Eos Wetenschap

Mensen met een verslaving die rondzwerven op straten en pleinen en slapen in het park. Ze lijken met steeds meer te zijn. Klopt dat? En: hoe kun je mensen met complexe problematiek het beste helpen? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan Luna Van Suetendael.

Wat als je kind vaak druk, boos, stil of gevoelig is? Het heeft niet gewoon een slechte dag, maar het is zo, elke dag. Onder ouders aan de schoolpoort hoor je dan al snel: dat kind heeft een diagnose nodig. Maar klopt dat wel? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Liesbeth Gijsel, hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein en auteur van het boek “Druk, stil, gevoelig?”

Het gaat niet goed met jongeren. Ze hebben last van angsten, depressieve gevoelens en slaapproblemen. Komt dat door de smartphone en sociale media? Liesbeth Gijsel (Eos Wetenschap) vraagt het aan psycholoog Ernst Koster (UGent). In deze aflevering kom je onder meer te weten … … of jongeren echt ongelukkiger zijn dan vroeger … waarom meisjes slechter in hun vel zitten dan jongens … of stoppen met sociale media impact heeft op het welzijn van jongeren … welke regels je als ouder best hanteert als het gaat om schermtijd en smartphones … of een smartphoneverbod een goede maatregel is Deze podcast werd mogelijk gemaakt door het Forum Geestelijke Gezondheid en live opgenomen tijdens het Vlaamse Geestelijke Gezondheidscongres 2026.

Zoogdieren ontstonden tegelijk met de dino’s, maar ze hebben altijd in hun schaduw geleefd. Tot een asteroïde 66 miljoen jaar geleden grote veelvraten massaal deed uitsterven. Het gaf zuinige, zogende diertjes met een vacht, multifunctioneel gebit en uitstekend gehoor nieuwe kansen. En die grepen ze met beide handen (en opponeerbare duimen). We trekken naar plaatsen in ons land waar we cruciale sporen van hun veroveringstocht kunnen vinden: fossielen van de eerste primaten, van de vroegste voorouder van je kat en hond, van walvissen die hier miljoenen jaren geleden kwamen kalven, en van de laatste neanderthalers en de eerste sapiensen die onze streken bevolkten. Die jager-verzamelaars voelden zich thuis aan onze kalkgrotten en in de mammoetsteppe van 'Doggerland'. Dit is de slotaflevering van Planeet België, de podcastreeks over de bewogen reis van onze lap grond vanaf de zuidpool tot waar we nu liggen, en over het spektakel van de evolutie op en rond ons gebied. Een odyssee van meer dan 500 miljoen jaar. Die geologische en biologische zwerftocht gaat verder, met of zonder de mens. Planeet België is een productie van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke, in samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Sound design is van Joris Van Damme, muziek van Bart Couvreur.Lees het artikel in Eos Wetenschap (oktobernummer 2026) of op www.naturalsciences.be/r/planeetbelgie

Wetenschapper Tom Van der Stocken onderzoekt de interacties tussen biodiversiteit, klimaatverandering en kustgebieden. Samen met kunstenaars Nicolas Baeyens en Kevin Trappeniers van Art/Earth, een kunst-wetenschap project van de Jonge Academie, wordt die kennis artistiek bevraagd. Hoe vertaal je verschuivende ecosystemen, verdwijnende habitats en trage klimaatschokken naar beeld, lichaam, geluid of ruimte? Een ochtend over de zee als levend systeem, over wetenschappelijke observatie en artistieke verbeelding, en over wat verandert wanneer we het stijgende zeeniveau niet alleen meten, maar ook ervaren. Dit debat wordt gemodereerd door Kim Verhaeghe van EOS Wetenschap en zal nadien als Grijze Cellen podcast verschijnen, met steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO).

Samen met wetenschapster Zoë Ghyselinck onderzoekt wetenschapsredacteur Ilse boeren ecologische en anticipatorische rouw: hoe rouwen we om verlies dat zich al aankondigt, maar nog niet voltooid is? Is er nog hoop, of moeten we leren leven met de mogelijkheid dat zeeën, kusten en ecosystemen onherroepelijk veranderen? Performancekunstenaar Sigrún Gyða Sveinsdóttir (IS) presenteert een nieuw werk: A Song Cycle of Disappointments. Deze podcast werd opgenomen voor een live publiek tijdens Theater Aan Zee. De opname werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek (FWO).

Een op de drie Belgen gokt af en toe. Dat gebeurt allang niet meer alleen in casino’s of met een kraslot, maar meer en meer online. Steffi De Jans (Universiteit Gent) vertelt in deze aflevering aan Eos-redacteur Liesbeth Gijsel welke psychologische mechanismen ervoor zorgen dat gokken zo verleidelijk is. In deze afleveringen kom je onder meer te weten … … dat sommige mensen gokken om te ontsnappen aan stress, angst of verveling (en dat zij de grootste kans lopen om verslaafd te raken) … dat nét niet winnen voor ons brein aanvoelt als winnen … dat je kennis van voetbal je niet helpt bij sportweddenschappen … dat de wetgeving rond gokreclame allesbehalve waterdicht is … welke signalen erop kunnen wijzen dat je kind te veel gokt … waarom ontradende boodschappen voor een gokreclame niet werken

125 miljoen jaar geleden draven kuddes iguanodons door onze streken, ook rond een met water gevulde verzakking in Bernissart (Henegouwen). Vele tientallen dorstige viertonners zullen erin verzeild raken en stikken. Hun verdrinkingsdood wordt ons paleontologische geluk: hun resten fossiliseren perfect en schuiven door de onstabiele ondergrond tot in de dieperliggende steenkoollagen van het carboon. Daar stoten twee mijnwerkers in 1878 op de eerste botten. De Iguanodons van Bernissart worden de Steen van Rosetta voor de prille dinopaleontologie. Met de huidige beeldvormingstechnieken komen paleontologen nieuwe details te weten over het leven van onze Iguanodons en over het ecosysteem rond dat moeras van Bernissart.In deze vierde aflevering doorlopen we de evolutie van dinosauriërs: van hun bescheiden begin in het trias, over hun hoge vlucht in de jura, tot een asteroïde aan het einde van het krijt een einde maakte aan hun heerschappij. Maar een paar gevederde soorten vlogen door de apocalyps heen. En we trekken naar een onbekende maar verbluffende plek in de buurt van Maastricht, waar die apocalyps te zien is…Planeet België is een podcast van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke, in samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Lees het artikel in Eos Wetenschap (zomernummer 2026) of op www.naturalsciences.be/r/planeetbelgie

Mustafa Karataş van het Rega Instituut in Leuven werkt aan een methode om virussen op te sporen in afvalwater en lucht. Wetenschappers kunnen zo nieuwe uitbraken zien aankomen, nog voor iemand ziek wordt. Mustafa Karataş is genomineerd voor de Eos Pipet 2026. Deze aflevering is in het Engels.

‘Oh my god! Sick! Crazy!’ Gebruiken jongeren voortdurend Engelse woorden, zoals veel volwassenen denken? Melissa Schuring nam jongerentaal onder de loep en ontdekte dat het wel meevalt. Ze is voor haar onderzoek genomineerd voor de Eos Pipet.

Jelle Vandersnickt realiseerde al tijdens zijn masteronderzoek een primeur. In de ‘bevingen’ binnenin een zware, snel roterende ster vond hij bewijs voor een intern magnetisch veld. Met wiskundige technieken probeert hij nu verder door te dringen in dat soort sterren.

Aan het begin van een grote uitbraak van een nieuwe mpox-variant in de Democratische Republiek Congo besloot infectioloog Isabel Brosius (ITG) om meteen naar de regio af te reizen. Ze leidde een team dat in korte tijd een onderzoekscentrum opzette, met een lokaal testlaboratorium en een gratis behandelcentrum. Isabel Brosius is voor haar onderzoek genomineerd voor de Eos Pipet. Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt haar hoe onderzoek tijdens een uitbraak verloopt.

Bioloog Teun Everts (INBO en KU Leuven) onderzocht de genetische samenstelling van Amerikaanse stierkikkers in Vlaanderen om beter te begrijpen hoe deze schadelijke, uitheemse invasieve soort zich zo snel over een groot gebied heeft kunnen verspreiden.

Uren en uren oefenen. Presteren op topniveau, terwijl honderden mensen naar je kijken. En intussen het maximum van je lichaam vragen, zowel fysiek als mentaal. Zijn topmuzikanten eigenlijk topsporters? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Nathalie Roussel, hoogleraar aan de Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de Universiteit Antwerpen. Zij is ook oprichter van Antwerp HeArts, een centrum voor de preventie en behandeling van klachten bij kunstenaars.

Driehonderd miljoen jaar geleden is ons land een moerasgebied vol bizarre bomen pal op de evenaar. De plantenrijke en zompige wereld van het carboon zal samengeperst worden tot steenkool. Het zwarte goud is sinds de 19de eeuw aan een verschroeiend tempo ontgonnen en verbrand. Het leven heeft tijdens het carboon een tactiek gevonden om ook op droge plekken te overleven: planten ontwikkelen zaden, reptielen eieren. Dat zal hen in de verdere evolutie geen – haha – windeieren leggen! Op het einde van het carboon botst de wereld bijeen tot het gigacontinent Pangea. Die gebergtevorming liep bij ons dood op de huidige taalgrens. Daarom is Vlaanderen behoorlijk vlak, en Wallonië schots en scheef. Deze derde podcastaflevering is een ode aan de mijnwerkers, die honderden meters onder de grond, in de hitte en het stof, gigantische risico’s namen voor de industriële vooruitgang. Planeet België is een podcast van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke, in samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Lees het artikel in Eos Wetenschap (meinummer 2026) of op www.naturalsciences.be/r/planeetbelgie

Vandaag bouwen we onze huizen vaak met materialen en methodes die grondstoffen uitputten en afval creëren. Kunnen we bouwen circulair maken, en dus huizen bouwen, afbreken en terug opbouwen zonder afval te produceren? In deze aflevering verkent Eos-redacteur Kim Verhaeghe het circulair bouwen met Alexis Versele, als architect verbonden aan de KU Leuven.

Rood, geel, blauw, glanzend, mat en zelfs kleuren die veranderen naargelang vanuit welke hoek je ze bekijkt. Is al die kleurenpracht bij de vogels uniek? Hoe komen ze aan hun kleuren? En in welke mate kunnen vogels elkaars spectaculaire kleuren zien? Allemaal vragen voor evolutionair bioloog Michael Nicolai.

Als je vaak gaat sporten dan word je na verloop van tijd beter; dat komt onder andere omdat je spieren sterker worden. Maar wat gebeurt er op dat moment in je spieren? Hoe worden spieren sterker? Wat hebben ze daarvoor nodig? En waarom worden spieren moe? Eos-redacteur Kim Verhaeghe legt deze en andere vragen over spieren voor aan inspanningsfysioloog Eline Lievens.

We hebben twee armen, twee benen, twee ogen, en ons lichaam kan je van boven naar onder in twee perfect gelijke stukken delen. Ook bladeren of bloemen lijken vaak opgebouwd uit perfecte vormen en patronen. Hoe komt dat? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan wiskundige Jan Rombouts. Hij bekijkt de celcyclus van levende wezens niet vanuit de biologie, maar giet die in wiskundige vergelijkingen.

Vierhonderd miljoen jaar geleden: België ligt net onder de evenaar en heeft een heftige periode van botsingen en gebergtevormingen achter de rug. Ons land erodeert tot een plat pays en verdwijnt grotendeels onder een tropische zee met koraalriffen. We nemen je mee naar dat Great Barrier Reef. Die riffen zullen ver­stenen tot kalksteen, zoals het wereldberoemde Belgische marmer en onze populaire blauwsteen. En het le­ven? Dat heeft zich intussen aan land gewaagd. Na de planten, schimmels en geleedpotigen slepen kwastvinnige vissen zich op het droge. Aan die vissen met gespierde vinnen hebben alle viervoeters, ook wij, hun bestaan te danken. De diepste reis door ons land, deel 2. Planeet België is een podcast van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke, in samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Lees het artikel in Eos Wetenschap (maartnummer 2026) of op www.naturalsciences.be/r/planeetbelgie

Sommige dieren gaan in winterslaap. Zouden mensen dat ook kunnen? Eind november in bed kruipen, om in maart weer wakker te worden. Liesbeth Gijsel vraagt het in deze aflevering aan Eos-collega Ilse Boeren. Zij verdiepte zich voor een artikel in de nieuwe editie in het fenomeen winterslaap.

De oorsprong van België – en van Noordwest-Europa – is een mysterieus continentje dat ‘Avalonië’ heet. Het begint een half miljard jaar geleden vanaf de zuidpool aan een onwaarschijnlijke odyssee. Avalonië crasht al snel met twee grotere landmassa’s. Die botsingen doen de twee gebergten ontstaan die ons land zullen tekenen: het massief van de Ardennen en dat van Brabant. Wanneer die twee oprijzen, heeft de evolutie van het leven al een kickstart gekregen. Zwemt daar onze verste gewervelde voorouder? Het bewogen verhaal van onze ondergrond, deel 1. Planeet België is een podcast van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke, in samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Lees het artikel in Eos Wetenschap (januarinummer 2026) of op www.naturalsciences.be

België heeft er een bewogen reis van zo’n vijfhonderd miljoen jaar op zitten. Onze lap grond begon rond de zuidpool, passeerde langs de evenaar en meerde – voorlopig – aan in het noordelijk halfrond. Een reis vol dramatische botsingen. Ze hebben van ons land een geologisch eldorado gemaakt. We trekken mee met geologen, paleontologen en burgerwetenschappers, die het landschap en het leven dat er ooit in rondzwom, -kroop of -vloog reconstrueren. Maak je klaar voor de diepste reis door ons land. Het verhaal van onze bijzondere ondergrond, in vijf afleveringen. Planeet België is een podcast van het Instituut voor Natuurwetenschappen in Brussel, met wetenschapscommunicator Reinout Verbeke. In samenwerking met Eos Wetenschap en met steun van het Wernaersfonds van Fonds de la Recherche Scientifique (FNRS). Lees de bijbehorende longreads in Eos en op www.naturalsciences.be (tussen januari en september 2026)

De aarde onder onze voeten lijkt stevig, maar ze is constant in beweging. Soms wringt er iets diep onder de grond, en dan... bam … een aardbeving. Hoe ontstaat een aardbeving? Kunnen we aardbevingen voorspellen? En wist je dat ook bij ons de aarde stevig kan beven? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het in deze aflevering aan geoloog Katleen Wils van de Universiteit Gent

Net als vogels maken ook veel vissen een trektocht. In de winter zoeken ze warmere oorden op. Hoe vinden ze de weg, en waar gaan ze naartoe? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vertelt het in deze podcast aan collega Liesbeth Gijsel.

Er bestaat een medicijn dat tegelijk helpt tegen veroudering, hartziekten, sommige kankers en zelfs depressie, en neen, het is geen superpil, ik heb het over lichaamsbeweging: regelmatig wandelen, lopen, fietsen, tuinieren of dus gewoon bewegen. Moeten dokters vaker een paar kilometer wandelen voorschrijven in plaats van een pil? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan inspanningsfysioloog Wim Derave van de Universiteit Gent.

Onze bomen hebben het lastig. Hitte, droogte, ziektes en stormen eisen hun tol. Hoe maken we onze bossen bestand tegen de klimaatverstoring? Eos-redacteur Ilse Boeren nodigde collega Liesbeth Gijsel uit in het Zoniënwoud voor een gesprek over de toekomst van onze bomen.

Mensen met een psychische kwetsbaarheid worden ernstiger ziek. En wie als kind vaak ziek was, of onder chronische stress lijdt, loop het risico om een psychische aandoening te ontwikkelen. Ons immuunsysteem en ons mentale welzijn beïnvloeden elkaar, ontdekte Livia De Picker (Universiteit Antwerpen). Hoe dat precies zit, vertelt ze in deze podcastaflevering.

Iedereen heeft een unieke lichaamsgeur. Ons lief of onze kinderen ruiken meestal heerlijk, terwijl een onbekende op de trein hard kan stinken. Hoe ontstaat lichaamsgeur? Microbioloog Chris Callewaert (UGent) antwoordt in deze aflevering van Ik heb een vraag, een podcast van Eos Wetenschap.

Taalkundige Melissa Schuring (VUB, KU Leuven) liet niets aan het toeval over. Als zelfverklaarde licht-neurotische controlefreak maakte ze ellenlange lijstjes om haar experimenten tot in de puntjes voor te bereiden. Maar kan je wel ooit hélémaal voorbereid zijn voor een onderzoek met als proefpersonen … kinderen? Spoiler: dat lukt dus niet. Wat volgt is een faalverhaal over paradoxen, paniekmomentjes en ja — ook pipi. Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk  Shownotes

Steeds meer mensen in België krijgen schurft. De schurftmijt kruipt letterlijk onder je huid om er gangetjes te graven en bezorgt je ontzettende jeuk. Ervan afraken is moeilijk. Els Verweire, gezondheidsredacteur bij Eos Wetenschap, geeft in deze podcastaflevering tekst en uitleg aan collega Liesbeth Gijsel.

Werken je benen minder mee als je brein moe is? Sportkinesitherapeut Jelle Habay (VUB - KMS - FWO) onderzoekt hoe mentale vermoeidheid je fysieke prestaties beïnvloedt. Daarbij laat hij proefpersonen flink zweten in stevige tests, zoals een pittige fietsproef. Alleen liep die bij proefpersoon 008 niet bepaald op wieltjes…   En dus biedt Jelle nu, beter laat dan nooit, zijn oprechte excuses aan. Wat er allemaal misging? Je hoort het in de nieuwste aflevering van ‘Missen is wenselijk’.  Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk Shownotes

Taalkundige Ellen Van Praet werkt al jarenlang aan vertaaltechnologie om de communicatie tussen zorgverleners en patiënten te verbeteren. Maar plots kreeg ze af te rekenen met de snelle opmars van AI-spraaktechnologie. En alsof dat nog niet genoeg was, werd ze bij de uitrol van haar app getrakteerd op een flinke portie West-Vlaamse arrogantie. Je hoort het in haar faalverhaal. Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk  Shownotes op www.eoswetenschap.eu

Psychologe Sylvie Bernaerts trok met een VR-bril richting woonzorgcentrum, vastbesloten om technologie in te zetten tegen sociaal isolement. Het idee: bewoners onderdompelen in herinneringen, natuur en familie. Maar daarbij viel ze van de ene verbazing in de andere. Luister naar haar faalverhaal leer wat er gebeurt als goede bedoelingen botsen met wifi-problemen, kapsels en menselijke verlangens. Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk  Shownotes

Evolutiebioloog Marianne Dehasque ging in haar onderzoek -letterlijk- tot op het bot om uit te zoeken waarom de laatste wolharige mammoeten op Wrangel Island uitstierven. Ze deed daarbij een straffe ontdekking, al was het er eentje die ze liever niet had gedaan. Hoe dat zit, vertelt ze in haar faalverhaal.  Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk Shownotes

Als we ons afvalwater beter en goedkoper kunnen zuiveren, dan zijn we beter gewapend tegen droogte. Bacteriën en andere microben kunnen daar een belangrijke rol in spelen. Eos-redacteur Ilse Boeren bezocht een microbenlab in Gent en vertelt in deze podcastaflevering alles over de mogelijkheden aan collega Liesbeth Gijsel.

Sebastian Proost is een bio-informaticus, zeg maar een bioloog die denkt in bits en bytes. HIj werkt met data - gigaveel data. En dat zorgt wel eens voor giga-problemen.  Hoe dat zit, vertelt hij in zijn faalverhaal.  Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk  Shownotes

Darmkanker is de derde meest voorkomende en dodelijke vorm van kanker. Het aantal patiënten in de westerse samenleving blijft ook toenemen, ook onder jongeren. Maude Jans ontwikkelt nieuwe wapens tegen darmkanker. Ze richt zich daarbij op de bacteriën die darmkanker kunnen veroorzaken. Maude Jans is voor dit onderzoek genomineerd voor de Eos Pipet 2025.

Mucoviscidose of taaislijmziekte is in Europa de meest voorkomende erfelijke en dodelijke aandoening. De ziekte is ongeneeslijk, maar er is hoop. Mattijs Bulcaen slaagde erin om de cellen van patiënten met taaislijmziekte in het lab te herstellen. Hij zoekt nu een manier om ook de patiënten te verlossen van hun aandoening. Mattijs Bulcaen is één van de vijf genomineerden voor de Eos Pipet 2025.

Gedurende de menstruele cyclus verandert het borstweefsel van een vrouw voortdurend. Meestal verloopt dat zonder problemen, maar de opbouw en afbraak van borstweefsel speelt ook een rol in het ontstaan van kanker. Colinda Scheele bestudeert waarom het misloopt, en wat dat betekent voor kankerpreventie en behandeling. Voor haar onderzoek is ze genomineerd voor de Eos Pipet 2025.

Als vrouw heb je misschien liever een vrouw als gynaecoloog. Als je moedertaal Arabisch is, kan het fijn zijn als je huisdokter dat ook spreekt. Hoe gaat de zorgsector om met zulke vragen? En wat als een patiënt weigert verzorgd te worden door een verpleegster omdat die zwart is? Noaul El Yattouti (Universiteit Antwerpen) onderzoekt discriminatie in de zorgsector.

Antibioticaresistentie is één van de grootste problemen voor de geneeskunde. Arne Janssens ontdekte een klein eiwit dat de sleutel kan zijn in onze strijd tegen resistente ziekteverwekkers. Voor dit onderzoek is Arne Janssens genomineerd voor de Eos Pipet 2025.

Hersenwetenschapper Emilie Cardon boekte zo’n spraakmakende resultaten dat ze al droomde van publicaties in toptijdschriften als Nature en Science. Maar daarbij liep ze toch wat te hard van stapel. Hoe dat zit, vertelt ze in haar faalverhaal.  Shownotes

Wetenschappers moeten hun handen soms vuil maken. En dat mag je in het geval van bio-ingenieur Béné Amery (UGent – FWO) letterlijk nemen. Luister naar haar faalverhaal.  Volg ‘Missen is wenselijk’ op www.instagram.com/misseniswenselijk Shownotes Een reeks van SciMingo, het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen en Eos Wetenschap, gerealiseerd met steun van de Vlaamse Overheid.

In deze allereerste aflevering van ‘Missen is wenselijk’ hoor je hoe Pieterjan Verhelst (Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) zich bij momenten door zijn onderzoek moest spartelen. Luister naar zijn faalverhaal.

Als wetenschap de pers haalt, gaat het meestal over doorbraken en ontdekkingen. In ‘Missen is wenselijk’ spreken onderzoekers eens niet over hun successen, maar over de grootste missers, twijfels en tegenslagen in hun onderzoek.  9 wetenschappers, 9 authentieke en grappige faalverhalen.  Een reeks van SciMingo, het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen en Eos Wetenschap, gerealiseerd met steun van de Vlaamse Overheid.

De sportapp Strava moedigt je aan om het beter te doen dan anderen. Op Duo Lingo krijg je een waarschuwing dat je dringend weer wat woordjes moet leren, anders verlies je je streak. En met je klantenkaart van de supermarkt kun je punten verdienen, waarvoor je dan een beloning krijgt. Waarom worden aan allerlei toepassingen elementen uit games toegepast? En welke verraderlijke kantjes heeft die gamification? Eos-redacteur Liam Verbinnen verdiepte zich in de psychologie erachter, en vertelt er alles over aan collega Liesbeth Gijsel.

Mannetje – vrouwtje – kindje? Ook in de dierenwereld draait het leven om meer dan dat. Sommige dieren lijken homoseksueel, polygaam of veranderen tijdens hun leven van geslacht. Eos-redacteur Kim Verhaeghe verdiepte zich in sekse en gender in de dierenwereld en vertelt er alles over aan collega Liesbeth Gijsel.

Een op de zeven mensen hebben migraine. Vooral vrouwen zijn het slachtoffer. Migraine is veel meer dan ‘een beetje hoofdpijn’, het is een hersenziekte en een migraine-aanval bestaat uit verschillende fases. Wat is migraine precies? En welke behandelingen bestaan er? Expert Jan Versijpt (UZ Brussel) vertelt je in deze podcastaflevering alles wat je moet weten over migraine.

Chocolade, koffie, snoep, series kijken, scrollen op sociale media, marathons lopen. Zowat iedereen vindt tegenwoordig van zichzelf dat hij wel ergens aan verslaafd is. Kan dat? Kan je aan alles verslaafd zijn? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Liesbeth Gijsel, hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein.

De wereld richt de blik opnieuw naar boven. Europa wil mensen naar de maan sturen. Elon Musk en consorten zetten in op mijnbouw op asteroïden. Is er opnieuw een strijd om de ruimte? Eos-redacteur Ilse Boeren trok naar de Europese ruimtevaartorganisatie en brengt verslag uit bij collega Liesbeth Gijsel.

Een maand zonder alcohol. Voor sommigen is het een leuke uitdaging, voor anderen voelt het als een noodzakelijke pauze voor de lever. Maar wat doet een maand zonder alcohol met de lever? Eos-redacteur Kim Verhaeghe vraagt het aan Lore Hoof. Zij is verpleegkundige aan het UZ Gent en gespecialiseerd in de begeleiding van mensen met een leveraandoening. Ze is ook medeauteur van De Lever, een boek geschreven door het team van leverspecialisten van het UZ Gent.

Een lintworm: het lijkt iets uit het verleden, maar ook vandaag, bij ons, kun je een lintworm opdoen. Hoe weet je of je er een hebt? En wat kun je doen om ze te vermijden? Eos-redacteur Kim Verhaeghe ging lintwormen bewonderen in het Instituut voor Tropische Geneeskunde en vertelt er alles over aan collega Liesbeth Gijsel.

1 op de 5 jongeren voelt zich niet goed in zijn vel. 1 op de 7 studenten krast, snijdt of slaat zichzelf. De wachtlijsten voor psychologische hulp zijn eindeloos lang. Is het echt zo erg gesteld met de jeugd? Hoe herken je problemen voordat ze ontsporen? Hoe reageer je best als ouder, als vriend of vriendin?  Hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein Liesbeth Gijsel vraagt het aan Ontwikkelings- en klinisch onderzoekspsycholoog Glenn Kiekens en psychiater Kirsten Catthoor, live tijdens de uitreiking van de eerste POWER AWARD, de prijs van Eos Psyche&Brein voor beloftevol onderzoek naar mentaal welzijn.

Artificiële intelligentie en kunst lijken tang en varken te zijn. Moeten creatievelingen AI bannen of omarmen? Dat dilemma leggen we voor aan Wim De Bruycker, onderzoeker bij de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent en medeoprichter van de werkgroep AIDA (Artificial Intelligence Design and Architecture).

Als de kasseien op de wielerheuvels in de Vlaamse Ardennen konden praten, dan zouden ze niet alleen vertellen over heldendaden van Tom Boonen of Lotte Kopecky. Ze vertellen ook onze geschiedenis tot miljoenen jaren terug in de tijd. Geoloog Jasper Verhaegen schreef er een boek over, de geschiedenis van onze grond. Niet alleen kasseien brengen ons terug naar een tijd van vulkanen, tropische zeeën en zelfs een uitstap naar de Zuidpool, ook onder andere klei, de grondstof voor bakstenen, steenkool en kwartszand getuigen over het spectaculaire verleden van onze streek.

Een op de zeven Vlaamse studenten start op z’n achttiende met zichzelf snijden, krassen of slaan. Wat schuilt er achter dat gedrag? En wat kun je doen als ouder, vriend of vriendin als je het opmerkt? Psycholoog Glenn Kiekens geeft antwoorden in onze podcast.

Mannen zijn rationeel, vrouwen emotioneel (en ze kunnen niet parkeren). In deze aflevering praat Eos-redacteur Kim Verhaeghe met zijn collega Liesbeth Gijsel over mannen- en vrouwenhersenen. Alvast een spoiler: ja, de hersenen van mannen en vrouwen zitten anders in elkaar. Kloppen de clichés dan ook?

Het klimaat verandert. Dat zijn wetenschappers intussen zeker. We moeten daarom actie ondernemen, en dat kunnen we ook als individu. Inge Jonckheere, ruimtevaartingenieur bij ESA en co-auteur van het laatste VN-klimaatrapport, legt in deze podcast uit hoe ons eigen gedrag een verschil kan maken.

Op het wetenschapsfestival ZEEKERWETEN sprak Ilse Boeren met oceanograaf en Ruth Plets, marien geoloog Hans Pirlet en marien bioloog Jan Mees over de Noordzee. Ontdek in deze aflevering onder andere hoe oud de Noordzee is, wat er diep in en onder het zeewater verborgen zit, waarom de Noordzee bruin is en of duurzame visserij mogelijk is. De experts blikken ook vooruit: welke impact zullen klimaatverandering, energieproductie en visserij hebben op onze Noordzee?

Tegenwoordig kan iedereen in geen tijd zelf muziek componeren. Er bestaan applicaties die op basis van een enkele tekstaanwijzigingen nieuwe muziek genereren. Ook professionele muzikanten maken al een tijdje gebruik van artificiële intelligentie. Een vloek of een zegen voor de muziekwereld? Ik vraag het aan componist en pianist Mathias Coppens.

Artificiële intelligentie (AI) heeft steeds vaker de hand in welke sollicitant wordt uitgenodigd voor een gesprek, of wie een lening of een verzekering krijgt. Maar soms is  AI discriminerend, en schuift het bijvoorbeeld enkel mannen naar voren, of mensen zonder migratieachtergrond. Carmen Mazijn onderzoekt discriminatie in AI-systemen, en werpt in deze podcast licht op de zaak.

Bioloog Kevin Van Sundert ziet graag het grote geheel, en onderzoekt klimaateffecten op vegetatie, afhankelijk van de voedingsstoffen in de bodem. Met zijn openbaar toegankelijke databank van gegevens uit experimenten die de klimaatverandering nabootsen, wil hij onderzoek de wind in de zeilen geven. ‘Deze verzameling van data vermijdt dat wetenschappers telkens van nul moeten beginnen.’

De onderzoekers die de maatschappij bestuderen en zelfs de proefpersonen die ze analyseren zijn overwegend mannelijk en wit. Microbioloog Sarah Ahannach (Universiteit Antwerpen) wil daar verandering in brengen, met groot succes. In België alleen al namen ruim drieduizend vrouwen van 18 tot 98 jaar deel aan haar onderzoek en kwamen unieke inzichten naar boven.

Wiskundige Sam Mattheus loste een veertig jaar oud wiskunderaadsel op. Hij verwacht dat zijn manier van werken de wiskunde kan veranderen: ‘Zoeken naar iets wat er niet is, is contra-intuïtief. Dat moeten ook wiskundigen nog leren.’

That the age of dinosaurs ended due to a meteorite impact is well enough known by now. But what was the concrete cause of death of this last mass extinction wave? Cem Berk Senel (Royal Observatory and VUB) breathed new life into an old hypothesis by combining new geological data with simulations of the impact with a palaeoclimate model. Fine dust released during the impact would have blocked sunlight for years, causing an 'impact winter'.

Een op de zes mensen heeft een piep in z’n oor – of een ander geluid, want tinnitus kan ook klinken als een gesuis, geruis of zelfs als een drilboor. Onderzoeker Emilie Cardon (Universiteit Antwerpen) legt in deze podcast uit waar tinnitus vandaan komt en wat je ertegen kunt doen.

Een flits en een knal. Dat is misschien de meest eenvoudige definitie van onweer. Weerman Bram Verbruggen over donder en bliksem.

We kennen schelpdieren vooral van de schelpen die aanspoelen op het strand, maar hoe ziet het leven van een mossel eruit, wat eet een zwaardschede en hoe planten oesters zich voort. In deze aflevering vragen we het aan Jan Seys, marien bioloog en communicatieverantwoordelijke bij het Vlaams Instituut voor de Zee.

De ontdekster van het coronavirus was een vrouw, net zoals de allereerste klimaatwetenschapper en de persoon die de Amerikaanse achterstand in de space race met Rusland dichtte. Drie vrouwen met een enorme impact op de wetenschap, maar ook drie vrouwen soms onbewust maar even vaak moedwillig werden vergeten. Wetenschapsjournaliste en deeltjesfysicus Margriet van der Heijden schreef er een boek over “Ongekend”. In deze aflevering vertelt ze het verhaal van wetenschapsheldinnen June Almeida, Eunice Foote en Mary Sherman.

Mensen en andere levende wezens zijn eigenlijk het resultaat van verschillende micro-organismen die gingen samenwerken. Wist je bijvoorbeeld dat de mitochondriën, de energiefabriekjes in onze cellen, eigenlijk afstammen van bacteriën? Dit en andere bijzondere inzichten in de evolutie van levende wezens danken we aan Lynn Margulis. Zij was een van de invloedrijkste biologen van de 20e eeuw, maar ze was ook tegendraads, eigenwijs en had gekke ideeën. Ze moest daarom hard knokken om gewaardeerd te worden. Genetisch genealoog Maarten Larmuseau legt in deze podcast uit waarom Lynn Margulis een echte wetenschapsheldin is.

In de achttiende eeuw moesten vrouwen nog bewijzen dat ze even slim als mannen kunnen zijn. Émilie du Châtelet deed dat met glans. Ze vertaalde niet alleen Newtons werk naar het Frans, maar bracht de natuurkunde ook nieuwe, revolutionaire inzichten bij. "Met glans" mag je trouwens letterlijk nemen. Émilie du Châtelet bewees, zeer ongewoon voor die tijd, dat een vrouw in een praaljurk net zo goed een wetenschappelijk genie kan zijn. In deze podcast praat Eos-redacteur Kim Verhaeghe met natuurkundige Frank Verstraeten en verhalenverteller Céline Broeckaert over het leven en werk van Émilie du Châtelet. Je zal merken dat ze hun adoratie voor Émilie moeilijk kunnen verstoppen.

In 2013 had een computer nog dertien jaar nodig om een menselijk genoom te decoderen. Vandaag klaart een supercomputer het klusje in amper vijf uur. De supercomputer heeft een enorme impact op wetenschappelijk onderzoek, en ons eigen dagelijkse leven. Toch hebben nog maar weinig mensen, ook wetenschappers, al een supercomputer in het echt gezien. Wat moeten we ons voorstellen bij zo’n computer op steroïden? Steven Latré, hoofd van de onderzoeksgroep Artificiële Intelligentie bij imec, geeft antwoord in onze podcast.

Dagenlang sleeën, een metershoge sneeuwman maken en zelfs een bevroren Noordzee. Waar zijn die echte winters gebleven? En maken we binnenkort de eerste winter mee zonder sneeuw of ijs? Weerman Bram Verbruggen antwoordt in onze podcast.

Eos Wetenschap bestaat veertig jaar. Voor de gelegenheid biedt hoofdredacteur Raf Scheers een blik achter de schermen van het blad, de organisatie én de wetenschap en wetenschapsjournalistiek in Vlaanderen.

Ongezond eten kan je ziek maken, maar maakt gezond eten je dan ook weer beter? Lieselot Hemeryck (Universiteit Gent) onderzoekt het verband tussen voeding en gezondheid en ontrafelt oorzaken en gevolgen. Ze vertelt alles over haar onderzoek aan Eos-redacteur Liesbeth Gijsel.

De overgang is voor veel vrouwen een rollercoaster. Mijn collega en hoofdredacteur van Eos Psyche&Brein Liesbeth Gijsel schreef er een boek over: Fuck de Menopauze. Wat niemand je vertelt over de overgang. In deze podcast beantwoordt ze vraag: hoe herken je de menopauze?

Een jas of schoenen van schimmels. Een schimmelspray om scheurtjes in beton te dichten. Isolatiemateriaal uit schimmels. Of zelfs meubels. Schimmels lijken hét materiaal van de toekomst. Eos-journalist Peter Van Wynsberghe trok naar het lab, en vertelt alles over dit wonderlijke materiaal aan collega Liesbeth Gijsel.

Reuma is meer dan pijnlijke gewrichten, en de aandoening treft alle leeftijden. Reumatoloog Ann-Sophie De Craemer van het UZ Gent vertelt je in deze podcast meer over oorzaken, gevolgen, misverstanden en behandelingen van reuma.

Vanaf 2035 mogen er geen nieuwe benzine- of dieselauto’s meer worden verkocht. De toekomst is aan de elektrische auto. Maar zijn de batterijen in die auto’s wel ecologisch en ethisch verantwoord? Wat zit er eigenlijk in? Aan welke verbeteringen werken wetenschappers? En: hoe kun je zelf de levensduur van je batterij rekken? Eos-redacteur Ilse Boeren geeft uitleg en tips in deze aflevering van de podcast Vraag het Aan.

In deze aflevering lezen we mee in de kroniek van Jan de Pottre, die in 1554 op de Grote Markt in Brussel de gruwelijke executie zag van Jan Pannant. Waarom eindigde Jan Pannant op het schavot? En wat ging eraan vooraf? Was deze straf en deze manier van terechtstellen gebruikelijk? En wat vonden de toeschouwers ervan? En waren ze het eens met deze manier van straffen of niet? We lezen het allemaal in het dagboek van Jan de Pottre. En zoals een goed dagboek betaamt, komen we ook wat persoonlijke details over hem te weten. En dankzij deze kroniekschrijver weten we vanaf nu ook hoeveel vis en wijn kostte in de 16de eeuw. Podcast De kronieken van de dood Meelezen in de dagboeken van kroniekschrijvers uit de 16de eeuw? Dat kan in deze podcast. Nee, de sappige details, het liefdesverdriet en andere hartenroersels komen we niet te weten, maar het geeft wel een unieke inkijk de samenleving van de die tijd. Historica Isabel Casteels focuste zich de afgelopen 4 jaar voor haar doctoraatsonderzoek op wat er geschreven werd over executies en daarover vertelt ze nu in deze 3-delige podcastreeks. Een kleine tijdsreis, tot op het schavot.

We gaan even terug naar het Antwerpen van 1564, wanneer de Meirbrug geen drukke oversteekplaats was voor shoppende mensen, maar een plaats waar de terechtstellingen werden uitgevoerd. Een aantal Antwerpse kroniekschrijvers uit de 16de eeuw, schreven over de executie van stadsbeul meester Geleyn. Isabel zocht dit verder uit en we komen te weten dat een beul die zelf geëxecuteerd werd, niet alledaags was, maar ook niet uitzonderlijk.   Een beul was trouwens niet bepaald iemand waarmee je op café wilde gaan want ze waren vaak even misdadig als de misdadigers die ze terechtstelden. En dat was voor deze meester Geleyn niet anders. En er is ook iets met een slager en honden. Allemaal te ontdekken in deze aflevering. PODCAST ‘DE KRONIEKEN VAN DE DOOD’ Meelezen in de dagboeken van kroniekschrijvers uit de 16de eeuw? Dat kan in deze podcast. Nee, de sappige details, het liefdesverdriet en andere hartenroersels komen we niet te weten, maar het geeft wel een unieke inkijk de samenleving van de die tijd. Historica Isabel Casteels focuste zich de afgelopen 4 jaar voor haar doctoraatsonderzoek op wat er geschreven werd over executies en daarover vertelt ze nu in deze 3-delige podcastreeks. Een kleine tijdsreis, tot op het schavot.

Hoe geëmancipeerd was de 16de eeuw? Dat viel blijkbaar beter mee dan we zouden denken. Werden vrouwen op een andere manier terechtgesteld dan mannen? Kregen ze andere straffen of niet? Deze aflevering brengt ons naar Ieper waar kroniekschrijver Augustijn Van Hernighem de terechtstelling zag en beschreef van bendeleidster Barbele Taquits.  Volgens hem stierf Barbele met een mannelijk hart. Wat dat juist is, daar vertelt Isabel meer over. PODCAST ‘DE KRONIEKEN VAN DE DOOD’ Meelezen in de dagboeken van kroniekschrijvers uit de 16de eeuw? Dat kan in deze podcast. Nee, de sappige details, het liefdesverdriet en andere hartenroersels komen we niet te weten, maar het geeft wel een unieke inkijk de samenleving van de die tijd. Historica Isabel Casteels focuste zich de afgelopen 4 jaar voor haar doctoraatsonderzoek op wat er geschreven werd over executies en daarover vertelt ze nu in deze 3-delige podcastreeks. Een kleine tijdsreis, tot op het schavot.

Voor de gewone sterveling lijkt kwantumfysica onvatbaar ingewikkeld. De wetenschap heeft een eigen taal en eigen principes, die allemaal worstelen met onze intuïtie. Is het onmogelijk om kwantumfysica te begrijpen? Kwantumfysicus Frank Verstraete vindt van niet. Hij is er zeker van dat iedereen een paar kwantumprincipes kan begrijpen, en dat je daar ook gewoon van kunt genieten, net zoals je van klassieke muziek kunt genieten, zonder echt te weten hoe ze is ontstaan.

Drink voldoende water. Het is zowat het vaakst herhaalde voedingsadvies, zeker in de zomer. Waarom eigenlijk? Bio-ingenieur en voedingsexperte Elke Godden (Universiteit Antwerpen) geeft antwoord.

Ze leven in je smartphone, op sociale media-apps, websites en slimme speakers ... We worden steeds meer omringd door chatbots, en gaan er soms mee om alsof het mensen zijn. Dat kan ver gaan. In Japan zijn duizenden mannen zelfs getrouwd met een bot. Hoe komt het dat we een band voelen met een levenloos ding? Wat zijn de mogelijkheden van ChatGPT en consorten? En wat zijn de gevaren? Eos-redacteur Peter Vanwijnsberghe verdiepte zich in het onderwerp en praat erover met collega Liesbeth Gijsel.

Dankzij de wind kunnen we hernieuwbare energie maken, maar als we gaan fietsen lijkt ze altijd tegen te werken. In deze aflevering legt weerman Bram Verbruggen uit hoe wind ontstaat.

Een neurowetenschapper, een bioloog, een fysicus en een artificieel intelligent systeem stappen een podium op. Kunnen zij vanuit hun expertise het fileprobleem oplossen? Dat was de vraag tijdens een panelgesprek van Eos Wetenschap op het Nerdland Festival. Het leverde deze even boeiende als irrelevante oplossingen op.

De helft van de Belgen drinkt liever water uit een fles dan uit de kraan. We vinden het niet lekker, en sluipen er ook niet allerlei gevaarlijke stoffen in? Hoe zit dat met resten van medicijnen, pesticiden, lood of hormonen in ons glaasje water? Eos-redacteur Ilse Boeren ploos de controlerapporten uit en vertelt er in deze podcast alles over aan collega Liesbeth Gijsel.

Maarten Larmuseau is genetisch genealoog aan de KU Leuven en UAntwerpen. Hij bestudeert de geschiedenis met behulp van stambomen en DNA. Het DNA dat hij onderzoekt kan afkomstig zijn van mensen die vandaag nog leven, maar ook uit skeletten, menselijke resten en zelfs uit haren, tanden of zelfs speeksel aan de achterkant van een postzegel. Wat leest hij in ons DNA over ons verwantschap met de enigmatische neanderthaler?

West-Vlaamse mannen hebben vaker prostaatkanker dan mannen die ergens anders in het land wonen. Huidkanker komt vaker voor op het Belgische platteland dan in de grote steden. En in Charleroi en Luik tekenen zich de meeste gevallen van longkanker op. Eos publiceert een ‘kankeratlas van België’. Wat zeggen de cijfers? Wat zijn de verklaringen voor die cijfers? En heeft verhuizen zin om je risico op kanker te verlagen? Eos-redacteur Els Verweire geeft in deze podcast tekst en uitleg aan collega Liesbeth Gijsel.

In de oudheid was het een teken van de goden, volgens de Noormannen was het de brug naar de hemel en de Ieren geloofden dat er een pot met goud te vinden was aan het uiteinde ervan. In deze aflevering heeft weerman Bram Verbruggen het over regenbogen.

Na een donkere winter, kijken velen onder ons uit naar langere dagen en meer zonneschijn. Toch krijgen we in de lente vaak te maken met wisselvallig weer. Regent het echt meer en feller in de lente? Weerman Bram Verbruggen zocht het uit.

De fruitvlieg of Drosophila melanogaster is een bijzonder beestje. Gehaat in de fruitmand, maar aanbeden in het lab. Waarom vinden wetenschappers de fruitvlieg zo bijzonder? Stein Aerts van de KU Leuven legt in deze podcast onder andere uit wat we kunnen leren van fruitvliegen, waar wetenschappers hun fruitvliegen halen en hoe je demente fruitvliegen bestudeert. Stein Aerts werkte mee aan de Fly Cell Atlas, een kaart van alle cellen van de fruitvlieg.

Onze natuur wordt wilder en diersoorten komen (terug) naar onze contreien. Zijn Vlamingen daar altijd even blij mee? In deze aflevering hoor je Karin, die de komst van de wolf niet zo hard toejuicht.  Je hoort ook wat Joachim Mergeay (onderzoeker bij het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek) en Glenn Deliège (milieufilosoof) denken over de komst van de wolf en onze schrik voor grote wilde diersoorten.

Drie experten – elk met een passie voor het gebied dat ze beheren of de diersoort die ze onderzoeken – tonen je in deze podcast hoe wilde natuur in Vlaanderen eruit ziet. Ga mee op stap met de boswachter van de Kalmthoutse heide, de beheerder van de Vallei van de Zwarte Beek (die de geboorte van de eerste Vlaamse kraanvogels meemaakte) en een enthousiaste otterexpert.

Er zijn terug otters, wolven, kraanvogels en bevers in ons land. Onze natuur wordt wilder en lijkt aan een herstel bezig. Steeds vaker zie je daarom de term ‘rewilding’ opduiken (verwildering van de natuur). In een nieuwe podcastreeks ontdek je wat rewilding betekent voor Vlaanderen. Aflevering 1: Hoe wild is onze natuur?

Armoede is veel meer dan louter ‘geen geld hebben’. Voor kinderen kan de impact van armoede erg groot zijn. Hoe uit zich die en vooral: wat doen we eraan? Psycholoog en auteur Vittorio Busato praat erover met Liesbeth Gijsel van Eos Wetenschap. Vittorio verdiepte zich voor de nieuwe editie van Eos in het thema armoede.

We hebben ongeveer evenveel tuin als bos in Vlaanderen. Als je zelf aan de slag wil om de biodiversiteit te helpen, dan is de tuin dus een mooi vertrekpunt. Ecologen Ellen De Vrieze en Karen De Pauw (Universiteit Gent) leggen in deze aflevering uit hoe je vlinders, vogels, salamanders en misschien wel duizend andere diersoorten naar je tuin lokt.