan Heweliusz.Z tego filmu dowiesz się: #Bałtyk #Heweliusz #KatastrofaMorska #Film #Netflix #Oceanografia #MorzeFilm powstał we współpracy z Netflix.

Odpady resztkowe nie muszą trafić na składowiska. W nowoczesnych instalacjach, takich jak ITPOK w Poznaniu, stają się energią dla miasta. Oto relacja z wizyty – od bunkra odpadów, przez piec i ruszt, po systemy filtracji i monitoring emisji. Partnerem odcinka jest firma PreZero Polska – międzynarodowa firma zajmująca się gospodarką odpadami i usługami w zakresie ochrony środowiska. Jako dostawca usług odbioru, transportui zagospodarowania odpadów wspiera rozwój gospodarkio obiegu zamkniętym.

Czy róża pachnie inaczej w kosmosie?Czy pająki potrafią utkać sieć bez grawitacji? I co robiła kawa… na orbicie? W tym odcinku Jarosław Juszkiewicz opowiada o pięciu najbardziej niezwykłych eksperymentach, jakie człowiek przeprowadził poza Ziemią. Od róż i pająków, przez żółwie, aż po espresso w stanie mikrograwitacji — naukowcy i astronauci potrafią naprawdę zaskoczyć! To odcinek o nauce, ale też o tym, jak bardzo… ludzki jest nasz instynkt odkrywania. Bo nawet w stanie nieważkości człowiek szuka zapachu kawy i porządkuje pajęcze sieci.

Sztuczna Inteligencja: Wielki Wyrównywacz czy Pogłębiacz Nierówności? Sztuczna inteligencja jest reklamowana jako rewolucyjna, ogólnodostępna technologia, która ma demokratyzować dostęp do wiedzy. Jednak dokładna analiza wzorców użytkowania LLMów (Dużych Modeli Językowych) maluje znacznie bardziej złożony i niepokojący obraz. Wygląda na to, że AI powtarza ścieżkę historycznych technologii transformacyjnych, które zwiększały globalne dysproporcje. Co możemy z tym zrobić? Źródła:

Agresja Rosji na Ukrainę pokazała jak ważną częścią wojny stały się drony. Czy całe wojsko musimy opierać teraz na bezzałogowcach? W rozmowie z Krzysztofem Kurdyłą zastanawiamy się jak będzie wyglądać kolejny front walki. * Odcinek powstał dzięki wsparciu Widzów: zrzutka.pl/NaukaToLubie

Czy hipnoza to magia, manipulacja czy może skuteczne narzędzie terapeutyczne? Dr Tomasz Rożek tłumaczy, co naprawdę dzieje się w naszym mózgu, kiedy wpadamy w stan hipnotyczny.Od XVIII-wiecznych teorii Mesmera po współczesną hipnoterapię i badania nad pamięcią.Czy da się odzyskać utracone wspomnienia?Dlaczego nasz mózg potrafi „wymyślić” coś, co nigdy się nie wydarzyło?I czy można kogoś zahipnotyzować wbrew jego woli? Partnerem odcinka jest Pan Materac – miejsce, w którym eksperci pomogą dobrać materac, łóżko i akcesoria do snu idealnie dopasowane do Twoich potrzeb. Bo zdrowy sen zaczyna się od dobrego miejsca do odpoczynku.

Edit: Wieczorem 7.10 premier na konferencji prasowej obiecał finansowanie dla radioteleskopu. Polska traci jedno ze swoich najważniejszych narzędzi do badania Wszechświata. Ministerstwo Nauki nie przyznało finansowania dla 32-metrowego radioteleskopu RT4 UMK pod Toruniem – jedynego w kraju instrumentu tej klasy, działającego nieprzerwanie od ponad 20 lat.Od 1 stycznia przyszłego roku RT4 może zostać wyłączony z użytku. To oznacza koniec wieloletnich projektów badawczych:obserwacji obłoków protogwiazdowych w pasmach masera metanolowego,monitorowania szybkich błysków radiowych (FRB),udziału Polski w globalnych sieciach interferometrycznych VLBI. RT4 jeszcze niedawno znalazł się na okładce Nature Astronomy, a jego praca była oceniana przez ekspertów jako „bardzo dobra” i „kluczowa dla […]

Co naprawdę dzieje się z naszym mózgiem, gdy śpimy? Dr Tomasz Rożek opowiada o najdziwniejszych zaburzeniach snu – od lunatykowania i mioklonii przysennych po narkolepsję i rekordy deprywacji snu. Odkryj niezwykły świat nocnych fenomenów. Partnerem odcinka jest Pan Materac – miejsce, w którym eksperci pomogą dobrać materac, łóżko i akcesoria do snu idealnie dopasowane do Twoich potrzeb. Bo zdrowy sen zaczyna się od dobrego miejsca do odpoczynku.

Tomasz Rożek rozmawia z Dominiką Koprowską i Michałem Walesiakiem – twórcami Naukowego Radia Białowieża, którzy opowiadają o swojej pracy w Instytucie Biologii Ssaków PAN, pasji do popularyzacji nauki i o tym, jak wygląda badanie przyrody od pomysłu po publikację. 🎧 Usłyszysz o monitoringu rysia, pracy z fotopułapkami, dźwiękach przyrody i kulisach badań terenowych w jednym z najpiękniejszych miejsc w Polsce. 👉 Projekt finansowany jest ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach Programu Społeczna odpowiedzialność nauki II.

Tomasz Rożek rozmawia z lek. Dariuszem Chrapkiem (CEO Więcej niż Matura) o tym, jak łączyć szkołę, nauczyciela-mentora i AI, żeby uczyć się skuteczniej. Co to znaczy „odwrócona klasa” w praktyce? Czy da się przygotować do matury od zera? I gdzie są granice technologii w edukacji? Partner odcinka: 🤝 Więcej niż Matura — kursy do matury z biologii, chemii i matematyki, największa baza zadań, wbudowane korepetycje oraz Asystent AI.https://wiecejnizmatura.pl/

Czy w końcu nadejdzie czas, że fuzja termojądrowa zastąpi inne źródła energii?Zapraszamy na rozmowę z dr hab Agatą Chomiczewską. Projekt „Kopernik, Skłodowska-Curie i Czochralski byliby dumni”, którego celem jest popularyzacja nauki i roli Polaków w rozwoju: sztucznej inteligencji, technologii kosmicznych i energetyki, jest dofinansowany ze środków budżetu państwa w ramach programu “Społeczna Odpowiedzialność Nauki II” Ministra Edukacji i Nauki. Kwota dofinansowania: 483 000 zł, całkowita wartość 664 500 zł, umowa z dn. 20.07.2023

#płatna współpracaKto z nas nie lubi spać?Mimo że robimy to codziennie, czy zdajemy sobie sprawę, co dzieje się w naszych głowach gdy śpimy?   W nowym odcinku zabieram was w podróż do krainy sennych marzeń i odpowiem na pytania związane z jedną z największych zagwozdek psychologii, biologii i kognitywistyki – śnienia. Posłuchajcie i dowiedzcie się, czym jest fragmentaryzacja snu i dlaczego warto dbać o zdrowy sen. Film powstał we współpracy z Panem Materacem, gdzie znajdziecie dla siebie idealny materac i łóżka dla całej rodziny.

Po atakach rosyjskich dronów pojawiła się koncepcja stworzenia w Polsce rozproszonego, obywatelskiego systemu wykrywania bezzałogowców, opartego na nauce obywatelskiej. Polegałoby to na wykorzystaniu dużej liczby prostych, niskokosztowych czujników, których dane, uśrednione, tworzyłyby skuteczny system monitorowania przestrzeni powietrznej, uzupełniając profesjonalne rozwiązania. Inspiracją jest ukraiński system „Sky Fortress”, który używa prawie 10 tysięcy smartfonów lub dedykowanych czujników z mikrofonami do wykrywania dronów, osiągając ponad 90% skuteczności przy znacznie niższych kosztach niż tradycyjne systemy. Informacje są przesyłane do obrony przeciwlotniczej, skupiając się na głośniejszych dronach. Polska, z polskimi firmami, specjalistami w wojskach cybernetycznych i zaangażowanymi obywatelami, ma wszelkie predyspozycje do stworzenia podobnego rozwiązania. […]

Europa się starzeje. Spada liczba urodzeń, kurczą się społeczeństwa, a coraz większą część mieszkańców stanowią seniorzy. W tle toczy się spór o przyszłość naszej cywilizacji – czy kryzys demograficzny pociągnie za sobą kryzys kulturowy? Czy Europa, jak wiele innych cywilizacji w historii, zniknie z mapy dziejów? W tym odcinku dr Tomasz Rożek – naukowiec i popularyzator nauki – w chłodny, oparty na danych sposób przygląda się:dlaczego Polacy i Europejczycy mają dziś mniej dzieci niż w czasie II Wojny Światowej,jakie znaczenie mają mieszkania, umowy o pracę i indywidualizm,co pokazują najnowsze raporty demograficzne UE i prognozy „The Lancet”,dlaczego programy prorodzinne działają w […]

W nocy polska przestrzeń powietrzna została naruszona przez kilkanaście rosyjskich dronów. To już nie były jednostkowe incydenty, ale zorganizowany nalot, który zmusił wojsko i sojuszników do poderwania maszyn, a nawet użycia uzbrojenia. W tym odcinku wyjaśniam:🔹 jakie drony pojawiły się nad Polską i czym są tzw. „wabiki”,🔹 czym jest „przesycenie obrony przeciwlotniczej” i dlaczego to groźna strategia,🔹 jakie procedury zostały uruchomione w NATO,🔹 i czy naprawdę możemy mówić o ataku, czy raczej o teście lub prowokacji. To ważny materiał, który pomoże zrozumieć nie tylko bieżące wydarzenia, ale też technologię, jaką posługują się współczesne armie.

Nowy przedmiot, nowe wyzwania, czy… stare problemy? Od 1 września w polskich szkołach zagościła „Edukacja zdrowotna”, zastępując dotychczasowe, nieobowiązkowe wychowanie do życia w rodzinie (WDŻ). Ten nowy przedmiot obejmuje aż 10 szerokich, interdyscyplinarnych działów tematycznych – od zdrowia psychicznego i seksualnego, przez odżywianie i aktywność fizyczną, aż po internet i profilaktykę uzależnień oraz zdrowie środowiskowe. Brzmi świetnie, prawda? Ale czy na pewno wszystko poszło zgodnie z planem? W tym materiale przyglądamy się kontrowersjom wokół wprowadzenia nowego przedmiotu. Dlaczego tak wiele emocji budzi „Edukacja zdrowotna”, skoro tematyka jest tak ważna dla bezpieczeństwa i świadomości naszych dzieci? Czy to możliwe, że w […]

W 1977 roku Voyager 2 wystartował w stronę gwiazd. Od tamtej pory zobaczył z bliska Jowisza, Saturna, Urana i Neptuna, odkrył wulkany na Io, huragany o prędkości 2100 km/h i wysłał nam słynne zdjęcie Pale Blue Dot – naszej planety jako maleńkiej kropki w bezkresie kosmosu. Teraz pędzi w przestrzeń międzygwiezdną, a jego serce – reaktor nuklearny – wciąż działa. W tym odcinku „Kieruj się do gwiazd” Jarosław Juszkiewicz opowie: 🔹 Jak rzadkie ustawienie planet raz na 175 lat umożliwiło tę podróż.🔹 Dlaczego Voyager 2 przetrwa dłużej niż my, ale nigdy nie doleci do innej galaktyki.🔹 Co zapisano na słynnych […]