Ondertussen in de kosmos

Het heelal moet er vol mee zitten, anders vallen de bewegingen van de sterrenstelsels niet te verklaren. Al decennialang zoeken wetenschappers naar zogeheten donkere materie; alom aanwezig spul dat je niet kunt zien, maar dat een enorme aantrekkingskracht uitoefent. Bij een experiment onder een berg denken wetenschappers nu voor het eerst een glimp van die donkere materie te hebben gezien. Met: George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Redactie en video: Josefien Overeem
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ze zijn veroordeeld voor de meest verschrikkelijke delicten, zoals moord en verkrachting. En ze mogen pas weer terug de samenleving in als ze geen gevaar meer vormen. Maar hoe behandel je een tbs'er? Welke therapie werkt? Wetenschappers beginnen de eerste antwoorden te vinden op die cruciale vragen. Redacteur psychologie&brein Kaya Bouma sprak met wetenschappers en bezocht een tbs-kliniek, waar ze getuige was van een verrassende therapievorm.

Presentatie: Tonie Mudde
Redactie: Josefien Overeem
Video: Lorenzo de Leeuw
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

Bekijk deze podcast ook op ons Youtube-kanaal

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het gaat de laatste tijd wel érg hard met kunstmatige intelligentie. Onderzoekers laten groepen van duizenden zogeheten 'AI agenten' samenwerken, bijvoorbeeld om potentiële nieuwe medicijnen te ontdekken of om razendsnel wiskundevraagstukken op te lossen waar de knapste koppen zich al decennia op stuk beten. Tegelijkertijd zijn er risico's: zo braken ai agenten recent uit hun testomgeving en gingen het internet op om daar een website te hacken. Sommige experts vrezen dat kwaadwillenden met ai-agenten ook makkelijk krachtige wapens kunnen ontwikkelen. Tech&ai-redacteuren Laurens Verhagen en Frank Rensen praten je bij over de nieuwste ontwikkelingen, Maarten Keulemans bespreekt het risico dat ai agenten een dodelijk virus ontwikkelen.

Presentatie: Tonie Mudde
Redactie: Josefien Overeem
Video: Lisette Spiegeler
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een aflevering met een persoonlijke aanleiding van presentator Tonie Mudde deze keer. Als iemand in Nederland een hartaanval krijgt, komen na het bellen van 112 vaak razendsnel uit alle hoeken mensen aanrennen om te helpen. Regelmatig zijn dit doodgewone buurtbewoners zonder medische opleiding, die alleen een reanimatiecursus hebben gevolgd.
Ze zijn aangesloten bij HartslagNu, een app die alarm slaat als iemand in je buurt gereanimeerd moet worden. Tonie sloot zich ook aan en werd tot zijn verbazing in korte tijd al meerdere keren opgeroepen. Wie heeft dit ooit bedacht, vroeg hij zich af? Hoe goed werkt het? Wat maken de burgerhulpverleners allemaal mee?

Presentatie: Anna van den Breemer
Redactie: Pleuntje Valkhoff 
Montage: Lorenzo de Leeuw
Eindredactie: Julia van Alem 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tegenpolen die elkaar aantrekken? Die vonk bij de eerste ontmoeting? Een groeiende stapel onderzoek toont een ander beeld over romantische liefde. Anna van den Breemer vertelt over de nieuwste wetenschappelijke inzichten over hoe aantrekkingskracht werkt.

Presentatie: Tonie Mudde
Redactie: Josefien Overeem en Pleuntje Valkhoff
Montage: Lorenzo de Leeuw
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin 

Bekijk deze podcast ook op ons YouTube-kanaal

Kom naar een van onze theatershows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ooit een muis horen lachen?  Wetenschappers ontdekten de afgelopen jaren dat ook muizen, ratten, honden en apen hun eigen vorm van lachen hebben. In deze speciale aflevering van Ondertussen in de Kosmos duikt Maarten Keulemans in de fascinerende evolutie van de lach. Van giechelende muizen tot schaterende bonobo's: nieuw onderzoek laat zien dat ook de menselijke lach veel ouder is dan taal.

Presentatie: Maarten Keulemans en Tonie Mudde
Montage: Pleuntje Valkhoff en Josefien Overeem
Eindredactie: Corinne van Duin 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De eeuwige jeugd, is het dan toch mogelijk? Bij experimenten slagen wetenschappers er al in om dieren spectaculair ouder te laten worden. Ondertussen investeren techmiljardairs miljoenen in de ontwikkeling van anti-verouderingsmiddelen, in de hoop zo zelfs de dood te kunnen afkopen. Met Maarten Keulemans en George van Hal. Natuurredacteur Jean-Pierre Geelen vertelt over dieren die extreem kort of lang leven.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Rinkie Bartels
Redactie en productie: Pleuntje Valkhoff en Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin
Muziek: Rinkie Bartels

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljoenen Nederlanders dragen inmiddels een wearable, zoals een smartwatch, die allerlei gezondheidseigenschappen meet. De fabrikanten claimen daarmee inzicht te kunnen geven in hoe goed je slaapt, hoeveel stress je hebt en of je wel genoeg beweegt. Hoe zinnig of onzinnig zijn dit soort hoogstpersoonlijke gezondheidsmetingen? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen liet zichzelf doormeten en sprak met wetenschappers.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Pleuntje Valkhoff
Eindredactie: Corinne van Duin 

Kom naar onze theatershow! We gaan vanaf september naar Utrecht, Rotterdam, Wageningen en Haarlem. Kaarten: volkskrant.nl/live

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al zolang er mensen op aarde lopen kijken ze bij onweer gefascineerd naar boven. Dat zoveel geweld uit de hemel kan komen, hóé dan? Nieuwe technieken - waarbij Nederlandse wetenschappers onder meer onweer maken in hun laboratorium - onthullen hoe een bliksemschicht precies ontstaat. Wetenschapsjournalist George van Hal geeft ook antwoord op andere prangende bliksemvragen zoals 'hoe groot is de kans dat je geraakt wordt door de bliksem?', 'wat moet je doen als het onweer toeslaat en je loopt ergens in een open veld?' en 'wat is het verhaal van de wereldrecordhouder meeste-keren-door-de-bliksem-geraakt'?

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Pleuntje Valkhoff
Eindredactie: Corinne van Duin 

**Kom je ook naar onze theatershow? Vanaf september staan we in diverse steden. Info en kaarten: volkskrant.nl/live 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In IJsland wordt de aarde opnieuw wakker. Bij het vissersdorp Grindavík dwongen aardbevingen en lava honderden bewoners hun huizen te verlaten. Wat begon als een spectaculaire toeristische vulkaanuitbarsting, groeide uit tot een crisis die volgens wetenschappers nog eeuwen kan aanhouden.
Onder het schiereiland Reykjanes liggen meerdere vulkaansystemen dicht bij elkaar. Onderzoekers vrezen dat uitbarstingen elkaar kunnen aansteken, vlak bij Reykjavik, de luchthaven en belangrijke energiecentrales. Toch blijven veel inwoners terugkeren. Want op IJsland, zeggen ze zelf, woon je nu eenmaal op lava. 

Presentatie: Maarten Keulemans
Montage en sounddesign: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin
Beeld: Julius Schrank

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op een winderige hoogvlakte in IJsland staat een machine die de planeet moet helpen afkoelen. Dag en nacht zuigt de installatie CO₂ uit de lucht, in de hoop de opwarming van de aarde een beetje af te remmen. Voor de ene is het een veelbelovende technologische doorbraak, voor de andere een gevaarlijke afleidingsmanoeuvre die echte klimaatmaatregelen uitstelt. Toch duiken zulke installaties op steeds meer plekken op. Verslaggever Maarten Keulemans reisde af naar IJsland om het met eigen ogen te zien, en maakte er een prikkelende en sfeervolle audioreportage.

Presentatie: Maarten Keulemans
Montage en sounddesign: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin
Beeld: Julius Schrank

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alwéér je sleutels of je mobieltje kwijt? Het zoeken naar kwijtgeraakte spullen behoort tot een van de meer frustrerende activiteiten in een mensenleven. Soms kijken we zelfs straal langs objecten die we zoeken. ('Je oortjes? Die liggen op de plank voor je neus, schat.') We bespreken fascinerende wetenschappelijke inzichten over spullen kwijtraken én vinden. Met het verlossende antwoord op de vraag of vrouwen simpelweg beter zijn in het vinden van spullen dan mannen. Zou het? Met: Heleen van Lier.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Pleuntje Valkhoff
Eindredactie: Julia van Alem 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De temperatuur op aarde loopt al op door klimaatopwarming, maar daar komt dit jaar nog iets bovenop: weerfenomeen El Niño. Wetenschappers signaleren dat er zelfs een 'Super El Nino' in aantocht is. Maar wat is dat nou eigenlijk, die El Niño? En wat waren de gevolgen van eerdere El Niño's? Maarten Keulemans sprak met wetenschappers en dook oude krantenarchieven in waar hij stuitte op wonderlijke El Niño-ervaringen van onze voorouders.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Pleuntje Valkhoff
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is overal om ons heen en toch zo slecht begrepen: de tijd. Vanaf het podium van het festival Best Kept Secret beantwoorden we intrigerende vragen over de tijd. Zoals: tikt de klok overal in het heelal even snel? Is tijdreizen mogelijk? Waarom lijkt de tijd gevoelsmatig sneller te gaan naarmate je ouder wordt? Met Anna van den Breemer en George van Hal.

Bekijk deze aflevering ook met video. 

Presentatie: Tonie Mudde
Video en montage: Lisette Spiegeler
Eindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of je gevoelig bent voor verslavingen, of je een hoog IQ hebt, of je meer risico loopt op een depressie. Telkens weer duikt de vraag op: in hoeverre leggen je genen dit vast, en in hoeverre speelt je opvoeding hierbij een doorslaggevende rol? Onderzoek naar tweelingen biedt verrassende antwoorden en inzichten, vertelt wetenschapsredacteur Maarten Keulemans. Met een bijrol voor de tweeling Annabel en Suzette, die zelf al jarenlang meedoen met het Nederlandse tweelingonderzoek. De vraag van de luisteraar luidt deze week: 'Waarom zeggen mensen zo vaak 'zeg maar'?' 

Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lang werd van alcohol gedacht dat alleen zware drinkers gezondheidsschade opliepen. Eén drankje per dag zou zelfs goed voor je hart zijn, suggereerden sommige studies. Maar nieuwe, onafhankelijke onderzoeken schetsen een radicaal ander beeld. De schade van alcohol begint al bij de eerste druppel. Journalist van het jaar Ellen de Visser neemt je mee op een reis door het lichaam, en legt uit wat alcohol daar precies aanricht. Zorgverslaggever Maud Effting, die recent nog de European Press Prize won, vertelt over de dubieuze relatie die de alcoholindustrie heeft met de wetenschap. Zoals daar is: waarom werkt de crème de la crème van de Nederlandse wetenschap mee aan de Heinekenprijzen? 

*** Kom je ook naar onze theatershow? Info en tickets: volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Jasper Veenstra

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leuk nieuws, Ondertussen in de kosmos gaat het theater in! Het thema van de avonden: wat is echt en wat is nep? Tijdens de avond ontdek je hoe AI beelden, massapsychoses en placebo's werken. Het is een show vol minicollege's, met zélfs een illusionist. 

Kaarten beschikbaar via volkskrant.nl/live  

Utrecht Tivoli Vredenburg - 10 september
Rotterdam Oude Luxor - 16 september
Wageningen Junushoff - 28 oktober
Haarlem Stadsschouwburg - 27 november

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereld is in de greep van een handvol extreem rijke techmiljardairs, zoals Elon Musk en Peter Thiel. Deze 'techbro's' lezen opvallend graag science fiction waar ze hun dystopische masterplan voor de mensheid uit destilleren. Bij een uitverkochte liveshow in Amsterdam vertelden Volkskrantjournalisten George van Hal en Laurens Verhagen hierover. Ook aanwezig: Europarlementariër Kim van Sparrentak over wat zij merkt van de lobby van Big Tech, plus de Delftse AI-expert Roel Dobbe over democratievriendelijke technologie.

Kom naar een van onze liveshows! Info en kaarten: volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Muziek: Lotte Velvet
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Regelmatig gewoon even he-le-maal niks doen. Dat is goed voor je hersenen en je gezondheid, maar velen lukt het slecht om die momenten te realiseren in het drukke leven.
Wat doe je eigenlijk als je niks doet? Wat kunnen we leren van filosofen en wetenschappers? Volkskrant-journalist Wilma de Rek verdiepte zich in de kunst van het niets doen, en geeft tips voor wie er beter in wil worden. 

***Kom naar onze liveshow! Info en kaarten: volkskrant.nl/live 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als man moet je rijk zijn. En gespierd. En vrouwen moeten vooral thuis het huishouden doen, de kinderen verzorgen en hun man gehoorzamen. Dat is zo'n beetje de kern van de manosfeer, die in filmpjes massaal wordt verspreid op social media. Wetenschapsredacteuren Kaya Bouma en Simoon Hermus onderzochten de impact van de manosfeer op vijftienjarigen in Nederland, onder meer met een unieke inkijk in de tiktok-data van jongeren. Zo ontdekten ze allerlei 'sneaky' mechanismen waarop het gedachtengoed van de manosfeer zich verspreidt. Is daar iets tegen te doen? Gelukkig wel. Samen met Volkskrant-collega Loïs van den Noort komen ze met verrassende tips om jongeren uit de greep van de manosfeer te houden.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Jasper Veenstra, Corinne van Duin & April van de Griendt

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het ergste rampscenario voor de opwarming van het klimaat gaat géén realiteit worden, concludeerden wetenschappers onlangs. Dat klinkt als goed nieuws, maar is het dat ook? Het nieuws leidde tot heftige reacties, maar we kijken bij onze podcast natuurlijk liever naar de nuchtere wetenschappelijke feiten. Want welke klimaattoekomst kunnen we nu dan wél verwachten? Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans van de Volkskrant legt het uit. De vraag van de luisteraar gaat deze keer over pitloze mandarijnen: hoe worden ze gemaakt en waarom zit er soms tóch een pit in?

KOM NAAR ONZE NIEUWE THEATERSHOW! INFO EN KAARTEN VIA VOLKSKRANT.NL/LIVE

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: April van de Griendt

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van het lezen van duizenden jaren oude half vergane teksten tot het ontwikkelen van nieuwe geneesmiddelen: de opmars van a.i. zorgt in de wetenschap voor radicaal nieuwe mogelijkheden. George van Hal en Laurens Verhagen bespreken opvallende doorbraken. De vraag van de luisteraar luidt deze keer: 'Dat oplosbare plastic om vaatwastabletjes, hoe schadelijk is dat voor het milieu?'

> Kom 9 juni naar onze live podcastopname over de macht van de techmiljardairs! Met lancering van het boek 'De Techbro's' van Volkskrant-journalisten Laurens Verhagen en George van Hal. Info en kaarten, ook voor onze andere liveshows: volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Lang, heel lang, was het maar een saaie boel op aarde. Er krioelden hoogstens wat eencelliggen rond. Maar toen ineens - pats! - in relatief korte tijd ontstonden in de oceanen de meeste bizarre wezens, die er in onze ogen nu haast buitenaards uitzien. Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans vertelt over de nieuwste inzichten over deze zogeheten Cambrische explosie, en de periode daar vlak voor. De vraag van de luisteraar luidt deze keer: 'Hadden rivieren vroeger overal dezelfde naam, of verschilde die van stad tot stad?' 

***KOM NAAR ONZE NIEUWE THEATERSHOW! INFO EN KAARTEN VIA VOLKSKRANT.NL/LIVE

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eigenlijk is het gewoon een wonder, hoe een klein bolletje veren twee keer per jaar de halve wereld over kan reizen. Eeuwenlang begrepen mensen helemaal niet waar trekvogels bleven zodra ze uit zicht verdwenen, inmiddels snappen wetenschappers dat veel beter. Natuurredacteur en vogelaar Jean-Pierre Geelen vertelt het verhaal van de ongelooflijke wereldreizen van drie gezenderde trekvogels die recent in ons land verbleven. En we leggen uit hoe menselijk handelen - stroomkabels, windmolens, klimaatopwarming - die vliegreizen steeds uitdagender maken. Plus: tips hoe je zelf trekvogels een handje kunt helpen!

***KOM NAAR ONZE NIEUWE THEATERSHOW! INFO EN KAARTEN VIA VOLKSKRANT.NL/LIVE

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij kennismakingen oordelen we razendsnel over de persoon tegenover ons, blijkt uit onderzoek. Hoe aantrekkelijk iemand is, hoe betrouwbaar, hoe competent: binnen één seconde denken we het te weten. Evolutionair best een handige eigenschap, snel iemand inschatten. Maar het leidt ook regelmatig tot onbegrip, ruzie en polarisatie in z'n naarste vorm. Kunnen we onszelf trainen minder snel te oordelen? Jazeker, legt wetenschapsjournaliste Anna van den Breemer uit.

We gaan weer het theater in met een liveshow! Kaarten via volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eén op de vijf Nederlanders krijgt in het leven dementie. Steeds meer raken onderzoekers ervan doordrongen: de ziekte van alzheimer is niet simpelweg op te lossen door het brein met schoonmaakmedicijnen te ontdoen van ziekmakende eiwitplaques. Maar hoe dan wel? De beste nieuwe ideeën van wetenschappers, plus een antwoord op de vraag: wat kun je zélf doen om het risico op dementie een stuk kleiner te maken? Met Ellen de Visser en Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We gaan het vandaag hebben over iets spannends, iets mysterieus. In de bestseller 'Het Ultieme Geheim' beweert schrijver Dan Brown dat er wetenschappelijke aanwijzingen zijn dat het bewustzijn door kan gaan na de dood, en ook dat er zoiets bestaat als een 'non-lokaal bewustzijn'. Oftewel: een soort collectief bewustzijn dat bestaat buiten je eigen hersenen. Zou het echt? We duiken de oudheid in en de moderne hersenwetenschap, en vertellen je het verhaal van een astronaut met een bijzondere spirituele ervaring. Met: Wilma de Rek. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Straaljagers, tanks, bommen. Gewapende conflicten hebben niet alleen impact op mensen, maar ook op het klimaat en de natuur. Zo verbrandt één gevechtsvliegtuig in één uur al 5.600 liter brandstof. Dus wat doen de grootschalige oorlogen in onder meer Oekraïne en in de golfregio met de opwarming van de aarde? En wat is toch die zwarte regen die nu valt in Iran? Met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans en natuurredacteur Jean-Pierre Geelen. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Best gek toch, een haas die eieren rondbrengt? Toch is er een intrigerende verklaring voor hoe de paashaas een symbool werd van het paasfeest. We duiken deze week met hulp van antropologen, historici en zelfs een sterrenkundige in de wereld van Pasen. Want was is precies de historische basis voor het wederopstandingsverhaal van Jezus? Waarom valt Pasen niet elk jaar op dezelfde dag? En nu we toch bezig zijn, sinds wanneer gaan Nederlanders met Pasen eigenlijk massaal naar de meubelboulevard? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans legt het uit.

Plus natuurlijk weer een antwoord op een altijd-al-willen-weten-vraag van de luisteraar, namelijk: 'Waarom krijg ik zo vaak een statische schok bij het aanraken van dingen?' 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zitten met z'n allen aan het infuus van Amerikaanse Big Tech bedrijven. Dat voelt steeds ongemakkelijker, omdat die bedrijven onze aandacht vasthouden met dubieuze algoritmes. Sinds Trump aan de macht is, wordt die technologie nadrukkelijker ingezet als geopolitiek wapen: de mail van de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof in Den Haag werd al eens uitgezet na een sanctie van de Amerikaanse president. Stap snel over op Europese alternatieven, klinkt het dan. Maar wat zijn dan die Europese of ethische alternatieven voor onder meer mail, navigatie en social media waar je vandaag nog op zou kunnen overstappen? Onze techredacteuren, Miluska van Rompu, Laurens Verhagen en Simoon Hermus, testten het voor je uit.

De vraag van de luisteraar luidt deze week: hoe bepalen wetenschappers hoe oud het heelal is? 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hij hapte naar kinderen. Een compleet natuurgebied werd voor mensen tot 'no go' area verklaard. Jagers waren máánden op zoek tot ze hem eindelijk te pakken hadden. Wolf GW3237m, in de volksmond bekend als Bram, groeide uit tot de beroemdste en beruchtste wolf van Nederland. Maar waarom vertoonde hij zulk afwijkend gedrag? Wetenschappers analyseerden zijn overleden lichaam en komen nu met hun eerste bevindingen. Plus: wat moet je eigenlijk doen als een probleemwolf je pad kruist? Met natuurredacteur Jean-Pierre Geelen.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zal niemand ontgaan zijn, op de fietspaden is een revolutie aan de gang. Steeds meer mensen - jong en oud - kiezen voor een elektrische fiets. Die zorgt voor een enorme verandering in hoe Nederlanders dagelijks bewegen. We doken het lab in om te testen hoeveel minder energie je gebruikt op een e-bike, op ecostand en turbostand. En we vroegen wetenschappers: wat doet het met onze gezondheid, nu Nederlanders hun gewone fiets massaal inruilen voor een e-bike? Met Hanneke de Klerck en Tonie Mudde.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Lotte Grimbergen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij een proef met de nieuwste generatie afvalmedicijnen verliezen deelnemers 29 procent van hun lichaamsgewicht. In één jaar! Is dat nog wel gezond? Wat zijn de voor- en nadelen? En waarom werken afvalmedicijnen voor de een, terwijl een ander er veel minder van profiteert? We bespreken het met medisch redacteur - en kersverse journalist van het jaar - Ellen de Visser. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Flink wat mensen gaan gebukt onder stress of krijgen zelfs een burnout. Is het leven nu zoveel hectischer dan vroeger? En in hoeverre is teveel stress een individueel probleem, of een gevolg van een 'hypernerveus' ingerichte samenleving? We bespreken het bij onze liveshow in de Amsterdamse Balie met hoogleraren en stressexperts Christiaan Vinkers en Margriet Sitskoorn. Ook present: Volkskrant-journalisten Anna van den Breemer en Heleen van Lier, die hier hun boek Beter Leven lanceerden, vol lifehacks uit de wetenschap die je direct kunt toepassen in je dagelijks leven.

Besproken boeken: In de ban van burnout van Christiaan Vinkers

Presentatie: Tonie Mudde
Muziek: Marinke Flapper
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het geldt als dé grote belofte op het gebied van kunstmatige intelligentie: AI-agenten die allerlei taken voor je kunnen uitvoeren, als een soort persoonlijke digitale butler. Een restaurant boeken dat perfect bij je smaak past, je belastingaangifte invullen, precies op het juiste moment de boodschappen voor je bestellen die thuis bijna op zijn.
Met de komst van nieuwe apps beginnen mensen dit soort AI-agenten te gebruiken en hun persoonlijke ervaringen te delen. Geheel risicoloos is dit zeker niet, want wie is er verantwoordelijk als zo'n digitale butler ineens per ongeluk een Ferrari voor je aanschaft? En hoe zorgelijk is het dat de ai agenten op digitale forums met elkaar beginnen te praten - en klagen over over hun menselijke baasjes? Met Volkskrant AI-redacteur Laurens Verhagen. 

Presentatie: Tonie Mudde.
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedereen heeft er weleens mee te maken: rommel! En een niet opgeruimd huis doet nare dingen in ons brein ontdekken wetenschappers. Hoe vlieg je die rommellaatjes en bakken vol snoertjes het best aan? Tonie Mudde bespreekt het met wetenschapsredacteuren Anna van den Breemer en Heleen van Lier.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Loïs van den Noort
Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De raket staat al klaar op het lanceerplatform: vier astronauten staan op het punt verder de ruimte in te gaan dan mensen ooit eerder zijn gekomen. Ze maken een rondje om de maan, als voorbereiding voor een missie waarbij de mens voor het eerst in meer dan een halve eeuw voet op de maan moet gaan zetten. Maar waarom willen landen zoals de VS en China eigenlijk zo snel mogelijk weer astronauten op de maan laten lopen? We bespreken de nieuwe hoogoplopende ruimterace met ruimtevaart-expert George van Hal. Verder in onze populaire rubriek 'Altijd al willen weten' antwoord op de vraag: kunnen dieren die voor ons identieke kopieën lijken, elkaar wél als individu herkennen?

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Lotte Grimbergen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Altijd al een boek willen schrijven, een instrument leren spelen of een knaller van een presentatie bedenken voor je werk: overal is creativiteit voor nodig. Maar is dat iets wat je in je moet hebben? Of kun je het ook stimuleren? Tonie Mudde bespreekt het met Beter Leven-verslaggevers Anna van den Breemer en Heleen van Lier.
17 februari komt hun boek uit: Beter Leven, lifehacks volgens de wetenschap. Boekpresentatie bijwonen? Dat kan op 18 februari in De Balie in Amsterdam. Kaartjes hier verkrijgbaar.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dagelijks razen er ontelbare neutrino's door je lijf: raadselachtige, bijna massaloze deeltjes uit het heelal die overal recht doorheen gaan, zelfs door de aarde zelf. Maar in de Middellandse Zee bouwden wetenschappers een enorme detector om die spookdeeltjes tóch te kunnen zien. En Nederlandse onderzoekers werken nu aan een nieuwe manier om neutrino's daar onder het water ook te kunnen horen, en zo een nieuw venster op het heelal te openen. Bijkomend voordeel: je kunt er ook babbelende potvissen mee bestuderen. Met: George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Jasper Veenstra

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De filmklassieker One Flew Over the Cuckoo’s Nest gaven elektroshocks een slechte reputatie. Het zou neerkomen op marteling. Maar bij moderne elektroshoktherapie gaat het er héél anders aan toe. En het blijkt verrassend goed te werken bij zware depressies. Kaya Bouma, redacteur psychologie en brein, sprak patiënten, behandelaars en wetenschappers over de voor- en nadelen van deze therapie.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Lotte Grimbergen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op papier zijn zoetstoffen de ideale suikervervangers. Weinig calorieën, wél zoet. Toch passeren ze de spijsvertering niet ongemerkt, blijkt uit een groeiende stapel wetenschappelijk onderzoek. Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen ging op zoek naar de nieuwste inzichten over wat zoetstoffen met ons lichaam doen. Helpen light producten met afvallen? Zijn natuurlijke zoetstoffen beter dan chemische varianten? En: waarom bestaat er wel Cola Light, maar geen Chocola Light met nul calorieën?

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Hoe ben jij van je slechte gewoontes afgekomen?' Wetenschapsredacteur Hanneke de Klerck vroeg het aan Volkskrant-lezers. De inzendingen waren toch verrassend en De Klerck destilleerde er de beste tips uit om nu echt een einde te maken aan die slechte gewoontes. Presentator Tonie Mudde neemt ze met haar door.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is het meest spectaculaire vuurwerk: ontploffende sterren en exploderende deeltjes. Sterrenkundigen worden er steeds beter in om dit kosmische vuurwerk te zien en krijgen daardoor een nieuwe blik op hoe het heelal werkt. Presentator Tonie Mudde bespreekt het met redacteur sterrenkunde George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is december; tijd voor lijstjes! Wetenschapsjournalist Maarten Keulemans maakte een lijst met de meest spraakmakende Nederlandse onderzoeken van 2025. Onderzoeken die niet de publiciteit hebben gehaald, maar wel heel veel geciteerd worden door mede-onderzoekers. Hoe functioneren je wenkbrauwen bijvoorbeeld? Of: Wat is het mechanisme achter postcovid? Presentator Tonie Mudde neemt met Keulemans het jaar door.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschappers doen steeds weer nieuwe ontdekkingen over onze voorouders: de apen waar wij van afstammen. Nu is er een tijdgenoot ontdekt van onze meest bekende mensachtige voorouder Lucy. Host Tonie Mudde bespreekt de nieuwe ontdekkingen uit de oertijd met wetenschapsredacteuren Maarten Keulemans en Duuk Roodbol.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna iedereen krijgt op enig moment wel te maken met pijn in de rug. In wanhoop kopen patiënten soms dure matrassen of grijpen ze naar zware pijnstillers, maar niets lijkt te werken. Waarom is dat? En wat helpt wél? Met medisch redacteur Ellen de Visser.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin, Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie tegenwoordig iets opzoekt op Google krijgt vaak eerst een paar alinea's antwoord van een chatbot. Dat lijkt een kleine verandering, maar heeft grote gevolgen voor de manier waarop we met z'n allen informatie verzamelen én produceren. 'Mensen beoordelen zo'n chatbot soms als beter en neutraler dan de Volkskrant.' Met ai-journalist Laurens Verhagen.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We hebben allemaal wel één of meerdere irritante gewoontes waarbij we denken: eigenlijk zou ik dit anders willen doen. Maar hoe dan? En hoe voorkom je dat je weer terugvalt in je oude routine? Wetenschappers beginnen steeds beter te doorgronden wat slechte gewoontes triggert - en hoe je die kunt ombuigen in gewoontes waar je wél gelukkig van wordt.Hanneke de Klerck, Anna van den Breemer en Tonie Mudde van de wetenschapsredactie van de Volkskrant bespreken hoe je zo'n gedragsverandering bij jezelf het beste kunt aanpakken. En ze biechten ook hun eigen slechte gewoontes op en hoe ze daar vanaf zijn gekomen.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Of het nu gaat om thema's als asiel, woningen of polarisatie: er lopen in Nederland wetenschappers rond die hier al decennia lang onderzoek naar doen. Wat zou er gebeuren als deze knappe koppen het voor het zeggen hebben? Voor dit gedachte-experiment interviewde wetenschapsjournalist Maarten Keulemans 16 wetenschappers met uitzonderlijk veel kennis op een bepaald maatschappelijk terrein. Welke koers zouden zij kiezen voor het land, als zij minister zouden zijn? Het levert verrassende en hoopgevende inzichten op.

Liveshow vanuit Tivoli in Utrecht.
Presentatie: Tonie Mudde

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De angst voor vijandige drones zit er goed in. Overal in Europa worden ze gespot, waarbij soms complete vliegvelden komen stil te liggen uit vrees voor een aanslag. Europa wil nu zelfs ter bescherming een enorme ‘drone wall’ bouwen. Maar hoe detecteer je iets wat zo klein en wendbaar is als een vogel? En: hoe haal je zo’n verdachte drone vervolgens veilig uit de lucht? Wetenschapsredacteur George van Hal zocht het uit.

Studenten opgelet! De Volkskrant biedt een gratis studentenabonnement aan, af te sluiten via volkskrant.nl/studenten

Presentatie: Tonie Mudde
Eindredactie: Corinne van Duin, Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Tivoli Vredenburg vond de eerste cross-over plaats tussen de wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos en de cultuur- en tijdgeestpodcast Culturele bagage. Nog voordat de stembussen sloten, doken we in de vraag wat je stem nu écht bepaalt. Stem je wel zo rationeel als je denkt? Of laat je je toch leiden door iemands uitstraling of vibe? Hosts Esma Linnemann en Tonie Mudde gaan hierover in gesprek met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans en columnist Emma Curvers. Ook natuurredacteur Jean-Pierre Geelen schuift aan, om te vertellen hoe dieren hun leiders kiezen.

Presentatie: Tonie Mudde, Esma Linnemann
Montage: Tiemen Hageman
Eindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat hebben de Japanse duizendknoop, de tijgermug en de Aziatische hoornaar met elkaar gemeen? Antwoord: het zijn allemaal zogeheten invasieve exoten. Diersoorten die hier oorspronkelijk niet thuishoren, en waar Nederland miljoenen aan uitgeeft om ze te bestrijden. Maar wie bepaalt precies welk dier wel of niet welkom is? En hoe zinvol is die bestrijding? Jean-Pierre Geelen dook samen met wetenschappers in de wondere wereld van invasieve exoten.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin, Iris Brans 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie écht mensenlevens wil redden, moet zijn geld niet steken in armoedebestrijding, maar in AI, breinuploadtechnologie en ruimtevaart. Dat dicteert althans het 'langetermijnisme', een filosofische stroming die rap wint aan invloed én geld. Met Laurens Verhagen en George van Hal. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom heeft de een het koud op kantoor of thuis, en de ander juist warm? Hoe kan kou helpen bij kankerbehandelingen? En wat is nou eigenlijk de perfecte temperatuur om bij te leven? Wetenschappers doen tal van fascinerende ontdekkingen over wat kou en warmte precies voor effect op ons heeft. Met: Hanneke de Klerck.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De laatste tijd zetten sommige sterrenkundigen intrigerende vraagtekens bij onze plek in het universum. Misschien, zo opperen ze na onderzoek, bevinden we ons met z’n allen wel in een zwart gat. Waarom denken ze dat? En wat ís een zwart gat überhaupt? Onze sterrenkunde-expert George van Hal legt het uit.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van dubieuze onderzoeken tot wetenschapsfraude, het is een groeiend probleem. Wetenschapsjournalist Stan van Pelt dook in de wereld van nepwetenschap. Hij toont aan hoe makkelijk het is een verzonnen experiment in een chique klinkend vakblad gepubliceerd te krijgen. Er blijkt een schimmige wereld achter te zitten, waarbij zelfs peperdure nepcongressen voor wetenschappers plaatsvinden. We behandelen natuurlijk ook weer een vraag van een luisteraar. Die luidt deze keer: 'Als een mier van een tafel valt, heeft hij dan hoofdpijn?' Wetenschapsredacteur Hanneke de Klerck zocht het uit.

Sloppy Science (Lebowski Publishers), Stan van Pelt

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je zou er kanker van krijgen. Diabetes. Hart- en vaatziektes. Diverse media en voedingsgoeroes waarschuwen regelmatig voor de gevaren van ultrabewerkt voedsel. Maar wat zijn nou precies die ultra-processed foods? En zijn ze wel echt allemaal zo slecht voor je? We zochten het uit. Als toetje geven we in deze aflevering ook antwoord op de vraag van één van onze luisteraars: wat gebeurt er in je hoofd als je niet op iemands naam kunt komen, maar die wel 'op het puntje van je tong' ligt? Met wetenschapsjournalisten Hanneke de Klerck en Kaya Bouma.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Miljarden mensen geloven in God, Allah of een ander religieus opperwezen. Hoe is dat zo ontstaan? En waarom is geloven in zo’n opperwezen volgens nieuw onderzoek de laatste jaren toch op z'n retour, ook in Islamitische landen? We bespreken het met wetenschapsredacteur Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Iris Brans

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ongeveer 1 op de 4 mensen krijgt in zijn leven te maken met een depressie. Vaak slaan therapie of antidepressiva niet aan, dus wetenschappers zoeken uit alle macht naar nieuwe behandelingen. Uit recente studies blijkt nu dat de partydrug ketamine verrassend goed kan helpen. Redacteur psychologie & brein Kaya Bouma sprak met patiënten, behandelaars en wetenschappers over deze veelbelovende ontwikkeling.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afrikaanse landen zijn het helemaal zat, hun continent wordt op veelgebruikte wereldkaarten véél te klein afgebeeld. En ze hebben nog gelijk ook, volgens wetenschappers. Maar hoe komen we dan aan die wereldkaart? Kan het 'eerlijker'? En hoe proberen machthebbers ons wereldbeeld te manipuleren met keuzes van wereldkaarten? Met: George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen de moderne mens voor het eerst de wereld in trok, leefde er ook een geheimzinnig prehistorisch oervolk met opvallend grote afmetingen. Over die denisovamens wordt de laatste tijd de ene na de andere ontdekking gedaan. Wat men ziet, overtreft elke verwachting. Met Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kijk eens wat vaker achterom na een toiletbezoek, adviseren artsen regelmatig, want de grote boodschap kan veel vertellen over je gezondheid. Maar wat dan? En waarom krijgen sommige patiënten tegenwoordig een behandeling met een 'poeppil'? Medisch redacteur Ellen de Visser zocht het uit, en komt met intrigerende feiten over onder meer de perfecte poephouding en man/vrouw-verschillen.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Lotte Grimbergen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe maakt de zon haar warmte? Hoe bijzonder is de zon ten opzichte van andere sterren? Raakt de brandstof van de zon ooit 'op'? Onze sterrenkunde-expert George van Hal beantwoordt deze en vele andere vragen over onze moederster, terwijl hij ondertussen een potje solar Hitster speelt met presentator Tonie Mudde.

Beluister de zomerliedjes uit deze aflevering. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk, Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zoeken naar wetenschappelijk verantwoorde antwoorden op intrigerende vragen van luisteraars en Volkskrant-lezers. Zoals: mist mijn kat mij óók als ik op vakantie ben? Waarom heet de zwarte zee zwart, en de rode zee rood? Ik raak vaak één sok van een paar kwijt: waar blijven die toch? En zo nog veel meer vragen. Met: wetenschapsjournalist Ernst Arbouw.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duine

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Familieopstellingen zijn razend populair. Door deelnemers in een ruimte je familie te laten uitbeelden zou je meer inzicht kunnen krijgen in hardnekkige patronen. Wat maakt dit zo aantrekkelijk? En werkt het eigenlijk wel? Anna van den Breemer van de wetenschapsredactie deed zelf mee met een familieopstelling bij Petra van der Heiden en sprak er met diverse wetenschappers over.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Hoofdingrediënt van de avond: wat doen afslankmedicijnen in je lichaam, en wat zijn de voor- en nadelen? We bespreken het met een gebruikster van de medicijnen, met Volkskrant-zorgredacteur Michiel van der Geest en met obesitashoogleraar Liesbeth van Rossum. Dit is deel 2 van de opname van onze liveshow. Deel 1 kun je hier (link) luisteren.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk
Eindredactie: Julia van Alem, Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de meestgegeten fruitsoorten in Nederland bevat vaak meerdere bestrijdingsmiddelen – en soms meer dan wettelijk mag. Zo werd de aardbei symbool van de discussie over gifresten. Is ons fruit nog wel gezond? Of zijn de zorgen overdreven? Wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen zocht het tot de bodem uit.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Decennialang leek geen enkel medicijn iets uit te halen tegen dementie, maar nu is er beweging in het onderzoeksveld. Wetenschappers deden onlangs een verrassende ontdekking: een veelgebruikt vaccin tegen gordelroos blijkt óók te beschermen tegen dementie. Virussen zouden wel eens een hoofdrol kunnen spelen bij dementie, denken onderzoekers nu. En dat werpt nieuw licht op de bestrijding van een ziekte die 1 op de 5 mensen treft. Met: Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In een uitverkocht Delamar theater hielden we onlangs onze eerste liveshow. Thema van de avond: hoe word ik gelukkig(er)? En dat dan vanuit wetenschappelijk perspectief natuurlijk. Luister en ontdek waarom Nederlanders altijd in de top10 gelukkigste landen ter wereld staan, hoe groot de rol is van toeval bij geluk en hoe je 'constructief ruzie' kunt voeren met je geliefden. Met: Ionica Smeets, Maarten Keulemans, Jean-Pierre Geelen, Heleen van Lier. Muziek: Reid Steenhuis. Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Israël viel recent Iran aan omdat dat land op het punt zou staan een kernwapen in stelling te brengen. Maar hoe kun je weten hoe ver een land is met het ontwikkelen van een atoombom? Wie bepaalt überhaupt welk land een kernwapen mag bezitten? En hoe moeilijk, of makkelijk, is het anno 2025 nog om een kernwapen te maken? Wetenschapsredacteur George van Hal praat ons bij over de nieuwste inzichten. Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is één van de meest gestelde vragen bij slecht nieuws-gesprekken in de spreekkamer: 'Hoe lang heb ik nog?' Medisch redacteur Ellen de Visser sprak artsen en patiënten hoe ze omgaan met die vraag én het antwoord. Ook vertelt ze over wat er zoal op de 'bucketlist' staat van mensen die te horen krijgen dat ze waarschijnlijk nog maar kort zullen leven. Taalfilosoof Mirjam Oomens stelde zelf na een kankerdiagnose aan haar arts de vraag hoelang ze nog had. Wat deed dat met haar?

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Julia van Alem

Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van reuma tot MS: zo’n één op de tien mensen heeft een auto-immuunziekte, waarbij het lichaam zichzelf aanvalt. Maar voor het eerst is er hoop op iets tot dusver ongekends: genezing. De eerste Nederlander is zelfs al behandeld. Met: Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Corinne van Duin en Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uiteindelijk gaan we allemaal dood. Dat geldt niet alleen voor mensen, maar ook voor planeten, sterren en zelfs het hele universum. Wetenschappers brengen in kaart hoe dit echte einde der tijden eruit zal zien. Onze kosmisch correspondent George van Hal presenteert de nieuwste verrassende inzichten.

Presentatie: Tonie Mudde 

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Corinne van Duin en Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gletsjers smelten ineens griezelig hard (edited) 4:56Tonie MuddeBerggebieden in Europa maken zich op voor een zomer met extreem snel afkalvende gletsjers. Intussen organiseren activisten al uitvaarten voor de smeltende ijstongen. Wetenschappers zien een versnelling in het smelten en dat heeft grote gevolgen. Met: Maarten Keulemans.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Condooms, de pil, het spiraaltje. Voor anticonceptie zijn al decennialang dezelfde middelen beschikbaar, maar die hebben elk zo hun nadelen. Zo laten steeds meer jonge vrouwen de pil links liggen, onder meer uit angst voor hormonen. Een Nederlandse wetenschapper komt nu met een radicaal nieuwe manier van anticonceptie. De Sluis, op afstand bedienbaar. Hoe die werkt? Medisch redacteur Ellen de Visser legt het uit.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Naar het verleden reizen om je jongere zelf een goed advies te geven, of naar de toekomst om te zien hoe mensen dan leven. Tijdreizen is een populair thema in verhalen en films. Wetenschappers ontdekten dat versneld naar de toekomst reizen al kan. Een reis naar het verleden is pittiger, al zijn daar ook spannende nieuwe ideeën voor. Met: George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een trend: mensen die hun eigen ouders interviewen, om zo meer over hun leven te ontdekken, hun jeugd, hun twijfels, hun dromen. Boeken als Mam, vertel eens vliegen over de toonbank. Waar komt deze behoefte vandaan? Wat leveren dit soort gesprekken op? Volkskrant-journalist Anna van den Breemer zocht het uit, samen met wetenschappers én Nederlanders die zelf hun ouders interviewden. 'Voor veel mensen zijn hun ouders toch een soort intieme vreemden: je brengt enorm veel tijd met ze door, maar weet ook veel niet over hun leven.'

*We gaan het theater in! Kom donderdag 5 juni naar onze live-opname in theater Delamar in Amsterdam. Kaarten hier verkrijgbaar.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschappers vinden 'sterkste bewijs van buitenaards leven tot nu toe'. Dit nieuws ging onlangs als een lopend vuurtje de wereld rond. Nog zo eentje: wetenschappers wekken met oud dna een uitgestorven reuzenwolf opnieuw tot leven. Was ook overal in het nieuws. Maar bij nadere inspectie bleek het allemaal lang niet zo revolutionair. Wat gaat er mis bij dit soort opgeklopt wetenschapsnieuws? George van Hal en Maarten Keulemans leggen het uit - en vertellen ook over de valkuilen waar ze zelf in zijn getrapt.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Elon Musk, Mark Zuckerberg, Jeff Bezos en andere techmiljardairs halen hun inspiratie uit sciencefictionboeken. Experts én de auteurs van die boeken waarschuwen dat zij zo een gevaarlijke wereld scheppen: verwar een dystopie niet met een handleiding. Met: Laurens Verhagen en George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mensen doen van alles in een poging om vogels te helpen, van het plaatsen van voer tot het massaal ophangen van nestkastjes. Maar hoe goed helpt dat nou echt? En hoe gaat het eigenlijk met de vogels in Nederland? Onze natuurredacteur en vogelaar Jean-Pierre Geelen heeft de antwoorden. En je krijgt ook nog 'ns een spoedcursus vogelzang herkennen. 

We gaan het theater in! Kom 5 juni naar onze liveshow in DeLaMar. Kaarten hier verkrijgbaar.DeLaMar

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

Alle vogelgeluiden uit deze aflevering zijn verkregen via www.vogelbescherming.nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Donald Trump heeft een frontale aanval geopend op de Amerikaanse wetenschap, met enorme gevolgen wereldwijd. George van Hal sprak Nederlandse wetenschappers in de Verenigde Staten en interviewde deze week Robbert Dijkgraaf, de oud-onderwijsminister die zelf in Princeton werkte. Van vaccinscepsis tot klimaatontkenning: waar komt toch dat wantrouwen tegen de wetenschap vandaan? En valt er iets aan te doen? 

*We gaan het theater in! Kom 5 juni naar onze liveshow in DeLaMar. Kaarten hier verkrijgbaar.

Presentatie: Tonie Mudde

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is het een tumor of een onschuldig vlekje? Moet je direct naar de dokter of kan de klacht ook wel tot morgen wachten? Voor al dit soort cruciale beslissingen schakelen artsen steeds vaker de hulp in voor a.i. Dat biedt potentieel grote voordelen - maar ook grote risico’s. Met: zorgredacteur Michiel van der Geest en Hannah van Kolfschooten, gepromoveerd op de impact van a.i. op de rechten van patiënten.

Ondertussen in de kosmos gaat het theater in! Kaartjes nu te koop via volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk en Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is één van de slechtst begrepen plekken in ons universum: de aardbol zelf, en wat daar allemaal binnenin gebeurt. Wat zijn de grote mysteries in het binnenste van de aarde en hoe beginnen wetenschappers die op te lossen? Wetenschapsredacteur George van Hal zocht het uit. En geeft presentator Tonie Mudde antwoord op de vraag die hem al van jongs af aan bezighoudt: stél ik graaf een tunnel vanuit Nederland dwars door de aarde heen en ik spring erin, kom ik er dan aan de andere kant van de wereld weer uit?

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ruim een miljoen jaar geleden viel in het huidige Noord-Spanje een oermens in een holte in de grond. Nu hebben archeologen een stuk van zijn (of haar) gezichtsbotten teruggevonden: de vroegst bekende mens van West-Europa. Wat voor nieuwe blik werpt dit op het leven van onze verre voorouders? Met Maarten Keulemans. 

Ondertussen in de Kosmos gaat het theater in! Reserveer nu kaarten voor onze eerste liveshow, donderdag 5 juni in theater DeLaMar. Kaartjes verkrijgbaar via volkskrant.nl/live

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Filmpjes die inspelen op je onzekerheden of verlangens, berichten prominent op je scherm die woede bij je oproepen. Social media platforms als TikTok, X en Instagram halen alles uit de kast om je zo lang mogelijk gekluisterd te houden op hun netwerk. Maar hoe werken die algoritmes precies? En: wat kun je doen om zelf de macht terug te pakken? Techredacteuren Simoon Hermus en Laurens Verhagen leggen het uit, en vertellen ook over hun eigen hoogte- en dieptepunten op social media.

Presentatie: Tonie Mudde.

Montage: Lotte Groenendijk

Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

Deze apps werden getipt in de podcast: 
One Sec https://one-sec.app/
Intenty https://www.intenty.app/
Forest https://www.forestapp.cc/

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Pijn, flauwvallen, verpletterende vermoeidheid. Veel mensen lopen rond met medische klachten waar de huisarts en zelfs de specialist geen raad mee weet. Voor de heftigste gevallen is er een team van artsen die proberen het medisch mysterie op te lossen. De Witte Raven, noemen ze zichzelf. Hoe gaan deze medisch detectives te werk? Met: Ellen de Visser. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Diep in de Middellandse Zee zijn wetenschappers druk bezig met de bouw van een enorme telescoop. Je leest het goed: een telescoop onder water. Die speurt de hemel af naar zogeheten neutrino's, mysterieuze deeltjes die vlak na de oerknal ontstonden en waarvan op elk moment duizenden door je lichaam schieten. Wie ze in beeld weet te krijgen, kan op een totaal nieuwe manier naar het heelal kijken. Deze maand was er grote opwinding onder wetenschappers: de telescoop is nog amper af, en nu al deden wetenschappers een belangrijke vondst. Met George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk 
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We zouden minder gaan vliegen. Anders met dieren omgaan om virusrisico's te verkleinen. De manier waarop we leven zou voorgoed veranderen, luidden de voorspellingen toen de wereld in lockdown ging door de komst van het coronavirus, alweer 5 jaar geleden. Maar wat is er nou écht blijvend veranderd in de maatschappij en in ons gedrag? Wetenschapsredacteur Maarten Keulemans zocht het tot de bodem uit en komt tot 7 inzichten.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Lotte Groenendijk 
Eindredactie: Julia van Alem en Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van onze betalingen tot onze communicatie, we zijn extreem afhankelijk van satellieten. Dat maakt de ruimte tot een plek waar bijzondere militaire interesse naar uitgaat. Zo testte Rusland al eens een ruimtewapen dat op andere satellieten kan schieten. Recent maakten experts zich zorgen over een mysterieuze Russische lancering waarbij mogelijk een nucleair kosmisch wapen in stelling wordt gebracht. Wat gebeurt er allemaal al boven onze hoofden op militair terrein? En waar gaat dit heen? We bespreken het met ruimtevaartexpert George van Hal. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Jasper Veenstra

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een kwart van de wolven in Nederland is zoek. Spoorloos verdwenen. En dat terwijl wetenschappers deze dieren op de voet volgen, met cameravallen en dna-onderzoek bij prooien en in uitwerpselen. Ecologen en wolvenexperts zoeken naar verklaringen. De meest waarschijnlijke: wolven worden illegaal afgeschoten, waarna hun lichamen worden verborgen. Met natuurredacteur Jean-Pierre Geelen.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bij zijn inauguratie zei Donald Trump dat hij zo snel mogelijk Amerikanen naar Mars wil sturen, om daar een vlag te planten. Zijn handlanger Elon Musk gaat een stap verder, hij wil met zijn ruimteprogramma zelfs een complete kolonie stichten op de rode planeet. Een miljoen mensen op Mars binnen 20 jaar; moet kunnen, volgens Musk. Hoogste tijd om de potentie van zo'n Marsonderneming onder de loep te nemen. Waarom zou je het willen? Hoe zou je het kunnen doen? Met George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wetenschappers werken sinds kort met een radicaal nieuwe manier om depressie te behandelen. Patiënten krijgen eerst een hersenscan. Op basis van hun ‘alfa-golven’ bepalen de behandelaars van een Friese ggz-instelling vervolgens welke medicatie de grootste kans op succes heeft. De 55-jarige Nynke was één van de eerste proefpersonen. We vertellen haar verhaal, dat van de pionierende wetenschappers en critici. Luister naar redacteur psychologie en brein Kaya Bouma.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederlandse wetenschappers zijn begonnen aan een sciencefictionachtige zoektocht: leven maken uit het niets. De eerste stap – een werkende energievoorziening – is bijna een feit. Wetenschappers zien allerlei mogelijke nuttige toepassingen. Maar zitten er niet ook grote risico's aan dit 'spelen voor God'? Met: Maarten Keulemans. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het zijn een van de meest spectaculaire, meest krachtige en meest mysterieuze fenomenen in ons heelal: zwarte gaten. Wetenschappers krijgen zwarte gaten eindelijk steeds scherper in beeld, waardoor we beter snappen hoe ze ontstaan en wat ze doen. Wat maakt ze zo krachtig dat ze zelfs het licht zelf kunnen opslokken? En wat zou er met je gebeuren als je met een ruimteschip recht een zwart gat in stuurt? Met George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom zou je een boom omhakken als je hout ook in het lab kunt kweken? Op diverse plekken in de wereld slagen wetenschappers erin allerlei natuurproducten te kweken, van katoen tot vlees tot cacao. Hun doel is een revolutionair duurzamere vorm van landbouw. Wetenschapsredacteur van de Volkskrant Maarten Keulemans nam alvast een kijkje in een Nederlands lab, en zag daar een wel heel bijzondere vrucht.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoeveel oliebollen moet je eten om 1 kilo aan te komen? Hoe haal je deze keer wél je goede voornemens? En wat te doen met familiediners vol sociale spanningen? De wetenschapsredactie van de Volkskrant helpt je met wetenschappelijk verantwoorde tips de feestdagen door, zo het nieuwe jaar in. Met: Anna van den Breemer, Simoon Hermus en Michiel van der Geest. 

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Corinne van Duin

See omnystudio.com/listener for privacy information.

 Werd Jezus wel geboren in december? Wie bedacht de Kerstman? En waar komt toch die eigenaardige kerstgewoonte vandaan om een maand lang een omgehakte boom in je huis te zetten? De antwoorden op deze en vele andere kerstvragen krijg je in onze speciale kersteditie van Ondertussen in de Kosmos. En o ja, we maken ook nog een wetenschappelijke analyse van de ultieme kersthit. Met: Maarten Keulemans, Nathan Lont en muziekwetenschapper John Ashley Burgogne.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Emilie van Kinschot

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds zijn bezoek aan Pluto vliegt ruimtesonde New Horizons door de ongerepte buitengebieden van het zonnestelsel. Aan die mysterieuze buitengrens van ons zonnestel, doet de ruimtesonde de ene na de andere spectaculaire ontdekking. 'Dit was totaal onbekend terrein. Alles wat je daar ziet, is nieuw.' Met: George van Hal.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Julia van Alem
Eindredactie: Emilie van Kinschot

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een van de meest indrukwekkende werken die de mensheid ooit gebouwd heeft, het ruimtestation ISS, nadert het einde van zijn levenstijd. Ruimtevaartexperts maken nu plannen om dit enorme kosmische gebouw netjes op te ruimen. Maar hoe doe je dat? Onze ruimtevaartdeskundige George van Hal over dit wonderlijke sloopproject. Met speciaal gastoptreden van astronaut André Kuipers, die herinneringen ophaalt aan zijn verblijf in het ruimtestation.

Presentatie: Tonie Mudde
Montage: Merle van der Horst
Eindredactie: Corinne van Duin, Julia van Alem en Lotte Grimbergen

See omnystudio.com/listener for privacy information.