Tạp chí đặc biệt

Tại Ukraina, khoảng 3 triệu học sinh đã trở lại trường học từ ngày 01/09 trong điều kiện chiến tranh : trên khắp cả nước, giờ học thường bị rút ngắn hoặc gián đoạn do các cảnh báo không kích và các cuộc oanh kích của kẻ thù. Tại những vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, nơi ước tính có khoảng 1,6 triệu trẻ em, chính quyền do Nga kiểm soát đang tìm mọi cách để xóa bỏ bản sắc Ukraina của các em học sinh.

Từ Kiev, thông tín viên Emmanuelle Chaze ngày 09/09 gửi về bài tường trình :

« Những video, được lan truyền trên các mạng xã hội tại Nga trong nhiều ngày qua, cho thấy là tại các trường học ở những vùng lãnh thổ Ukraina bị Nga chiếm đóng trái phép, có những binh sĩ mang những chồng sách giáo khoa ra khỏi trường. Họ thu giữ rồi tiêu hủy các cuốn sách giáo khoa của Ukraina.

Kể từ ngày 01/09, những bộ sách lịch sử mới do bộ Giáo Dục Nga biên soạn đã được phân phát. Trong những cuốn sách mới này, Matxcơva viết lại lịch sử của các vùng Donetsk, Luhansk, Zaporizhzhia và Kherson theo cách diễn giải của Nga.

Bộ Giáo Dục Nga trình bày một « lịch sử thống nhất của nước Nga », một cách kể lại lịch sử nhằm làm xóa nhòa khát vọng độc lập của các dân tộc từng chịu sự thống trị của Nga. Việc học các nội dung này là bắt buộc đối với học sinh trung học tại các vùng lãnh thổ của Ukraina bị Nga chiếm đóng.

Chiến lược « giáo dục lại » kiểu như vậy đã bị Kiev lên án. Chính quyền Ukraina cho rằng Nga tìm cách tuyên truyền và lôi kéo trẻ em Ukraina ngay từ độ tuổi nhỏ nhất, bằng cách viết lại chương trình học, sau đó buộc các em tham gia những nhóm ngoại khóa gọi là « ái quốc », nhằm từng bước khuyến khích các em gia nhập quân đội Nga và cầm vũ khí chống lại đất nước mình ».

Tập trận chung, nhưng lòng tin của Nhật - Hàn với Mỹ bị xói mòn

Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản hôm 07/09 bắt đầu cuộc tập trận chung kéo dài 5 ngày, đến 11/09, tại căn cứ không quân Yokota - Nhật Bản. Theo Seoul, đây là các cuộc tập trận nhằm đáp trả những mối đe dọa hạt nhân và tên lửa đạn đạo từ Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, sự đoàn kết bề ngoài này dường như khó che giấu được các bất đồng. Hai tuần trước, ngày 19/08, Washington đã rút ngắn cuộc tập trận chung với Hàn Quốc, một động thái nhằm chìa tay hòa giải với Bắc Triều Tiên. Điều này rõ ràng càng làm suy giảm lòng tin của các đồng minh châu Á đối với Mỹ.

Trên đài RFI, Philip Golub, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Mỹ ở Paris, phân tích : « Vấn đề năng lực hạt nhân của Bắc Triều Tiên rõ ràng vẫn là một vấn đề thường trực đối với Hàn Quốc và Nhật Bản. Trong khi đó, chính sách của Hoa Kỳ dưới thời Trump lại khó đoán định, không ai biết chính xác tổng thống Mỹ có thể quyết định điều gì trong trường hợp xảy ra xung đột. Không phải là một cuộc xung đột sắp xảy ra, nhưng nguy cơ xung đột vẫn tồn tại.

Các đồng minh của Mỹ trong khu vực đang cố gắng tranh thủ sự hỗ trợ có thể có từ quân đội Mỹ. Nhưng rốt cuộc, uy tín của những cam kết từ phía Hoa Kỳ trong khu vực đang bị xói mòn, và đồng thời, năng lực thực tế của Mỹ cũng đang suy giảm do cuộc chiến tại Iran. Chúng ta đang ở trong một tình thế mà mọi thứ ngày càng trở nên bất định ».

Groenland : Liên Âu tìm cách củng cố ảnh hưởng trước tham vọng sáp nhập của Trump

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen hôm thứ Hai 07/09 đã kết thúc chuyến thăm Groenland kéo dài 2 ngày, cùng thủ hiến Groenland Jens-Frederik Nielsen và thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen. Vùng lãnh thổ Bắc Cực này vẫn nằm trong tầm ngắm của Nhà Trắng. Ông Trump từng nhiều lần đòi sáp nhập Groenland vào Mỹ, thậm chí không loại trừ việc sử dụng vũ lực.

Đối với Liên Hiệp Châu Âu, việc thể hiện tình đoàn kết với Groenland và Đan Mạch là cấp thiết. Vì vậy, Liên Âu đang tiến hành một chiến dịch nhằm tranh thủ thiện cảm của người dân Groenland. Trong chuyến đi lần này, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, công bố khoản tài trợ 200 triệu euro từ các quỹ của châu Âu dành cho Groenland.

Từ Bruxelles, thông tín viên Pierre Benazet cho biết thêm :

« Trước hết Liên Hiệp Châu Âu sẽ tài trợ, ngay từ năm nay và cả trong năm tới, việc kết nối internet băng thông rộng trên toàn Groenland, với cả cơ sở hạ tầng trên mặt đất và kết nối vệ tinh. Đây không phải là điều vô cớ. Mục tiêu rõ ràng là cho người dân Groenland thấy rằng Liên Âu có thể giúp cải thiện cuộc sống hàng ngày của họ.

Hạng mục thứ hai cũng đáp ứng những mối quan tâm của xã hội Groenland, đó là phát triển năng lượng sạch.

Đối với châu Âu, mục tiêu là chứng minh rằng mối quan hệ với Đan Mạch mang lại lợi ích cho vùng lãnh thổ này, đặc biệt thông qua sự hiện diện thường xuyên hơn của Liên Hiệp Châu Âu, dù họ mới chỉ mở văn phòng đại diện tại Groenland từ năm 2024.

Đổi lại, điều này cũng đi kèm một mục tiêu được công khai rõ ràng : đó là mong muốn của châu Âu một ngày nào đó được khai thác nguồn khoáng sản nằm dưới lòng đất Groenland, cũng chính là những nguồn tài nguyên đang khiến Mỹ thèm khát.

Nhưng để làm được điều đó, dường như châu Âu đã hiểu rằng họ sẽ cần sự ủng hộ của người dân Groenland. Đây là một ưu tiên căn bản đối với tham vọng địa chính trị của Liên Âu, đặc biệt tại vùng cực Bắc, sau thất bại gần đây của phe ủng hộ việc gia nhập Liên Hiệp Châu Âu trong cuộc trưng cầu dân ý ở Iceland ».

Cầu mới nối Nga và Bắc Triều Tiên :Bình Nhưỡng là bên hưởng lợi chính ?

Ngày 07/09/2026, cây cầu đường bộ đầu tiên giữa Nga và Bắc Triều Tiên cuối cùng đã được khánh thành. Công trình này thay thế cho một tuyến đường sắt cũ được xây dựng từ cuối những năm 1950, cho đến nay là tuyến đường duy nhất từng tồn tại nối Nga và Bắc Triều Tiên. Cây cầu mới được kỳ vọng sẽ tạo thuận lợi cho giao thương giữa hai nước.

Trên đài RFI, ông Martyn Williams, chuyên gia về Bắc Triều Tiên cho biết bên được hưởng lợi chính có lẽ là Bình Nhưỡng :

« Nga cung cấp cho Bắc Triều Tiên nhiều mặt hàng tiêu dùng, nguyên liệu. Nhìn chung, Nga hỗ trợ cho nền kinh tế Bắc Triều Tiên.

Tuy nhiên, không rõ quy mô trao đổi thương mại giữa hai nước là bao nhiêu về khối lượng. Bắc Triều Tiên rất kín tiếng, họ không cung cấp những thông tin kiểu này ... nhưng từ Bình Nhưỡng có những lời kể cho thấy ngày càng có nhiều sản phẩm của Nga xuất hiện trong các siêu thị.

Bắc Triều Tiên đang phần nào chịu sức ép phải cải thiện điều kiện sống của người dân. Có thêm nhiều sản phẩm nước ngoài, những sản phẩm có chất lượng tốt hơn ... điều đó có thể góp phần củng cố cảm nhận rằng cuộc sống trong nước đang được cải thiện.

Do đó, cây cầu mới này là công trình thiết yếu đối với phần lớn hoạt động trao đổi thương mại, mà hiện nay chủ yếu là hàng hóa từ Nga sang Bắc Triều Tiên ».

Tại châu Phi,Trung Quốc dùng năng lượng xanh thách thức ưu thế dầu mỏ của Mỹ

Với khẩu hiệu « Drill, baby, drill » (Khoan nữa đi, cưng !), tổng thống Donald Trump hứa hẹn Mỹ ngày càng khai thác thêm nhiều dầu mỏ. Thế nhưng tại châu Phi, giá nhiên liệu tăng cao cùng với làn sóng công nghệ năng lượng mặt trời giá rẻ từ Trung Quốc có thể làm thay đổi cục diện thị trường năng lượng. Nói cách khác ; tại châu Phi, cuộc cạnh tranh năng lượng diễn ra trên mặt trận giá cả. Và trong cuộc đấu này, dầu mỏ có nguy cơ mất dần lợi thế trước các công nghệ của Trung Quốc.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst cho biết thêm :

« Công suất điện mặt trời tại châu Phi đã tăng vọt 54% trong năm 2025, với thêm 4,5 gigawatt. Đà tăng này phần lớn có được là nhờ giá pin mặt trời và ắc uy điện do Trung Quốc sản xuất đã giảm.

Đối với các quốc gia châu Phi, bài toán rất đơn giản : giảm lệ thuộc vào dầu mỏ nhập khẩu và bảo đảm nguồn điện. Và chính nguồn cung từ Trung Quốc đang khiến quá trình chuyển đổi này trở nên khả thi về mặt tài chính.

Tại Nigeria, nơi lưới điện chỉ cung cấp điện khoảng 7 tiếng đồng hồ mỗi ngày, có tới 22 triệu máy phát điện chạy bằng dầu diesel hoặc xăng đang được sử dụng. Chi phí lên tới 12 tỷ đô la mỗi năm. Trước khoản chi khổng lồ này, điện mặt trời của Trung Quốc trở thành một giải pháp thay thế vừa mang tính kinh tế, vừa thân thiện với môi trường.

Nhưng Bắc Kinh không chỉ dừng lại ở việc xuất khẩu thiết bị. Trung Quốc còn tài trợ và xây dựng các đập thủy điện, các trang trại điện gió và các nhà máy điện mặt trời, từ Ai Cập đến Nam Phi. Tại Maroc, Trung Quốc cũng đầu tư vào các nhà máy sản xuất bình ắc quy dành cho ô tô điện.

Nghịch lý đối với Washington là tổng thống Mỹ Donald Trump muốn gia tăng sản lượng dầu mỏ, trong khi Trung Quốc lại cung cấp cho châu Phi các công nghệ và cơ sở hạ tầng giúp các nước này giảm tiêu thụ dầu. Về lâu dài, điều này có thể dẫn tới nguy cơ dư thừa nguồn cung dầu và khiến giá dầu sụt giảm ».

Cả Nga và Ukraina trong tuần qua đều có những chiến lược mới trước để gây sức ép với đối phương. Nếu như Nga liên tục oanh tạc Kiev, khiến người dân thủ đô Ukraina rất khó duy trì sinh hoạt thường nhật, giao thông rối loạn … thì Ukraina cũng nhắm tới một mục tiêu mới : khiến không phận Nga không còn là nơi an toàn cho các chuyến bay thương mại.

Trên đài RFI, Xavier Tytelman, chuyên gia tư vấn về hàng không và quốc phòng, phân tích về chiến lược mới của Kiev. Ukraina rõ ràng muốn cô lập Matxcơva thêm một bước nữa và đưa chiến tranh vào đời sống thường nhật của người dân Nga :

« Đối với nước Nga hiện giờ, đây rõ ràng là một đòn mạnh. Trước hết là bởi giao thông hàng không của Nga vốn đã gặp khó khăn, các máy bay không còn đáp ứng những tiêu chuẩn hiện hành và máy bay Nga bị cấm hoạt động tại một số quốc gia. Họ không còn được phép bay đến châu Âu, cũng không còn được phép đến một số nơi, đặc biệt là Trung Quốc. Điều đó có nghĩa là các điểm đến còn mở cửa đối với người Nga sẽ ngày càng ít.

Những đường bay qua Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Serbia… vốn được một số quốc gia duy trì, cho phép người Nga nối chuyến để đến châu Âu cũng như nhiều nơi khác trên thế giới, nay sẽ dần biến mất. Điều đó sẽ khiến người Nga bị mắc kẹt trong chính đất nước mình.

Một khó khăn khác là Nga là một quốc gia có diện tíchvô cùng lớn, với hàng trăm chuyến bay nội địa mỗi ngày, và rõ ràng không thể thay thế một chuyến bay trên chặng đường hàng nghìn kilomet bằng một chuyến tàu.

Vì vậy, đối với chính người Nga, tình trạng này sẽ bắt đầu ảnh hưởng đến khả năng di chuyển của họ, và do đó cũng sẽ tác động đến kinh tế Nga. Đây chính là hiệu ứng thứ cấp mà phía Ukraina muốn đạt được ».

LiệuUkraina có phương tiện đe dọa không phận Nga ?

Trên đài RFI ngày 02/09, ông Etienne Marcuz, nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược, chuyên gia về các vấn đề vũ khí chiến lược, cũng cho rằng đây trước hết là một nỗ lực nhằm cô lập Nga : « Các hãng hàng không vốn rất e ngại các nguy cơ, rủi ro, do đó một số hãng có thể sẽ tìm cách đổi hướng bay, chẳng hạn vẫn bay qua Nga nhưng ở vị trí cách xa tiền tuyến Ukraina hơn. Một số hãng khác thậm chí có thể cân nhắc ngừng các chuyến bay. Thế nên, đây có thể là điều mà Zelensky hy vọng đạt được khi đưa ra tuyên bố này. Đồng thời, động thái này cũng nhằm cho thấy ông vẫn còn khả năng gia tăng sức ép trong cuộc xung đột ».

Trên thực tế liệu Ukraina có phương tiện để gây gián đoạn hoạt động hàng không trên bầu trời Nga không ? Chuyên gia Etienne Marcuz khẳng định là có. Nhà nghiên cứu hợp tác với Quỹ Nghiên cứu Chiến lược của Pháp nhận định : « Ukraina hoàn toàn có thể bắt đầu có các hoạt động đe dọa các sân bay dân dụng Nga, chẳng hạn như những sân bay quanh Matxcơva, tương tự như những gì Iran đã làm khi nhiều lần nhắm vào các sân bay ở Dubai. Ukraina có thể tiến hành những cuộc tấn công kiểu như vậy, và điều đó thực sự có thể làm tê liệt hoạt động hàng không tại một sân bay, đôi khi trong nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày nếu như các cuộc tấn công diễn ra trong thời gian dài ».

Anh quốc đối mặt với lời đe dọa từAchentina « giành lại Falklands »ở Nam Đại Tây Dương

Trong lúc quan hệ Anh-Hoa Kỳ xấu đi, chính phủ của thủ tướng Andy Burnham lại vừa phải đối mặt với lời đe dọa từ lãnh đạo Achentina nói họ sẽ trừng phạt các công ty dầu khí Anh khai thác ngoài khơi quần đảo Las Malvinas, tức Falklands, do Anh kiểm soát sau cuộc chiến năm 1982. Thông tín viên Nguyễn Giang từ Luân Đôn cho biết phản ứng từ Anh quốc :

« Phát biểu trên truyền hình tối 03/09,tổng thống Achentina, Javier Milei, đe dọa trừng phạt một liên doanh Anh-Israel sắp khai thác dầu ở ngoài khơi quần đảo Falklands, tức là Las Malvinas theo cách gọi tiếng Tây Ban Nha ở Achentina.

Ngay lập tức,bộ trưởng QuốcPhòng Anh, Wes Streeting, đã nói cam kết của Anh bảo vệ Falklands là “không hề lung lay”. Quan điểm của Luân Đôn là luôn tôn trọng quyền tự quyết của người dân vùng đảo xa xôi, đồng thời nhắc lại kết quả trưng cầu dân ý tháng3/2013, khi mà chỉ có đúng3lá phiếu của hơn 1500 cư dân Falklands không muốn ở lại cùng Anh quốc. Tới 99,8% cư dân ở đây muốn duy trì quy chế ‘Lãnh thổ Hải ngoại Anh’ (British Overseas Territory).

Thế nhưng, tình hình đã thay đổi nhiều ở vùng Nam Mỹ. Dư luận Achentinatheo xu hướng dân tộc chủ nghĩa đang dâng cao, thể hiện qua vụ việc đội tuyển bóng đá của họ đã mang biểu ngữ về Las Malvinas sau trận đấu với Anh ở giải World Cup tại Mỹ gần đây. Dù khả năng Achentinagiành lại Falklands bằng quân sự chưa xảy ra nhưng việc cấm Anh khai thác dầu là hoàn toàn khả thi.

Anh yếu đi về quân sự và bị Hoa Kỳ 'bỏ rơi'?

Năm 1982, khi nữ thủ tướng Margaret Thatcher đưa quân tới chiếm lại Falklands, phía Mỹ đã kín đáo hỗ trợ Anh về tin tình báo và vũ khí. Nhưng bây giờ, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, đồng minh cánh hữu của ông Milei ở Achentina, công khai nói với truyền thông Anh (kênh GB News) rằng Hoa Kỳ sẽ không hỗ trợ Anh bảo vệ quần đảo này nữa. Nhắc lại cuộc chiến năm 1982, ông Trump nói đó là “chuyện đã rất lâu rồi” và đổ lỗi cho Anh gần đây “không giúp Mỹ” trong cuộc chiến với Iran.

Về năng lực quốc phòng, Anh đang ở vị thế yếu đi, còn Achentina đang có cơ hội gia tăng. Achentina sẽ cho xây căn cứ hải quân đối diện quần đảo để tiến tới một ngày giành lại “lãnh thổ thiêng liêng”, theo nguyên văn lời của ông Milei. Còn ở Anh đang có những nghi ngại về năng lực để đưa quân đi xa, giành lại Falklands nếu bị Achentina chiếm lần nữa”, theo đánh giá của nhà báo Mark Stone trên kênh Sky News.

Mới đây nhất, quân đội Anh phải hủy một cuộc tập trận vì thiếu tiền. Ngân sách quốc phòng vẫn chưa rõ là có được tăng lên 3% theo cam kết với các đồng minh Nato ở châu Âu. Phe đối lập trong Hạ Viện vừa yêu cầu chuẩn bị một ‘ngân sách khẩn cấp’ 10 tỷ bảng nhằm hỗ trợ ngay cho quân đội Anh.

Tuy nhiên, vấn đề này không đơn giản vì chi tiêu công đang bị cắt giảm và còn là việc chọn ưu tiên nào. Thủ tướng Andy Burnham ở vào thế bị động vì vừa nhấn mạnh các cam kết viện trợ quân sự cho Ukraina thì lại xảy ra câu chuyện Falkland, ảnh hưởng nghiêm trọng và trực diện tới chủ quyền lãnh thổ, quyền lợi kinh tế, quan hệ Anh-Mỹ và nhất là vị thế của Anh trên trường quốc tế ».

Dầu mỏ Venezuela: Thỏa thuận với Mỹ, ai sẽ thực sự hưởng lợi?

Sau khi thông báo, trong hai ngày 28 và 29/08, về một thỏa thuận song phương có thể cho phép Washington kiểm soát khoảng 1/5 trữ lượng dầu mỏ của Venezuela, bà Delcy Rodriguez, tổng thống lâm thời Venezuela đã ký, vào thứ Tư 02/09, trước sự chứng kiến của bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, hàng loạt hợp đồng năng lượng với nhiều tập đoàn quốc tế.

Tổng thống Mỹ Donald Trump từng quảng bá đây là “thỏa thuận dầu khí lịch sử” “nhằm bảo đảm vị thế thống trị năng lượng của Mỹ và thúc đẩy phục hồi kinh tế Venezuela”. Nhưng người dân Venezuela có thực sự tin rằng họ sẽ được hưởng những lợi ích tài chính mà các thỏa thuận mới này hứa hẹn?

Từ Caracas, thông tín viên Alice Campaignolle hôm 03/09 gửi về bài tường trình :

« Tập đoàn năng lượng ENIcủaÝ và tập đoàn Mỹ Chevron nằm trong số các công ty ký thỏa thuận với chính quyền lâm thời Venezuela hôm thứ Tư. Đây là những hợp đồng mới, đồng thời cũng là sự điều chỉnh các thỏa thuận cũ theo luật mới của Venezuela, vốn theo hướng tự do hóa mạnh hơn dưới sự chi phối của Mỹ.

Chính quyền Donald Trump cũng giành quyền kiểm soát một số mỏ dầu thô của Venezuela, với việc lần đầu tiên tham gia góp vốn vào một công ty dầu khí Venezuela, một động thái gây nhiều tranh cãi.

Tuy nhiên, bộ trưởng Năng Lượng Mỹ, Chris Wright, nhấn mạnh những lợi ích của các hợp đồng vừa ký : « Sứ mệnh củatổng thống Trump là mang lại hòa bình, tự do, cơ hội và thịnh vượng cho người dân Venezuela. Đây mới chỉ là bước khởi đầu, nhưng hôm nay là một ngày đặc biệt ».

Dẫu vậy,những chỉ trích xung quanh các hợp đồng này là rất nhiều : thiếu minh bạch, chính quyền của bà Delcy Rodriguez không có đủ tính chính danh để ký kết các hợp đồng dài hạn ràng buộc đất nước, và cuối cùng là sức ép từ Mỹ đối với chính quyền quốc gia vùng Caribe này.

Trong dân chúng Venezuela, nhiều người cũng hoài nghi về khả năng được hưởng lợi từ nguồn thu lớn được hứa hẹn ».

Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán giữa Washington và Bình Nhưỡng

Tại Hàn Quốc, khả năng diễn ra một cuộc gặp thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên, theo mong muốn của tổng thống Mỹ Donald Trump, đang gây quan ngại. Ông Trump, với tính cách khó đoán định, dường như đang âm thầm có những động thái mà không thông báo trước cho đồng minh Hàn Quốc, khiến Seoul lo ngại bị gạt ra ngoài các cuộc đàm phán trong tương lai với Bắc Triều Tiên.

Từ Seoul, thông tín viên Celio Fioretti hôm 03/09/2026 gửi về bài tường trình :

« Liệu Washington và Bình Nhưỡng đã bắt đầu đối thoại ? Tình báo Hàn Quốc khẳng định hai nước đã có những trao đổi, nhưng chưa thể xác định bản chất của các cuộc tiếp xúc này. Đây có thể là bước mở đường cho một cuộc thượng đỉnh mới giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un.

Tuy nhiên, tiến sĩ Cheong Seong-chang, giám đốc Viện Sejong, kêu gọi Seoul thận trọng : « Hàn Quốc không được chỉ là một khán giả, một bên khoanh tay đứng nhìn hay bên ủng hộ thụ động cho một cuộc thượng đỉnh giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên. Hàn Quốc phải là bên định hình khuôn khổ đàm phán. Trước khi tổng thống Donald Trump gặp Kim Jong Un, chính phủ Hàn Quốc phải đưa cho Washington một đề xuất đàm phán cụ thể ».

Theo tiến sĩ Cheong, các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Bắc Triều Tiên có thể đi ngược lại lợi ích của Seoul. Ông phân tích tiếp : « Nếu Trump và Kim nhất trí hạn chế các tên lửa đạn đạo liên lục địa đe dọa lãnh thổ Mỹ, trong khi về cơ bản lại vẫn duy trì năng lực hạt nhân tầm ngắn và tầm trung, vốn đe dọa trực tiếp Hàn Quốc và Nhật Bản, thì thỏa thuận này có thể được Washington và Bình Nhưỡng ca ngợi là một thành công, nhưng sẽ khiến Seoul kém an toàn hơn và thậm chí là còn có thể nguy hiểm hơn đối với Hàn Quốc ».

Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông muốn gặp lãnh đạo Bắc Triều Tiên trước cuối năm nay, có thể tại Thâm Quyến, Trung Quốc, bên lề hội nghị thượng đỉnh APEC vào tháng 11 ».

Nepalvàbài toán tái thiết saulũquét

Theo số liệu AFP cập nhật sáng 04/09, số người thiệt mạng do lũ quét tại Nepal đã lên đến ít nhất 1.287 người, con số này được dự báo sẽ còn tăng nhiều vì trên thực tế vẫn còn gần 5.100 người mất tích. Các nhà chức trách cũng đang đánh giá thiệt hại về vật chất. Họ ước tính rằng sẽ có vài nghìn ngôi nhà cần được xây dựng lại. Hiện vẫn còn quá sớm để tính toán chi phí tái thiết, vì cần phải có một cuộc đánh giá trên thực địa, nhưng việc tiếp cận một số khu vực hiện vẫn còn rất nguy hiểm.

Ưu tiên hiện nay là bố trí chỗ ở cho người dân. Dẫu vậy, chính phủ Nepal cũng đã bắt đầu xem xét việc tái thiết. Trên đài RFI ngày 03/09, Prakash Aryal, phó giám đốc Cục Phát triển Đô thị thuộc bộ Cơ sở Hạ tầng Nepal, cho biết thêm :  

« Đó không chỉ làvềnơi ở. Người dân còn có cửa hàng, cửa hiệu. Phần lớn họ không chỉ mất nhà cửa,mà còn mất cả nguồn thu nhập(…)Chúng tôi không có những luật quy hoạch đô thịthực sựnghiêm ngặt. Chúng tôi phải suy nghĩ về cách quy hoạch tốt hơn, chẳng hạn như khi xây dựng lại thì không nhất thiết phải xây đúng tại vị trí cũ mà có thể xây dựng ở khu vực quanhđó. Quy hoạch đô thị phải an toàn hơn và bền vững hơn. Chúng tôi cũng muốn xây dựng những công trình kiên cố hơn, chất lượng tốt hơn, bằng cách sử dụng các kỹ thuật và vật liệuởđịa phương ».

Không bên nào thắng trong cuộc chiến thương mại Mỹ-Canada ; Tại Cox’Baza, trại tị nạn lớn nhất thế giới ở Bangladesh: Một nửa người tị nạn Rohingya là trẻ em ; Duy trì hợp tác với Nga mang lại lợi ích cho Syria ; Hungary nghi ngờ chất lượng thi công của tập đoàn điện hạt nhân Nga Rosatom ; Theo nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot, “có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ không gian”. Đây là một số chủ đề của Tạp chí Thế giới Đó đây.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Canada : Cuộc đối đầu không có bên thắng

Mỹ và Canada không đạt được thỏa thuận về thuế, dẫn đến việc hai bên lần lượt tăng thuế đối với khoảng 20 tỷ đô la hàng hóa của nhau. Một trong những bất đồng liên quan đến tiếng Pháp. Ottawa chỉ trích Washington đưa điều khoản này vào phút chót, yêu cầu loại bỏ tiếng Pháp trên các bao bì, nhãn hàng sản phẩm bán tại Canada, đồng thời đặt vấn đề về việc tài trợ cho văn hóa Pháp ngữ và vị trí của các cơ quan truyền thông trực tuyến Pháp ngữ.

Thủ tướng Mark Carney phản đối yêu cầu này, nhấn mạnh “sự khác biệt rất lớn giữa quan điểm” của hai nước về văn hóa. Tiếng Pháp trên bao bì, nhãn hàng chính là “khả năng nhận diện” các sản phẩm của Québec. Ngày 26/08, tổng thống Mỹ xoa dịu căng thẳng khi tuyên bố trên mạng Truth Social ông “yêu người Canada nói tiếng Pháp” và “không bao giờ can thiệp” vào vấn đề của họ. Nhưng ngay hôm sau, 27/08, ông ký sắc lệnh đổi tên Hồ Ontario, nằm giữa Mỹ và Canada, thành Hồ America.

Đọc thêmChiến tranh thuế quan với Mỹ : Đòn đáp trả cứng rắn nhưng cân bằng của Canada

Các biện pháp đáp trả của Canada được đánh giá là “có trọngtâm” và “chiến lược”, cũng như định bảo vệ tiếng Pháp, còn hướng đến những mục tiêu chính trị. Trả lời RFI, giáo sư Julien Martin, Khoa Khoa học Kinh tế, Đại học Québec ở Montréal, giải thích :

“Các biện pháp của ông Trump đối với Canada không được người dân ủng hộ. Vì vậy, Canada cần thận trọng trong cách phản ứng, tránh để cử tri Mỹ có cái nhìn tiêu cực, cho rằng “Canada không phải là một quốc gia thân thiện hay tốt đẹp”. Nếu như thế, ông Trump lại thành có lý.

Ngoài ra, còn có khía cạnh chính trị liên quan đến các cuộc bầu cử ở Québec và cuộc trưng cầu dân ý về độc lập ở Alberta… Qua việc bảo vệ tiếng Pháp, ông Carney muốn gửi thông điệp trực tiếp tới Québec, nơi tiếng Pháp có vai trò vô cùng quan trọng, rằng chính phủ Canada không bỏ rơi họ mà đang bảo vệ bản sắc văn hóa trước sức ép từ Mỹ. Vì vậy, lập trường của ông cần được nhìn nhận trong bối cảnh chính trị ba chiều : tình hình tại Alberta, bầu cử ở Québec và cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ”.

Vẫn theo giáo sư Julien Martin, cuộc chiến thương mại này sẽ không có bên thắng cuộc và gây thiệt hại cho cả hai nền kinh tế :

“Giải pháp duy nhất là hai bên ngồi lại và đối thoại. Tuy nhiên, tổ chức một cuộc đối thoại như vậy với chính quyền Mỹ hiện rất khó khăn. Chừng nào chính sách thương mại vẫn hoàn toàn nằm trong tay ông Trump và Quốc Hội không có tiếng nói, thì sẽ rất khó để hai bên ngồi lại và tìm một giải pháp có lợi cho cả hai nền kinh tế”.

Tại Cox’Baza, một nửa người tị nạn Rohingya là trẻ em

Ngày 25/08/2017, quân đội Miến Điện phát động chiến dịch đàn áp tàn bạo người Rohingya. Hơn một triệu người thuộc cộng đồng thiểu số Hồi giáo đã phải chạy trốn, chủ yếu sang Bangladesh, tập trung ở Cox'Baza. Chín năm sau, Cox's Bazar trở thành trại tị nạn lớn nhất thế giới với hơn một triệu người sống chen chúc trên diện tích khoảng 24 km2, trong đó một nửa là trẻ em.

Đọc thêmLHQ : Gần 900 người Rohingya thiệt mạng hoặc mất tích khi vượt biển năm 2025

Tại Cox’Baza, tổ chức phi chính phủ Save the Children có một bệnh viện, cung cấp nước sạch và dạy học cho trẻ em. Nhưng nguồn tài trợ ngày càng giảm khiến hoạt động của tổ chức gặp khó khăn. Trả lời RFI, Golam Mostofa, phụ trách tại chỗ của Save the Children, giải thích :

“Nhiều đứa trẻ sinh ra ở đây, giờ đã chín tuổi, sống trong trại tị nạn quá tải này và không thể rời đi. Các cháu cần những nhu cầu cơ bản : giáo dục, thực phẩm và nước sạch. Các cháu là những người thiệt thòi nhất. Tổ chức chúng tôi đã mất 5 triệu đô la. Nguồn lực giảm trong khi nhu cầu tăng lên. Mỗi năm, có 35.000 trẻ em được sinh ra ở đây. Tôi kêu gọi tất cả các nhà tài trợ tiếp tục hỗ trợ chúng tôi. Những đứa trẻ này là những người chịu nhiều đau khổ nhất và hoàn toàn phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo. Nếu không có hỗ trợ, các cháu sẽ mất hy vọng về tương lai”.

Duy trì hợp tác với Nga mang lại lợi ích cho Syria

Ngày 26/08, tổng thống Syria Ahmad al-Sharaa điện đàm với đồng nhiệm Nga Vladimir Putin nhằm tăng cường quan hệ song phương. Trong cuộc tiếp xúc đầu tiên kể từ khi công bố thỏa thuận về tương lai các căn cứ quân sự Nga tại Syria, hai nhà lãnh đạo thảo luận về phát triển hợp tác, phối hợp vì lợi ích chung, an ninh và ổn định tại Syria cũng như khu vực.

Theo ông Igor Delanoë, phó giám đốc Đài quan sát Pháp-Nga, hợp tác với Matxcơva mang lại nhiều lợi ích cho Damas, đặc biệt trong bối cảnh Syria đang tìm cách củng cố vị thế và ổn định đất nước.

“Tôi cho rằng từ cuối năm 2024, ông Al-Sharaa đã sớm hiểu rằng cắt đứt bang giao với Nga có hại nhiều hơn là có lợi. Trong bất kỳ trường hợp nào, Nga cũng có thể trở thành một lợi thế trong ván bài của ông. Syria vẫn đang gặp khó khăn về duy trì gắn kết xã hội và sự hiện diện của người Kurdistan vẫn còn rất lớn, trong khi Matxcơva có mối quan hệ hiệu quả, thậm chí là khá tốt với lực lượng này từ lâu.

Đọc thêmMỹ và Nga tranh giành ảnh hưởng ở Syria

Nga có thể đầu tư một phần nào đó, ví dụ vào nông nghiệp hoặc cơ sở hạ tầng. Ngoài ra, chính quyền Syria quan tâm đến một yếu tố khác : Nga cung cấp ngũ cốc và năng lượng, chẳng hạn dầu diesel hoặc các vật liệu tương tự, để cung cấp năng lượng cho tất cả các máy phát điện rải rác khắp cả nước, vốn đang thiếu năng lượng”.

Hungary nghi ngờ chất lượng thi công của tập đoàn điện hạt nhân Nga Rosatom

Tại Hungary, nhà máy điện hạt nhân Paks, cách Budapest 140 km về phía nam, đã gần trở lại hoạt động bình thường sau khi mực nước sông Danube được nâng lên nhờ một đập chìm tạm thời. Trước đó, do hạn hán và nước bốc hơi khiến mực nước giảm mạnh, nhà máy có nguy cơ ngừng hoạt động vì không đủ nước làm mát các lò phản ứng.

Tuy nhiên, theo thông tín viên RFI Florence La Bruyère tại Budapest, thủ tướng Péter Magyar đang đối mặt với vấn đề lớn hơn : Có nên tiếp tục tin tưởng Rosatom trong dự án tổ hợp hạt nhân thứ hai trong khi tập đoàn hạt nhân Nga đang bị nghi ngờ thi công sai sót tại Ai Cập ?

“Năm 2014, chính phủ của thủ tướng Viktor Orban đã ký một hợp đồng khổng lồ với tập đoàn hạt nhân Rosatom của Nga để xây dựng thêm tổ hợp lò phản ứng thứ hai cho nhà máy điện hạt nhân của Hungary. Tuy nhiên, công trình chỉ được khởi công vào tháng Hai vừa qua, tức làhai tháng trước khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử. Chi phí dự án, ban đầu được ước tính 12,5 tỷ euro, trong đó 10 tỷ euro do Nga cho vay, hiện đã tăng lên tới 24 tỷ euro.

Đọc thêmChâu Âu : Các dòng sông lớn cạn kiệt, đe dọa năng lượng và kinh tế

Trong khi đó, Rosatom cũng đang bị nghi vấn liên quan đến dự án xây dựng các lò phản ứng tại Ai Cập. Theo một bức thư mật của cơ quan an toàn hạt nhân Ai Cập mà Politico tham khảo được, tập đoàn Nga bị cáo buộc thi công kém chất lượng, với những sai sót được phát hiện ở các tấm móng và cấu trúc tường bao quanh một trong các lò phản ứng. Rosatom cũng bị cáo buộc sử dụng “các phương pháp gian dối”, “cố ý cẩu thả” và “vi phạm an toàn hạt nhân”.

Những cáo buộc này phủ bóng đen lên dự án tại Hungary. Chính phủ của thủ tướng Péter Magyar đã bắt đầu xem xét lại toàn bộ hợp đồng với Rosatom. Điều này đặt ra một vấn đề nan giải : Cho đến nay, Hungary vẫn trông đợi vào tổ hợp lò phản ứng thứ hai bởi vì tổ hợp đầu tiên đang dần xuống cấp. Quốc gia này phụ thuộc rất nhiều vào năng lượng hạt nhân, hiện cung cấp tới 40% sản lượng điện”.

Sophie Adenot : “Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ không gian”

Ngày 26/08, một ngày sau khi bước ra không gian lần thứ hai để lắp ăng-ten mới nối Trạm Vũ trụ Quốc tế - ISS với trung tâm điều khiển tại Houston (Mỹ), nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot đã trả lời phỏng vấn đài RFI và kênh France 24. Từ ISS, cách Trái Đất 400 km, có thể quan sát được hệ quả của năm đợt nắng nóng gây hạn hán và cháy rừng tại Pháp, cũng như tình trạng biến đổi khí hậu :

“Biến đổi khí hậu hoặc những mùa hè nóng, khô hạn được nhìn thấy rất rõ. Điều khiến tôi ấn tượng nhất vào mùa khô này là sự khác biệt về màu sắc trên khắp nước Pháp. Chúng tôi khởi hành vào tháng Hai, phần lớn nước Pháp vẫn xanh tươi. Nhưng đến mùa hè, mọi thứ đều xám xịt và vàng úa, giống những cánh đồng lúa mì đã thu hoạch. Sự thay đổi màu sắc này rất nổi bật khi quan sát từ trên cao. Một dấu hiệu khác là các đám cháy, chủ yếu là những vệt khói lớn bị gió cuốn đi, rất dễ nhìn thấy.

Về biến đổi khí hậu, chúng tôi nhìn thấy nhiều hồ đang khô cạn. Biển Aral là một ví dụ rõ ràng : diện tích mặt nước giảm nhanh. Nhiều nơi không còn nước thì biến thành rừng. Tôi nhớ là đã rất ngạc nhiên, vì không nghĩ là nhìn được từ trên cao, khi lần đầu tiên nhìn thấy những hòn đảo bị ngập lụt hoặc những hòn đảo chỉ cómột lớp nước mỏng phía trên, mà vài năm trước đó có lẽ là đảo. Có thể nhìn thấy rất rõ hậu quả của biến đổi khí hậu từ trên cao”.

Chiến lược chiến tranh tiêu hao của Iran với Mỹ, Ukraina gây áp lực, tấn công với quy mô lớn vào lãnh thổ Nga, Hungary huy động quân đội để ứng phó với mực nước sông xuống thấp kỷ lục, chính sách của Trump đe dọa hàng triệu hecta rừng... : Đó là những chủ đề chính trong mục tạp chí Thế giới đó đây tuần này.

Chiến sự giữa Mỹ và Iran vẫn là chủ đề nóng bỏng trong tuần vừa qua. Sau nhiều báo cáo về kho vũ khí cạn kiệt chủ yếu là do chiến tranh Trung Đông, hôm thứ Hai, 17/08 Lầu Năm Góc đã thông báo ký hợp đồng trị giá gần 23 tỷ đô la với tập đoàn Raytheon nhằm đẩy nhanh việc sản xuất tên lửa Tomahawk, tầm bắn lên tới 1600 km. Hợp đồng có thời hạn 7 năm, với mục tiêu chế tạo 1000 tên lửa mỗi năm, thay vì 60 quả như hiện nay

Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, hôm 18/08 tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đe dọa áp đòn kinh tế “mạnh tay nhất”, chưa từng được đưa ra đối với bất cứ quốc gia nào hỗ trợ. Nguyên thủ Hoa Kỳ cũng nêu ra khả năng tấn công cả vào những nước bị tình nghi giúp Iran rửa tiền, buôn lậu dầu mỏ, làm bình phong giúp Iran lách trừng phạt.

Về phần mình, Iran được cho là sử dụng chiến lược chiến tranh tiêu hao. Chuyên gia về Trung Đông Joseph Hage nhận định trên RFI Pháp ngữ : “ Khi Iran tuyên bố kiểm soát Eo biển Hormuz, mục tiêu của họ là đẩy giá dầu lên trên mức 100, 150 hay thậm chí là 200 đô la mỗi thùng. Tuy nhiên, toan tính đó đã không hoàn toàn thành công, một phần do nguồn cung vẫn được duy trì thông qua Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, vì vậy, dù có mang lại một số tác động, chiến lược gây sức ép lên nền kinh tế toàn cầu vẫn chưa đạt được thành công trọn vẹn.

Iran cũng đang nỗ lực hết sức để củng cố vị thế trong cuộc đàm phán giả định, mặc dù hiện tại không có cuộc đàm phán nào diễn ra sau khi biên bản ghi nhớ 60 ngày hết hạn. Tổng thống Trump đã khẳng định rằng không có cuộc đàm phán nào giữa hai bên và tuyên bố sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng biển của Iran. 

Xét về tổng thể, Iran đang ở thế yếu cả về quân sự lẫn kinh tế; Hoa Kỳ đang tìm cách chặn mọi con đường để ngăn cản nước này hoạt động trong khu vực, với hy vọng buộc họ phải đầu hàng. Tôi cho rằng họ sẽ không đầu hàng trừ khi có biến động nội bộ xảy ra tại Iran; chừng nào Lực lượng Vệ binh Cách mạng còn nắm quyền, xung đột sẽ có xu hướng leo thang trở lại thay vì dẫn đến một thỏa thuận hòa bình.

Ukraina gia tăng áp lực với Nga, tấn công quy mô lớn vào lãnh thổ Nga

Ukraina đã thực hiện nhiều chiến dịch tấn công với quy mô chưa từng có từ đầu cuộc chiến nhắm vào lãnh thổ Nga. Hôm 18/08, hơn 620 drone đã được phóng vào thủ đô Matxcơva và vùng lân cận, đa phần đã bị bắn hạ, nhưng cũng đã khiến 3 người bị thương. Vào cuối tuần trước, Ukraina cũng đã tăng cường các cuộc tấn công vào Matxcơva, khiến 12 người thiệt mạng. Việc Kiev gia tăng các cuộc tấn công vào Nga được cho là để gây áp lực đối với Điện Kremlin trong bối cảnh sắp diễn ra bầu cử lập pháp. Các vụ tấn công này cũng cho thấy khả năng sản xuất drone của Ukraina, theo nhận định của chuyên gia địa chính trị tại Euro Creativ, trả lời RFI Pháp ngữ: 

« Hiện nay, Ukraina thực sự có năng lực sản xuất hàng trăm drone tấn công tầm xa mỗi ngày. Cụ thể, đối với mẫu FP1, một trong những loại drone chủ lực được sử dụng cho các cuộc tấn công tầm xa này, Ukraina có thể sản xuất khoảng 300 chiếc mỗi ngày. Điều này cho thấy quy mô sản xuất khổng lồ của Ukraina để tiến hành các cuộc tấn công như vậy. Một khía cạnh khác là Kiev muốn gây áp lực chính trị đối với Nga và Matxcơva cũng sử dụng tên lửa đạn đạo để tạo ra áp lực chính trị theo cách riêng của mình.

Đó là lý do tại sao tôi cho rằng khu vực Matxcơva là mục tiêu chủ yếu. Đây có thể coi là khu vực thu hút sự chú ý lớn nhất của công chúng Nga. Hơn nữa, nhiều khả năng Ukraina đang điều chỉnh các hành động cho phù hợp với tình hình chính trị tại Nga. Chỉ còn một tháng nữa là bầu cử Quốc Hội, vì vậy về cơ bản, Ukraina đang cố gắng gia tăng sự bức xúc trong dư luận ngay trước thềm cuộc bỏ phiếu, với hy vọng điều này có thể làm thay đổi lập trường của Điện Kremlin về cuộc chiến ở Ukraina.

Hungary huy động quân đội xây đập vì sông cạn nước

Tại châu Âu, tình trạng khô hạn xảy ra tại nhiều quốc gia trong thời gian dài. Đáng chú ý là con sông Danube, dài thứ hai châu lục, đi qua Đức, Rumani và nhiều nước khác, hiện đang phải đối mặt với mực nước thấp kỷ lục. Tình hình này đe dọa đến hoạt động sản xuất điện tại nhiều nơi, đặc biệt là ở Hungary, quốc gia có duy nhất một nhà máy điện hạt nhân và cung cấp 40 % nhu cầu cho cả nước.

Để làm mát các lò phản ứng, nhà máy điện này cần bơm nước từ sông Danube hiện đang khô cạn. Nếu mực nước sông xuống thêm 5 cm, nhà máy có thể sẽ phải ngừng hoạt động. Trước tình trạng này Hungary trong tuần này đã khởi xướng một công trình khẩn cấp nhằm nâng mực nước sông, huy động cả quân đội tham gia.

Từ Budapest, thông tín viên Florence La Bruyère cho biết thêm :

 « Hàng trăm quân nhân được huy động đến công trình khẩn cấp, xây dựng một đập chìm dưới mặt nước, nhằm nâng mực nước sông, trước nhà máy điện hạt nhân. Hiện mức nước đã xuống thấp và ảnh hưởng lớn đến năng suất của nhà máy điện. Thủ tướng Péter Magyar cho biết : « Mực nước sống Danube sụt giảm trong thời gian dài đang gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế Hungary và cần phải tìm ra giải pháp có thể triển khai ngay lập tức ».

Tuy nhiên, việc hoàn thành việc xây dựng đập sẽ mất vài tuần. Do đó, chính quyền đã cho đánh chìm hai con tàu xuống lòng sông để tạm thời nâng mực nước lên thêm vài centimet, cho phép nhà máy bơm được nước. Thủ tướng Hungary, đội mũ bảo hộ, đến thị sát trên bờ sông Danube. Ông khẳng định "chính quyền và các chuyên gia đều đồng thuận về hai giải pháp : xây đập và đánh chìm tàu xuống lòng sông, để bảo đảm an toàn của nhà máy điện".

Thủ tướng Péter Magyar đã biến sự kiện này thành một cảnh như trong phim hành động. Trong các video đăng tải trên mạng xã hội, ông đến thị sát bằng trực thăng, với những hình ảnh vị thủ tướng đến hiện trường liên tục cả ngày lẫn đêm, giải thích thường xuyên về tiến độ công việc. Ông Magyar thông báo rằng thứ ba và thứ Tư sẽ là những ngày then chốt, khi mực nước sông Danube xuống mức thấp nhất ».

Chính sách của Trump đe dọa hàng triệu hecta rừng

Hôm thứ Ba, 18/08, chính quyền của tổng thống Trump một lần nữa thu hồi Quy định về khu vực không đường sá. Quy định này bảo vệ hệ sinh thái rừng từ hàng thập kỷ qua, nhằm ngăn chặn việc xây dựng đường sá, khai thác gỗ và mỏ tại khoảng hàng trục triệu hecta rừng ở Hoa Kỳ.

Trong một thông cáo, bộ trưởng Nông nghiệp Hoa Kỳ Brooke Rollins khẳng định « các khu rừng của chúng ta không thể chờ đợi thêm một thập kỷ nào nữa mà không có hành động nào », và đã đến lúc lật sang trang mới. Chính quyền Trump cho rằng sự thay đổi này sẽ thúc đẩy hoạt động kinh tế. 

Từ New York, thông tín viên Loubna Anaki cho biết thêm thông tin :

« Tại Hoa Kỳ, các khu rừng có thể sớm được mở cửa cho các hoạt động xây dựng đường sá, khoan thăm dò khai thác khoáng sản và gỗ. Đề xuất do chính quyền của Donald Trump đưa ra sẽ chấm dứt quy định về Khu vực không có đường (Roadless rule) được ban hành năm 2021 dưới thời Bill Clinton. Hơn 18 triệu hecta rừng có thể bị ảnh hưởng. Hành động này khiến các tổ chức bảo vệ môi trường quan ngại, bởi Donald Trump từng công khai bày tỏ lập trường phản đối quy định mà ông mô tả là "vô lý và hạn chế quá mức".

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, tổng thống phe Cộng Hòa đã từng dỡ bỏ quy định nói trên, cho phép khai thác gỗ tại gần 4 triệu hecta rừng ở Tongass, Alaska. Quyết định này đã bị tổng thống Joe Biden đảo ngược.

Những khu rừng là nơi sinh sống của hàng trăm loài động vật được bảo vệ, chẳng hạn như loài đại bàng cổ trắng mang tính biểu tượng của Hoa Kỳ, gấu nâu và nhiều loài động vật khác.

Tuy nhiên, các nguồn tài nguyên thiên nhiên của những khu rừng này trở thành mục tiêu mà nhiều bên thèm khát.

Từ nhiều năm qua, một số bang Cộng Hòa và những tập đoàn công nghiệp lớn tìm cách dỡ bỏ các biện pháp bảo vệ thiên nhiên này. Các tổ chức bảo vệ môi trường đã tuyên bố sẵn sàng thực hiện các thủ tục pháp lý. »

Giải pháp bằng tre để chống sa mạc hóa

Hội nghị Liên Hiệp Quốc về chống sa mạc hóa khai mạc tại Mông Cổ trong tuần vừa, với trọng tâm tìm ra giải pháp, đặc biệt là giải pháp tài chính, để ứng phó với 40 % diện tích đất toàn cầu bị suy thoái do biến đổi khí hậu và hiện tượng Trái đất nóng lên. Tại Trung Quốc, khoảng 30 % lãnh thổ là sa mạc, chủ yếu ở khu vực phía bắc vùng Nội Mông và biên giới với Mông Cổ. Từ gần năm năm qua, Bắc Kinh đã thử nghiệm nhiều giải pháp nhằm phủ xanh miền bắc nước này, tiêu biểu là kế hoạch « Vạn Lý Trường Thành Xanh ». Nhiều nhà nghiên cứu hiện đang thử nghiệm vật liệu làm bằng tre, được mô tả là bền vững hơn các loại rơm và nhựa.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurst cho biết thêm thông tin :

« Từ nhiều thập kỷ qua, Trung Quốc sử dụng các loại lưới bằng rơm, trồng các bụi cây hoặc dựng các rào chắn nhựa để cố định các cồn cát. Tuy nhiên, rơm bị phân hủy nhanh chóng, còn vật liệu nhựa gây quan ngại về môi trường. Để giải quyết vấn đề này, các nhà nghiên cứu thuộc Viện hàn lâm Lâm nghiệp Trung Quốc đề xuất thay thế một phần các giải pháp nói trên bằng các cấu trúc bằng tre. Là vật liệu tái tạo, có khả năng phân hủy sinh học và có độ bền cao, tre có thể dùng được trong 10 năm và giảm chi phí bảo trì, theo kết quả thử nghiệm ban đầu, được thực hiện tại Thanh Hải và Nội Mông. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải đáp.

Tre được trồng chủ yếu ở miền nam Trung Quốc, cách xa vùng sa mạc và đặt ra bài toán về chi phí vận chuyển cũng như phát thải khí CO2. Đáng chú ý là các thử nghiệm này hiện vẫn ở quy mô hạn chế, và hiệu quả trên diện ộng vẫn chưa được kiểm chứng.

Bên cạnh yếu tố về đổi mới kỹ thuật, thử nghiệm này phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh trong việc phủ xanh cuộc chiến chống sa mạc hóa, thông qua việc sử dụng các vật liệu sinh học. Chiến lược này là một trong những tham vọng lớn hơn của Bắc Kinh nhằm phát triển các giải pháp thay thế nhựa về lâu về dài, đồng thời củng cố vị thế dẫn đầu trong lĩnh vực môi trường. »

Hàng chục nghìn lính Bắc Triều Tiên có giúp được Nga bù quân trong cuộc chiến tại Ukraina ? Hàng triệu cuốn sách biến thành tro bụi : Văn hóa, bản sắc Ukraina dưới bom đạn Nga ; Bán đảo Ả Rập đang trở thành điểm nóng căng thẳng ; Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải đi qua Bắc Cực ; Vac-xin, tự kỷ và các phát biểu gây tranh cãi của tổng thống Trump. Trên đây là một số chủ đề của tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Hàng chục nghìn lính Bắc Triều Tiên có giúp được Nga bù quân ?

Nga đã tiếp nhận tên lửa đạn đạo mới do Bắc Triều Tiên cung cấp và nhanh chóng sử dụng trong các cuộc oanh kích ban đêm vào Ukraina. Đồng thời, khoảng 30.000-50.000 binh sĩ Bắc Triều Tiên được cho là sẽ « triển khai trên lãnh thổ Nga », vượt con số 30.000 người mà tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky ước tính cuối tháng 7.

Với Bình Nhưỡng, việc hỗ trợ Nga thể hiện cam kết trong quan hệ đối tác toàn diện, dù binh sĩ có nguy cơ trở thành « lá chắn sống ». Đối với Matxcơva, lực lượng này giúp bổ sung nhân lực trong bối cảnh chiến tranh kéo dài và khó khăn tuyển quân. Tuy nhiên, sự hỗ trợ mới từ Bắc Triều Tiên vẫn chưa đủ để làm thay đổi đáng kể cục diện chiến trường.

Đọc thêmLính Bắc Triều Tiên ở Kursk, những tấm bia đỡ đạn cho Nga

Trả lời RFI ngày 10/08/2026, giáo sư Marie Mendras, Trường Quan hệ Quốc tế Sciences Po, tác giả cuốn sách Chiến tranh vĩnh viễn: Chiến lược tối thượng của Điện Kremlin (La guerre permanente : l’ultime stratégie du Kremlin, NXB Calmann-Lévy), phân tích :

« Một số dữ liệu, đáng chú ý là phần nào đã được Bộ Tổng tham mưu Nga xác nhận, cho thấy ít nhất khoảng 1,5 triệu binh sĩ Nga đã thiệt mạng, bị thương hoặc mất khả năng chiến đấu trong bốn năm qua. Con số thực tế có thể còn cao hơn đáng kể.

Trong khi đó, trên chiến trường ở miền đông và đông nam Ukraina, quân đội Nga đã không đạt được nhiều tiến triển trong vài tháng gần đây, thậm chí tại một số khu vực họ còn phải rút lui. Vì vậy, ưu tiên hiện nay của Nga dường như là củng cố và duy trì các vị trí đang kiểm soát, đồng thời tránh để mất thêm lãnh thổ đã chiếm được.

Có thể thấy chiến sự ngày càng chuyển sang hình thức đối đầu bằng tên lửa đạn đạo. Nga có xu hướng gia tăng các đợt tập kích, đôi khi phóng gần 100 tên lửa trong một lần. Điều này phản ánh các hoạt động tác chiến trên bộ của họ phần nào đã thất bại. Tuy nhiên, có nhiều khả năng sự tham chiến của binh sĩ Bắc Triều Tiên cũng sẽ không đủ để làm thay đổi đáng kể cục diện tình hình ».

Hàng triệu cuốn sách biến thành tro bụi : Văn hóa, bản sắc Ukraina dưới bom đạn Nga

Ukraina đang thiếu tên lửa đánh chặn để đối phó các cuộc tấn công của Nga, khiến thương vong gia tăng gần như mỗi ngày. Tên lửa và drone Nga không chỉ gây thiệt hại về người mà còn tàn phá ngành xuất bản và văn hóa Ukraina. Mỗi năm, Ukraina xuất bản khoảng 25 triệu cuốn sách, nhưng từ đầu mùa hè, hơn 9,5 triệu cuốn đã bị phá hủy.

Sau trận oanh kích của Nga ngày 01/08, kho sách của nhiều nhà xuất bản tại Kharkiv (miền đông Ukraina) là một đống hoang tàn, theo tường thuật của thông tín viên RFI Emmanuelle Chaze ngày 12/08 :

« Kho sách ở Kharkiv mà chúng tôi đang đứng giờ đây gần như chỉ còn là đống đổ nát. Sau vụ hỏa hoạn do các đợt tấn công bằng drone của Nga, khoảng 8 triệu cuốn sách đã bị thiêu rụi. Ông Viktor Kruhlov, giám đốc nhà xuất bản Ranok, cho biết : « Toàn bộ kim loại, giấy và bê tông đều bị nung chảy hoặc biến thành tro. Ranok là một trong những nhà xuất bản lớn nhất chuyên về sách dành cho trẻ em, thanh thiếu niên và sách giáo khoa cho học sinh tiểu học và trung học phổ thông ».

Đọc thêmCuộc xâm lăng của Nga khiến văn chương Ukraina hồi sinh

Chỉ còn vài tuần nữa là năm học mới bắt đầu. Hơn một triệu cuốn sách giáo khoa đang chờ được phân phối nay đã bị thiêu rụi.

Nhà xuất bản Zhorzh cũng mất khoảng 400.000 cuốn sách. Giám đốc Nata Protas cho biết : « Chúng tôi vẫn còn một số lượng sách dự trữ. Nhưng phần lớn kho sách được lưu trữ tại đây, cho nên việc khôi phục và thay thế số sách bị mất sẽ vô cùng khó khăn. Trận oanh kích này đã phá hoại doanh nghiệp của chúng tôi, hủy hoại chính tôi và tàn phá cả dân tộc, cả đất nước này ».

Theo người dân Ukraina, mục tiêu của Nga là rất rõ ràng : Xóa bỏ tất cả những gì cấu thành bản sắc Ukraina. Trước mắt, nhiệm vụ cấp bách là tìm cơ sở mới để tái bản những cuốn sách đã mất, đặc biệt là sách giáo khoa phục vụ năm học sắp tới ».

Bán đảo Ả Rập : Điểm nóng căng thẳng

Liệu thỏa thuận ngừng bắn tại Yemen có nguy cơ tan vỡ do xung đột bùng phát trở lại sau 4 năm không hòa bình nhưng cũng không có chiến tranh ? Thỏa thuận do Liên Hiệp Quốc làm trung gian đạt được vào tháng 04/2022 không giải quyết được những bất đồng giữa lực lượng nổi dậy Houthi, được Iran hậu thuẫn và chính phủ Sanaa được cộng đồng quốc tế công nhận và thân Ả Rập Xê Út.

Tuần trước, phiến quân Houthi đã tấn công các lực lượng thân Ả Rập Xê Út tại Yemen khiến 58 người thiệt mạng. Houthi, đang kiểm soát eo biển Bab el-Mandeb, cũng bị cáo buộc tấn công tàu hàng Tihamah của Ai Cập tại eo biển chiến lược này, làm 4 thủy thủ và 2 nhân viên cứu hộ tử vong. Trước những diễn biến tại Yemen, Liên Hiệp Quốc lập tức kêu gọi các bên kiềm chế. Đặc phái viên Liên Hiệp Quốc Hans Grundberg về Yemen nhấn mạnh, ngoại giao vẫn là giải pháp cần thiết :

« Với vai trò là một nhà hòa giải, nhiệm vụ của tôi là tìm kiếm giải pháp cho những tình huống tưởng như không có lối thoát. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng hiện nay đó là một công việc vô cùng khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh tình hình đang diễn biến hết sức phức tạp. Chúng ta đang ở trong một giai đoạn mà chỉ một cuộc tấn công cũng có thể khơi dậy mong muốn trả đũa, và sự trả đũa ấy có nguy cơ nhanh chóng đẩy các bên vào một cuộc chiến rộng lớn hơn. Vì vậy, thách thức lớn nhất là thuyết phục tất cả các bên kiềm chế tối đa. Để đạt được điều đó, tôi phải tham gia vào những cuộc thảo luận rất khó khăn và phức tạp gần như mỗi ngày ».

Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải đi qua Bắc Cực

Để giảm phụ thuộc vào hai điểm nghẽn chiến lược Hormuz và Bab el-Mandeb đang bị phong tỏa, Trung Quốc khai thác tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực, mang tên « Con đường tơ lụa băng giá ». Ngày 12/08/2026, công ty Sea Legend của Trung Quốc khai trương tuyến vận tải biển thường xuyên đầu tiên nối các cảng của Trung Quốc với châu Âu thông qua Bắc Cực.

Tuyến hàng hải mới được cho là an toàn hơn và kinh tế hơn, rút ngắn thời gian vận chuyển xuống còn khoảng 20 ngày, so với 40 ngày qua kênh đào Suez hoặc 50 ngày qua Mũi Hảo Vọng ở Nam Phi.

Đọc thêmNhững tham vọng của Nga và Trung Quốc ở Bắc Cực

Bắc Kinh đã chuẩn bị cho dự án từ đầu những năm 2000 thông qua các chuyến thám hiểm khoa học. Năm 2013, Trung Quốc trở thành quan sát viên thường trực của Hội Đồng Bắc Cực dù không có lãnh thổ tại khu vực này.

Nga đóng vai trò đối tác quan trọng, hỗ trợ đáng kể cho tham vọng hàng hải Bắc Cực của Trung Quốc. Trả lời RFI, Jean Radvanyi, nhà địa lý và khoa học chính trị, tác giả cuốn Vùng Bắc Cực của Nga, một mặt trận chiến lược mới (L’Arctique russe, un nouveau front stratégique), giải thích : « Nga đã thành lập một ủy ban chung Nga-Trung Quốc cho hoạt động hàng hải ở Bắc Cực này, và Trung Quốc là khách hàng đầu tiên. Phía Trung Quốc đã can thiệp nhiều lần kể từ năm 2014 để cứu vãn một số dự án của Nga, đặc biệt là các dự án khí hóa lỏng ».

Vac-xin, tự kỷ và các phát biểu gây tranh cãi của tổng thống Trump

Ngày 12/08/2026, Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) bày tỏ lo ngại trước các phát biểu mang tính hoài nghi vac-xin của tổng thống Mỹ Donald Trump. Trên mạng xã hội X, tổng giám đốc Tedros Adhanom Ghebreyesus nhấn mạnh rằng « chính sách tiêm chủng cần dựa trên những bằng chứng khoa học độc lập, minh bạch và đáng tin cậy, thay vì các tác động chính trị ».

Tuyên bố này được đưa ra sau khi ông Trump ký một sắc lệnh liên quan đến tiêm chủng ngày 10/08, thể hiện rõ quan điểm hoài nghi vac-xin. Từ New York, thông tín viên Gwendal Lavina cho biết thêm :

« Sắc lệnh đề xuất tiêm cho trẻ em loại vac-xin phòng ít bệnh hơn và tách riêng các mũi tiêm sởi, quai bị, rubella, đi ngược các khuyến nghị của phần lớn giới khoa học và cơ quan y tế.

Dù vậy, ông Trump vẫn bảo vệ quyết định của mình. Ông khẳng định « chẳng mất gì khi làm như vậy. Điều tồi tệ nhất có thể xảy ra là chẳng có gì thay đổi gì cả. Thay đổi như vậy thì chúng ta sẽ có thể cứu sống hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu sinh mạng. Tôi ước là đã có thể làm việc này sớm hơn, nhưng chính ngành tư pháp đã cản trở tôi ».

Tuy nhiên, không có bằng chứng khoa học đáng tin cậy nào xác nhận những lập luận này. Tổng thống Trump và bộ trưởng Y Tế Robert Kennedy Jr. đều không bận tâm đến điều đó và tiếp tục nhắc lại giả thuyết về mối liên hệ giữa tiêm chủng với sự gia tăng các ca mắc chứng tự kỷ tại Mỹ, cho dù chưa có bằng chứng khoa học nào về mối liên hệ này.

Tiến sĩ Jay Bhattacharya, giám đốc Viện Y tế Quốc gia Mỹ, cũng có những phát biểu mang màu sắc « thuyết âm mưu » khi cảm ơn tổng thống. Ông nói : « Chúng ta đã thay đổi cách công chúng và giới khoa học nghĩ về bệnh tự kỷ. Ông(Donald Trump) đã giúp họ nêu lên những câu hỏi trước đây rất khó để hỏi. Nếu liên kết chứng tự kỷ với những điều đúng đắn về mặt chính trị, quý vị lo sợ sự nghiệp khoa học của mình sẽ chấm dứt ».

Kể từ khi tổng thống Donald Trump trở lại nắm quyền, tỷ lệ tiêm chủng tại Mỹ đã giảm xuống và Hoa Kỳ đang trải qua đợt bùng phát bệnh sởi nghiêm trọng nhất từ 35 năm trở lại đây ».

Đọc thêmMỹ : Tân tổng thống Donald Trump đề cử nhân vật bài vac-xin làm bộ trưởng Y Tế

Tuy nhiên, ngay trong nội bộ đảng Cộng Hòa, không phải ai cũng ủng hộ chính sách bài vac-xin của ông Trump. Thượng nghị sĩ Bill Cassidy, nguyên là bác sĩ, khẳng định trên mạng xã hội X rằng sắc lệnh của ông Donald Trump sẽ chỉ « làm gia tăng sự hoài nghi và đe dọa an toàn của các em nhỏ ». Đối với ông, « đây là một sai lầm. Tổng thống không có đủ chuyên môn cần thiết để thực hiện những thay đổi này. Vac-xin là cực kỳ an toàn. Vac-xin có hiệu quả. Vac-xin không gây bệnh tự kỷ ».

Khủng hoảng di dân ở Ceuta và số phận những trẻ vị thành niên không thể trục xuất ; Mỹ cạn kiệt kho vũ khí vì chiến tranh Iran, Di dân Cam Bốt mắc kẹt ở biên giới Thái Lan ; Nắng nóng đe dọa nghề trồng nho làm rượu Champagne, đó là những chủ đề chính trong mục tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Mặc dù hầu hết những di dân trong số hơn 70 000 người xâm nhập trái phép vào Ceute, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha, đã được gửi trả về Maroc, nhưng những hình ảnh dòng người ồ ạt vượt biển đã tràn ngập các mặt báo trong tuần. Phe cực hữu châu Âu được cho là sử dụng sự kiện này để thúc đẩy lập trường phản đối nhập cư.

Các bộ trưởng Nội Vụ của khối 27 nước đã có cuộc họp trực tuyến hôm 04/08/2026 về vụ việc, khẳng định rằng đó là một phép thử mà Không gian Schengen đã trải qua thành công, "không ai xâm nhập được vào Không gian tự do đi lại". Liên Hiệp Châu Âu nhất trí hỗ trợ Tây Ban Nha tăng cường an ninh biên giới, đồng thời tìm giải pháp kiểm soát mạnh tay hơn, ngăn chặn nhập cư trái phép.

Tại một bãi biển ở Ceuta, hiện vẫn còn khoảng hơn một ngàn người, chủ yếu là trẻ vị thành niên. Về mặt lý thuyết, những người này không bị trục xuất ngay, tuy nhiên, chính quyền không có đủ chỗ đễ tiếp đón họ. Đặc phái viên Murielle Paradon cho biết thêm thông tin :

« Các trung tâm tiếp nhận trẻ vị thành niên ở Ceuta rơi vào tình trạng quá tải. Ông Juan Jesus Vivas, lãnh đạo một tổ chức của Tây Ban Nha đang phát đi lời kêu gọi hỗ trợ. Ông cho biết số người tiếp nhận tại đây cao gấp 2600 % lần so với khả năng tiếp nhận tối da. Bà Jennifer Zuppiroli, thuộc tổ chức Save the children, cũng xác nhận tình hình rất hỗn hoạn, đặc biệt với những đứa trẻ chưa được đưa vào hệ thống bảo trợ.

Bà nói : "Hiện vẫn còn nhiều trẻ nằm ngoài hệ thống chăm sóc bảo trợ. Các em phải sống lang thang ngoài đường, không có nơi trú ẩn, không có đồ ăn thức uống. Nhiều người được các gia đình trong thành phố cưu mang. Nhưng chúng tôi biết rằng Ceuta không thể nào đáp ứng đủ chỗ cho tất cả mọi người vì thành phố này rất nhỏ. Do đó, phải chuyển những thiếu niên này đến những khu vực khác nhanh nhất có thể".

Theo luật pháp Tây Ban Nha, các khu vực khác có nghĩa vụ hỗ trợ tiếp nhận trẻ vị thành niên từ những vùng đang chịu áp lực quá tải. Tuy nhiên, một số khu vực do Đảng Nhân dân (PP) cánh hữu  lãnh đạo lại phản đối việc tiếp nhận nhóm trẻ này ».

Cuộc khủng hoảng cũng gây chia rẽ ở châu Âu. Ý đã tạm ngưng thỏa thuận Không Gian Schengen với Tây Ban Nha. Thứ Sáu, 07/08, Madrid đã dọa Roma sẽ đưa ra biện pháp trừng phạt, nếu Ý không sớm chấm dứt các biện pháp « phân biệt đối xử », kiểm soát đối với người dân Tây Ban Nha.

Mỹ cạn kiệt kho vũ khí vì Iran

Về chiến sự tại Trung Đông, trong bối cảnh đàm phán giữa Iran và Oman đang tiến gần đến việc mở lại eo biển Hormuz, tổng thống Mỹ hôm thứ Năm, 06/08, đã mạnh mẽ bác bỏ các báo cáo được đưa ra gần đây về việc quân đội Mỹ cạn kiệt đến 80 % kho vũ khí do « sa lầy » ở Iran. Trên mạng xã hội X, tổng thống Trump khẳng định Hoa Kỳ có số lượng vũ khí đạn dược khổng lồ. Trả lời báo giới tại Nhà Trắng, một lần nữa ông Trump nhấn mạnh, kho vũ khí của Hoa Kỳ là "không có giới hạn". Tuy nhiên, những lời phản bác của tổng thống không thuyết phục được giới chuyên gia.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà nghiên cứu Tại Viện địa chính trị  châu Âu Sébastien Boussois nhận định : « Đã rất lâu rồi Hoa Kỳ mới sử dụng nhiều vũ khí đến vậy trong khoảng thời gian ngắn. Khi xét đến các tên lửa bắn chặn và cả những khó khăn mà quân đội Mỹ gặp phải, có thể hiểu rằng Mỹ đã sử dụng hơn một nửa số tên lửa đánh chặn trong kho vũ khí (…) Khi các đòn tấn công quân sự không mang lại kết quả, và các nhà đàm phán gặp khó khăn trong việc dàn xếp thỏa thuận, tôi cho rằng Trump có xu hướng giữ thái độ kín tiếng và nhường lại vai trò cho các nhà trung gian truyền thống của khu vực. Qatar đảm nhận hầu hết các hồ sơ lớn, và cả Oman. Tôi cho rằng Oman và Iran có khả năng tìm được đồng thuận để giải quyết vấn đề eo biển Hormuz ».

Cam Bốt, dư âm xung đột tranh chấp lãnh thổ với Thái Lan 

Nhìn sang châu Á, tại Cam Bốt, hơn 20 000 người dân phải di tản do các trận giao tranh dọc biên giới với Thái Lan hồi tháng 12/2025. Cho đến nay họ vẫn chưa thể trở về nhà, mặc dù lệnh ngừng bắn đã được thông qua cách nay hơn 7 tháng. Đó là ghi nhận của báo cáo viên đặc biện của Liên Hiệp Quốc về tình hình nhân quyền tại Thái Lan. Phnom Penh cáo buộc Bangkok chiếm đóng bất hợp pháp lãnh thổ, trong khi Thái Lan kiên quyết bác bỏ. Thông tín viên Valetin Cébron cho biết tình hình :

« Thỏa thuận ngừng bắn vẫn còn mong manh, các cuộc giao tranh hồi tháng 12/2025 đã để lại nhiều vết thương sâu sắc dọc vùng biên giới. Phnom Penh cáo buộc quân đội Thái Lan chiếm đóng nhiều ngôi làng và ngăn cản người dân trở về nhà. Phát ngôn viên của chính phủ, Pen Bona, cho biết : "Họ đã bố trí các xe container, giăng dây thép gai, phá hủy nhiều ngôi nhà của người Cam Bốt ở đó. Dân làng không thể trở về nhà nữa. Chúng tôi coi đó là hành động chiếm đóng quân sự".

Trái lại, Bangkok về phần mình khẳng định những ngôi làng đó thuộc lãnh thổ Thái Lan. Theo chính quyền Bangkok, người Cam Bốt đã ở đó từ nhiều thập kỷ qua, trong khi Thái Lan tiếp nhận người tị nạn trong cuộc nội chiến. Ngoại trưởng Thái Lan Sihasak Phuangketkaew, trong cuộc họp báo, nhận định : "Những ngôi làng này đã lấn chiếm lãnh thổ Thái Lan kể từ thời nội chiến ở Cam Bốt. Chuyện đó đã xảy ra hơn 50 năm trước".

Nói về những cư dân đã mất nhà cửa, ông cho biết thêm: "Thật không may, đó là thực tế của xung đột - thực tế của những cuộc đụng độ mà chúng tôi đã phải gánh chịu".

Tuy nhiên, theo ông Tom Andrews, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hiệp Quốc về nhân quyền tại Cam Bốt, luật pháp quốc tế bảo đảm quyền được trở về nhà cho những người phải di tản do xung đột. »

Ý cân nhắc trợ cấp tạm thời cho lao động làm việc dưới điều kiện nắng nóng

Mùa hè ở châu Âu tiếp tục bóp ngạt các đô thị, hàng chục ngàn hecta rừng bị thiêu rụi sau các đợt nắng nóng kéo dài, sông ngòi cạn kiệt. Tại Ý hôm thứ Năm vừa qua, 27 thành phố trong đó có Palermo Rôma, Florence và Turin trong tình trạng báo động đỏ vì nhiệt độ nóng cực đoan, cả ngày lẫn đêm. Trong bối cảnh này, những người làm việc ngoài trời, như trong ngành xây dựng, nông nghiệp, hoặc những người giao hàng … bị tác động nhiều nhất. Thông tín viên Anne Le Nir từ Roma cho biết thêm :

«Tại những thành phố giống như Rôma, khi nhiệt độ trong không khí ở mức 39 độ C, thì nhiệt độ bề mặt ở những khu vực có mật độ bê tông hóa hoặc xây dày đặc có thể lên tới 75 độ C, làm gia tăng nguy cơ sốc nhiệt. Tuy nhiên, hiện chưa có luật cấp quốc gia nào về các biện pháp điều chỉnh điều kiện làm việc trong trường hợp nắng nóng cực đoan. Thế nhưng, 16 trong số 20 vùng đã cấm làm việc từ 12 giờ 30 trưa đến 16 giờ, đối với các ngành nghề mà người lao động có nguy cơ bị sốc nhiệt cao, khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C. Một số nhóm lao động, như nông dân, công nhân xây dựng được hưởng trợ cấp khi tạm ngừng làm việc. Một số nghề khác, như nhân viên giao hàng bằng xe đạp, lại không thuộc diện được hưởng hỗ trợ tài chính này. Do đó, phe đối lập đang kêu gọi ban hành luật để chấm dứt sự phân biệt đối xử, bằng cách áp dụng các quy định trên toàn quốc về thời gian nghỉ có hưởng lương. Tuy nhiên, chính phủ của Meloni từ chối thực hiện và vẫn ưu tiên các quyết định mang tính linh hoạt theo từng trường hợp cụ thể, để không gây ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất công nghiệp ».

Pháp : Nắng nóng khiến nông dân phải thu hoạch nho sớm

Còn tại Pháp, tháng Bảy vừa qua được ghi nhận là tháng nóng nhất chưa từng kể từ khi đo đạc, với nhiệt độ trung bình của tháng lên tới 24,9 độ C. Ở vùng Champagne miền đông bắc đất nước, vốn nổi tiếng với giống nho làm rượu sâm – panh, việc hái nho đã bắt đầu từ ngày hôm qua. Đây được coi là sự kiện chưa từng có do tình trạng nắng nóng cực đoan vì thông thường mùa thu hoạch nho bắt đầu muộn hơn. Phóng viên Juliette Pietraszewski của RFI Pháp ngữ cho biết thêm:

« Những vụ thu hoạch nho sớm hơn dự kiến, thật không may, chẳng có gì  đáng ngạc nhiên. David Gaudinat, trồng nho ở Festiny ở thung lũng Marne, đã theo dõi sát sao diễn biến của khí hậu từ mùa xuân năm ngoái.

Ông là thành viên của hội đồng quản trị nghiệp đoàn những người trồng nho và là đồng chủ tịch một ủy ban kỹ thuật và môi trường thuộc Ủy ban champagne.  Ông cho biết : « Xét đến việc mùa vụ bắt đầu sớm và diễn biến thực tế và các đợt nắng nóng liên tiếp cùng tình trạng thiếu nước, chúng tôi và các đội ngũ kỹ thuật đã dự đoán một kịch bản thu hoạch cực kỳ sớm. Những ai nắm bắt thông tin tốt và luôn cập nhật tình hình sẽ có thể thích nghi, còn những người khác sẽ phải chật vật chạy theo sau ».

Tại vùng Champagne, các vụ thu hoạch nho diễn ra sớm hơn hai tuần so với cách nay 20 năm trước. Trung bình, trên phạm vi cả nước Pháp, hiện tượng nho chín sớm hơn diễn ra khắp mọi nơi. Trung bình, các vụ thu hoạch diễn ra sớm hơn 24 ngày so với những năm 1970. Tất cả những điều này buộc người trồng nho phải thích nghi. Ông David Gaudinat cho biết thêm rằng "điều này đòi hỏi nhiều khâu hậu cần, bao gồm cả việc tổ chức công việc và sắp xếp chỗ ở cho người lao động thời vụ, được huy động để thu hoạch nho. Xét về mặt tài chính, điều này tạo ra sự mất cân đối trong dòng tiền, tùy thuộc vào thời điểm các bên có thu nhập. Trên thực tế,  những người làm nho lâu năm đang cảm thấy hoang mang trước những gì đang xảy ra, nhất là những người từng có những giai đoạn hoàn toàn khác biệt so với tình hình hiện tại".

Một số người trồng nho thậm chí phải làm mát nho sau khi thu hoạch để giảm nguy cơ nho hỏng do nhiệt độ quá cao. »

Drone Ukraina đánh sâu, phơi bày lỗ hổng phòng không Nga ; Đến Ukraina nắm bắt tình hình chiến sự, một blogger MAGA theo thuyết âm mưu bị sốc vì bị tuyên truyền Nga lừa và chuyển sang ủng hộ Ukraina ; Xenia Fedorova : Từ giám đốc RT France đến tâm điểm tranh cãi chính trị tại Pháp ; Tân thủ tướng Hungary gây tranh cãi về phương pháp phá bỏ hệ thống cũ ; Tại Tây Ban Nha, giữa lúc cứu hỏa quá tải, dân làng tự dựng tuyến hào ngăn lửa. Trên đây là một số chủ đề của Tạp chí Thế giới đó đây tuần này.

Drone Ukraina đánh sâu, phơi bày lỗ hổng phòng không Nga

Trong tuần qua, Ukraina gia tăng các cuộc tập kích bằng drone tầm xa vào sâu lãnh thổ Nga, nhắm tới nhiều mục tiêu chiến lược như nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu, cơ sở công nghiệp và trung tâm hậu cần. Các vụ tấn công tại Ryazan, Perm (cách mặt trận 2.000 km), Rostov, Crimée, Saint-Peterburg, Matxcơva… đã gây ra nhiều vụ cháy nổ lớn. Mục tiêu của Kiev là gây sức ép đối với tiềm lực kinh tế và quân sự của Matxcơva, nhưng cũng mang tính chất tâm lý.

Những cuộc tấn công này cũng cho thấy những hạn chế của hệ thống phòng không Nga. Đây là nhận định của chuyên gia về quân sự Ukraina Maksym Beznosiuk, nhà nghiên cứu cộng tác tại Trung tâm Châu Âu Toàn cầu (Centre for Global Europe), khi trả lời RFI ban tiếng Ukraina ngày 29/07 :

« Điểm yếu lớn nhất của hệ thống phòng không Nga là quy mô khổng lồ của đất nước. Nga không thể bảo vệ mọi thứ cùng một lúc. Họ phải ưu tiên Matxcơva, Saint-Petersburg, các sân bay quân sự, nhà máy lọc dầu và một số cơ sở hạ tầng chiến lược.

Với đường biên giới rất dài với Ukraina, họ liên tục phải lựa chọn nơi triển khai các hệ thống phòng thủ và tên lửa đánh chặn rất đắt tiền. Do đó, mỗi cuộc tấn công của Ukraina đều có tác động tích lũy. Ukraina có thể phóng hàng trăm drone mỗi ngày và rất khó để ngăn chặn được tất cả chúng.

Tiếp theo, điểm yếu lớn thứ hai, đó là sự tập trung của cơ sở hạ tầng hậu cần và công nghiệp, bởi vì Nga đã tập trung hóa mọi thứ : các nhà máy lọc dầu lớn, các kho chứa hàng, các trung tâm phân phối. Những khu tập trung như vậy cực kỳ hiệu quả, nhưng cũng rất dễ bị ảnh hưởng. Chỉ cần một vài cuộc tấn công cũng đủ để làm gián đoạn nguồn cung cấp nhiên liệu, hậu cần quân sự và hoạt động phân phối nội địa trên khắp nước Nga ».

Mỹ : Blogger MAGA bỗng phát hiện bị tuyên truyền Nga lừa… chuyển sang ủng hộ Ukraina

Ngày 24/07/2026, trong một cuộc phỏng vấn với nhà báo Ukraina Marichka Padalko, Laura Loomer, nhà hoạt động cực hữu và người có ảnh hưởng trong phong trào MAGA của tổng thống Donald Trump, xin lỗi người dân Ukraina vì từng lan truyền thông tin sai lệch về nước này. Loomer đến Ukraina ngày 20/07 để tự kiểm chứng thực tế chiến tranh. Sau khi « chứng kiến ​​sự tàn phá do tên lửa đạn đạo gây ra và việc bản thân phải trú ẩn trong hầm tránh phóng xạ hạt nhân », bà cho biết trải nghiệm này đã thay đổi nhận thức, giúp hiểu rõ quyền tự vệ của Ukraina trước cuộc xâm lược của Nga.

Đây là một thành công lớn của Kiev và không phải là trường hợp duy nhất, theo giải thích ngày 28/07 của thông tín viên RFI Gwendal Lavina tại New York :

« Trong nhiều năm, người phụ nữ Mỹ 33 tuổi này, tự xưng là nhà báo, đã lặp lại luận điểm của Điện Kremlin và gọi quân đội Ukraina là “một băng phát xít”.

Rồi bà như ngộ ra. Vài ngày trước, Laura Loomer đã đăng nhiều đoạn video cho biết “bị sốc khi thấy mình đã tin vào những lời dối trá của tuyên truyền Nga đến mức nào”.

Nhân vật có ảnh hưởng theo thuyết âm mưu phát biểu từ Ukraina và đăng cả một bài phỏng vấn tổng thống Volodymyr Zelensky. Đội ngũ thân cận của tổng thống Ukraina ca ngợi điều quan trọng là bà ấy “chính mắt nhìn thấy mọi thứ như chúng vốn có”.

Sự thay đổi đột ngột này, cùng với sự thay đổi gần đây của Tim Pool, một người dẫn chương trình podcast khác, là không hề nhỏ bởi vì những nhân vật này có thể tạo dựng hoặc phá vỡ quan điểm của những người ủng hộ MAGA của tổng thống Donald Trump.

Tổng thống Mỹ luôn cứng rắn với Ukraina. Việc thượng nghị sĩ Lindsay Graham, một người ủng hộ mạnh mẽ Kiev, qua đời đã khiến ông Zelensky lo sợ điều tồi tệ nhất. Nhưng ông cũng có thể tìm được sự ủng hộ mạnh mẽ ở Loomer, người đang vận động để luật triển hạn các lệnh trừng phạt đối với Matxcơva được thông qua.

Khi được hỏi về sự thay đổi của phong trào MAGA đối với Ukraina, ông Donald Trump đã né tránh câu trả lời : “Tôi nghĩ họ ủng hộ những gì tôi ủng hộ” ».

Xenia Fedorova: Từ giám đốc RT France đến tâm điểm tranh cãi chính trị tại Pháp

Xenia Fedorova từng là giám đốc RT France, chi nhánh của mạng lưới truyền thông Nhà nước Nga Russia Today. Sau khi Liên Hiệp Châu Âu cấm phát sóng RT năm 2022 vì cho rằng đây là công cụ tuyên truyền của Điện Kremlin sau khi chiến tranh Nga - Ukraina bùng nổ, RT France chính thức đóng cửa ngày 21/01/2023.

Dù vậy, Fedorova vẫn ở lại Pháp và thường xuyên xuất hiện trên các kênh truyền thông bảo thủ như CNews, Europe 1 và JDNews, thuộc hệ sinh thái truyền thông của tỷ phú Vincent Bolloré. Các kênh này được xem có xu hướng bảo thủ, thiên hữu và thường dành nhiều không gian cho các quan điểm của cánh hữu tại Pháp.

Theo Reuters, sự hiện diện của bà nhanh chóng gây tranh cãi. Nhiều chính trị gia, học giả và chuyên gia an ninh cáo buộc Fedorova lan truyền các thông tin bị chính quyền Pháp và Liên Hiệp Châu Âu đánh giá là tuyên truyền hoặc sai lệch về chiến tranh Ukraina, NATO và chính trị châu Âu. Ngược lại, những người ủng hộ cho rằng bà chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận và bày tỏ quan điểm chính trị.

Một vấn đề khác gây chú ý là việc Fedorova vẫn được gia hạn thẻ cư trú 10 năm vào năm 2024. Bộ Nội Vụ Pháp khẳng định việc gia hạn được thực hiện theo quy trình hành chính thông thường, không có sự can thiệp của lãnh đạo chính phủ. Tuy nhiên, sau khi báo chí điều tra, nhiều nghị sĩ yêu cầu làm rõ liệu có tồn tại sự ưu ái trong quá trình này hay không.

Cuối tháng 07/2026, bộ Nội Vụ Pháp ban hành quyết định trục xuất Fedorova với lý do bà bị xem là « đe dọa nghiêm trọng đến trật tự công cộng » và« gây phương hại đến các lợi ích cơ bản của Nhà nước » thông qua việc phổ biến thông tin tuyên truyền có lợi cho Điện Kremlin. Fedorova tuyên bố sẽ kháng cáo và khẳng định mình chỉ thực hiện quyền tự do ngôn luận.

Ngày 31/07, chính phủ Pháp cũng quyết định đóng băng tài sản của Fedorova trong sáu tháng nhằm ngăn chặn việc sử dụng hoặc chuyển dịch các nguồn tài chính mà nhà chức trách cho rằng có thể phục vụ các hoạt động gây ảnh hưởng hoặc lợi ích của Nga. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy Pháp đang siết chặt các biện pháp chống chiến dịch gây ảnh hưởng từ nước ngoài.

Hungary : Tân thủ tướng đi theo vết xe của người tiền nhiệm ?

Tại Hungary, chính phủ của thủ tướng Péter Magyar và đảng Tisza đang nhanh chóng phá bỏ hệ thống chính trị, pháp luật do cựu thủ tướng Viktor Orbán xây dựng. Tuy nhiên, việc thay đổi quá nhanh và cứng rắn khiến giới bảo vệ nhân quyền lo ngại chính quyền mới có thể lặp lại cách làm của người tiền nhiệm.

Một số trường hợp cụ thể : Tổng thống Tamas Sulyok bị buộc tự chấm dứt nhiệm kỳ thay vì áp dụng thủ tục luận tội theo Hiến Pháp. Tổng chưởng lý cũng chịu sức ép từ chức. Các cuộc điều tra chống tham nhũng gia tăng nhằm vào nhiều quan chức và nhân vật liên quan đến đảng Fidesz cũ. Trả lời RFI ngày 28/07, Aron Demeter thuộc tổ chức Ân Xá Quốc Tế (Amnesty International) tại Hungary nhận định :

« Một số cải cách do Peter Magyar thực hiện là hoàn toàn hợp pháp, nhưng đôi khi những phương pháp được sử dụng lại không phù hợp với các nguyên tắc của pháp quyền.

Do đó, lập trường của chúng tôi rất đơn giản : Nếu ông ấy thực sự muốn khôi phục nền dân chủ, ông ấy phải đoạn tuyệt với những phương pháp mà đảng Fidesz đã sử dụng trong những năm qua ngay cả khi tham vọng của ông ấy tốt đẹp hơn nhiều so với bất cứ điều gì mà đảng Fidesz đã bảo vệ cho đến nay.

Tôi nghĩ Peter Magyar thực sự cam kết khôi phục nền dân chủ, nhưng đôi khi ông ấy tạo ấn tượng hành động vội vàng, mặc dù nắm giữ đa số phiếu lớn nhất trong lịch sử Hungary và được người dân ủng hộ. Cuối cùng, tôi tin rằng sáu tháng tới sẽ mang tính quyết định vì khi đó chúng ta sẽ thấy liệu Peter Magyar có thực sự có ý định khôi phục Nhà nước pháp quyền ở Hungary hay không ».

Tây Ban Nha : Giữa lúc cứu hỏa quá tải, dân làng tự dựng tuyến hào ngăn lửa

Trong tháng 07/2026, Pháp và Tây Ban Nha hứng chịu những vụ cháy rừng nghiêm trọng nhất lịch sử. Tại Tây Ban Nha, thủ đô Madrid bị lửa bao vây từ ba hướng, trong đó ở phía tây là vụ cháy ở tỉnh Ávila bùng phát ngày 25/07 đã thiêu rụi 55.000 hecta, trở thành vụ cháy lớn nhất từng ghi nhận.

Đến tối 29/07, người dân ở hai khu vực cuối cùng của Madrid được phép trở về nhà sau sơ tán. Tuy nhiên, trước đó, một số cư dân San Martín de Valdeiglesias, nơi bắt đầu đám cháy “Sierra Oeste” ở Madrid, chưa từng rời đi mà vẫn ở lại để bảo vệ tài sản và hỗ trợ chữa cháy. Đặc phái viên RFI Alice Froussard đã gặp hai nữ sinh trong số này :

« Phía sau ngôi trường trung học của Yarixa, 18 tuổi, có một khu đất trống rất rộng và khoảng hai mươi ngôi nhà nằm trên một con phố nhỏ phía dưới. Ngày thứ Năm định mệnh tuần trước(23/07), khi đám cháy bắt đầu vượt khỏi tầm kiểm soát, còn lực lượng cứu hỏa bị quá tải, họ đã phải sử dụng mọi thứ có trong tầm tay.

Yarixa kể lại "Chúng tôi bắt tay làm đường ngăn lửa. Thực sự là chúng tôi rất sợ vì lửa đến từ các làng lân cận El Tiemblo và Cebreros và lan rất nhanh. Chủ yếu chỉ có cư dân chúng tôi, có vài lính cứu hỏa nhưng rất ít".

Làm đường ngăn lửa có nghĩa là dọn sạch đất, loại bỏ tất cả cây cỏ có thể cháy, đào rãnh liên tục để ngăn ngọn lửa lan rộng. "Có nghĩa là làm như một tuyến hào", theo giải thích của nữ sinh "để lửa không tiến gần đến những ngôi nhà".

Và nỗ lực của họ đã có hiệu quả mặc dù sợ hãi. Nhóm của họ có khoảng 40 người đã xoay sở được để cứu được các ngôi nhà. Điều này không phải ở đâu cũng vậy. Khoảng một trăm ngôi nhà đã bị thiêu rụi trong đám cháy này. Theo Yarixa, đằng sau thảm kịch này còn diễn ra một cuộc chiến khác : Nông thôn chống lại thành thị.

Yarixa giải thích "Họ nên cho phép chúng tôi phát quang bụi rậm, chặt cây, làm những việc tương tự, bởi vì cuối cùng, những dân làng như chúng tôi biết cách làm".

Maria, cũng có mặt vào tối hôm đó, có chung quan quan điểm này. Cô giải thích : "Người ta phải xin rất nhiều giấy phép, và thường thì không được cấp. Hoặc quá muộn, vào thời điểm người ta không thể chặt cây nữa hoạc vào mùa sẽ gây ra vấn đề".

"Dũng cảm", hai người bạn không thích dùng từ đó. Họ nói "Chúng tôi chỉ làm những gì cần thiết cho làng của mình" ».

Xung đột Iran có nguy cơ trở thành « chiến tranh toàn diện » ? Đối với Ả Rập Xê Út, « mối đe dọa Israel » ít nguy hiểm hơn « mối đe dọa Iran » ; Tranh cãi về việc Pháp hợp tác với Nga sản xuất thanh nhiên liệu cho một nhà máy điện hạt nhân ở Đức ; Châu Âu trở thành mồi của hỏa hoạn mùa hè 2026. Trên đây là một số chủ đề của Tạp Chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Ngày 24/07/2026, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kêu gọi người dân ở Trung Đông « giữ khoảng cách 500 mét với bất kỳ địa điểm nào có quân đội Mỹ trú đóng để bảo đảm an toàn ». Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Teheran sẽ trả đũa bất kỳ quốc gia nào « tham gia, hợp tác hoặc hỗ trợ » Hoa Kỳ. Ông nói thêm rằng Iran « bảo lưu quyền thực hiện mọi biện pháp cần thiết để tự vệ ».

Bahrain và Jordanie bị Iran oanh kích để đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ trong đêm thứ 13 liên tiếp (đêm 23-24/07), được Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ khẳng định là « nhằm giảm thiểu hơn nữa mối đe dọa do Iran gây ra cho các thủy thủ dân sự và tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz ». Trước đó, các nước có căn cứ của Mỹ như Koweit, Irak, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất… cũng thường xuyên trúng drone của Iran, kể cả một số công trình dân sự, như một nhà máy khử muối nước biển ở Koweit.

Tại sao Iran lại nhắm đến những công trình dân sự ? Trả lời RFI, nhà nghiên cứu David Rigoulet-Roze, Viện Phân tích chiến lược Pháp kiêm tổng biên tập tạp chí Phương đông chiến lược (Revue Orient stratégique) phân tích :

« Iran đã ám chỉ rằng nếu cơ sở hạ tầng dân sự của họ bị nhắm đến, họ sẽ có phản ứng tương tự đối với phía bên kia Vùng Vịnh. ​​Và điều đó đã xảy ra bởi vì trong giai đoạn hai, Hoa Kỳ đã quyết định tấn công một số lượng đáng kể các cây cầu và nhà máy điện. Từ quan điểm của Iran, điều này giải thích cho việc họ có phản ứng tương tự, có nghĩa là thực hiện nhiều cuộc tấn công lớn, đặc biệt là nhắm vào Koweit, hai lần nhắm vào các nhà máy điện, máy phát điện và nhà máy khử muối. Đây rõ ràng là một sự leo thang có chủ ý, vì chúng ta biết rất rõ rằng nước là vấn đề trọng tâm, là lằn ranh đỏ đối với các quốc gia quân chủ dầu mỏ, đặc biệt là Koweit, quốc gia phụ thuộc đến 90% vào nước khử muối. Tỷ lệ này không giống nhau ở các quốc gia quân chủ dầu mỏ, ví dụ đối với Ả Rập Xê Út là 70%. Nhưng nói chung, đó là một vấn đề sống còn. Vì vậy, chúng ta đang bước vào một vùng còn chưa được rõ, xét đến bối cảnh leo thang đang diễn ra ».

Nguy cơ chiến tranh toàn diện ?

Về phía Mỹ, ngày 23/07, tổng thống Donald Trump dường như đang cân nhắc một cuộc tấn công « quy mô lớn » nhắm vào Iran, lớn hơn cả những cuộc tấn công trước đây. Hai quan chức Mỹ xác nhận với trang mạng Axios chưa có mệnh lệnh mới nào được ban hành cho quân đội. Trước đó, phía Iran cũng tuyên bố « sẽ dạy(cho Mỹ)những bài học đáng nhớ ». Những vụ oanh kích liên tục đang phá vỡ thỏa thuận khung được ký ngày 17/06 và làm gia tăng leo thang chiến tranh. Liệu một cuộc chiến toàn diện có nguy cơ xảy ra hay không ? Nhà nghiên cứu David Rigoulet-Roze phân tích :

« Rõ ràng đây không phải là trường hợp các cuộc tấn công lẻ tẻ. Ngoài ra còn có những dấu hiệu không thể nhầm lẫn, chẳng hạn sự gia tăng số lượng máy bay tiếp nhiên liệu KC-135, bởi vì đã có khoảng 60 chiếc ở Israel. Chúng không được tập trung ở những nước có căn cứ của Mỹ để tránh bị trúng hỏa lực của Iran, và dự kiến ​​sẽ có thêm khoảng 15 chiếc nữa đến Israel. Có nghĩa là xét về thời gian, việc này cho phép một chuỗi các cuộc tấn công gần như không gián đoạn trong vài tuần. Vì vậy, rõ ràng là đang có một kịch bản quy mô lớn, cả về thời gian và quy mô leo thang vừa về địa lý và quy mô tấn công được mở rộng bởi vì có sự thay đổi trong đối tượng tấn công.

Do đó, điều này là đáng lo ngại bởi vì, về phía Iran, Mohsen Rezaee, cố vấn quân sự của lãnh tụ tối cao Iran, từng nói đến một cuộc chiến tranh tổng lực, với những hậu quả rõ ràng khó kiểm soát khi chấp nhận viễn cảnh đó ».

Ả Rập Xê Út : “Mối đe dọa Israel” ít nguy hiểm hơn “mối đe dọa Iran”

Ả Rập Xê Út sẽ được làm giàu uranium ngay trên lãnh thổ để phát triển chương trình hạt nhân dân sự. Thỏa thuận mang tính « lịch sử » được ký với Mỹ ngày 22/07/2026 được Ryad hoan nghênh là « một thắng lợi » sau hơn ba thập niên thương lượng. Tuy nhiên, vài giờ sau khi ký thỏa thuận, tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt thêm một điều kiện : Bình thường hóa quan hệ với Israel. Liệu điều kiện mới, không được ghi trong văn bản ban đầu và khó được Ryad chấp nhận, có khai tử thỏa thuận hạt nhân dân sự vừa được ký kết không ?

Akram Zaoui, nhà nghiên cứu cộng tác viên tại trung tâm tư vấn ORF Middle East, ở Dubai (Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất), phân tích : « Tôi không biết liệu ông ấy có phá vỡ thỏa thuận hay không. Tôi nghĩ thực ra Ả Rập Xê Út có nhiều thời gian hơn Trump, và tôi nghĩ họ đã thành công trong việc thúc đẩy lập trường của mình. Họ đã có chữ ký của chính quyền Mỹ về một thỏa thuận hạt nhân dân sự, điều mà họ tìm kiếm từ rất lâu. Họ không bị ràng buộc bởi thời gian biểu như Trump, họ không bị đe dọa bởi các cuộc bầu cử… Nhưng họ đang thúc đẩy cuộc thảo luận ở Washington.

Liệu việc thực hiện thỏa thuận có bị đe dọa không ? Tôi nghĩ việc thực hiện thỏa thuận đã gây tranh cãi ngay từ đầu. Nhưng có một yếu tố chiến lược đã thay đổi trong khu vực : Đối với Ả Rập Xê Út, Israel ít gây ra đe dọa hơn, Iran mới được coi là mối đe dọa. Vì vậy, tôi cho rằng rủi ro chiến lược và an ninh mới, tức thời này - có nghĩa là mối đe dọa từ Iran thay cho đe dọa từ Israel - có thể tạo thuận lợi cho lựa chọn bình thường hóa quan hệ. Liệu điều đó có thể xảy ra ngay nay mai không? Tôi hoàn toàn không nghĩ vậy ».

Pháp hợp tác với Nga sản xuất thanh nhiên liệu cho một nhà máy điện hạt nhân ở Đức

Ngày 23/07/2026, cuối cùng Liên Hiệp Châu Âu cũng thông qua được loạt biện pháp trừng phạt kinh tế lần thứ 21 đối với Nga sau một thời gian chật vật đàm phán và nhân nhượng về lợi ích đối với một số nước thành viên. Tuy nhiên, vẫn có nhiều lĩnh vực được loại khỏi các gói trừng phạt, trong số này có thanh nhiên liệu mới cho các nhà máy điện hạt nhân ở Đông Âu do Nga xây dựng.

Tại Đức, một dự án như vậy vừa được cấp phép. Nhà máy điện hạt nhân Lingen ở bang Niedersachsen (tây bắc Đức) sẽ được cung cấp thanh nhiên liệu hạt nhân do một công ty con của tập đoàn hạt nhân Pháp Framatome hợp tác sản xuất với Rosatom - tập đoàn năng lượng nguyên tử Liên bang Nga. Dự án này đang gây tranh cãi tại Đức, theo tường trình ngày 22/07 của thông tín viên RFI Pascal Thibaut tại Berlin :

« Đây không đơn giản như một nhà máy sản xuất sôcôla mà là một tín hiệu thảm họa đối với tự chủ năng lượng của châu Âu ». Christian Meyer, chính khách thuộc đảng Xanh phụ trách môi trường của bang Niedersachsen, đã phải thốt lên như vậy. Ông vẫn phải cấp phép cho việc sản xuất nhiên liệu hạt nhân tại nhà máy Lingen nhưng không ngần ngại bày tỏ tất cả những suy nghĩ không hay về dự án này.

Bộ trưởng Môi Trường Liên bang Đức từng cho rằng do chưa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Nga trong lĩnh vực hạt nhân, Liên Hiệp Châu Âu không thể cấm Pháp - Nga hợp tác trong lĩnh vực này. Các nhà bảo vệ môi trường, cùng với đảng Xanh, cũng như một số chính khách thuộc đảng Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU), đều lên tiếng phản đối dự án. Dân biểu Marc Heinrichmann của đảng CDU, chủ tịch Ủy ban Quốc hội giám sát các cơ quan tình báo, cảnh báo là Nga muốn « duy trì quyền kiểm soát đối với những điểm then chốt trong các cơ sở hạ tầng thiết yếu của chúng ta ».

Tuy nhiên, chính quyền Đức nhấn mạnh rằng nhiều biện pháp an ninh đã được triển khai trong bối cảnh hoạt động gián điệp và các cuộc tấn công mạng từ Nga ngày càng gia tăng. Nhân viên của công ty con thuộc tập đoàn Rosatom của Nga sẽ chỉ được phép vào khu vực nhà máy Lingen trong những trường hợp đặc biệt và được giới hạn chặt chẽ. Các thiết bị và phần mềm của Nga sẽ được kiểm tra kỹ lưỡng.

Dân biểu Heinrichmann của đảng CDU kêu gọi tập đoàn Pháp Framatome từ bỏ hợp tác với Nga, đồng thời nhấn mạnh đã có giải pháp thay thế : đó là Hoa Kỳ đang cung cấp các thanh nhiên liệu hạt nhân cho Ukraina ».

Châu Âu : Mồi của hỏa hoạn mùa hè 2026

Từ ngày 01/01/2026, khoảng 254.388 hecta rừng đã bị thiêu rụi ở Tây Âu và Nam Âu, riêng tại Pháp đã có hơn 50.000 hecta. Từ đầu tháng 07, những đám cháy rừng dữ dội, bùng phát mạnh do gió lớn và nhiệt độ cao, hoành hành tại nhiều vùng ở Tây Âu và Nam Âu, đặc biệt là vùng Madrid ở Tây Ban Nha, Pháp, miền nam Ý và đảo Sicilia… và cả ở Bắc Âu (Ireland, Scotland). Ngày 24/07, Pháp thống kê đến 32 vụ cháy, trong đó có nhiều vụ tạm thời ngoài tầm kiểm soát.

Khoảng 777 lính cứu hỏa đến từ các nước ở nửa đông bắc châu Âu đã được điều động  tới các quốc gia nam Âu để hỗ trợ chữa cháy. Trung tâm Điều phối Ứng phó Khẩn cấp của Cơ quan Phòng vệ Dân sự châu Âu được đặt trong tình trạng trực chiến, theo phóng sự ngày 23/07 của thông tín viên RFI Pierre Bénazet, bởi vì theo dự báo, điều kiện thời tiết sẽ xấu đi trong tuần tới.

« Phòng mà quý vị đang thấy là trung tâm điều hành của chúng tôi. Đây thực sự là đầu não của Cơ quan Phòng vệ Dân sự châu Âu. Chúng tôi theo dõi các loại thiên tai. Cách đây 5 năm, chúng tôi đã thành lập một nhóm chuyên trách phòng chống cháy rừng. Ngoài các sĩ quan trực có chuyên môn trong lĩnh vực này, chúng tôi còn mời các chuyên gia từ các nước thành viên đến làm việc luân phiên, mỗi đợt 2 tuần, trong suốt mùa cháy rừng ».

Bà Johanne La, phó trưởng nhóm, đang theo dõi hàng loạt màn hình hiển thị hình ảnh vệ tinh. Nhờ trung tâm này, Liên Hiệp Châu Âu có thể dự báo nguy cơ cháy rừng cho khoảng thời gian 7 ngày. Bà Hadja Lahbib, ủy viên châu Âu phụ trách công tác dự báo và xử lý khủng hoảng, tỏ ra lo ngại về nguy cơ cháy rừng trong tuần tới.

Bà nói : « Những gì sắp tới không mấy khả quan cho vùng Địa Trung Hải, đặc biệt là Pháp và Tây Ban Nha. Chúng tôi thấy gió sẽ mạnh lên, làm gia tăng nguy cơ các đám cháy ngày càng lan rộng hơn. Khi một đám cháy có thể lan với tốc độ 6 km/giờ, cần huy động nguồn lực kỹ thuật và nhân lực rất lớn để khống chế ».

Từ năm 2025, Liên Hiệp Châu Âu đã bắt đầu mua sắm các phương tiện cứu hỏa cho riêng khối để hỗ trợ các quốc gia thành viên chữa cháy rừng. Hiện giờ, Liên Hiệp Châu Âu đã có 18 máy bay chữa cháy trong kho dự trữ chiến lược. Số máy bay này bổ sung cho phi đội máy bay do khoảng 20 quốc gia thành viên góp chung nhằm bảo đảm khả năng triển khai lực lượng nhanh nhất khi xảy ra cháy rừng ».

Bầu cử giữa nhiệm kỳ chưa bắt đầu, TT. D.Trump đã « mở lối » gieo rắc hoài nghi về kết quả bỏ phiếu. Bruxelles hợp tác với Kiev để cùng sản xuất drone : Sự kết hợp giữa óc sáng tạo của Ukraina và sức mạnh công nghiệp của Liên Âu. Mạng xã hội và internet : Liên Hiệp Châu Âu muốn siết chặt quyền truy cập của trẻ vị thành niên. Cháy rừng hoành hành từ châu Âu sang châu Mỹ. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Chiến thuật gieo rắc hoài nghi của TT. Mỹ Donald Trump

Vài tháng trước kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, tổng thống Donald Trump tối thứ Năm 16/07/2026 đã có bài phát biểu với quốc dân. Trong bài diễn văn này, nguyên thủ Hoa Kỳ một lần nữa nhắc lại những cáo buộc chưa bao giờ được chứng minh : đó là gian lận bầu cử trên diện rộng có lợi cho ông Joe Biden trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020.

Ông Trump tố cáo điều mà ông xem là những « lỗ hổng gây chấn động » trong hệ thống bầu cử của Mỹ, gia tăng sức ép đối với các nghị sĩ đảng Cộng Hòa nhằm buộc họ thông qua dự luật Save American Act, đồng thời hướng mũi nhọn chỉ trích sang Trung Quốc. Ông tuyên bố Nhà Trắng sẽ công bố các tài liệu cho thấy Bắc Kinh đã thu thập trái phép hồ sơ của 220 triệu cử tri Mỹ, cho dù trên thực tế, đây phần lớn là các thông tin công khai và dễ được công chúng tiếp cận.

Theo ông Romuald Sciora, giám đốc Đài quan sát Chính trị và Địa chiến lược về Hoa Kỳ, thuộc Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược của Pháp (IRIS), điều mà Donald Trump hướng tới trước hết là củng cố nhận thức về sự tồn tại của một mối đe dọa, cả từ bên trong lẫn bên ngoài nước Mỹ, đối với một cuộc bầu cử dù chưa bắt đầu nhưng đã bị ông hoài nghi về tính chính danh.

Trên đài RFI hôm 17/07, ông Romuald Sciora nhận định :

« Những gì chúng ta vừa chứng kiến nằm trong một chiến lược nhất quán. Cách đây khoảng 10 ngày, nhân dịp Quốc khánh 04/07, tổng thống Donald Trump đã nói về mối đe dọa của cộng sản ngay từ bên trong nước Mỹ. Bây giờ ông lại nói đến những cuộc bầu cử bị Trung Quốc thao túng trên quy mô lớn, nhưng đồng thời có sự tiếp tay của các lực lượng ở bên trong nước Mỹ.

Mục tiêu là hết sức rõ ràng : đó là gieo rắc nỗi hoài nghi về tiến trình bầu cử, qua đó chuẩn bị cho khả năng chính quyền sẽ bác bỏ các kết quả bỏ phiếu nếu kết quả đó bất lợi cho họ, nhằm duy trì quyền lực. Từ hơn một năm qua, chúng ta đã chứng kiến những cuộc tấn công liên tiếp nhằm vào nền dân chủ Mỹ cũng như các thiết chế đối trọng của nền dân chủ này.

Tôi e rằng chúng ta đang đứng trước một dạng thức « quy trình đảo chính » (theo nghĩa bóng), với mục tiêu là tiếp tục nắm giữ quyền lực. Song song với đó, chúng ta cũng cần nhìn nhận đúng thực tế. Chính quyền Mỹ cững vừa vượt qua ngưỡng mới trong quan hệ với báo chí : tổng thống Donald Trump đã yêu cầu tước giấy phép hoạt động của các cơ quan truyền thông quốc gia lớn đã từ chối phát sóng bài phát biểu của ông ».

Bruxelles hợp tác với Ukraina để cùng sản xuất drone

Một thỏa thuận giữa Liên Hiệp Châu Âu và Ukraina trong lĩnh vực drone quân sự được ký kết. Đó là thông báo được chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, đưa ra hôm thứ Tư 15/07/2026 trong chuyến thăm Kiev. Theo thông báo của chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Bruxelles sẽ hợp tác với Ukraina để cùng sản xuất drone, tận dụng kinh nghiệm mà Kiev đã tích lũy được trong cuộc chiến khốc liệt chống Nga.

« Thỏa thuận này cho thấy chúng tôi đặc biệt coi trọng kinh nghiệm mà Ukraina đã tích lũy trên chiến trường. Những kiến thức mà quý vị có được về cách sử dụng drone và các hệ thống chống drone thực sự là độc nhất vô nhị. Và chúng ta cần cùng nhau khai thác những kinh nghiệm đó, bởi chúng ta đều nhận thức rõ các mối đe dọa mà châu Âu đang phải đối mặt trong lĩnh vực này.

Châu Âu hiện có năng lực công nghệ và công nghiệp rất lớn, đồng thời sở hữu các cơ sở sản xuất an toàn và được bảo vệ tốt. Nhưng chúng tôi không có điều mà Ukraina đã đạt được : đó là kinh nghiệm và bí quyết được tôi luyện qua chiến đấu. Điều tôi muốn nói là chúng ta phải kết hợp sức mạnh để cùng phát triển hoạt động sản xuất drone. Thỏa thuận này sẽ kết hợp óc sáng tạo của Ukraina với sức mạnh công nghiệp của châu Âu ».

Bà Ursula von der Leyen đặc biệt nhấn mạnh là đã đến lúc đầu tư vào Ukraina, bởi điều đó cũng có nghĩa là đầu tư vào châu Âu và đầu tư cho nền an ninh chung của Liên Âu.

Về phần mình, theo AFP, tổng thống Zelensky cho biết Ukraina hiện sản xuất khoảng 10 triệu drone mỗi năm, trong đó có một số loại có tầm hoạt động rất xa, và đặt mục tiêu tăng gấp đôi sản lượng này.

Xin nhắc lại là Kiev đã ký nhiều thỏa thuận liên quan đến drone với một số quốc gia như Qatar và Ả Rập Xê Út, trong bối cảnh cuộc chiến tại Trung Đông bùng nổ. Nhiều thỏa thuận khác cũng đang được chuẩn bị, đặc biệt với Đức, Na Uy, Phần Lan và Canada.

Mạng xã hội và internet : Liên Âu hạn chế quyền truy cập của thanh thiếu niên

Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, Ursula von der Leyen, hôm thứ Hai 13/07/2026 đã lên tiếng ủng hộ việc áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập mạng xã hội đối với trẻ em và thanh thiếu niên, với các mức giới hạn khác nhau tùy theo độ tuổi.

Trước đây, Ủy Ban Châu Âu đã khuyến nghị áp dụng các biện pháp hạn chế quyền truy cập vào mạng xã hội, đồng thời đề xuất một công cụ xác minh độ tuổi của người dùng. Tuy nhiên, đó mới chỉ là một lập trường mang tính chính trị nhằm đáp ứng những lời kêu gọi ngày càng nhiều từ 27 chính phủ thành viên Liên Hiệp Châu Âu về việc xây dựng một khuôn khổ quy định thống nhất trong toàn khối.

Giờ đây, Ủy Ban Châu Âu có thể bắt tay vào giai đoạn thực chất và chuẩn bị một dự thảo luật, sau khi đã nhận được báo cáo của nhóm chuyên gia về chủ đề này. Trong báo cáo, các chuyên gia khuyến nghị áp dụng những biện pháp hạn chế nghiêm ngặt đối với việc trẻ vị thành niên tiếp cận mạng xã hội và internet.

Từ Bruxelles, thông tín viên Pierre Benazet ngày 13/07/2026 gửi về bài tường trình :

« Trước khi đủ ba tuổi, trẻ em không được tiếp xúc với bất kỳ loại màn hình nào. Đó là kết luận đầu tiên của báo cáo. Sau độ tuổi này, trẻ dưới 13 tuổi chỉ nên được phép truy cập internet và các mạng xã hội trong khuôn khổ có sự kiểm soát của cha mẹ hoặc có sự hướng dẫn mang tính giáo dục, và trong khoảng thời gian theo hạn định.

Bác sĩ tâm thần nhi khoa Jörg Fegert, đồng chủ trì nhóm soạn thảo báo cáo, cho rằng việc hạn chế quyền truy cập là điều kiện tiên quyết để bảo đảm sự phát triển của trẻ em. Ông nhấn mạnh : « Dựa trên các dữ liệu hiện có, chúng tôi khuyến nghị Liên Hiệp Châu Âu áp dụng một quy định thống nhất trong toàn khối nhằm hạn chế trẻ em dưới 13 tuổi tiếp cận mạng xã hội.

Đối với lứa tuổi vị thành niên, việc phát triển tính tự chủ là một yếu tố then chốt trong quá trình trưởng thành. Vì vậy, thanh thiếu niên từ 13 đến 18 tuổi nên được tiếp cận một cách ngày càng tự chủ hơn với các mạng xã hội phù hợp với độ tuổi của các em. Các nhà cung cấp mạng xã hội sẽ phải chứng minh rằng dịch vụ của họ đáp ứng được các yêu cầu về an toàn kỹ thuật và phù hợp với từng nhóm tuổi thì mới được phép cung cấp cho người dùng vị thành niên trong thị trường chung của Liên Hiệp châu Âu ».

Báo cáo cũng khuyến nghị cho phép mỗi quốc gia trong số 27 thành viên Liên Hiệp Châu Âu áp dụng các biện pháp hạn chế bổ sung đối với người dùng trên 13 tuổi. Tuy nhiên, để thực hiện được điều này, hệ thống xác minh độ tuổi trên các mạng xã hội và internet phải hoạt động hiệu quả, đồng thời không thể bị người dùng lách hoặc vô hiệu hóa biện pháp này ».

Cháy rừng hoành hành từ châu Âu sang châu Mỹ

Trong tuần này, sau Tây Ban Nha, cháy rừng hoành hành ở nhiều nước, từ Pháp, Đức … cho đến Canada. Vụ cháy rừng ở Tây Ban Nha đã cướp đi sinh mạng của 13 người, trong đó có 12 người nước ngoài.

Tại Đức, vụ cháy rừng lớn đầu tiên đợt này được ghi nhận trong vườn quốc gia Mürit ở miền đông bắc, trung tâm vùng được mệnh danh là « xứ sở của một nghìn hồ nước ». Đám cháy bùng phát từ hôm thứ Hai 13/07 đã lan rộng ra khoảng 200 hecta tính đến tối thứ Tư 15/07.

Nhìn sang Canada, từ đầu năm tới nay đã có 1,9 triệu ha rừng bị thiêu rụi, gần bằng diện tích của đất nước Slovenia. Hôm 15/07 có tới 838 điểm cháy rừng trên toàn quốc. Khói từ các đám cháy lan sang tận Mỹ và làm chất lượng không khí suy giảm, nhất là ở các bang Pennsylvania, New York, Connecticut, Massachusetts, Maine và New Hampshire. Toronto, thành phố lớn nhất của Canada, ô nhiễm nghiêm trọng do khói từ các đám cháy cách đó cả trăm km. Giới chức Toronto ban hành mức cảnh báo ô nhiễm màu cam (cao nhất là mức báo động đỏ) và khuyến cáo người dân ở trong nhà.

Riêng vể vụ cháy tại Pháp thiêu rụi 2.000 ha rừng Fontainebleau, ngoại ô phía nam thủ đô Paris, có 4 người đã bị tạm giữ để thẩm vấn. Hai người trong số này đã thừa nhận gây ra đám cháy.Một người đàn ông 46 tuổi bị phát hiện trong xe có giấy vò nát và một chiếc bật lửa. Người còn lại là một lính cứu hỏa tình nguyện 18 tuổi, khai đã dùng xăng để đốt các cành cây khô.

Từ đầu mùa cháy rừng đến nay, khoảng 60 người đã bị bắt vì gây ra các vụ hỏa hoạn. 2/3 số này bị cho là đã cố ý châm lửa. Thông thường, những kẻ phóng hỏa hành động nhằm xóa dấu vết, hưởng lợi từ cơ quan bảo hiểm hoặc trả thù ai đó.

Tuy nhiên, những người đốt rừng lại có động cơ rất khác. Trong phần lớn các vụ việc, thủ phạm phóng hỏa là nam giới. Thủ phạm trong các vụ việc này thường là trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Từ đầu mùa hè đến nay, hơn một chục trẻ vị thành niên đã bị bắt giữ.

Chứng rối loạn hành vi phóng hỏa (pyromanie) không được xem là một bệnh tâm thần mà đúng hơn là một kiểu rối loạn hành vi. Những người này cũng có nhiều đặc điểm xã hội và tâm lý giống với các đối tượng phạm pháp thông thường, nhưng  ít tái phạm hơn sau khi chấp hành xong án phạt.

Trên đài RFI ngày 15/07, nhà tâm lý học Julien Chakiba, chuyên gia tư pháp thuộc Tòa phúc thẩm Bordeaux, giải thích thêm :

« Họ không có động cơ vụ lợi rõ ràng. Đó chủ yếu là cách để giải tỏa một sự căng thẳng nội tâm. Một số tác giả của các nghiên cứu thậm chí còn cho rằng việc phóng hỏa giúp giải tỏa cảm giác buồn chán. Ngay từ thời thơ ấu, một số người như đã bị lửa mê hoặc. Họ có cảm giác mình đang kiểm soát một thứ vốn rất nguy hiểm.

Cũng có một dạng khác, kiểu như vô tình gây hại. Đó là những người tin rằng họ có thể kiểm soát được ngọn lửa, nhưng rồi chỉ cần châm lửa là đám cháy nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát.

Đối với những người này, chúng tôi thường ghi nhận sự thiếu thốn về giáo dục hoặc môi trường xã hội ở thời thơ ấu và ở độ tuổi vị thành niên.

Một nhóm khác là những người có nhân cách chống đối xã hội, cũng thuộc dạng nhân cách bốc đồng. Đặc trưng của họ là thường coi thường người khác. Trong nhóm này, tỷ lệ người lạm dụng các chất gây nghiện rất cao, đặc biệt là nghiện rượu ».

Trung Quốc phóng thử tên lửa ở Thái Bình Dương, các nước trong khu vực càng đoàn kết ; Iran mượn tang lễ lãnh tụ tối cao Ali Khamenei để « nhắc nhở » các nước láng giềng ; Khả năng của NATO trong trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ; Ukraina trong cuộc chiến bảo vệ tuyến đường xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải ; Những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi trong mùa World Cup 2026. Trên đây là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Về thời sự châu Á, hoạt động thử tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc hôm 06/07/2026 ở Nam Thái Bình Dương đã vấp phải sự phản đối của nhiều quốc gia. Hành động này được giới quan sát nhận định là một thông điệp quân sự và ngoại giao trực tiếp tới Hoa Kỳ, cũng như một màn phô trương sức mạnh với các nước trong khu vực. Các quốc gia này đã và đang tăng cường xây dựng những thỏa thuận hợp tác trong vài tháng qua để đáp trả tham vọng bành trướng trên biển của Trung Quốc.

Trả lời RFI Pháp ngữ, nhà địa lý và giáo sư nghiên cứu tại Trung tâm Địa chính trị HEC Emmanuel Véron giải thích :

Sự trỗi dậy ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc và những tham vọng mà nước này thể hiện đối với các vùng biển lân cận, đặc biệt là hướng về Đài Loan, khu vực quanh Nhật Bản và Đông Nam Á, đã làm thay đổi cấu trúc an ninh ở khu vực Thái Bình Dương. Trong bối cảnh đó, việc tăng cường quan hệ giữa Úc và Fiji, cùng với sự điều phối của Nhật Bản và của Mỹ, đang góp phần định hình lại khuôn khổ an ninh của khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương.

Nói cách khác, chính quỹ đạo vươn lên thành cường quốc của Trung Quốc đã dẫn đến một sự tái cấu trúc các mối quan hệ địa chính trị trên toàn khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương, trong đó Úc là một tác nhân quan trọng.

Trên phương diện ngoại giao, nhiều nước như Úc, New Zealand, cũng như các quốc đảo ở Thái Bình Dương như Fiji đã ra các tuyên bố chung thể hiện mối quan ngại về vụ phóng tên lửa đạn đạo từ một tàu ngầm hạt nhân của Trung Quốc.

Đến viếng giáo chủ Khamenei, phái đoàn các nước bị Iran « nhắc khéo »

Về thời sự Trung Cận Đông, trong tuần qua, Iran đã cử hành tang lễ cho giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc oanh kích của Israel và Mỹ cách đây bốn tháng. Phái đoàn từ gần 30 quốc gia đã đến viếng, trong đó có nhiều đại diện của các quốc gia vùng Vịnh. Teheran đã tận dụng sự kiện này để « nhắc nhở » các quốc gia, bằng giọng điệu khá tế nhị nhưng không kém phần gay gắt qua những dòng kinh Coran.

Từ Teheran, đặc phái viên Sami Boukhelifa giải thích cụ thể :

Tại Cộng hòa Hồi giáo Iran, ngoại giao cũng được tiến hành thông qua những câu trong Kinh Coran. Đầu tiên, các phái đoàn nước ngoài được đón tiếp với đầy đủ nghi thức quân đội. Đến đây thì mọi thứ vẫn hoàn toàn bình thường.

Theo nghi thức thông thường thì thảm đỏ được trải sẵn, phái đoàn tiến lên, dừng lại vài giây trước linh cữu của vị Lãnh tụ Tối cao, rồi cúi chào thi hài ông. Một lời tiễn biệt cuối cùng.

Nhưng trên vùng đất Hồi giáo này, các phái đoàn còn được dành cho một nghi lễ đặc biệt đó là đọc các câu kinh Coran. Điều đáng chú ý là mỗi phái đoàn lại được đọc những câu kinh được lựa chọn riêng.

Có thể lấy hai ví dụ. Đối với phái đoàn Ả Rập Xê Út, câu kinh được chọn kể về câu chuyện của hai đạo quân giao chiến. Một bên đứng về chính nghĩa, bên còn lại hậu thuẫn các thế lực của cái Ác. Theo cách nhìn của Teheran, đây là một sự ám chỉ rõ ràng tới liên minh giữa Riad và Washington.

Phái đoàn Thổ Nhĩ Kỳ cũng không tránh khỏi những lời nhắc nhở. Câu kinh dành cho họ ca ngợi những người Hồi giáo dám đứng lên chiến đấu, chứ không phải những người khoanh tay đứng nhìn. Đó là cách Teheran chỉ trích sự thụ động của Thổ Nhĩ Kỳ, một quốc gia Hồi giáo lớn với 90 triệu dân, nhưng không hề có bất kỳ hành động nào trong lúc nước láng giềng Iran phải hứng chịu cuộc tấn công của Israel và Mỹ.

Có những câu kinh mang tính khiển trách dành cho một số phái đoàn, nhưng ngược lại cũng có những câu kinh ca ngợi dành cho các phái đoàn khác. Đó là những đoàn đến từ những lực lượng mà Iran gọi là "trục kháng chiến", bao gồm  Hezbollah ở Liban, Hamas ở Palestine và Houthi ở Yemen, cùng một số đoàn khác, đều được đọc những câu kinh có nội dung ôn hòa hơn.

NATO đang làm gì để chuẩn bị cho trường hợp phải đối đầu trực tiếp với Nga ?

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ hôm 07/07/2026, là một trong những sự kiện quan trọng trong tuần qua. Trong khi Mỹ vẫn đe dọa rời khỏi NATO và thể hiện sự giận dữ với các đồng minh, Thổ Nhĩ Kỳ lại tận dụng cơ hội để khẳng định vai trò. Về phần mình, châu Âu vẫn tìm cách củng cố liên minh trước Nga.

Câu hỏi đặt ra là nếu xảy ra một cuộc đối đầu trực tiếp với Nga, liệu các lực lượng NATO có thể chống đỡ được không? Trả lời RFI Pháp ngữ, tướng Pierre Vandier, tư lệnh Pháp hoạt động trong NATO (Commandant suprême allié pour la transformation de l'Otan) cho biết :

Chiến lược của NATO khá đơn giản, đó là thuyết phục Nga mỗi ngày rằng bây giờ không phải là thời điểm thích hợp để họ tấn công. Để làm được như vậy, chúng tôi đã thực hiện hàng loạt các cuộc diễn tập với các lực lượng được triển khai. Ví dụ như Pháp hiện diện ở các nước Baltic, qua hàng loạt các hoạt động chặn bắt tín hiệu, các hoạt động giám sát cáp. Tất cả những cuộc diễn tập này đang được triển khai hàng ngày. Mục tiêu là để chứng minh cho Nga thấy bây giờ không phải là thời điểm để tấn công NATO.

Chúng tôi học hỏi từ những gì chúng tôi thấy ở Ukraina, ở Trung Đông, và chúng tôi luôn đi trước một bước. Chúng tôi nỗ lực mang lại lợi thế cho các đồng minh trong bối cảnh chiến tranh đang thay đổi, trong những cách thức mới để tận dụng công nghệ của chúng ta, và trong việc tính đến sự thích nghi của đối phương để chúng ta vẫn duy trì được vai trò răn đe hiệu quả.

Ukraina bảo vệ hành lang xuất khẩu huyết mạch ở Hắc Hải trước drone Nga

Về chiến tranh Nga-Ukraina, theo báo cáo mới đây từ phía Kiev, từ đầu năm đến nay, quân đội Matxcơva đã thực hiện số lượng cuộc tấn công kỷ lục nhằm vào các cơ sở hạ tầng cảng biển của Ukraina. Tổng cộng đã có 180 vụ oanh kích trong vòng sáu tháng đầu năm 2026, tức là nhiều hơn 30 vụ so với cả năm 2025. Hắc Hải, hành lang giao thông quan trọng cho hàng xuất khẩu của Ukraina, là một trong những mặt trận chủ đạo trong cuộc chiến tranh tiêu hao do Nga tiến hành. Bảo vệ hạm đội thương mại là nhiệm vụ chiến lược của lực lượng hải quân Kiev, một nhiệm vụ đầy nguy hiểm dưới mối đe dọa thường trực từ drone Nga. Thông tín viên RFI Lucas Lazo tại Ukraina đã có cơ hội lên một tàu tuần tra ở vùng Odessa và phỏng vấn thuyền trưởng :

Thuyền trưởng Mykolai tăng ga cho chiếc tàu tuần tra được trang bị các súng máy hạng nặng, hướng ra khơi. Trên tàu có 5 người, được trang bị đầy đủ để chiến đấu. Bên mạn trái, vừa ra khỏi luồng lạch, là những xác tàu buôn mắc cạn với phần thân tàu cháy đen.

Thuyền trưởng cho biết : « Mục tiêu chính của chúng tôi ở đây là bảo đảm an toàn cho các tàu thương mại. Chúng tôi thực hiện các nhiệm vụ giám sát và rà soát thủy lôi: tìm kiếm những quả thủy lôi có thể đang trôi dạt ở đâu đó trên biển. Tôi tin rằng các thủy thủ trên những tàu thương mại không thực sự nhận thức được về những mối nguy hiểm từ cuộc chiến, về những gì có thể đang hiện diện ngoài khơi này. Đây là một hình thức gây sức ép lên chúng tôi, lên nền kinh tế của chúng tôi, lên các cảng của chúng tôi. Còn đối với họ, đây chẳng khác nào một chiến tuyến khác. »

« Họ » ở đây chính là người Nga. Và họ bất ngờ khiến thủy thủ đoàn phải cảnh giác khi trên màn hình radar xuất hiện một tín hiệu chuyển động khả nghi.

« Chúng ta không còn thời gian nữa, vì các drone Shahed đang tới.» Vẫn giữ vẻ bình tĩnh, Mykolai lập tức cho tàu quay đầu và ẩn mình sâu trong vịnh. Hai khẩu súng máy hạng nặng Douchka lắp ở phía đuôi tàu cũng không thay đổi được tình thế. Trước những drone giờ đây đã có khả năng truy đuổi các mục tiêu đang di chuyển, Mykolai không còn lựa chọn nào khác: cuộc tuần tra buộc phải dừng lại.

World Cup thúc đẩy tinh thần đoàn kết thể thao hay khuyếch đại nạn phân biệt chủng tộc ?

Vốn thường được coi là sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh, giúp kết nối cả thế giới, World Cup giờ đây lại trở thành nơi những thông điệp phân biệt chủng tộc lên ngôi. Những phát biểu đầy thù hận và mang tính phân biệt chủng tộc của một nữ nghị sĩ Paraguay về cầu thủ Pháp Kylian Mbappé trong tuần rồi đã thổi bùng lên ngọn lửa tranh luận.

Sau khi Pháp loại Paraguay trong một trận đấu đầy căng thẳng, trong đó Mbappé ghi bàn thắng quyết định trên chấm phạt đền rồi từ chối bắt tay thủ môn đối phương, nữ nghị sĩ Paraguay Celeste Amarilla đã đăng tải hàng loạt thông điệp mang nội dung thù hận và phân biệt chủng tộc. Bà gọi Mbappé là « một người Cameroon bị đô hộ, giả vờ là người Pháp (…) trọc phú, kiêu ngạo, xấu xí », chỉ hiểu biết về « loài tinh tinh », v.v.

Phân biệt chủng tộc trong bóng đá không phải là một hiện tượng mới, nhưng kỷ nguyên mạng xã hội đã khuếch đại nó lên một quy mô chưa từng có. Những số liệu do FIFA tổng hợp cho thấy tình hình đáng báo động. Sau khi phân tích hàng triệu bài đăng, cơ quan quản lý bóng đá thế giới nhận thấy số lượng các thông điệp bị đánh giá là « mang tính xúc phạm » đã tăng gấp 13 lần so với vòng bảng của World Cup 2022. Nghiêm trọng hơn nữa, tỷ lệ các thông điệp mang tính phân biệt chủng tộc đã tăng từ 8% năm 2022 lên 11% trong năm nay.

Xu hướng đáng lo ngại này đã bị Liên đoàn Công đoàn Cầu thủ Chuyên nghiệp Thế giới lên án, trong khi các tổ chức như Human Rights Watch cho rằng sự gia tăng này có liên quan trực tiếp đến bầu không khí chính trị tại Mỹ, với những phát ngôn mang tính bài ngoại của chính quyền Trump.

Trung Quốc kỷ niệm 105 năm thành lập đảng Cộng Sản, khẳng định tiếp tục chống tham nhũng; Cầu nối đất liền triệu đô ở Thái Lan gây tranh cãi; Chính phủ Venezuela bị chỉ trích vì xử lý yếu kém thảm kịch động đất; Châu Âu và nước cờ khó trước dự án của con rể ông Trump ở Albania, World Cup phá kỷ lục người xem bóng đá ở Mỹ.., đó là những chủ đề chính trong tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Trong tuần vừa qua, Trung Quốc đã kỷ niệm 105 năm thành lập đảng Cộng Sản, hôm 01/07/2026. Trước Đại lễ đường nhân dân ở Bắc Kinh, chủ tịch Tập Cận Bình đã có bài phát biểu kéo dài 40 phút, nhấn mạnh tầm quan trọng của quân đội, phải « mạnh  mẽ » và tuyên thệ phải duy trì đường lối lãnh đạo độc đảng đối với quân đội và hiện đại hóa quốc phòng và lực lượng vũ trang… đồng thời tiếp tục cuộc chiến chống tham nhũng. Ông Tập cũng nói thêm rằng đảng Cộng Sản phải « tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng một cách quyết liệt, lâu dài và toàn diện ».

Cuộc thanh trừng tham nhũng càn quét giới quân đội

Cách nay hai tháng, Quân Ủy Trung Ương, đứng đầu là Tập Cận Bình, đã thông qua những biện pháp mới « để thiết lập kỷ luật, huấn luyện và giám sát các sĩ quan quân đội cấp cao ». Tuy nhiên, chiến dịch chống tham nhũng này đã vấp phải nhiều chỉ trích, mà giới chuyên gia đánh giá là làm suy yếu hàng ngũ lãnh đạo cấp cao, đặt dấu hỏi về hiệu quả chiến đấu của quân đội Trung Quốc. Ông Emmanuel Lincot, giám đốc nghiên cứu, chuyên gia về Trung Quốc tại  IRIS, nhận định trên RFI Pháp ngữ :

« Qua bài phát biểu này, rõ ràng Bắc Kinh có ý định siết chặt kiểm soát, vì kiểu phát ngôn này cho thấy ông Tập Cận Bình đang tự thừa nhận điểm yếu của mình. Lãnh đạo Trung Quốc chắc chắn đang cảm thấy khó xử trước các cuộc thanh trừng này. Cách nay ba tháng, phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Hà Vệ Đông đã bị bãi nhiệm, và cựu bộ trưởng Quốc phòng Lý Thượng Phúc bị kết án tử hình. Đây là những sự kiện rất đáng chú ý.

Như vậy, những vụ cách chức này rõ ràng có liên quan đến một hình thức phản kháng thụ động hoặc chủ động nào đó trong chính quân đội, hoặc thậm chí trong nội bộ đảng Cộng sản Trung Quốc, và do đó, rõ ràng đó là dấu hiệu của sự căng thẳng. Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ thì đã không cần phải có bài phát biểu như vậy ».

Cỗ máy kiểm duyệt bị thách thức

Vẫn liên quan đến Trung Quốc, hôm thứ Năm, 02/07, chính quyền Trung Quốc chính thức công bố thông tin về vụ tai nạn máy bay, đâm vào tháp Cự Tín (Citic Tower), tòa nhà cao nhất ở Bắc Kinh (528 mét, 108 tầng). Chính quyền xác nhận phi công có dấu hiệu trầm cảm, lo âu, đã cố tình lao máy bay vào tòa nhà để tự sát. Tai nạn xảy ra vào ngày 26/06, khiến phi công thiệt mạng, và 13 người dưới mặt đất bị thương. Ngay sau vụ việc, bộ máy kiểm duyệt của Trung Quốc đã nhanh chóng vào cuộc, toàn bộ hình ảnh, video và các bài viết liên quan đến vụ tai nạn đã nhanh chóng bị gỡ bỏ trên các nền tảng mạng xã hội, nhằm kiểm soát thông tin, ngăn chặn tình trạng hoang mang trong dư luận.

Theo France 24, vụ việc là phép thử đối với hệ thống kiểm duyệt ở Trung Quốc. Dù chính quyền nỗ lực kiểm duyệt để duy trì sự ổn định chính trị, vụ tai nạn xảy ra giữa lòng thủ đô gây ra hoài nghi trong dư luận, khiến chính quyền khó có thể bưng bít thông tin. Người dân Trung Quốc cũng đặt ra nhiều suy đoán, những lý do nào đẩy một cá nhân thực hiện hành động cực đoan đến thế.

Theo chuyên gia địa chính trị Roggiers Creemers, những thông tin được cung cấp về vụ việc không làm sáng tỏ việc làm sao chiếc máy bay có thể vượt qua hệ thống phòng không ở thủ đô Trung Quốc, tại khu vực cấm bay nghiêm ngặt, gần trụ sở các cơ quan hành chính cấp cao. Các chuyên gia cũng đặt ra nghi vấn về phòng thủ của thủ đô, trong bối cảnh các cuộc chiến tranh ở Ukraina và Iran cho thấy sức công phá của các drone.

Dùng eo biển Hormuz làm cớ để xây cầu triệu đô ở Thái Lan

Vẫn về thời sự châu Á, tại Thái Lan, chiến tranh Trung Đông ngăn chặn lưu thông ở eo biển Hormuz đã được chính phủ dùng làm luận điểm để tái khới xướng dự án xây dựng cầu bắc qua biển Andaman ở vịnh Thái Lan, bị bỏ ngỏ từ nhiều năm qua. Dự án xây cầu trị giá hơn 30 tỷ euro, Land Bridge, được cho là giải pháp giao thông thay thế eo biển Malacca, đã gây ra nhiều tranh cãi ở miền nam Thái Lan. Nhiều người dân lo ngại mất đi khả năng sinh kế. Từ cuối tháng Sáu, hàng trăm người biểu tình đến từ nhiều tỉnh khác nhau từ miền nam Thái Lan, đã đến cắm trại trước trụ sở chính phủ Thái Lan, biểu tình kêu gọi từ bỏ dự án này. Thông tín viên Valentin Cebron cho biết thêm thông tin :

« Ngủ dưới những tấm lều bạt, đặt trước văn phòng của thủ tướng, người dân ở miền nam Thái Lan đã đóng tại đây từ nhiều ngày để bày tỏ phản đối dự án xây cầu nối đất liền, được coi là hành lang hậu cần, vừa được chính phủ khởi xướng lại.

Trước tấm băng rôn « Nói không với Land Bridge » là Thom, đến từ Ranong, gần biển Andaman, khu vực được dự trù xây dựng một trong hai cảng nước sâu của dự án này. Cảng dự trù sẽ được kết nối bằng đường bộ và đường sắt với tỉnh Chumphon, ở phía bên kia bán đảo, giáp vịnh Thái Lan.

Ông Thom nói : « Ngay cả khi đến đây để phản đối dự án này, chúng tôi không đủ sức để đấu lại họ. Nhưng tôi muốn nói rõ rằng : « Người dân ở Ranong không muốn dự án Land Bridge và cũng phản đối luật về hành lang kinh tế này ».

Giống như những người biểu tình khác, người phụ nữ 67 tuổi này lo ngại về những hệ quả của dự án này : Người dân bị mất đất, khu đánh cá bị hủy hoại, môi trường suy thoái, lợi ích rơi vào tay những người đầu tư, thay vì cộng đồng địa phương. Bà nói : « Các ngư dân sẽ không thể kiếm sống bằng nghề đánh cá được nữa. Những người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là những người phải di dời, là những người không có giấy tờ tùy thân, người thuộc tộc Moken, là những cộng đồng ngư dân sống dựa vào biển cả. Họ sẽ đi đâu về đâu ? Vì vậy mà chúng tôi dựng lều ở đây ».

Chính phủ hiện vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng. Hiện Bangkok đang chờ báo cáo khả thi cuối cùng về dự án tiền tỷ này, dự trù được đệ trình lại lên chính phủ vào tháng Tám. »

Biểu tình chống dự án của Kushner ở Albania và thế khó của châu Âu

Từ gần một tháng qua, các cuộc biểu tình diễn ra gần như thường nhật, chủ yếu là ôn hòa, tại Albania, phản đối dự án bất động sản của con gái và con rể của tổng thống Mỹ Donald Trump, biến khu vực được bảo tồn thành khu nghỉ dưỡng cấp cao trị giá hàng tỷ đô la ở đảo Sazan và Zvernec. Hôm thứ Năm vừa qua, 02/07, căng thẳng tiếp tục gia tăng, nhiều cuộc đụng độ đã nổ ra giữa người biểu tình và cảnh sát ngay trước Quốc Hội của nước Balkan. Một số nhóm người biểu tình tìm cách chặn lối vào Quốc Hội, chất vất các nghị sĩ. Cảnh sát đã dùng hơi cay, vòi rồng để giải tán đám đông.

Cuộc biểu tình, còn được gọi là « Cuộc cách mạng hồng hạc », loài chim sinh sống tại các khu bảo tồn, chưa bao giờ thu hút đông đảo người tham gia đến thế tại Albania. Chuyên gia về địa chính trị Ermak Hasimja, giải thích trên RFI Pháp ngữ: « Đó là những người trẻ 20, 30 tuổi, trước đó được coi là thờ ơ với tình hình chính trị. Nhưng trong tình cảnh hiện nay, ngay những ngày đầu tiên, các cuộc biểu tình đã thu hút hơn 10 000, 15 000 người trẻ tuổi. Và đó chính là một mối lo của chính phủ Albania. »

Không chỉ ở trong nước, những cộng đồng người Albania ở nước ngoài đã tổ chức những sự kiện thể hiện tinh thần đoàn kết trên khắp châu Âu, Bắc Mỹ và Úc. Nếu ban đầu người biểu tình sử dụng hình ảnh hồng hạc với những biểu ngữ « Albania không phải để bán », thì nay họ dần chuyển sang phản đối những vấn đề sâu rộng hơn, phản đối tham nhũng, kêu gọi thay đổi, về một « Albania mới ».

Tình hình nội bộ Albania không chỉ giới hạn ở chính phủ Tirana mà còn liên đới sang châu Âu, do quốc gia vùng Balkan này được coi là một trong những ứng viên gia nhập Liên Âu.

Theo bài nghiên cứu của Viện Jean Jaurès, cuộc cách mạng chim hồng hạc đang phơi bày bài toán hóc búa của Liên Hiệp Châu Âu, khi Tirana là một ứng viên sáng giá trong tiến trình mở rộng khối, kết nạp thêm thành viên. Nếu những năm gần đây, Albania thường được khen ngợi vì những cải cách hành chính, thì nay, châu Âu phải nhìn nhận lại. Các cuộc biểu tình cho thấy các báo cáo của Albania về việc tuân thủ các chuẩn mực của châu Âu dường như tỷ lệ nghịch với niềm tin vào dân chủ của dân chúng. Truyền thông bị bóp nghẹt, dự án đô thị thiếu minh bạch, môi trường bị tàn phá, và « không phải cứ gia nhập Liên Âu là có dân chủ ». Trả lời RFI Pháp ngữ, nghị sĩ châu Âu Tineke Strik nhận định : « Liên Hiệp Châu Âu hiện chỉ đưa ra một quan điểm đó là nếu vẫn cố chấp thực hiện dự án này, Albania sẽ gặp vấn đề trong các cuộc đàm phán liên quan đến môi trường. Tôi không nói rằng điều này sẽ là rào cản ngăn Albania gia nhập khối, những tôi e là tiến tình này sẽ bị chậm lại ».

Albania được coi là yếu tố ổn định ở vùng Balkan và được châu Âu chú trọng nhiều hơn kể từ khi xung đột Ukraina nổ ra, và hiện Bruxelles tỏ ra khá thận trọng. Ủy viên châu Âu phụ trách vấn đề mở rộng lại trấn an rằng dự án của tập đoàn Kushner vẫn sẽ bảo đảm các tiêu chuẩn châu Âu. Điều này dấy lên hoài nghi rằng EU chỉ quan tâm đến lòng trung thành của chính phủ sở tại thay vì lắng nghe xã hội dân sự.

Venezuela : Chính phủ bị chỉ trích vì xử lý kém hậu quả của động đất

Nhìn sang khu vực châu Mỹ, vụ động đất kép tại Venezuela vẫn là chủ đề được quan tâm trong tuần vừa qua, với số thương vong được xác nhận không ngừng tăng lên, ước tính hơn 2000 người đã thiệt mạng, hơn 50 000 người mất tích. Để tưởng nhớ các nạn nhân, Venezuela đã thông báo để quốc tang 7 ngày. Cơ hội tìm thấy người sống sót ngày càng lụi tàn, nhưng điều đáng chú ý hiện nay là cách xử lý của chính phủ lâm thời Venezuela. Từ Caracas, đặc phái viên Melissa Barra cho biết thêm :

Mặc dù giai đoạn quốc tang này nhằm mục đích gắn kết đất nước trong niềm tiếc thương và tinh thần kiên cường, để cùng nhau vượt lên trên những chia rẽ chính trị, thì nhiều người lại coi đây là chiêu trò nhằm làm rối loạn tình hình...

Trong vài ngày qua, chính quyền tỏ ra lúng túng trước các sự kiện, không thể triển khai hiệu quả công tác cứu hộ hay bố trí nơi ở cho những người bị ảnh hưởng. Việc tái định cư chính là một trong những vấn đề bị chỉ trích gay gắt nhất: dù có tới 50 trung tâm tiếp nhận, sức chứa lại không đủ để đáp ứng nhu cầu của 12.000 người phải rời bỏ nhà cửa. Rất nhiều gia đình đang phải ngủ tại các công viên, ở các vòng xuyến ngay trên đường, trong lều trại hoặc phơi mình giữa trời mưa nắng, và một cơn bão dữ dội đã càn quét khu vực này vào thứ Hai.

Bà Delcy Rodríguez đã thông báo thành lập một ủy ban cấp tổng thống nhằm đẩy nhanh tiến độ sửa chữa và tái thiết nhà cửa. Tuy nhiên, như một nhiếp ảnh gia vừa chia sẻ với chúng tôi, vẫn còn những khu vực tại La Guaira, nằm sâu trong đất liền, mà các đội cứu hộ thậm chí còn chưa tiếp cận được. Vì vậy, khi chính phủ tuyên bố « chỉ đạo đẩy mạnh tốc độ triển khai », người dân không khỏi hoài nghi, nhất là trong bối cảnh toàn bộ công tác ứng phó nhân đạo hiện nay đều đang phụ thuộc vào sự hỗ trợ và tình đoàn kết quốc tế.

World Cup 2026 : Trái bóng tròn lôi cuốn người Mỹ

Sau ba tuần diễn ra World Cup, chặng đua vô địch đang tiến gần vạch đích với các trận cầu đầy kịch tính, căng thẳng, khuấy đảo người hâm mộ bóng đá khắp thế giới tại Canada, Mêhicô, và đặc biệt là tại Mỹ, nơi bóng đá không phải là môn thể thao vua.

Bầu không khí sôi động của World Cup đã biến những thành phố tổ chức sự kiện thành bữa tiệc thể thao, nhất là khi đội tuyển quốc gia đã liên tục ghi bàn thắng, giành tấm vé vào vòng 1/8. Thông tín viên Thomas de Saint-Léger cho biết thêm thông tin :

Mặc dù trong trận này, Mỹ không chơi nhưng tại các quán bar, nhà hàng, những người Mỹ bàn về thể thao, nói về Mbappé, Messi, về chiến thắng của đội tuyển Pháp với các cầu thủ đa dạng nguồn gốc, giống với Mỹ.

Người đàn ông này nhận định : « Đó là đội tuyển rất giống kiểu Mỹ, với văn hóa đa dạng, do đó rất gần gũi với chúng tôi. »

Trên đường phố, nhiều người mặc áo đội bóng, nhiều người đã bị trái bóng tròn hoặc là bầu không khí thể thao thu hút. World Cup đã thổi một làn gió vào một xã hội bị chia rẽ. Một người đàn ông khác nói : « Thể thao quy tụ chúng tôi lại. Mọi người không nghĩ về chính trị hay những điều khác nữa. Chúng tôi đến đây chỉ để ủng hộ đội tuyển quốc gia, và điều này tốt cho đất nước ».

Bóng đá cũng thu hút lượng lớn khán giả xem bóng đá qua TV, khoảng 25 triệu người ngay trận đầu tiên ở vòng loại với Paraguay. Số người xem đã tăng lên kể từ đó và thậm chí còn cao hơn số người xem những trận chung kết bóng rổ NBA.

Jonathan Tannewald, nhà báo của tờ Philadelphia Inquirer, cho biết : “Người dân Mỹ đều mong muốn đội tuyển quốc gia giành chiến thắng, tôi chắc chắn rằng số người xem bóng đá sẽ tăng lên, nhất là nếu Mỹ tiếp tục chiến thắng. Về trận tiếp theo giữa tuyển Mỹ và Bỉ, tôi cho rằng đó sẽ là trận bóng đá được theo dõi nhiều nhất lịch sử nước Mỹ”.

Giới chuyên gia ước tính rằng ít nhất 50  triệu người Mỹ có thể theo dõi trận chung kết World Cup, nếu Mỹ tiến xa hơn. Tuy nhiên con số này chỉ mang tính tương đối. Lấy ví dụ trận SuperBowl vừa qua đã ghi nhận hơn 120 triệu người Mỹ theo dõi. 

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) bắt đầu chiến dịch sơ tán thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư ; Nga và Ukraina giao tranh dữ dội ở Donbass ; Phủ thủ tướng Anh – một thập kỷ đầy biến động ; Nắng nóng ở Pháp – bên lợi, bên thiệt và Bóng đá đi bộ lên ngôi ở Pháp. Trên đây là những chủ đề thời sự đáng chú ý trong tuần này.

Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) ngày 25/06/2026, thông báo tạm ngưng kế hoạch sơ tán nhằm giải cứu 11 ngàn thủy thủ bị mắc kẹt ở vịnh Ba Tư sau khi một tầu thương mại bị tấn công vì đã sử dụng tuyến đường chiến lược ngoài « khuôn khổ của chiến dịch ».

Sơ tán thủy thủ : Một kế hoạch « dài hơi »

AFP nhắc lại, hôm thứ Ba, 23/06/2026, IMO thông báo khởi động chiến dịch sơ tán đã được chuẩn bị từ lâu. Tuy nhiên, lãnh đạo tổ chức quốc tế này cũng cảnh báo kế hoạch sơ tán này sẽ phải mất nhiều tuần do việc Iran đóng lại eo biển Hormuz. Trả lời truyền thông, IMO cho biết, quy trình này được tiến hành theo từng bước có sự phối hợp với Iran, Oman, các quốc gia vùng Vịnh, Hoa Kỳ và ngành công nghiệp hàng hải.

Tổng thư ký của IMO, Arsenio Dominguez, nhấn mạnh, chiến dịch này không bao gồm bất kỳ các phương tiện hộ tống cũng như hỗ trợ quân sự nào, và được thực hiện : Hoặc theo tuyến đường ở phía bắc dọc theo bờ biển Iran, hoặc đi theo bờ nam gần vương quốc Oman.

Trên làn sóng RFI Pháp ngữ, Damien Chevalier giám đốc phụ trách an toàn hàng hải, giải thích, tại tuyến đường thông thường do IMO thiết lập vào năm 1968 trong khuôn khổ cơ chế phân luồng lưu thông, Iran đã rải hơn 80 thủy lôi.

« Tuyến đường biển mà chúng tôi sử dụng trước khi xung đột bắt đầu hiện không thể sử dụng được do có thủy lôi. Chúng tôi thực sự có thông tin rất chính xác và được xác nhận về sự hiện diện của những thủy lôi đó. Vì lý do này mà chúng tôi đã thiết lập hai tuyến đường thay thế : Hành lang phía bắc Iran và tuyến phía nam, gần bờ biển Oman.

Điều quan trọng cần hiểu là thách thức lớn nhất mà chúng tôi phải đối mặt, trước hết và trên hết, là khả năng tái lập liên lạc và các cuộc đối thoại giữa các quốc gia thành viên. Kế hoạch này chỉ có thể thực hiện được ngày hôm nay là bởi vì chúng tôi đã nối lại được đối thoại và sự trở lại của ngoại giao là cần thiết.

Từ góc độ hoạt động, chiến dịch hiện đang diễn ra rất tốt và chúng tôi đang phối hợp chặt chẽ với các nhà chức trách, đặc biệt là với Oman. Chúng tôi có một nhóm đang đóng tại Oman để quản lý tất cả các vấn đề về hoạt động theo từng giờ ».

Theo AFP, trong thỏa thuận khung được ký kết ngày 17/06/2026 giữa Iran và Hoa Kỳ, chính quyền Teheran cam kết rà phá mìn khu vực trong thời hạn 30 ngày. Paris và Luân Đôn những tuần qua cũng đề nghị tham gia bảo đảm an toàn eo biển Hormuz trong khuôn khổ một liên minh gồm 40 quốc gia, chủ yếu bằng cách cung cấp phương tiện rà phá thủy lôi.

Ukraina đánh Crimée nhưng gặp khó khăn ở Donbass

Từ nhiều tuần qua, các cuộc tấn công bằng drone của Ukraina nhắm vào bán đảo Crimée bị Nga sáp nhập bất hợp pháp vào năm 2014 đã thu hút mọi sự chú ý của giới báo chí và các nhà quan sát và che khuất một diễn tiến khác : Nga đã đẩy các quân cờ của mình ở vùng Donbass. Quân đội Nga đang tiến về phía bắc, đông và nam của các thành phố lớn Kramatorsk và Sloviansk, hiện vẫn do Ukraina kiểm soát. Giao tranh được cho là đang diễn ra ở thành phố Kostiantynivska, một cứ điểm phía nam Kramatorsk.

Trả lời RFI Pháp ngữ, Ulrich Bounat, nhà nghiên cứu cộng tác tại Euro Creative, phân tích :

« Chiến dịch tấn công mùa hè của Nga đã diễn ra trong vài tuần nay. Cuộc tấn công này tập trung vào phần Donbas mà Nga chưa chiếm được, bao gồm các thành phố Sloviansk và Kramatorsk, với một cuộc tấn công trực diện. Mục tiêu chính là cố gắng chiếm thành phố Konstantinipska, nằm trên trục đường chính để tiến đến vùng đô thị Sloviansk và Kramatorsk. Vì vậy, giao tranh đã diễn ra ở thành phố này trong vài tuần nay, với cường độ cực kỳ dữ dội.

Rất khó để biết chiến sự đã đi đến đâu, nhưng nếu dựa vào các thông tin được đăng tải trên trang web Deepstate, một trang web khá thân cận với quân đội Ukraina, thì một số lực lượng Nga được cho là đang ở thành phố Konstantinipska, và ​​các cuộc giao tranh trên đường phố dường như đang diễn ra.

Điều này cho thấy đà tiến của quân Nga, và rõ ràng, một lần nữa Nga phải trả giá bằng những tổn thất khủng khiếp. Nhưng giờ đây, cuộc tấn công của Nga đang bắt đầu gây thiệt hại nặng nề đến sinh mạng của người dân Konstantinipska. Và đây chắc chắn là một trong những lý do khiến Vladimir Putin tin rằng ông chưa cần phải chấp nhận lời đề nghị đàm phán từ Liên Hiệp Châu Âu hoặc Volodymyr Zelensky vào thời điểm này. »

Anh Quốc : Phố Downing, « mười năm đổi bảy chủ »

Thứ Hai, ngày 22/06/2026, thủ tướng Anh Keir Starmer thông báo từ chức do sức ép từ trong nội bộ đảng Lao Động cầm quyền. Số 10 phố Downing sắp có chủ nhân thứ bảy trong vòng mười năm : Một tốc độ chưa từng thấy trong gần hai thế kỷ. Nhật báo kinh tế Les Echos điểm lại những vị thủ tướng gần đây nhất từng sống tại đây.

Ông là vị thủ tướng tại vị lâu nhất (2010-2016). Nhưng thắng lợi của phe Brexit, đòi ra khỏi Liên Âu, trong cuộc trưng cầu dân ý ngày 23/06/2016 buộc ông phải từ chức ngay ngày hôm sau.

Nữ bộ trưởng Nội Vụ lên kế nhiệm ông Cameron ngày 13/07/2016, đối mặt với nhiệm vụ cực kỳ khó khăn là đàm phán Brexit. Tuy nhiên, nỗ lực một « Brexit mềm » của bà khiến nội bộ đảng Bảo Thủ bị chia rẽ, không thể thông qua thỏa thuận, dẫn đến việc bà từ chức vào ngày 24/05/2019.

Từng là thị trưởng Luân Đôn, ông thay Theresa May làm thủ tướng ngày 24/07/2019. Hoài nghi châu Âu, nhiệm kỳ của ông được đánh dấu với việc đạt thỏa thuận và đưa Vương quốc Anh chính thức rời Liên Âu ngày 31/01/2020. Nhưng hàng loạt vụ tai tiếng, đặc biệt là « Partygate », trong thời gian phong tỏa đại dịch Covid-19 buộc ông phải từ chức vào ngày 07/07/2022.

Thuộc đảng Bảo Thủ và từng nắm giữ nhiều chức vụ bộ trưởng (Ngân khố, Tư Pháp, Ngoại giao v.v…), Lizz Truss nhậm chức tại số 10 phố Downing ngày 06/09/2022 nhưng chỉ tại quyền có 49 ngày do mắc phải sai lầm về chính sách kinh tế, đặc biệt là kế hoạch cắt giảm thuế 45 tỷ bảng Anh mà không có nguồn tài trợ, gây khủng hoảng thị trường.

Là vị thủ tướng gốc Ấn đầu tiên, ông bước vào số 10 phố Downing ngày 25/10/2022 trong bối cảnh kinh tế và chính trị bất ổn. Tuy nhiên, chính sách chống nhập cư gây tranh cãi dẫn đến thất bại thảm hại đảng Bảo Thủ trong cuộc bầu cử tháng 7/2024, đưa đảng Lao Động trở lại cầm quyền.

Lên cầm quyền sau thắng lợi bầu cử tháng 7/2024, nhiệm kỳ của Keir Starmer cũng không mấy gì phẳng lặng. Các chính sách cắt giảm trợ cấp xã hội gây tranh cãi và nhất là việc bổ nhiệm Peter Mandelson, có liên can đến vụ tai tiếng Jeffrey Epstein, làm đại sứ Anh tại Washington khiến tỷ lệ ủng hộ ông bị sụt giảm và gây bất đồng nội bộ. Việc từ chức của ông là điều không thể tránh khỏi.

Nắng nóng cực độ : Kẻ cười, Người khóc

Các nước Tây Âu đang trải qua một kỳ nắng nóng kỷ lục. Tại Pháp, quốc gia có khí hậu ôn hòa, việc nhiệt kế đột ngột tăng vọt lên đến 43°C ở nhiều nơi khiến người dân phải chuyển sang « chế độ tiêu dùng mùa nắng nóng ». Doanh thu tại các cửa hàng kem, thức uống mát lạnh tăng vọt từ gần 30% đến 50%. Người dân cũng đổ xô đi mua quạt, máy điều hòa, hay đến rạp chiếu bóng, nhưng tránh các hàng quán ở trung tâm thành phố. Theo chủ tịch hiệp hội các chủ nhà hàng, Franck Chaumes, được tờ Sud Ouest trích dẫn, lượng khách lui tới tại các nhà hàng giảm mạnh từ 60-80% tính từ đầu mùa nắng nóng cách nay một tuần.

Nếu như xã hội loài người, đang tìm cách tự bảo vệ bằng những cơ chế thích hợp và các hệ thống làm mát, phải chịu đựng các đợt nắng nóng, động vật nuôi trong nhà như chó, mèo.. và gia súc, vì thiếu những hệ thống này, có tỷ lệ tử vong đáng báo động. Nhà sinh học Marc-André Selosse, trên đài France Culture lưu ý rằng, « đợt nắng nóng năm 2003 đã làm tăng tỷ lệ tử vong ở động vật lên mức 25% » và nói chung « toàn bộ hệ sinh thái của chúng ta đang trở nên kém hiệu quả hơn trong các chức năng hỗ trợ, đặc biệt là trong sản xuất lương thực. »

Trên bình diện kinh tế, nắng nóng gay gắt còn có những tác động tiêu cực cho tăng trưởng. Các nghiên cứu gần đây cho thấy, năng suất lao động giảm mạnh khi nhiệt độ bắt đầu tăng từ 28°C. Một khảo sát do kinh tế gia Adrien Bilal thực hiện, và được France Culture trích dẫn, đưa ra các quan sát khá ấn tượng : Khi nhiệt độ trung bình hành tinh tăng thêm một độ, tổng sản phẩm nội địa GDP toàn cầu sụt giảm mất đến 18% trong vòng 5 đến 8 năm.

Tuy nhiên, Patrick Artus, cố vấn kinh tế tại Ossiam, trên đài France Culture, lưu ý, sự sụt giảm năng suất liên quan đến hiện tượng nóng lên toàn cầu sẽ không đồng đều : « Điều này đặc biệt xảy ra ở những quốc gia có nền kinh tế phụ thuộc vào nông nghiệp và có ít biện pháp bảo vệ. Ở các nước phương Tây, người ta có ước tính thấp hơn và ở các quốc gia Đông Nam Á chẳng hạn, hoặc ở Ấn Độ, người ta ghi nhận tác động lớn hơn nhiều so với mức trung bình. »

Walking Foot : Thành công của môn « bóng đá đi bộ »

Vào lúc thế giới đang háo hức theo dõi các trận cầu sôi động của World Cup tại Mỹ, RFI Tiếng Việt mời quý vị khám phá một môn bóng mới : « Bóng đá đi bộ ». Ra đời năm 2011 tại Anh Quốc, « bóng đá đi bộ » bắt đầu trở nên thịnh hành ở Pháp. Đặc thù của môn thể thao này là tuyển thủ trên 70 tuổi hay những người thương tật nhưng vẫn muốn có một hoạt động thể thao thường xuyên.

Luật chơi của « bóng đá đi bộ », tuy có nhiều tương đồng với bóng đá truyền thống, nhưng môn bóng này cũng đặt ra một số luật riêng để « hạn chế chấn thương », giúp môn thể thao dễ tiếp cận hơn. Trong số này, quy định nổi tiếng nhất là cấm chạy. Cầu thủ phải luôn giữ một chân tiếp xúc với mặt đất. Marc Escudero, huấn luyện viên trưởng đội tuyển France H70+, giải thích với trang Ouest France : « Quý vị luôn có một chân trên mặt đất. Bởi vì, khi chạy hai chân không chạm mặt đất. »

Số cầu thủ trong trận đấu ít hơn so với sân bóng truyền thống. Ngoài ra, luật còn cấm tắc bóng, đánh đầu, hạn chế nghiêm ngặt va chạm thân thể, và bóng không được vượt quá độ cao của khung thành, nhưng luật chơi cho phép việt vị. Lẽ dễ hiểu, vì tuyển thủ chỉ có đi bộ suốt trận đấu.

Nếu có một World Cup cho « bóng đá đi bộ », các nhà bình luận sẽ phải theo dõi và bình luận như thế nào nhỉ ?

Những chủ đề chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này : Sai lầm chiến lược then chốt ngay từ đầu của Mỹ - Israel phải chăng là không giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz với Iran ? Eo biển Hormuz và thách thức đa dạng hóa nguồn cung năng lượng ở Đông Nam Á ; Các nhà lãnh đạo nhóm G7 muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Trung Quốc ; Giorgia Meloni và Sanae Takaichi : Sự đồng thuận quốc phòng - kinh tế của hai nữ lãnh đạo nhóm G7. 

Sai lầm chiến lược then chốt ngay từ đầu của Mỹ - Israel : Không giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz ?

Tại Israel, thỏa thuận đạt được giữa Washington và Teheran được đông đảo công luận nhìn nhận như một sai lầm chiến lược của chính quyền Donald Trump, và một chiến thắng của Iran. Nhiều nhà phân tích cho rằng thỏa thuận này củng cố vị thế của Cộng hòa Hồi giáo Iran, trong khi vẫn chưa đáp ứng được những đòi hỏi của phía Israel.

Bà Sima Shine, chuyên gia của Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia tại Tel Aviv, chuyên gia về Iran và là cựu thành viên Mossad, cơ quan tình báo đối ngoại của Israel, hôm 16/06/2026 giải thích với thông tín viên RFI Frédérique Misslin tại Tel Aviv lý do dẫn đến những lợi thế cho Teheran :

« Nếu như Iran cảm thấy mình mạnh mẽ và đàm phán như đang ở thế thắng cuộc, thì đó là bởi vì Teheran nhìn nhận tình hình dưới một góc độ khác. Mục tiêu đề ra ban đầu của cuộc chiến này là lật đổ chế độ Teheran. Thế nhưng, chế độ đó đã sống sót, và điều này khiến giới chức Iran có cảm giác rằng họ đã tìm thấy sức mạnh để tái tổ chức hệ thống trước những đội quân hùng mạnh của Hoa Kỳ và Israel.

Họ ngày càng ít quan tâm đến người dân Iran. Họ không bận tâm đến việc thường dân thiệt mạng. Họ cũng chẳng bận tâm đến việc binh sĩ bị giết chết, hay các thành viên của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo mất mạng ...

Và dĩ nhiên, điều quan trọng nhất là ngay từ đầu cuộc chiến Iran đã thành công trong việc phong tỏa eo biển Hormuz. Đây là một thất bại lớn, một thất bại thực sự lớn, đối với cả Hoa Kỳ và Israel. Tôi cho rằng, ngay vào thời điểm mà giáo chủ Iran Khamenei bị trừ khử, thì việc cần làm ngay lập tức lẽ ra phải là giành quyền kiểm soát eo biển Hormuz ».

Đông Nam Á : Eo biển Hormuz và thách thức đa dạng hóa nguồn cung năng lượng

Trong bài phát biểu đầu tiên của ông kể từ khi Mỹ và Iran công bố bản ghi nhớ thỏa thuận, hôm thứ Ba 16/06, khi công bố báo cáo về triển vọng năng lượng ởĐông Nam Á tại một sự kiện ở Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Fatih Birol, nhận định việc mở lại « càng sớm càng tốt » eo biển Hormuz là điều cần thiết để các nguồn năng lượng « có thể tiếp tục được vận chuyển tới châu Á và các khu vực khác ».

Tổng giám đốc IEA cũng dự báo tác động của cuộc khủng hoảng sẽ còn kéo dài : « Ngay cả khi giá năng lượng quay trở lại mức mà thế giới từng biết trước đây, cuộc khủng hoảng này vẫn đã tạo ra những làn sóng chấn động đối với toàn bộ ngành năng lượng toàn cầu ». Theo ông Fatih Birol, cuộc khủng hoảng này đã khiến và sẽ tiếp tục khiến nhiều nước phải xem xét lại chính sách năng lượng, chiến lược phát triển, các lựa chọn cũng như các đối tác của mình, bởi vì ngoài vấn đề giá cả, niềm tin về sự bảo đảm an toàn nguồn cung ứng đã trở thành một yếu tố then chốt trong lĩnh vực năng lượng.

Trả lời phỏng vấn của RFI Tiếng Việt, ngày 17/06, nhà nghiên cứu Didier Chaudet, chuyên gia địa chính trị về thế giới Ba Tư, Nam - Trung Á cũng cho rằng cuộc chiến hơn 100 ngày vừa qua giữa « bộ đôi » Mỹ - Israel với Iran đang làm chuyển dịch các thế cờ chiến lược ở Trung Đông và Nam Á.

Còn đối với khu vực Đông Nam Á thì sao ?

« Tại Đông Nam Á, tình hình có phần khác và có thể được tóm gọn trong một điểm : tất cả các nước thành viên ASEAN đều đã hiểu rằng họ phải giảm lệ thuộc vào dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, đồng thời khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung năng lượng.

Đây thực sự là một vấn đề lớn đối với khu vực Đông Nam Á. Hiện nay, khu vực này được cho là phải chi khoảng 80 tỷ đô la mỗi năm để nhập khẩu năng lượng, và phần lớn chất đốt đi qua eo biển Hormuz. Trước khi xảy ra cuộc khủng hoảng, các dự báo cho thấy con số này có thể tăng mạnh lên tới 245 tỷ đô la vào năm 2035.

Khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, các nước đã hiểu rằng mức độ phụ thuộc của khu vực Đông Nam Á lớn đến mức nào. Khi xảy ra một cuộc khủng hoảng kiểu như vậy nổ ra, kinh tế khu vực nhanh chóng bị tác động nặng nề, và đời sống hằng ngày của người dân cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Vì thế, sẽ cần có những khoản đầu tư quy mô lớn, không chỉ ở quy mô các hộ gia đình hay tầm mức khu vực, mà cần phải có những chiến lược ở cấp quốc gia. Mỗi nước phải khẩn trương đa dạng hóa nguồn cung năng lượng của mình.

Đối với Đông Bắc Á, tình hình có phần khác biệt. Nhật Bản và Hàn Quốc một lần nữa đã nhận thấy tình hình những rủi ro từ sự phụ thuộc năng lượng khi đối mặt với một cuộc khủng hoảng như hiện nay. Trong khi đó, Trung Quốc cho thấy chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, mà họ chuẩn bị từ nhiều năm qua, đã đi đúng hướng ».

G7 : Các nhà lãnh đạo muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Bắc Kinh

Nhóm G7, bao gồm 7 cường quốc công nghiệp hàng đầu thế giới (Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức, Nhật, Ý và Canada) đã có kỳ thượng đỉnh 3 ngày, từ 15 đến 17/16/2026 ở thành phố Evian của Pháp. Trong tuyên bố chung kết thúc thượng đỉnh, G7 phản đối việc sử dụng vũ lực để thay đổi bất kỳ nguyên trạng tại các vùng biển có nhiều tranh chấp ở châu Á - Thái Bình Dương, trong đó phải kể tới eo biển Đài Loan, Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Dù không nêu đích danh Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh rõ ràng bị nhắm tới. Truyền thông Nhật Bản nhấn mạnh là thủ tướng Takaichi đã tìm mọi cách để « Trung Quốc là chủ đề trọng tâm xuyên suốt các cuộc họp » của G7 tại Evian.

Trung Quốc, không phải thành viên nhóm 7 nước có nền công nghiệp phát triển nhất, không tham dự thượng đỉnh, nhưng lại hiện diện trong hầu hết các cuộc thảo luận. Trọng lượng kinh tế của Trung Quốc lớn đến mức nhiều người đặt câu hỏi : G7 không có Trung Quốc có còn giữ được ý nghĩa nữa hay không ? Trên thực tế, các nhà lãnh đạo phương Tây dường như muốn bàn về Trung Quốc hơn là đối thoại với Trung Quốc.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Clea Broadhurst ngày 16/06 gửi về bài tường trình :

« Trung Quốc không có mặt quanh bàn họp thượng đỉnh G7, nhưng lại xuất hiện trong gần như mọi cuộc thảo luận.

Là nước xuất khẩu lớn nhất thế giới, nắm giữ vị thế gần như độc quyền đối với một số loại đất hiếm và là nền kinh tế lớn thứ hai toàn cầu, Bắc Kinh đã trở thành một nhân tố không thể bỏ qua, đến mức một số chuyên gia ví von rằng một hội nghị G7 mà không có Trung Quốc thì chẳng khác nào một kỳ World Cup không có đội tuyển Brazil.

Tuy nhiên, khả năng Trung Quốc gia nhập nhóm này gần như là bằng 0. G7 trước hết là câu lạc bộ của các nền dân chủ tự do, một tiêu chí mà Trung Quốc dưới sự lãnh đạo của chủ tịch Tập Cận Bình không thể đáp ứng.

Và kết quả là, các nhà lãnh đạo phương Tây tìm cách phối hợp với nhau để đối phó với Trung Quốc, mà họ xem là một thách thức chung, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đưa vấn đề mất cân bằng thương mại với Bắc Kinh thành một trong những chủ đề trọng tâm của hội nghị thượng đỉnh lần này.

Thế nhưng, Trung Quốc dường như không có ý định điều chỉnh mô hình kinh tế của mình. Trong một cuộc họp trực tuyến được tổ chức trước thềm G7, Bắc Kinh đã bảo vệ chủ nghĩa đa phương và bác bỏ mọi lời kêu gọi thay đổi chiến lược kinh tế hiện tại ».

Có lẽ đó là dấu hiệu cho thấy thách thức lớn nhất của G7 không còn là làm thế nào để kiềm chế Trung Quốc, mà là làm thế nào để chung sống và thích ứng với sự phát triển của nước này ».

Meloni - Takaichi và sự đồng thuận về quốc phòng - kinh tế của hai nữ lãnh đạo nhóm G7

Trước thềm thượng đỉnh G7 tại Evian, Pháp, ngày 15/06/2026, thủ tướng Ý Giorgia Meloni chào đón người đồng cấp Nhật Bản, bà Sanae Takaichi, tại Villa Pamphilj, Roma. Trong cuộc hội đàm, cả hai nhà lãnh đạo đã bày tỏ sự đồng thuận về quốc phòng và kinh tế.

Từ Liège, Bỉ, thông tín viên Duy An cho biết thêm :

« Bà Takaichi, nắm quyền từ tháng 10/2025, đến Roma trong chuyến thăm châu Âu đầu tiên của mình tính từ sau chuyến đi đến Vương quốc Anh. Về phần mình, bà Meloni tuyên bố tại cuộc họp báo, nhắc lại “sự đồng cảm chính trị” của mình đối với nhà lãnh đạo cánh hữu lớn khác đứng đầu một quốc gia thành viên G7 : “Tôi hy vọng rằng trong thời gian ngắn ngủi này, tôi đã có thể đáp lại sự đón tiếp nồng nhiệt mà tôi nhận được hồi tháng Giêng, trong chuyến thăm Tokyo”.

Thủ tướng Ý cũng tái khẳng định sự đồng thuận với Nhật Bản về sự cần thiết của “một nền hòa bình công bằng và lâu dài” ở Ukraina sau “sự xâm lược không thể chấp nhận được của Nga”.

Tuy nhiên, trọng tâm của cuộc gặp song phương là mối quan hệ giữa hai nước, vốn là đồng minh lâu đời. Bà Meloni tuyên bố: "Chúng tôi đã đặt ra những mục tiêu cụ thể, và vì chúng tôi đều là phụ nữ, những nhà lãnh đạo ở quốc gia của mình, chúng tôi đã đạt được chúng chỉ trong vài tháng”.

Hai nước đã có những thông báo quan trọng liên quan đến việc đăng cai tổ chức cuộc họp tiếp theo của Nhóm Doanh nghiệp Ý-Nhật tại Ý và việc khởi động các chương trình hợp tác không gian mới, bao gồm “các chuyến bay có người lái và trở lại mặt trăng”.

Và trên hết, đó là việc tái vũ trang với GCAP (Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu), dự án của Nhật Bản, Ý và Anh nhằm phát triển máy bay chiến đấu thế hệ thứ sáu. “Cuối cùng chúng ta đã bước vào giai đoạn hoạt động” bà Meloni xác nhận. Quyết định đẩy nhanh tiến độ được đưa ra một tuần sau khi dự án máy bay quân sự Pháp-Đức (SCAF), được tổng thống Pháp Emmanuel Macron và bà Angela Merkel, khi đó là thủ tướng Đức, định hình vào năm 2017, rồi bị đình chỉ hoàn toàn. Căng thẳng trên trục Paris-Berlin trong những năm gần đây đã cản trở tiến độ một cách đáng kể. Điều này đã làm dấy lên những đồn đoán về việc Pháp và Đức muốn tham gia GCAP, dự án mà Ả Rập Xê Út có thể cũng sẽ tham gia. Dự kiến​​sẽ chính thức khởi động vào năm 2035.

Cuối cùng, còn một khía cạnh nữa, có lẽ ít được biết đến hơn, liên kết Roma và Tokyo. Đó là dự án cầu bắc qua eo biển Messina, phía nam Ý, trong đó nhiều công ty Nhật Bản cũng tham gia. Dự án sẽ trở thành biểu tượng của sự hợp tác kinh tế giữa hai nước ».

Những chuyện ngoài lề World Cup 2026 : Áo của đội tuyển Croatia bị xếp hạng "xấu nhất" mùa giải ; Từ năm 1970, Adidas tự hào cung cấp bóng cho FIFA ; Giáo hoàng Lêô XIV ban phước cho ngọn tháp cao nhất của nhà thờ Sagrada Familia, vẫn chưa xây xong từ 144 năm nay ; Armenia tách Nga, hướng sang Liên Âu ; New Delhi phản đối Mỹ oanh kích tàu thương mại ở ngoài khơi Oman, khiến ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng. Đây là những chủ đề của tạp chí Thế giới Đó đây.

Cup Bóng Đá Thế Giới 2026 là giải vô địch đắt đỏ nhất lịch sử nhưng cũng dự kiến tạo doanh thu kỷ lục 13 tỷ đô la, 7 triệu vé đã được bán. Khoảng 5 tỷ khán giả trên thế giới sẽ theo dõi các trận đấu qua màn hình. Giải vô địch bóng đá thế giới lần này cũng ghi nhận rất nhiều « điều chưa từng có » : 2 triệu đô la là giá của tấm vé đắt nhất, được FIFA cấp phép cho một đại lý ; Nhiều vé có giá tới 30.000 đô la, bên cạnh những vé chỉ 60 đô la ; Có 48 đội tham gia, thay vì 32 đội như trước đây, với 104 trận tại ba nước chủ nhà : Mỹ, Mêhicô, Canada.

Ngoài ra còn nhiều câu chuyện bên lề đáng chú ý. Vì xung đột ở Trung Đông, đội Iran thi đấu ở Mỹ nhưng đóng bản doanh ở Mêhicô sau một thời gian nín thở chờ Washington cấp thị thực. Visa không phải là vấn đề đối với đội tuyển Thụy Sĩ (đóng tại San Diego, California) và Na Uy (ở Greensboro, Bắc Carolina) nhưng cầu thủ của hai nước phải làm quen với khả năng « đối đầu » với rắn vì đóng bản doanh và sân luyện tập nằm gần « Khu vực có rắn ».

Áo thi đấu của đội tuyển Croatia… « xấu nhất », theo báo New York Times

Nhưng « bức xúc » hơn cả, có lẽ là cầu thủ của đội tuyển Croatia. Chưa ra quân, áo thi đấu của họ đã bị xếp « xấu nhất » trong bảng xếp hạng của nhật báo Mỹ nổi tiếng New York Times. Thông tín viên RFI Laurent Rouy tại Beograd giải thích :

« “Một bàn cờ đỏ-trắng với những ô vuông quá nhỏ và một vệt trắng ngớ ngẩn ở giữa. Cứ như thể chiếc áo này được thiết kế trên điện thoại di động, và người thiết kế đã mất hứng trước khi hoàn thành vậy”. Đây là lời mô tả này về áo thi đấu của đội tuyển quốc gia Croatia trong bảng xếp hạng 48 bộ trang phục của các đội tuyển được chọn tham dự World Cup, do chuyên trang thể thao The Athletic của tờ New York Times thực hiện. Croatia bị xếp ở vị trí cuối bảng. Theo đánh giá của tờ báo Mỹ, áo thi đấu của Croatia là xấu nhất năm nay.

Thông tin này nhanh chóng được các phương tiện truyền thông khắp vùng Balkan đăng tải và lan truyền mạnh mẽ trên mạng xã hội. Tuy nhiên, dường như lời chê bai là chưa đủ để làm lung lay niềm tin của các cầu thủ của Luka Modric. Dù sao, bảng xếp hạng nói trên lại giúp đội tuyển Canada thở phào vì họ tránh được vị trí cuối bảng và chỉ xếp áp chót trong danh sách những mẫu áo thi đấu kém ấn tượng nhất. Trong khi đó, áo thi đấu đẹp nhất thuộc về đội tuyển Ghana với trang phục lấy cảm hứng từ các họa tiết truyền thống ».

Đức có mặt ở tất cả World Cup từ hơn nửa thế kỷ… nhờ trái bóng

Đội tuyển Đức kỳ vọng vô địch thế giới lần thứ 4. Nhưng dù thế nào thì nước Đức cũng đều hiện diện trong cả 48 trận thi đấu : Đó là nhờ trái bóng được Adidas cung cấp cho FIFA từ hơn nửa thế kỷ nay. Phiên bản được sản xuất cho World Cup 2026 mang tính đột phá ở nhiều khía cạnh, theo tường thuật của thông tín viên RFI Pascal Thibaut tại Berlin :

« “Trionda” là biệt danh của trái bóng Adidas cho World Cup. Nó có nghĩa là “ba làn sóng” trong tiếng Tây Ban Nha. Nói cách khác, ba nước chủ nhà được thể hiện trên quả bóng với màu sắc và biểu tượng của họ : màu đỏ và lá phong tượng trưng cho Canada, màu xanh lam và các ngôi sao cho Hoa Kỳ, và màu xanh lá cây và hình chim đại bàng cho Mêhicô.

Không chỉ là một quả bóng thi đấu thông thường, đây là một trong những sản phẩm công nghệ tinh vi nhất từng được sản xuất. Nó chỉ gồm bốn mảnh ghép - một thiết kế chưa từng có. Đường nối các mảnh được tính toán kỹ lưỡng nhằm tăng độ ổn định trong quỹ đạo bay, còn lớp bề mặt nhám giúp cầu thủ thực hiện các đường chuyền chính xác hơn, ngay cả khi thời tiết ẩm ướt. Nhưng điều đáng nói hơn cả là trái bóng tích hợp nhiều công nghệ : một cảm biến điện tử, được gắn vào một trong bốn mảnh ghép, có khả năng truyền dữ liệu 500 lần mỗi giây. Mọi pha chạm bóng, đường chuyền, sự thay đổi hướng, độ xoáy và vận tốc đều được ghi lại. Dữ liệu này có thể được trọng tài sử dụng nếu cần thiết.

Mặc dù trái bóng không phải là nguồn đóng góp chính vào doanh thu của Adidas, so với áo thi đấu và các thiết bị thể thao khác, nhưng đây là một hợp đồng danh giá đối với công ty Đức, nhà cung cấp chính thức cho FIFA từ năm 1970 ».

Tây Ban Nha : Giáo hoàng ban phước cho ngọn tháp cao nhất của nhà thờ Sagrada Familia

Nhà thờ Sagrada Familia ở Barcelona, Tây Ban Nha, nổi tiếng với nhiều « cái nhất » : xây dựng lâu nhất, gần 150 năm vẫn chưa xong, nhà thờ cao nhất thế giới, công trình phải mua vé vào cửa được tham quan nhiều nhất Tây Ban Nha. Dù vẫn dang dở nhưng cũng có thêm một hạng mục đã xong : tháp Chúa Giêsu, cao 172,5 mét, nằm ở giữa nhà thờ (khánh thành tháng 02/2026). Trên đỉnh tháp là một cây thánh giá hiện đại có bốn cạnh, được ốp bằng kính và gốm tráng men trắng.

Ngày 10/06/2026, tròn 100 năm ngày mất của tác giả là kiến trúc sư Antoni Gaudi, ngọn tháp đã được giáo hoàng Lêô XIV ban phước trong buổi lễ được tổ chức hoành tráng, theo tường thuật của thông tín viên RFI Elise Gazengel tại Barcelona :

« Cuối cùng, 144 năm sau khi khởi công xây dựng nhà thờ Sagrada Familia, ngọn tháp Chúa Giêsu đã thắp sáng bầu trời Barcelona tối 10/06, sau buổi thánh lễ kéo dài một tiếng rưỡi do giáo hoàng cử hành. Trong buổi lễ ngài nhắc nhở : « Không thể tin vào Chúa Giêsu mà lại cổ vũ cho chiến tranh ». Giáo hoàng Lêô XIV bước ra bậc thềm của vương cung thánh đường để ban phước cho tháp chuông, sau đó ngồi cạnh quốc vương Tây Ban Nha trên khán đài của quảng trường, cùng với 4.000 khách mời lễ khánh thành.

Buổi lễ diễn ra trong âm thanh và ánh sáng cùng với dàn đồng ca của học sinh tu viện Montserrat, xung quanh là khán giả giơ những chiếc đèn lồng được ban tổ chức phân phát, khi cây thánh giá trên tháp sáng lên trên bầu trời. Khoảnh khắc lịch sử này được tôn vinh cùng với người dân Barcelona trong ánh đèn và buổi trình diễn. Nhìn vào nét mặt ngạc nhiên và xúc động của họ thì tối nay đã ghi dấu một sự kiện trước và sau trong lịch sử của thành phố Barcelona ».

Armenia tách rời Nga, hướng sang Liên Âu

Thời sự quốc tế đáng chú ý trong tuần là cuộc bầu cử Quốc Hội tại Armenia với kết quả là đảng Khế ước Dân sự (Civil Contract) thân châu Âu của thủ tướng Nikol Pashinyan giành chiến thắng. Từng giữ quan hệ mật thiết với Nga nhưng Armenia hướng sang Liên Hiệp Châu Âu từ năm 2024.

Sau chiến thắng của đảng Khế ước Dân sự, thủ tướng Nikol Pashinyan sẽ phải tiếp tục khéo léo tìm cách cân bằng giữa việc xích lại gần phương Tây và xoa dịu Matxcơva trong bối cảnh Armenia phụ thuộc vào Nga về thương mại, năng lượng và vũ khí, theo nhận định của Tigran Yegavian, giám đốc nghiên cứu của tạp chí Conflicts :

« Câu hỏi đặt ra là, ông Pashinyan có thể đi xa đến đâu ? Những gì ông đã làm trong nhiều tháng, nhiều năm qua, là trắc nghiệm Nga. Ông thử vì ông biết Nga đang suy yếu, không còn sức mạnh như trước để áp đặt quan điểm của họ bằng vũ lực. Và hơn nữa, những gì ông Pashinyan đang làm là giảm nhẹ tình trạng mối quan hệ đang xấu đi bằng cách nói rằng đó chỉ là sự đa dạng hóa quan hệ ngoại giao, chứ không phải là bỏ rơi hay đoạn tuyệt với Nga.

Vấn đề là Nga vẫn kiên định lập trường của họ, có nghĩa là không chấp nhận chuyện gia nhập Liên Hiệp Châu Âu mà vẫn giữ tư cách thành viên trong Liên minh Á-Âu. Đối với Nga, đó là một lằn ranh đỏ thực sự. Câu hỏi đặt ra là liệu Nga còn đủ sức cần thiết để ngăn việc xích lại gần nhau này không ? Đặc biệt là khi châu Âu đang tích cực vận động về vấn đề này. Tôi nghĩ Nga đang rất lo lắng ».

Trung Đông : New Delhi phản đối Mỹ oanh kích tàu thương mại, khiến ba thủy thủ Ấn Độ thiệt mạng

Sự kiện thứ hai liên quan đến mối quan hệ giữa Ấn Độ và Mỹ trở nên căng thẳng trong tuần này sau khi Mỹ bắn vào nhiều tàu ở ngoài khơi Oman, trong bối cảnh Mỹ phong tỏa các hải cảng của Iran ở eo biển Hormuz. Ngày 11/06, Ấn Độ thông báo có ba công dân bị chết trong các vụ oanh kích. Trong hai ngày liên tiếp 11 và 12/06, bộ Ngoại Giao Ấn Độ triệu mời Jason Meeks, đại biện lâm thời của cơ quan ngoại giao Mỹ ở New Delhi, lên phản đối.

Trả lời đài RFI, ông Manoj Yadav, tổng thư ký nghiệp đoàn thủy thủ Ấn Độ, lên án hành động của Mỹ là « không thể chấp nhận được » :

« Đó chỉ là một tàu thương mại, hoàn toàn không gây ra mối đe dọa nào ; không ai trên tàu có đạn dược hay bất cứ thứ gì khác có thể gây nguy hiểm cho lực lượng quân sự. Con tàu bị tấn công cũng không nằm trong diện trừng phạt. Lẽ ra lực lượng Mỹ hoàn toàn có thể lên tàu và tiến hành kiểm tra cần thiết. Nhưng thay vì làm việc đó lại là một quả tên lửa, nhắm vào các thủy thủ và con tàu.

Chúng tôi kịch liệt lên án vụ tấn công này và kêu gọi toàn thể cộng đồng quốc tế, bao gồm Liên Hiệp Quốc, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) và thủ tướng Ấn Độ, can thiệp ngay lập tức. Bởi vì 20.000 thủy thủ Ấn Độ hiện ở trong khu vực xung đột này đang chịu áp lực tâm lý rất lớn và đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng sau những sự việc này ».

Liban, một quân cờ mới trên bàn đám phán Hoa Kỳ - Iran ; Bất đồng chiến lược giữa Mỹ và Israel ; Nga bước vào suy thoái kinh tế ; Trung Quốc bị tố cáo tài trợ ồ ạt các doanh nghiệp trong nước ; và Hoa Kỳ tiếp tục siết chặt kinh tế Cuba. Trên đây là những chủ đề thời sự đáng chú ý trong tuần.

Liban : « Con cờ mặc cả » trong đàm phán Mỹ - Iran ?

Ngày 01/06/2026, Iran thông báo đình chỉ các cuộc tiếp xúc với Mỹ thông qua các bên trung gian khi lên án các chiến dịch quân sự ở Liban, đồng thời đe dọa mở thêm các mặt trận mới. Hai ngày sau, 03/06, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng các cuộc đàm phán với Iran có thể sớm kết thúc vào « cuối tuần này », nhưng ông không loại trừ khả năng thất bại, và cho biết thêm, ông muốn tách rời vấn đề Liban khỏi các cuộc đàm phán hiện nay với Teheran.

Tuy nhiên, trong cùng ngày, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi có những phát biểu khác biệt hoàn toàn khi khẳng định rằng « chưa có một tiến bộ đáng kể nào » trong đàm phán với Mỹ để chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông. Trả lời một kênh truyền hình Liban được hãng tin Tasnim dẫn lại, lãnh đạo ngành ngoại giao Iran tuyên bố : « Điều kiện để quay trở lại bàn đàm phán là Iran muốn có một sự bảo đảm về các quyền của nhân dân Iran, chấm dứt chiến tranh ở Liban và giảm các căng thẳng trong vùng ».

Vì sao Iran lại muốn đưa hồ sơ Liban vào bàn đàm phán lúc này ?

Theo phân tích từ trang Iran International, một trang tin đối lập chống chế độ Iran, được tuần báo Pháp Courrier International lược dịch, chế độ Teheran đang nghĩ rằng lợi thế hiện nay đang nghiêng về phía họ và Iran có thể thoát khỏi cuộc chiến trên thế thượng phong. Bất chấp các cuộc oanh tạc dữ dội của Mỹ và Israel, bắn phá các vị trí quân sự cũng như nhiều cơ sở hạt nhân, nhưng chế độ Teheran vẫn « sống sót », quân đội không bị suy suyễn dù có những thiệt hại, vấn đề hạt nhân chưa được giải quyết và Washington buộc phải tiếp tục đàm phán với họ.

Từ những đánh giá này, Iran tin rằng trên bình diện ngoại giao, họ có thể đi xa hơn ngoài khuôn khổ hạt nhân, và buộc Hoa Kỳ phải tính đến cả tình hình ở Liban. Theo nhà báo Yaakov Katz, song tịch Mỹ - Israel, được trang Iran International dẫn lại, « đây sẽ là một thảm họa nếu hai hồ sơ này được kết nối với nhau ». Nếu Mỹ chấp nhận Liban là một phần trong khuôn khổ đàm phán, Teheran rất có thể sẽ sử dụng một cách có hệ thống cuộc đối đầu giữa Hezbollah và Israel như là một đòn bẩy mỗi khi xuất hiện một bất đồng ngoại giao.

Phải chăng những động thái này của Iran nằm trong chiến lược « toàn diện » hơn ?

Những lo ngại này đang nổi lên vào lúc tổng thống Trump cố gắng cân bằng hai mục tiêu trái ngược nhau : Muốn tránh leo thang chiến tranh trong khu vực và duy trì đồng thời kênh ngoại giao với Teheran. Trong khi đó, Iran đe dọa mở thêm mặt trận mới, như gia tăng áp lực lên eo biển Bab el-Mandeb, một tuyến đường huyết mạch khác cho vận tải thương mại, vào lúc căng thẳng vẫn ở mức cao tại eo biển Hormuz. Những lời đe dọa này đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung ứng năng lượng toàn cầu và hậu quả kinh tế từ một cuộc đối đầu khu vực rộng lớn hơn.

Eric Mandel, nhà sáng lập Middle East Political and Information Network, cho rằng cuộc khủng hoảng ở Liban, các mối đe dọa về lưu thông hàng hải và việc đình chỉ đàm phán tất cả đều nằm trong một chiến lược toàn diện hơn và có điều phối của Iran, khi tìm cách kéo dài thời gian các cuộc đàm phán, và gây áp lực kinh tế và địa chính trị với Washington. Mục tiêu là trắc nghiệm chính quyền Trump có sẵn sàng can dự vào một cuộc xung đột kéo dài hay không với hy vọng rằng các biến động về giá dầu, gián đoạn thương mại hàng hải và những bất ổn về kinh tế cuối cùng sẽ cho phép họ có được các nhượng bộ từ Washington. Vị chuyên gia này kết luận tính chất bất định đang có lợi cho Iran và điều Iran muốn là « gây ra một suy thoái toàn cầu ».

Nhưng cách tiếp cận này có thể được diễn giải bởi một tầm nhìn mang tính ý thức hệ của chế độ ?

Danny Citrinowicz, Viện Nghiên cứu Anh ninh Quốc gia Israel, cựu lãnh đạo cơ quan tình báo Iran thuộc Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), có một cách nhìn khác, khi lập luận rằng hệ tư tưởng vẫn là yếu tố quyết định. Iran không coi khu vũ khí tên lửa, chương trình hạt nhân và Hezbollah như là những con bài mặc cả, mà đúng hơn là những trụ cột hỗ trợ chế độ. Đối với Iran, việc không đáp trả các hoạt động của Israel ở Liban sẽ đồng nghĩa với việc từ bỏ cam kết chiến lược với Hezbollah và làm suy yếu các nguyên tắc mà chế độ này coi là điều cốt lõi cho sự tồn tại của mình. Sự khác biệt này có thể chứng tỏ rất quan trọng khi Washington xem xét các bước đi tiếp theo.

Dù vậy, cả ba chuyên gia nhìn nhận : Liban giờ không còn là vấn đề thứ yếu. Quốc gia này đã trở thành một phép thử quan trọng cho nền ngoại giao mong manh giữa Washington và Iran. Nếu Trump buộc Israel chấm dứt các hoạt động quân sự, Teheran sẽ có thể tuyên bố rằng họ đã gây sức ép đối với Washington. Nếu không thành công, Iran dường như sẵn sàng lợi dụng Liban, eo biển Hormuz và các mặt trận tiềm năng khác để lập luận rằng thỏa thuận ngừng bắn đã vô hiệu. Bằng cách này hay cách khác, Teheran, đang nỗ lực gây ảnh hưởng đến giai đoạn đàm phán tiếp theo, dường như sẵn sàng làm tăng chi phí cả về ngoại giao và đối đầu quân sự.

Hezbollah làm Israel và Mỹ bất hòa ?

Ngày 04/06/2026, Israel và Liban dưới sự chủ trì của Mỹ, thông báo đạt đồng thuận « thực thi lệnh ngừng bắn », thiết lập các khu vực thí điểm dưới sự kiểm soát của quân đội Liban và sẽ tiếp tục các cuộc đàm phán mới từ ngày 22/06. Theo tuyên bố chung của ba bên tham gia đàm phán tại Washington, lệnh ngừng bắn này còn phụ thuộc vào việc Hezbollah hoàn toàn chấm dứt các hoạt động bắn phá. Ngay sau thông báo trên, lực lượng vũ trang Liban Hezbollah thân Iran đã lên tiếng bác bỏ, trong khi quân đội Israel vẫn tiếp tục các cuộc không kích ở miền nam Liban.

Trả lời ban tiếng Pháp đài RFI ngày 01/06/2026, chuyên gia về Trung Đông Sébastien Boussois, giám đốc Viện Địa chính trị châu Âu từng nhận định, sự việc cho thấy các mục tiêu của Mỹ và Israel ngày càng khác biệt :

« Từ hơn ba tháng nay, người ta nhận thấy là Hoa Kỳ và Israel không có cùng một chiến lược, không có cùng một mục tiêu. Bởi vì, chúng ta hiện có, một bên là Nhà nước Do Thái từ chối mọi cuộc đàm phán và muốn tiêu diệt Cộng hòa Hồi giáo và bên kia là một tổng thống Mỹ đang cố gắng thoát khỏi vũng lầy để chuẩn bị cho World Cup và cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11/2026.

Hiện nay, người ta nhận thấy Iran vẫn luôn là một thế lực gây rối lớn đến mức nào. Người ta thấy rõ mọi việc sẽ kết thúc ra sao và đó là một hình thức đàm phán bởi vì các cường quốc phương Tây, nói một cách đơn giản là Mỹ và Israel, đã thất bại trong việc lật đổ Cộng hòa Hồi giáo, quốc gia có lẽ có một ảnh hưởng thật sự đối với toàn bộ các nhánh bạch tuộc hệ phái Shia. Do vậy, chúng ta hiện trong một tình thế hướng tới một thỏa thuận tồi tệ, hơn là sự sụp đổ của Cộng hòa Hồi giáo ».

Nga khai mạc Diễn đàn Kinh tế Saint-Petersburg vào lúc kinh tế Nga ảm đạm ?

Ngày 03/06/2026, Nga khai mạc Diễn đàn Kinh tế Saint-Petersburg thường niên, một điểm hẹn kinh tế lớn khác của thế giới, thường được ví như là « Davos Nga ». Tuy nhiên, diễn đàn năm nay diễn ra trong bối cảnh Nga và Ukraina gia tăng cường độ oanh kích lẫn nhau. Phía Ukraina ngày càng tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Nga, nhắm vào các cơ sở lọc dầu và cảng dầu của nước Nga.

Trên chiến trường, đà tiến của quân Nga dường như bị chững lại từ nhiều tuần qua, trong khi chi tiêu quân sự có nguy cơ vượt quá ngân sách của tổng thống Vladimir Putin. Một số quan chức cấp cao đang cảnh báo chính phủ Nga về chi phí chiến tranh ngày càng tăng, có nguy cơ bóp nghẹt ngân sách nhà nước.

Trên đài RFI Pháp ngữ, Ulrich Bounat, nhà địa chính trị học, thuộc trung tâm tư vấn Euro Creative, phân tích :

« Điều này đã mang lại cho Nga một sự thúc đẩy tạm thời vì một lượng lớn ngân sách công đã được đầu tư vào các công ty quốc phòng để tăng năng suất sản xuất. Do thiếu hụt lao động, tiền lương đã tăng vọt, cả cho việc tuyển quân và cho những người làm việc trong ngành công nghiệp quốc phòng. Vì vậy, tất cả những điều này đã góp phần vào sự xuất hiện của một tầng lớp trung lưu mới ở Nga và cho tăng trưởng kinh tế.

Trên thực tế, những khoản đầu tư này là không bền vững vì khi chi tiêu để chế tạo một chiếc xe tăng mà chỉ một tháng sau nó đã bị phá hủy ở Donbas. Về cơ bản, tất cả đều là tiền lãng phí. Và những gì chúng ta thấy ngày nay là tất cả các khoản đầu tư cho các lĩnh vực khác, những lĩnh vực thực sự thúc đẩy tăng trưởng bền vững, hầu như đã biến mất.

Người ta nói nhiều về ngân sách liên bang, nhưng còn một khía cạnh khác cần xem xét : ngân sách của tất cả các vùng ở Nga đều đang thâm hụt nghiêm trọng, và tình hình đang xấu đi. Nhiều vùng bắt đầu gặp phải những vấn đề thực sự, đặc biệt là về bảo trì cơ sở hạ tầng. »

Trung Quốc bị tố cáo tài trợ ồ ạt các doanh nghiệp

Vào lúc các nhà xưởng tại châu Âu và Mỹ lần lượt đóng cửa, do bị các đối thủ cạnh tranh châu Á nuốt chửng, Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) hôm thứ Hai, 01/06/2026, công bố một báo cáo tài chính tổng hợp của khoảng 525 công ty quốc tế lớn hoạt động trong 15 lĩnh vực công nghiệp trọng điểm : Hàng không và Quốc phòng, Nhôm, Xe ô tô, Xi-măng, Hóa chất, Phân bón, Thủy tinh và Gốm sứ, Máy móc hạng nặng, Linh kiện bán dẫn, Đóng tầu, Tấm pin quang điện, Thép, Trang thiết bị viễn thông, phương tiện vận chuyển, tua bin điện gió.

Theo báo cáo, 60% thị phần toàn cầu mà các công ty Trung Quốc đạt được là nhờ các khoản trợ cấp nhà nước rộng rãi mà họ nhận được thông qua các mức giảm thuế hay các khoản vay với lãi suất ưu đãi. Bắc Kinh ồ ạt tài trợ cho các doanh nghiệp đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất các tấm pin quang điện, xe ô tô hay bình điện cho ô tô chạy bằng điện, theo như cáo buộc của tổng thư ký OECD, Mathias Cormann :

« Trợ cấp có thể làm tăng thị phần, nhưng không cải thiện năng suất hoặc lợi nhuận. Nó giống như việc sử dụng doping trong thể thao. Rủi ro là trợ cấp giúp những tác nhân trung bình giành chiến thắng không công bằng, gây thiệt hại cho những tác nhân giỏi hơn, sáng tạo hơn và hiệu quả hơn. Trong giai đoạn 2024-2025, các công ty có trụ sở tại Trung Quốc đã nhận được trợ cấp của chính phủ trung bình cao gấp ba đến tám lần so với các công ty ở những nước OECD. Và những khoản trợ cấp này không chỉ là vấn đề tài chính mà chúng đang định hình lại thị trường toàn cầu. »

Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế lưu ý rằng những khoản trợ cấp đó giúp hàng hóa Trung Quốc tràn ngập và làm bão hòa thị trường một số sản phẩm giá rẻ. Tổ chức này kêu gọi 38 nước thành viên nên nhanh chóng tìm kiếm các giải pháp để đối phó.

Cuba trong cơn bão cấm vận của Mỹ

Chính phủ Mỹ chiều qua 04/06/2026 ban hành lệnh trừng phạt kinh tế nhắm vào đương kim chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel và nhiều thành viên gia đình Castro. Lệnh trừng phạt mới này đưa ra vào lúc nhiều doanh nghiệp nước ngoài lần lượt thông báo ngưng hoạt động ở Cuba như công ty khai thác khoáng sản Sherritt của Canada, chuỗi khách sạn Bleu Diamond Resorts cũng của Canada… Nguyên nhân là kể từ thứ Bảy, 06/06/2026, việc thanh toán bằng thẻ Visa và Mastercard sẽ ngừng hoạt động.

Các công ty nước ngoài lo ngại các lệnh trừng phạt của Mỹ, chẳng hạn như bị loại khỏi hệ thống tài chính quốc tế hoặc bị đóng băng tài sản. Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục khẳng định rằng chế độ Cuba là một « mối đe dọa to lớn » cho an ninh quốc gia Hoa Kỳ.

Theo giải thích của nhà kinh tế học Jérôme Leleu, chuyên gia về Cuba với RFI Tiếng Pháp, quyết định này của chính quyền Trump phản ảnh chiến lược của Mỹ bóp nghẹt kinh tế đất nước để thay đổi chế độ :

« Hệ thống Visa, Mastercard là một thứ khá phát triển trên thế giới, nhưng nó có thể phát sinh các vấn đề cho hoạt động xuất-nhập khẩu hoặc thanh toán tại chỗ. Đối với người dân, họ có những hệ thống nội bộ tồn tại với các thẻ thanh toán riêng biệt. Ngoài ra, họ còn có khả năng chi trả bằng tiền mặt, và khá phổ biến ở Cuba, ngay cả khi họ đang cố gắng phát triển thanh toán điện tử. Có thể nói, chúng có thể gây phức tạp hơn cho hoạt động thương mại.

Quyết định này của Mỹ có thể có những tác động đối với ngành du lịch, nhưng du lịch ngày nay gần như không còn gì. Những tác động có thể, chính là chiến lược của Mỹ bắt đầu những năm 60 và giờ chúng được đẩy lên đến đỉnh điểm. Mục tiêu của lệnh cấm vận ngay từ đầu là thay đổi chế độ, trong mọi trường hợp, là tác động lên hoạt động kinh tế bằng cách giảm bớt, cản trở những hoạt động đó.

Hoa Kỳ đang thực hiện chính sách bóp nghẹt toàn diện, và tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến mọi thành phần kinh tế - xã hội. Đó là tôi chưa nói đến tình trạng thiếu hụt năng lượng, đang có những ảnh hưởng đến toàn bộ người dân và các thành phần kinh tế. »

Giải thưởng cao quý nhất của Liên hoan phim Cannes lần thứ 79 đã được trao cho cho đạo diễn Cristian Mungiu, với phim Fjord. Vẫn trung thành với cách làm phim từ nhiều năm qua, đạo diễn người Rumani khẳng định rằng phim nghệ thuật phải dám nói lên những điều táo bạo, thôi thúc người xem đặt ra những câu hỏi về giá trị nhân sinh, giá trị của chính mình. “Một bộ phim hay một bộ phim vượt qua được phép thử của thời gian”.

19 năm sau Cành Cọ Vàng đầu tiên với bộ phim 4 tháng, 3 tuần và hai ngày, đạo diễn người Rumani, Cristian Mungiu đã thuyết phục được ban giám khảo của, Pak Chan Wook, với phimg Fjord, giành Cành Cọ thứ hai, gia nhập câu lạc bộ chưa đến 10 đạo diễn hai lần thắng giải cao quý này ( Francis Ford Coppola, Bille August, Emir Kusturica, Shohei Imamura, les frères Dardenne, Michael Haneke, Ken Loach, Ruben Östlun).

Phim kể về Mihai và Lisbet Georghiu, từ Rumani, đến định cư cùng 5 người con ở một hòn đảo nhỏ ngoài khơi Na Nuy, gần một Fjord, tức vịnh hẹp đặc trưng ở vùng Bắc Âu, với những vách đã dốc đứng, sâu thẳm, xen giữa lòng nước biển. Gia đình nhà Georghiu nhanh chóng tìm được những công việc ổn định, kết thân với những hàng xóm và cư dân ít ỏi trên đảo, mang theo những giá trị bảo thủ trong Ki tô giáo, thực hành tín ngưỡng nghiêm túc và cách nuôi dạy con cái nghiêm khắc. Nỗi kinh hoàng ập đến khi những vết bầm tím được phát hiện trên thân thể của đứa con cả, và bị báo cáo cho Cơ quan bảo vệ trẻ em. Ở Na Uy, bạo lực đối với trẻ em cấu thành một tội và ngay lập tức bị tước quyền nuôi con.

Hình ảnh các vách đá ở vịnh hẹp, bị nước biển chia cắt, tạo ra khoảng trống không thể san lấp, là một phép ẩn dụ độc đáo, kết hợp với chất điện ảnh nêu bật một bên là tư tưởng bảo thủ, tôn giáo truyền thống của cặp vợ chồng nhập cư, bên kia là hệ thống pháp luật tiến bộ, vô thần, nhưng lạnh lùng, vô cảm, giả tạo của phương tây. Trong từng thước phim, từng câu thoại, đạo diễn như thôi miên khán giả, khéo léo truyền tải lời cảnh tỉnh về tình trạng xã hội bị rạn nứt, chia rẽ, và cực đoan hóa, khó thể dung hòa. Bộ phim khiến chính những người tưởng mình đang ở phe tiến bộ, theo chủ nghĩa thế tục phải chựng lại đặt câu hỏi đâu giá trị của chính bản thân mình.

Ngay sau lễ trao giải tại Cung liên hoan ở Cannes, hôm 23/05, RFI Tiếng Việt cùng một số nhà báo khác đã có dịp phỏng vấn đạo diễn người Rumani, nghe ông chia sẻ về bộ phim này.

Liệu cảm xúc của ông có còn nguyên vẹn khi giành được Cành Cọ Vàng lần thứ hai ?

Thực sự là có chứ. Thú thật là tôi cảm thấy có chút tội lỗi khi nhận Cành Cọ Vàng thứ hai, bởi có rất nhiều đạo diễn tài ba ngoài kia, nhưng chưa từng được vinh danh một lần nào tại LHP Cannes. Mỗi giải thưởng được trao thường là kết quả của một bối cảnh nhất định. Bản thân tôi cũng đã nhiều lần từng làm giám khảo, và tôi hiểu điều đó. Dĩ nhiên đó là điều tuyệt vời khi có tên trong danh sách nhận giải, và bộ phim được công nhận là dấu ấn của năm. Nhưng tôi nghĩ phép thử của thời gian vẫn quan trọng hơn. Trong 10, 20 năm nữa, liệu phim này có thực sự để lại dấu ấn nào đó trong lòng khán giả hay không. Hiện thì tôi rất vui, vì nhờ giải này mà phim sẽ được biết đến rộng rãi. Đối với tôi, điều quan trọng là Cành Cọ Vàng có thể khơi dậy sự tò mò đối với khản giả, thôi thúc họ đến rạp để xem những bộ phim như thế này. 

19 năm sau Cành Cọ Vàng đầu tiên, dường như ông không hề thay đổi cách làm phim, hoặc ít nhất và vẫn giữ nguyên vẹn phong cách sáng tạo điện ảnh của mình ?

Tôi thấy mình vẫn luôn làm phim theo một cách duy nhất. Tôi tôn trọng khả năng biểu đạt của điện ảnh. Tôi không tin rằng làm phim là phải hoành tráng, giật gân. Điều quan trọng là phải hiểu điều gì xảy ra ngay cạnh chúng ta, và dành đủ thời gian chiêm nghiệm trước khi bấm máy. Bởi vì tôi cho rằng, đôi khi chúng ta sản xuất quá nhiều phim, và sẽ rất lãng phí nếu làm ra một bộ phim tiêu tốn nhiều ngân sách công, nhưng lại chẳng có gì đáng nói. Tất nhiên, một bộ phim phải là một tác phẩm điện ảnh, và tôi không tin rằng phim nghệ thuật nào cũng gây buồn ngủ, nhàm chán. Đối với tôi, phim nghệ thuật là dám nói lên những điều táo bạo. Giờ đây, tôi muốn khuyến khích mọi người hãy thành thật hơn với chính mình, và thừa nhận những giới hạn trong quan điểm cá nhân, hiểu rằng, để chạm đến sự thật, thì cần phải thực sự dám biểu đạt, và không nên có một kiểu diễn văn hai mặt, tức là nói một đằng trước công chúng, nhưng khi ở nhà lại nghĩ một nẻo.

Ông giải thích như thế nào về tính mơ hồ trong phim Fjord ?

Tôi cho rằng tính mơ hồ là phần tất yếu của cuộc sống. Nếu tôi làm một bộ phim lấy cảm hứng từ hiện thực, như cách mà tôi cố gắng thực hiện, thì việc đưa yếu tố mơ hồ vào là điều cần thiết. Bởi vì trong cuộc sống của chúng ta, khi một biến cố nào đó xảy ra xung quanh chúng ta, và không có lời giải thích. Điều này đòi hỏi phải có tư duy phản biện để hiểu được nó. Đó cũng là điều mà bộ phim muốn nói, rằng bạn đủ thông minh để không mù quáng chạy theo một hệ tư tưởng, mà tự phân tích một tình huống phức tạp. Nó phức tạp vì buộc người xem hiểu đâu là giá trị của bản thân mình, và liệu là có thể chấp nhận chia sẻ với những người không có cùng giá trị với mình hay không ?

Ông đã từng nói rằng ông cảm thấy hổ thẹn về thế giới mà chúng ta để lại cho hậu thế. Trong phim, ông đề cập đến vấn nạn bạo lực đối với trẻ em trong một gia đình, nhưng liệu đó có phải là một hình thức bạo lực mang tính tập thể ?

Đúng vậy, bạo lực mang tính tập thể, và tôi cho rằng chúng ta luôn có một góc nhìn lạc quan khi nhìn vào thế hệ trẻ. Nếu chúng ta cứ kỳ vọng mãi vào thế hệ tiếp theo, sẽ phải thay đổi thế giới thế nào, thì phải tự hỏi bằng cách nào ? Khi mà chúng ta còn trẻ, chúng ta cũng đâu có thay đổi được thế giới, bởi chúng ta được nhào nặn bởi chính phương pháp mà cha mẹ mình từng nhận được. Tôi cho rằng sự thay đổi chỉ thực sự bắt đầu khi chúng ta dám nhìn nhận cách mình giáo dục con cái. Có lẽ điều tốt nhất là phơi bày trước mắt chúng những sự thật, các sự kiện, các quan điểm, giá trị của mình, và để chúng có quyền tự do quyết định. Bởi vì nếu chúng ta cứ khăng khăng áp đặt các giá trị của mình đối với con cái, hy vọng rằng chúng sẽ khôn ngoan hơn chúng ta thì, theo tôi, đó là một ảo tưởng hão huyền. 

Ông thấy thế nào khi đã thành công truyền tải thông điệp chính trị,  về sự chia rẽ, phân cực hiện nay của xã hội, qua bộ phim này ?

Tôi nghĩ cách mà tôi sử dụng để truyền tải thông điệp cũng khá quan trọng. Tôi nghĩ chúng ta đã làm quá nhiều bộ phim « chính trị » mang tính chất tuyên truyền cho những giá trị tốt đẹp. Điều đó cũng tốt thôi, nhưng cũng cần hiểu rằng trong xã hội, luôn có một bên áp đảo, và đôi khi ngay cả khi muốn lan tỏa những giá trị tử tế, thì cách tiếp cận lại thiếu tinh tế, và không mang lại hiệu quả như kỳ vọng.

Tôi tin rằng chúng ta đang ở giai đoạn mà cả giới chính trị gia, và xã hội, đều phải thừa nhận rằng chúng ta đã « đi quá đà », ở những thời điểm khác nhau. Do đó, tôi nghĩ rằng tiết chế là điều vô cùng cần thiết, ngay cả khi nghĩ rằng mình đang làm điều tốt cho người khác. Chúng ta phải thuyết phục được họ, chứ không thể áp đặt lựa chọn của mình cho họ. Điều đó phức tạp hơn, đòi hỏi thời gian, tâm sức, và giáo dục, nhưng đó là cách duy nhất để chung sống hòa bình với nhau.

Liệu ông có thể giải thích về cách ông xây dựng hình ảnh Fjord được đánh giá là phép ẩn dụ độc đáo xuyên suốt bộ phim ?

Sự thật là trong điện ảnh, tôi luôn cố gắng tìm kiếm những hình ảnh mang tính ngôn ngữ trực quan, để biểu đạt cho những khái niệm trừu tượng. Làm sao để hiện thực hóa sự trìu mến hay lòng trắc ẩn lên màn ảnh? Và mình phải đi tìm những cảnh quay, những hình tượng biết nói. Tôi luôn mải miết kiếm tìm những khung hình như thế.

Và cuối cùng, tôi muốn nhắn nhủ khán giả: Đừng chỉ chăm chăm lắng nghe lời thoại, cũng đừng tin hoàn toàn vào những gì các nhân vật nói với nhau. Bởi trong phim, các nhân vật cũng đầy tính thao túng và đôi khi họ cũng dối lừa y như trong đời thực.

Vậy nên, hãy dùng tư duy phản biện và tâm hồn của chính mình để cảm nhận những hình ảnh. Bộ phim chứa đựng rất nhiều thước phim mang tính mơ hồ như chính hiện thực cuộc sống, và chúng đều có ngôn ngữ riêng. Đó là thứ ngôn ngữ đòi hỏi bạn phải đi xuyên qua bộ óc phản biện của bản thân để hiểu được những giá trị đích thực của tác phẩm.

Cành cọ Vàng thứ hai này có ý nghĩa như thế nào đối với ông ? Ông sẽ đặt cạnh Cành cọ đầu tiên ? 

Nói thật là tôi không mấy khi nhìn ngắm những giải thưởng của mình, vì tôi nghĩ một người làm phim cần phải giữ sự khiêm nhường. Điều quan trọng nhất là nghĩ về những đứa con tinh thần của mình, là trăn trở xem liệu mình có tìm thấy một đề tài nào khác đủ sức nặng để làm một bộ phim tiếp theo hay không. Lần nào tôi cũng hy vọng như vậy, nhưng chưa bao giờ dám chắc liệu mình có thể làm thêm một bộ phim nữa. Đối với tôi, việc đó quan trọng hơn nhiều so với việc mãi đắm chìm trong men say chiến thắng của một bộ phim đã thuộc về quá khứ.

Lần đầu tiên từ 8 năm nay, một đội thể thao Bắc Triều Tiên sang miền Nam thi đấu. Chính quyền miền Nam chi tiền cho các hoạt động cổ vũ đội miền Bắc. Tổng thống Nga Putin công du Trung Quốc, hợp tác hai nhà nước siết chặt nhưng về văn hóa, đông đảo dân Nga, đặc biệt là giới trẻ vẫn ngả nhiều hơn về phương Tây.

Eo biển Hormuz về cơ bản vẫn tiếp tục bị phong tỏa sau chuyến đi Bắc Kinh của tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên có một số dấu hiệu cho thấy Mỹ nới lỏng kiểm soát tàu chở dầu, đặc biệt là tàu đi Trung Quốc. Nghị Viện Châu Âu và 27 quốc gia Liên Âu, trong bối cảnh áp lực mạnh từ Washington, đạt đồng thuận về một thỏa thuận thương mại với Mỹ, bị nhiều người lên án là « thỏa thuận đầu hàng ». Nỗi sợ Trí thông minh Nhân tạo (AI) tại Mỹ và nhiều nơi gia tăng. Giáo hoàng Lêô XIV dành « tông huấn » đầu tiên cho mục tiêu « bảo vệ con người » trước các đe dọa của AI. Trên đây là một số chủ đề chính của Tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

***

Lần đầu tiên kể từ 8 năm nay, một đội thể thao miền Bắc Triều Tiên sang miền Nam thi đấu trong khuôn khổ Giải của Liên đoàn bóng đá châu Á. Nhưng vấn đề không chỉ là thể thao. Trận đấu diễn ra vào lúc quan hệ hai miền có nhiều dấu hiệu giảm căng thẳng rõ rệt, làm dấy lên hy vọng về hòa bình Nam Bắc và thậm chí là niềm hy vọng thống nhất, với nhiều người dân Hàn Quốc.

Hôm 20/05, tại sân vận động không mái che Suwon, khoảng 7.000 cổ động viên Hàn Quốc cổ vũ cho đội miền Bắc, dưới trời mưa. Đội bóng đá nữ Bắc Triều Tiền Naegohyang FC hạ đội Suwon với tỉ số 2-1 trong trận bán kết. Sự ủng hộ quá đỗi nồng nhiệt dành cho đội khách khiến chính huấn luyện viên đội Hàn Quốc Park Gil-young cũng cảm thấy chạnh lòng.

« Chúng ta là một dân tộc, hy vọng ngày sum họp, hòa thuận »

Phóng sự của thông tín viên Camille Ruiz từ Suwon bên lề trận chung kết giữa đội Bắc Triều Tiên và đội Nhật Bản hôm nay, 23/05/2026 :  

« Sát sân vận động Suwon, một đám đông thu hút nhiều chú ý. Khoảng mươi lăm người nhảy múa, một số mang trang phục truyền thống. Họ đến để cổ vũ đội tuyển bóng đá nữ Bắc Triều Tiên trong trận chung kết giải Liên đoàn Bóng đá châu Á. Các nhà hoạt động ủng hộ thống nhất vẫy cờ Hàn Quốc, hát vang một bài hát về tình yêu nước.

Ye-heun, 25 tuổi, mặc một chiếc váy màu đỏ tươi và đội mũ truyền thống. Cô nói: ‘‘Vì chúng ta là một dân tộc, tôi hy vọng sẽ đến ngày tất cả chúng ta có thể sum họp, sống hòa thuận.”

Ye-heun, giống như gia đình cô và hàng chục người khác, đã nhận được vé xem từ các tổ chức ủng hộ thống nhất. Các cổ động viên tập trung dưới những chiếc lều trắng để nhận vé, một chai nước và bánh ngọt.

Lee Ju-sung, tổng thư ký Hội đồng các Tổ chức Xã hội Dân sự vì Hợp tác Liên Triều, nói: “Gần đây, Bắc Triều Tiên đã mô tả mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên là thù địch. Tôi không đồng ý với bất kỳ biện pháp nào góp phần làm gia tăng sự thù địch trên bán đảo Triều Tiên. Chúng ta cũng không thể từ bỏ việc thống nhất đất nước. Tôi muốn gửi một thông điệp hòa bình đến Bắc Triều Tiên. Và các nhà hoạt động của chúng tôi, những người cùng quan điểm với tôi và tham gia vào công tác viện trợ nhân đạo ở Bắc Triều Tiên, hôm nay có mặt ở đây để ủng hộ đội tuyển miền Bắc.”

Chính phủ Hàn Quốc đã chi một khoản tiền hơn một trăm nghìn euro. Mục tiêu là để tài trợ cho các hiệp hội ủng hộ đội Bắc Triều Tiên. Bởi không có người hâm mộ nào ở miền Bắc có thể vượt biên giới sang miền Nam xem thi đấu. »

Hàn Quốc - Bắc Triều Tiên: Từng bước hướng đến công nhận nhau 

Đầu tuần này (18/05/2026), chính phủ Hàn Quốc lần đầu tiên đưa quan điểm « quan hệ hòa bình giữa hai Nhà nước » vào Sách trắng Thống nhất, khẳng định tôn trọng chế độ Bắc Triều Tiên, không theo đuổi thống nhất bằng sáp nhập và chấm dứt các hành động thù địch. Hồi đầu tháng 5/2026, Seoul chính thức thông báo việc Bắc Triều Tiên sửa đổi Hiến pháp (từ tháng 3/2026), không còn coi Hàn Quốc là « kẻ thù số một », thừa nhận lãnh thổ hai miền Nam Bắc tách biệt, xóa bỏ mục tiêu « thống nhất quốc gia » hay « thắng lợi hoàn toàn của chủ nghĩa xã hội » ở Bắc Triều Tiên.

Thay đổi lớn trong chính sách của Hàn Quốc với Bắc Triều Tiên được đưa ra trong bối cảnh quan hệ giữa Seoul và chính quyền Trump đang đứng trước bước ngoặt thay đổi. Phát biểu sau đây của cựu đại sứ Mỹ tại Hàn Quốc, James Laney, 98 tuổi, một tiếng nói được lắng nghe tại Hàn Quốc, cho thấy điều đó : « Tôi rất buồn khi phải nói điều này. Thật sự tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ phải nói điều này. Nhưng tôi nghĩ Hàn Quốc cần phải bắt đầu tự định đoạt tương lai của mình. Tất nhiên, họ sẽ làm điều đó một cách khôn ngoan và thận trọng, nhưng lợi ích của họ không còn phù hợp với lợi ích của Nhà Trắng nữa. » (cựu đại  sứ phát biểu trong buổi nhận giải Building Bridges Award của Viện Pacific Century Institute hồi tháng 3/2026. Trong số cử tọa có cựu tổng thống Moon Jae-in) (« U.S.-South Korea Relations Are at Breaking Point », Foreign Policy, 02/04/2026). 

Matxcơva - Bắc Kinh khẳng định quan hệ khăng khít, dân Nga vẫn ngóng về trời Tây

Tổng thống Nga Vladimir Putin có chuyến công du Trung Quốc trong hai ngày đầu tuần này, để khẳng định quan hệ « không gì lay chuyển » giữa hai cường quốc, bất chấp những biến động quốc tế. Quan hệ giữa hai chính quyền được siết chặt, nhưng về phía người dân Nga thì không hẳn.

Thông tín viên Anissa el Jabri tường trình từ Matxcơva :

« Đèn lồng đỏ, rồng, một chút nhạc Trung Quốc tại trung tâm thành phố. Một vài lớp học thư pháp và các màn trình diễn xiếc. Phải đến năm 2024, Matxcơva mới chú ý đến việc tổ chức Tết Nguyên đán của Trung Quốc. Kể từ đó, mỗi năm đều như vậy, giới ngoại giao Nga đầu tư mạnh cho nhiều sự kiện chính thức. Người phát ngôn bộ Ngoại Giao Nga Maria Zakharova chính thức chúc mừng năm mới bằng một thứ tiếng Trung Quốc lưu loát, như mùa đông vừa qua.

Cho đến gần đây, những dịp lễ hội như thế này thường được tổ chức ở quy mô rất nhỏ. Tuy nhiên, trong khi quan hệ ở cấp nhà nước được củng cố, ảnh hưởng của Trung Quốc trong dân chúng Nga mờ nhạt hơn. Trong đời sống hàng ngày ở Nga, người dân vẫn tìm cách mua sắm iPhone thông qua các kênh nhập khẩu gọi là ‘‘ngoài luồng’’. Họ không mặc đồ hiệu Trung Quốc, thậm chí các nhà hàng Trung Quốc cũng ít hơn so với tại các thủ đô châu Âu. Phần lớn dân số Nga sống ở phía tây dãy núi Ural, và vẫn hướng tới các sản phẩm phương Tây.

Kể từ năm 2022 và trong bối cảnh phương Tây áp lệnh trừng phạt, các cuộc thăm dò dư luận cho thấy một tâm lý ổn định như sau trong xã hội Nga. Hơn một nửa người Nga muốn các thương hiệu phương Tây quay trở lại, trong khi chỉ có một phần tư phản đối. Sự khác biệt giữa các thế hệ là rất rõ : có đến 84% người từ 18-29 tuổi ủng hộ, so với 38% ở những người trên 60 tuổi. Nhu cầu mạnh nhất là đối với ô tô, tiếp theo là phim ảnh, âm nhạc và trò chơi điện tử. »

Eo biển Hormuz : Trở về từ Trung Quốc, Trump tiếp tục cuộc giằng co với Iran

Tổng thống Mỹ có chuyến công du hai ngày tại Trung Quốc hồi tuần trước. Sau chuyến đi của tổng thống Mỹ, eo biển về cơ bản vẫn bị phong tỏa. Nhưng có một điểm mới, là hàng chục tàu thuyền đã ra khỏi eo biển, mà không bị phía Mỹ ngăn cản, đặc biệt là các tàu đi Trung Quốc.

Trả lời đài France 24, thông tín viên Siavosh Ghazi cho biết cụ thể :

« Về phía Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng đã cho phép khoảng 30 tàu Trung Quốc đi qua sau các đàm phán với Trung Quốc. Sáng nay, hai tàu Ấn Độ cũng đã được phép đi qua eo biển Hormuz, và cũng phải trả phí. Các nước thân thiện với Iran có thể sử dụng eo biển Hormuz, nhưng các nước thù địch tuyệt đối không được phép.

Lập trường này đã được ngoại trưởng Iran nhắc lại ngày hôm qua. Ví dụ, Irak có quyền đưa dầu đi qua. Qatar có thể được phép ở một mức độ nào đó, nhưng không được quá, bởi vì vào đầu cuộc chiến, Qatar đã cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ và lãnh thổ. Trong khi đó, Kuwait, Bahrain, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất không được phép sử dụng eo biển Hormuz.

Teheran có lập trường rất kiên quyết. Mỗi tàu phải nộp thuế và phải đi theo các tuyến đường do Lực lượng Vệ binh Cách mạng chỉ định. Có thể nói, Iran đang kiên định lập trường bất chấp những tuyên bố đao to búa lớn của tổng thống Trump. »

Đầu tuần này, Teheran thông báo thành lập « Cơ quan quản lý eo biển vùng VịnhBa Tư ». Theo báo Mỹ  New York Times, hôm 21/05, Iran đang đàm phán với Oman để phối hợp thu phí tàu thuyền qua eo biển, bất chấp đe dọa của Mỹ. Đại sứ Iran tại Pháp Mohammad Amin-Nejad, cho hãng tin Mỹ Bloomberg biết, hôm 20/05, « Iran và Oman phải huy động tất cả các nguồn lực của mình để vừa cung cấp các dịch vụ an ninh, vừa quản lý việc lưu thông hàng hải một cách phù hợp nhất ».

EU miễn cưỡng phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ

Đêm thứ Ba 19 qua ngày thứ Tư 20/05, Nghị Viện Châu Âu và 27 quốc gia thành viên đạt thỏa thuận về việc luật hóa thỏa thuận thương mại, đã được chủ tịch Ủy Ban Châu Âu cam kết với tổng thống Mỹ, tại Tunberry, Scotland. Thỏa thuận này bị nhiều phản đối trong nội bộ châu Âu, nhiều người thậm chí gọi đây là « thỏa thuận đầu hàng ». 

Tuy nhiên, giới lãnh đạo châu Âu dường như không còn lựa chọn nào khác hơn để duy trì sự ổn định tương đối quan hệ thương mại với đối tác số một. Thông tín viên Pierre Bénazet tường trình từ Bruxelles :

« Một số người thậm chí đã gọi thỏa thuận này là ''hành động đầu hàng tại Turnberry''. Những tổn hại cho châu Âu, nếu thông qua thỏa thuận này, phần nào giải thích thái độ do dự kéo dài của Nghị Viện Châu Âu trong việc phê chuẩn.

Các cuộc đàm phán nội bộ của Liên Âu cũng bị cản trở bởi các đe dọa của Mỹ đối với đảo Groenland và bởi phán quyết hồi tháng Hai của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, vô hiệu hóa tất cả các loại thuế quan do Nhà Trắng áp đặt. Tuy nhiên, thời gian đang cạn dần, vì tổng thống Trump đã đe dọa sẽ áp đặt mức thuế quan kỷ lục bắt đầu từ ngày 4/7.

Rút cục, đêm qua, các nghị sĩ châu Âu đã đạt được đảm bảo về các biện pháp bảo vệ đi kèm với thỏa thuận Turnberry, chẳng hạn như giới hạn thời gian có hiệu lực trong vòng bốn năm và cho phép đình chỉ, nếu phía Mỹ gây thiệt hại đáng kể cho các nhà sản xuất châu Âu.

Tuy nhiên, thỏa thuận mất cân bằng nghiêm trọng này chắc chắn xứng đáng với cái tên ''hành động đầu hàng tại Turnberry'', vì mở cửa thị trường châu Âu cho 400 sản phẩm của Mỹ mà không áp thuế và đổi lại, áp thuế 15% đối với tất cả các sản phẩm của châu Âu. » 

Ai: Tham vọng của chính quyền Trump, các đại hiểm họa và những nỗ lực hóa giải

Chính quyền Trump đặt cược vào chiến thắng trong cuộc đua Trí tuệ nhân tạo sẽ là yếu tố quyết định giúp khẳng định vị thế siêu cường của Mỹ. Tuy nhiên, trong thời gian gần đây lo ngại ngày một gia tăng trong chính xã hội Mỹ. Theo một cuộc khảo sát của Semafor, 70% người Mỹ tin rằng trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển quá nhanh, hơn 50% lo sợ. Chỉ 18% người trẻ coi đây là nguồn hy vọng.

Ngành công nghệ Mỹ đã cắt giảm hơn 52.000 việc làm trong quý đầu tiên, tăng 40% so với cùng kỳ năm ngoái, theo công ty tư vấn Challenger, Gray & Christmas. Hôm 20/05, Meta quyết định sa thải 8.000 người, tương đương khoảng 10% nhân viên.

Hôm 21/05, chính quyền California, thủ phủ của công nghệ trí tuệ nhân tạo Mỹ, đã chính thức ban hành kế hoạch xây dựng chính sách để giải quyết các hậu quả của AI với việc làm, như trợ cấp thôi việc, bảo hiểm thất nghiệp, quyền sở hữu cổ phần của người lao động (universal basic capital ) hay đào tạo nghề…. Đây là bang đầu tiên của Mỹ bắt tay vào việc này.

Vượt xa vấn đề việc làm. Nhiều trụ cột của mô hình kinh tế hiện nay đang bắt đầu được xem xét lại. Thu nhập tối thiểu đủ sống cho tất cả mọi người (universal basic income - UBI), đánh thuế các dòng vốn đầu tư, hay giảm thời gian lao động, các biện pháp tưởng như được coi là yêu sách của cánh tả, được chính lãnh đạo nhiều công ty Trí tuệ nhân tạo hàng đầu như OpenAI hay Anthropic… đề xuất gần đây.

AI khiến an ninh mạng trở nên ngày càng mong manh trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ khốc liệt và chiến tranh tự động hóa là các hiểm họa khác của trí tuệ nhân tạo. Trong tuần qua, tổng thống Trump hoãn ký một sắc lệnh về AI và an ninh mạng, một trong các lý do chủ yếu đằng sau được nói đến nhiều là lo ngại việc kiểm soát siết chặt khiến các tập đoàn công nghệ Mỹ yếu thế trong cuộc cạnh tranh với Trung Quốc.

Vatican và công ty Anthropic: Hợp tác để hóa giải xu thế Trí tuệ nhân tạo nô dịch con người

Đối phó với những đại hiểm họa do Trí tuệ nhân tạo gây ra là ưu tiên hàng đầu của Giáo hoàng Lêô XIV. Ngày 15/05, Giáo hoàng phê chuẩn Thông điệp (encyclia) « Magnifica humanitas » (tạm dịch là Nhân loại Tuyệt vời), với mục tiêu bảo vệ con người trong kỉ nguyên Trí tuệ Nhân tạo. Thông điệp về Trí tuệ Nhân tạo, Thông điệp đầu tiên của Giáo hoàng Lêô XVI, được ký đúng 135 năm sau Thông điệp nổi tiếng của giáo hoàng Lêô XIII « Rerum novarum », được coi là học thuyết xã hội của Giáo hội Công giáo trong kỉ nguyên công nghiệp hóa và tư bản chủ nghĩa.

« … Thông điệp này đặt câu hỏi về những hứa hẹn và các hiểm họa của mô hình kỹ trị: sự say mê quyền lực, việc biến con người thành hàng hóa, sự thao túng lương tâm, sự chia rẽ xã hội và các hình thức thống trị mới, hoặc chiến tranh vô hình. Nhưng khác xa với lối diễn đạt đầy sợ hãi hay lên án, Magnifica Humanitas kêu gọi xây dựng một ‘‘nền văn minh của tình yêu’’ nơi công nghệ phục vụ cho nhân loại và sứ mệnh cao cả nhất của con người » (giới thiệu về Thông điệp « Magnifica humanitas »).

Tham dự buổi ra mắt Thông điệp tại Vatican (ngày 25/05/2026), có sự hiện diện của Christopher Olah, đồng sáng lập công ty hàng đầu thế giới về Trí tuệ Nhân tạo Anthropic, với tư cách đối tác chính của Giáo hội Công giáo.

Quan điểm của Anthropic khác biệt với đông đảo giới tinh hoa Thung lũng Silicon. Giáo sư Carlo Alberto Carnevale Maffè, một chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực này, khuyên công chúng nên đọc kỹ tiểu luận « Machines of Loving Grace » (tạm dịch là Những cỗ máy của lòng nhân ái), để hiểu rõ quan điểm của lãnh đạo Anthropic, Dario Amodei. Vị chuyên gia này nhấn mạnh : « Luận điểm của các tác giả là rất rõ ràng: Chúng tôi không thấy bất cứ lý do căn bản nào cho phép hy vọng rằng trí tuệ nhân tạo có thể tự nhiên dẫn đến dân chủ và hòa bình. Đây là một sự thừa nhận mà không một đồng nghiệp nào của họ có đủ can đảm để diễn đạt rõ ràng như vậy. » (báo Ý Il Folio, ngày 18/05/2026). 

Matxcơva kỷ niệm 81 năm chiến thắng phát xít Đức trong bối cảnh quốc tế không mấy thuận lợi cho Nga. Kịch bản Iran và Mỹ đối đầu quân sự dữ dội trở lại có dễ xảy ra? Năng lực drone biển của Ukraina có giúp bảo đảm an ninh eo biển Hormuz? Bị Mỹ phong tỏa cảng biển, Iran vẫn chưa bị bóp nghẹt về tài chính. Na Uy bị giới môi trường phản đối vì mở lại 3 mỏ khí đốt. Trên đây là những đề tài chính trong tạp chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Matxcơva tổ chức lễ kỷ niệm 81 năm ngày Chiến Thắng phát xít Đức trong bối cảnh quốc tế không mấy thuận lợi cho Nga 

Thứ Bảy 09/05/2026, Matxcơva tổ chức lễ kỷ niệm 81 năm ngày Chiến Thắng phát xít Đức. Khác với buổi lễ hoành tráng năm ngoái với buổi duyệt binh rầm rộ có sự tham gia của đại diện quân đội 13 nước, trước sự hiện diện của hơn 20 lãnh đạo các nước đồng minh của Nga trên thế giới, như Trung Quốc, Brazil, Belarus, Ai Cập, Venezuela, Việt Nam, Cuba …, năm nay trước nguy cơ bị Ukraina tấn công bằng drone, Matxcơva thu nhỏ đáng kể quy mô lễ kỷ niệm 09/05 : Lần đầu tiên từ gần 20 năm nay, cuộc duyệt binh tại Quảng trường Đỏ diễn ra mà không có màn trình diễn vũ khí, khí tài quân sự.

Buổi lễ diễn ra trong bối cảnh quốc tế từ đầu năm nay không mấy thuận lợi cho Nga : đồng minh Venezuela, tổng thống Nicolas Maduro đã bị Mỹ bắt giữ và đang bị xét xử, Cuba lâm khủng hoảng nghiêm trọng dưới các đòn cấm vận mới của chính quyền Donald Trump, đảng của thủ tướng Hungary Viktor Orban, đồng minh lớn nhất của Putin ở Liên Âu thất cử trong kỳ bầu cử lập pháp vừa qua … Và dĩ nhiên không thể không kể tới những tổn hại mà Teheran, một đồng minh lớn của chế độ Putin, đang hứng chịu trong chiến tranh Trung Đông.

Thông tín viên Anissa El Jabri tại Matxcơva cho biết là điện Kremlin thông báo có 7 lãnh đạo nước ngoài hiện diện, tính cả Abkhazia và Nam Ossetia, vốn dĩ tuyên bố độc lập sau cuộc chiến tranh Nga-Gruzia hồi năm 2008, nhưng không được quốc tế công nhận. Lãnh đạo của các nước Trung Á, cũng như Armenia và Slovakia đều không tham dự buổi lễ.

Liên quan đến chiến tranh Ukraina, khu vực mà Nga kiểm soát ở nước láng giềng đã giảm khoảng 120 km2 trong tháng 04/2026, mức giảm chưa từng được ghi nhận tính từ đầu đợt phản công của Ukraina hồi mùa hè năm 2023, theo dữ liệu của Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW). Nga cũng đang lo ngại trước khả năng Ukraina có hành động phá hoại lễ kỷ niệm Ngày Chiến thắng phát xít Đức 09/05 tại Matxcơva, nên hôm 06/05 đã thúc giục các đại sứ quán nước ngoài tại Kiev « sơ tán » nhân viên và công dân trước khi Matxcơva ra đòn tấn công trả đũa Ukraina nếu Kiev phá hoại lễ kỷ niệm tại Quảng trường Đỏ.

Lấy lý do bảo đảm an ninh cho lễ duyệt binh, đề phòng các mối đe dọa tấn công bằng drone, từ đầu tuần này, chính quyền Nga đã bắt đầu cắt internet. Càng đến gần ngày 09/05, các biện pháp hạn chế internet ngày càng được siết chặt. Nhưng thực ra, những biện pháp này đã liên tục được thúc đẩy từ nhiều tháng nay, chính xác là từ mùa hè năm ngoái, từ việc chặn các ứng dụng nhắn tin như WhatsApp và Telegram, siết chặt việc sử dụng VPN và hạn chế các công cụ vượt kiểm duyệt internet, cho tới các đợt cắt internet kéo dài, thậm chí hoàn toàn, tại một số khu vực. Và mới đây, theo báo chí Nga, ngay cả bộ Phát triển Kỹ thuật số cũng bị nhắm tới.

Từ Matxcơva, thông tín viên Anissa El Jabri hôm 07/05 cho biết thêm :

« Tối thứ Tư (06/05), nhật báo Nga RBC đăng tin về khả năng 2 thứ trưởng của bộ Phát Triển Kỹ Thuật Số chuẩn bị mất chức. Bộ này cũng có thể sẽ được tái cơ cấu.

Tờ báo này, vốn dĩ được phép hoạt động tại Nga, viết về « việc điều chỉnh cơ cấu của nhiều phòng ban và phân bổ lại chức năng, nhiệm vụ của họ ». Theo RBC, kế hoạch « tối ưu hóa » đang được xem xét thực chất là cắt giảm khoảng 15% nhân sự, và đáng chú ý nhất là bộ phận an ninh mạng có thể phần nào sẽ được đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp của Cơ quan an ninh liên bang FSB.

Trước chiến tranh, kinh tế Nga có mức độ số hóa rất cao, đặc biệt trong lĩnh vực ngân hàng, cũng như các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Thế nhưng, từ lâu nay đã có những tiếng nói công khai ủng hộ ý tưởng về một « bức màn sắt về kỹ thuật số » và một mạng internet mang tính tự chủ của Nga - chương trình mà giới chức hiện đã đẩy nhanh đáng kể từ khoảng 10 tháng gần đây ».

Kịch bản Iran và Mỹ đối đầu quân sự dữ dội trở lại có dễ xảy ra ?

Bất chấp các cuộc oanh kích lẫn nhau hôm 07/05 giữa quân đội Mỹ và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vẫn khẳng định với báo giới là lệnh hưu chiến với Teheran vẫn có hiệu lực và kêu gọi Iran « nhanh chóng » ký thỏa thuận với Washington, nếu không muốn bị Mỹ « tấn công khốc liệt hơn rất nhiều ».

Đâu là những kịch bản có thể giúp thoát khỏi khủng hoảng ? Mở lại eo biển Hormuz một cách có phối hợp, sau đó là các cuộc đàm phán giúp Iran và Hoa Kỳ đạt được thỏa thuận về những vấn đề cốt lõi : chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo của Iran, sự ủng hộ của Teheran đối với các đồng minh trong khu vực, việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt của Mỹ đối với Iran ? Hay là trái lại, các cuộc đối đầu về quân sự sẽ bùng nổ trở lại dữ dội ?

Trên đài RFI ngày 08/05, nhà nghiên cứu Clément Therme, chuyên gia về Iran, không xem đó là kịch bản dễ xảy ra. Ông nhận định là cả Washington và Teheran đều có nguy cơ mắc kẹt trong cuộc xung đột này. Nói cách khác, cuộc xung đột Trung Đông có nhiều khả năng sẽ bị « đóng băng » : « Hiện đang dần hình thành một kịch bản về một cuộc xung đột bị đóng băng, vì rốt cuộc không bên nào có lợi khi quay lại leo thang quân sự : phía Iran thì không được lợi gì do sự mong manh về kinh tế của hệ thống chính trị, còn phía Mỹ thì do các cuộc bầu cử giữa kỳ và những tác động của việc phong tỏa Hormuz đối với giá dầu ».

Năng lực về drone biển của Ukraina có giúp bảo đảm an ninh eo biển Hormuz ?

Liên quan đến Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, tuần này chính quyền Abu Dhabi ghi nhận các vụ oanh tạc trở lại của Iran bằng cả tên lửa và drone. Tình hình khiến Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đã phải kích hoạt lại các hệ thống phòng không.

Cũng như Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, các nước đồng minh khác của Mỹ tại Vùng Vịnh, Ả Rập Xê Út, Qatar, Bahrein phải tích cực tìm cách đối phó với nguy cơ bị Iran tấn công trở lại. Ukraina đã không bỏ lỡ cơ hội« trời cho »này. Sau các thỏa thuận quốc phòng ký vào cuối tháng Ba với Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, Qatar và Ả Rập Xê Út, Ukraina đang tiến gần hơn tới Bahrein với cùng một lời hứa : giúp Bahrein phòng vệ trước các cuộc tấn công bằng drone và tên lửa của Iran.

Năng lực của Ukraina trong lĩnh vực drone biển cũng được các nước Vùng Vịnh quan tâm. Tuy nhiên, trên đài RFI ngày 06/05, chuyên gia quốc phòng Akram Kharyev phân tích :

« Các quốc gia vùng Vịnh cần một giải pháp khẩn cấp để giảm thiểu tác động từ các cuộc tấn công của Iran, nhưng họ cũng cần một tầm nhìn dài hạn cho tương lai. Chẳng hạn, đã từ 10 năm nay Ả Rập Xê Út phải đối mặt với vấn đề này trong cuộc đối đầu với lực lượng Houthi ở Yemen (…) Tuy nhiên, trong trường hợp các drone hải quân, tình hình phức tạp hơn một chút bởi vì các drone biển thường nặng hơn và như giới chuyên môn nói thì khó điều khiển, khó xử lý hơn. Vì vậy, trong ngắn hạn, kinh nghiệm của Ukraina sẽ không thể giúp nhanh chóng tháo gỡ tình hình quanh eo biển Hormuz ».

Cho dù các cảng biển bị Mỹ phong tỏa, Iran vẫn chưa bị bóp nghẹt về tài chính

Thông thường, xuất khẩu dầu mỏ mang về cho Iran mỗi tháng khoảng 5-6 tỷ đô la Mỹ. Kể từ khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa, nguồn thu từ dầu mỏ của Iran đã giảm đáng kể, nhưng Teheran vẫn còn một « quân bài » quan trọng khác : các tàu chở dầu của Iran đã kịp rời đi trước khi Mỹ phong tỏa eo biển Hormuz. Hiện giờ Iran đang có khoảng 120 triệu thùng dầu ở gần Trung Quốc và Singapore.

Thế nên, Teheran vẫn còn chưa hoàn toàn rơi vào thế bí, theo nhận định trên đài RFI ngày 05/05 của chuyên gia Homayoun Falakshahi, phụ trách bộ phận phân tích dầu mỏ của Kpler công ty chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích thị trường hàng hóa toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ, khí đốt và vận tải biển :

« Hiện giờ Iran có khoảng 180 triệu thùng dầu đã được chất lên các tàu ngoài khơi, tương đương khoảng 4-5 tháng xuất khẩu. Trong số đó, khoảng 120 triệu thùng dầu nằm ngoài khu vực bị phong tỏa, nên về lý thuyết vẫn có thể bán được và chuyển thành nguồn thu cho Iran (…) Vấn đề là liệu dòng tiền đó có thể quay trở lại Iran hay không, bởi vì Mỹ đang gây sức ép rất lớn đối với Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nơi trung chuyển phần lớn các dòng tài chính hướng về Iran, nhằm ngăn dòng tiền bán dầu được đưa trở lại Iran ».

Nếu Iran có thể nhận được tiền thanh toán cho số dầu đang ở ngoài khơi, theo dự báo của các chuyên gia, sau 2-3 tháng nữa, những tác động thực sự đầu tiên của lệnh phong tỏa của Mỹ đối với nền kinh tế Iran mới bắt đầu xuất hiện.

Thông báo khai thác trở lại 3 mỏ khí đốt, Na Uy bị giới bảo vệ môi trường phản đối

Kể từ khi nổ ra chiến tranh Ukraina, Na Uy đã trở thành nhà cung cấp khí đốt lớn nhất của Liên Hiệp châu Âu. Giờ đây, để đối phó với đà tăng giá mạnh dầu khí do việc phong tỏa eo biển Hormuz chiến lược, chính phủ Na Uy lại thông báo mở thêm các khu thăm dò dầu khí ngoài khơi, đồng thời tái khởi động 3 mỏ khí đốt đã bị đóng cửa cách nay 30 năm. Thông báo của Oslo đã vấp phải những phản đối gay gắt của giới bảo vệ môi trường.

Từ Stockholm, thông tín viên trong khu vực Bắc Âu, Ottilia Férey, hôm 08/05 cho biết thêm :

« Sản xuất nhiều dầu và khí hơn, với danh nghĩa bảo đảm an ninh năng lượng của châu Âu, là hoàn toàn vô nghĩa, theo nhận định của Halvard Raavand, người đứng đầu tổ chức phi chính phủ Greenpeace chi nhánh Na Uy. Nước này vốn được xem là một trong những quốc gia được đánh giá cao nhất thế giới về môi trường sinh thái.

Ông phát biểu : « Điều này thực sự cho thấy sự mâu thuẫn trong chính sách của Na Uy. Đất nước chúng tôi là một trong những quốc gia xuất khẩu nhiều nhất nạn biến đổi khí hậu thông qua dầu lửa và khí đốt mà chúng tôi bán ra thế giới. Và giờ đây, Na Uy lại đang lợi dụng cuộc khủng hoảng năng lượng hóa thạch để thúc đẩy sản xuất thêm dầu và khí ».

Việc khai thác trở lại 3 mỏ khí đốt dự kiến bắt đầu từ năm 2028 và kéo dài đến năm 2048. Theo Halvard Raavand, điều này sẽ gây tác động tiêu cực đến các hệ sinh thái biển và khí hậu, đặc biệt là song song với đó còn có 70 lô thăm dò mới đã được mở tại các khu vực ngoài khơi. Người đứng đầu tổ chức phi chính phủ Greenpeace chi nhánh Na Uy nói tiếp : « Để thoát khỏi cuộc khủng hoảng này, chúng ta cần làm ngược lại, tức là khép lại kỷ nguyên nhiên liệu hóa thạch nguy hiểm và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các loại năng lượng tái tạo ổn định và an toàn. Sự ổn định năng lượng của châu Âu phải dựa vào năng lượng tái tạo ».

Các nhà phân tích dự đoán là các công ty khai thác của Na Uy sẽ đạt lợi nhuận kỷ lục, một phần lợi nhuận sẽ tiếp tục được bổ sung vào quỹ dầu mỏ của Na Uy, hiện là hơn 1.800 tỷ euro ».

Vua Anh Quốc đến thăm Hoa Kỳ, có bài phát biểu mang tính biểu tượng trước Quốc Hội ; Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) chao đảo vì sự ra đi của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập ; Nga tăng cường quy mô tuyển mộ lính nước ngoài ; Trung Quốc cấm drone vì lý do an ninh… là những chủ đề chính trong Tạp Chí Thế Giới Đó Đây tuần này.

Chuyến thăm cấp Nhà nước của quốc vương Anh Charles III đến Hoa Kỳ, với bài phát biểu trước Quốc Hội hôm 28/04, là một trong những sự kiện đáng chú ý trong tuần vừa qua. Mặc dù không có thực quyền, nhưng Hoàng Gia Anh từ lâu nay vẫn là công cụ ngoại giao hữu hiệu và có sức ảnh hưởng của chính phủ Anh Quốc. Chuyến công du 4 ngày diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương có nhiều rạn nứt, từ những bất đồng trong cuộc chiến ở sườn đông châu Âu, đến cuộc chiến ở Iran. Nhiệm vụ được giao cho Vua Charles III «chưa bao giờ lại khó khăn đến thế », theo nhận định của báo Pháp Le Monde. Mục tiêu chuyến công du là cứu vãn những gì có thể cứu được trong mối quan hệ đặc biệt giữa Anh và Mỹ.

Kể từ khi thủ tướng Anh chỉ trích tham vọng của ông Trump tại Greenland và đặt câu hỏi về tính hợp pháp khi tổng thống Mỹ Donald Trump khởi xướng cuộc chiến ở Iran, nguyên thủ Hoa Kỳ đã không tiếc lời sỉ và thủ tướng Anh.

Chuyến thăm của quốc vương Charles III được cho là để lấy lòng Trump, và đặc biệt là bài phát biểu mang tính biểu tượng tại Quốc Hội Hoa Kỳ. Xã luận báo Le Monde nêu ra những bài học về dân chủ của vị vua Anh dành cho tổng thống Mỹ. Thứ nhất, vua Charles III đã khẳng định ủng hộ mạnh mẽ Nhà nước Pháp quyền, ca ngợi sự cân bằng quyền lực và các cuộc thảo luận sâu rộng tại Nghị Viện Mỹ và điều này được xem như một lời chỉ trích ngầm đối với việc tập trung quyền lực của tổng thống Trump. Ông cũng kêu gọi bảo vệ quan hệ liên minh xuyên Đại Tây Dương, nhấn mạnh đến việc ủng hộ Ukraina, chống lại xu hướng ông Trump giảm hỗ trợ Ukraina và thỏa hiệp với Nga. Trong bài phát biểu tại Quốc Hội Mỹ, vua Charles III cũng đưa ra lời kêu gọi về vấn đề sinh thái, bảo vệ môi trường, coi đó là một phần thiết yếu của các chương trình hợp tác.

« Thật nực cười khi chứng kiến ​​một vị vua Anh dạy cho Hoa Kỳ về dân chủ », theo nhận định của nhật báo cánh tả Libération. Vua Anh thấy cần « phải nhắc nhở rằng, đúng 250 năm sau khi Mỹ - yêu tự do, giành được độc lập khỏi ách thống trị của quân chủ Anh, rằng chính sự bảo vệ nền dân chủ đã cho phép Anh và Mỹ duy trì quan hệ thân thiết kể từ đó. »

Đồng hồ đếm ngược của tổng thống Trump tại Trung Đông

Về thời sự Trung Đông, tình hình phong tỏa vẫn tiếp diễn tại eo biển Hormuz. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guteress trong tuần qua, đã bày tỏ quan ngại về việc hạn chế lưu thông hàng hải,« ảnh hưởng đến việc vẩn chuyển dầu mỏ, khí đốt và phân bón, cũng như những nguyên vật liệu thiết yếu, bóp nghẹt nền kinh tế toàn cầu », kêu gọi các bên cho phép tàu đi qua.

Trong bối cảnh đàm phán vẫn bế tắc, tối thứ Năm, Iran đã kích hoạt hệ thống phòng không chống lại các loại máy bay nhỏ và drone trên bầu trời Teheran, theo truyền thông Iran. Hãng tin Tasnim và Farz nêu rõ hệ thống phòng không đã hoạt động trong 20 phút, và tình hình đã trở lại bình thường. Thông tin này được đưa ra khi cuộc chiến giữa Iran với Mỹ và Israel sắp đánh dấu ngày thứ 60, tức ngày mà tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ cần phải thông qua Quốc Hội Hoa Kỳ để đưa ra các quyết định quân sự.

Thị trường dầu mỏ lại chao đảo

Thị trường dầu mỏ vẫn điêu đứng khi giá dầu tiếp tục tăng, khi Washington nêu ra khả năng triển hạn việc phong tỏa eo biển Hormuz. Một sự kiện đáng chú ý khác trong tuần là việc Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đã tuyên bố rời khỏi tổ chức OPEC, nêu ra lý do « vì lợi ích quốc gia ». Quyết định này không chỉ khiến thị trường dầu khí lại chao đảo hơn nữa, mà còn tác động đến liên minh kiểm soát thị trường và giá dầu.

Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đã đầu tư hàng tỷ đô la để nâng cao năng lực sản xuất dầu mỏ, muốn bán nhiều dầu hơn, để thu hồi vốn, cũng như phát triển kinh tế trong nước. Tuy nhiên, nước này lại phải chịu hạn ngạch của OPEC - yêu cầu các thành viên cắt giảm sản lượng để giữ giá dầu cao. Tuy nhiên, Abou Dhabi bất mãn với hạn ngạch được cho là quá thấp so với khả năng thực tế, và khiến nước này có dầu mà không được bán.

Đối với thị trường dầu khí, nếu Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, vốn là nhà sản xuất dầu lớn thứ 3 trong OPEC, rời đi và tự do tăng sản lượng, nguồn cung dầu sẽ tăng lên và giá dầu giảm đi trong bối cảnh eo biển lưu thông dầu mỏ thế giới Hormuz đang bị chặn lại. Tuy nhiên, « con dao hai lưỡi »nằm ở chỗ nếu tất cả các nước cùng xả hàng ra thị trường mà không có sự kiểm soát của OPEC thì giá dầu có thể giảm sâu và không có lãi, gây khủng hoảng cho chính các nước « trùm » dầu mỏ.

Trên thực tế, cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran đã giáng một đòn nặng nề vào hình ảnh của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, vốn tự coi mình là ổn định, một thiên đường cho du lịch và kinh doanh, đồng thời tạo ra một vùng xám cho Iran, để khéo léo lách luật các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, Teheran đã biến Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất thành mục tiêu chính trong các cuộc trả đũa chống lại các cuộc tấn công của Mỹ . Abu Dhabi đã ghi nhận 2889 vụ tấn công tên lửa của Iran nhắm về lãnh thổ nước này, trước sự chứng kiến của các đồng minh « yếu kém ».

Việc Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất tách khỏi OPEC cũng đặt dấu hỏi cho vị thế lãnh đạo của Ả Rập Xê Út trong tổ chức hơn chục thành viên này. Abu Dhabi có thể giải thích đây là một chiến lược « khởi nghiệp », cho rằng trật tự khu vực do Riyadh đại diện đã lỗi thời và cần một giai đoạn « phá hủy sáng tạo ».

Theo ông Adlene Mohammedi, nhà nghiên cứu tại Viện quan hệ quốc tế và chiến lược (Iris), trả lời RFI Pháp ngữ, « Ả Rập Xê Út và Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất cũng có những cạnh tranh thực sự. Dù không phải là một cuộc đối đầu trực tiếp, nhưng hiện đang là một kiểu chiến tranh lạnh giữa hai bên, điều này đã có thể nhận thấy trong vài năm nay. Hiện giờ, diễn đàn chính mà mọi người đang nói đến là OPEC, nhưng hôm trước đó, cuộc thảo luận chủ yếu là về Yemen, nơi mà sự khác biệt giữa hai nước đã thể hiện rõ ràng. »

Theo ông Tareq Al-Otaiba, một cựu quan chức UAE, hiện là học giả thỉnh giảng tại Trung tâm Belfer của Đại học Harvard tại Hoa Kỳ, « chiến tranh đã chỉ ra ai mới là bạn thực sự » và cảnh báo có thể Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất sẽ rời khỏi Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh, hoặc Liên đoàn Hồi giáo. 

Nga tăng cường quy mô tuyển mộ lính từ châu Phi

Về cuộc chiến tại Ukraina, một báo cáo do tổ chức nhân quyền Truth Hounds của Ukraina và Liên đoàn quốc tế về nhân quyền công bố trong tuần qua tại Kiev, nêu ra những phương pháp tuyển mộ lính nước ngoài của quân đội Nga, đồng thời lên án việc lạm dụng lao động nước ngoài một cách bất hợp pháp, vì mục đích quân sự, đặc biệt là từ các nước châu Phi.

Thông tín viên Emmanuelle Chaze, từ thủ đô Ukraina, cho biết thêm thông tin :

« Việc Nga tuyển dụng lính từ châu Phi không phải là mới, nhưng quy mô tăng dần theo mỗi năm để bù đáp việc thiếu hụt lính tình nguyện và muốn tránh một cuộc huy động khác, nhằm tiếp thêm sức mạnh cho các cuộc tấn công ở Ukraina. Việc Nga tuyển mộ các lính nước ngoài đã bị các tổ chức như Truth Hounds và Liên đoàn Quốc tế vì Nhân quyền  (FIDH) lên án mạnh mẽ vì vi phạm nhân quyền. Nhà nghiên cứu và đồng tác giả của báo cáo, Kenza Harmaoui, giải thích : « Một số cuộc chiêu mộ lính được đưa ra dưới hình thức như các lời mời chào việc làm dân sự ở mức cao, và nêu rõ rằng tại hầu hết các nước của những người được tuyển, vốn có tình hình kinh tế và xã hội khá phức tạp, thì mức lương dao động khoảng 2000 đô la mỗi tháng (là khá hấp dẫn). »

Tuy nhiên, những người lính nước ngoài này một khi đến lãnh thổ Nga, được đưa thẳng đến căn cứ quân sự, bị tịch thu hộ chiếu và điện thoại. Dmytro Usov, thư ký của trung tâm điều phối, quản lý việc đối đãi với tù binh chiến tranh Ukraina, giải thích : « Vấn đề không phải ở việc Nga có thói quen ký hợp đồng thông qua các kiểu tuyển mộ mang tính săn mồi, mà còn cả việc Nga không để những người đó thoát khỏi. Đó là lý do tại sao nhiều người nước ngoài ký hợp đồng hoặc được phân công làm việc tại các công ty hoặc trong các khu công nghiệp ở thành phố, nhưng cuối cùng lại bị sử dụng trong chiến tranh. »

Cho đến nay, ngoài 14 000 binh sĩ được Bắc Triều Tiên cử đến, có hơn 28 300 tay súng nước ngoài đã được xác nhận ở Nga. Hơn 5000 trong số đó đã tử trận ngay trong những tháng đầu tiên ở tiền tuyến. Ông Dmytro Usov cảnh báo rằng năm nay, Matxcơva dự trù tuyển mộ thêm ít nhất 19 000 người nữa. » 

Trung Quốc sản xuất drone xuất khẩu, nhưng cấm bán trong nước

Vốn là nhà sản xuất drone hàng đầu thế giới, Trung Quốc lại vừa đưa ra lệnh cấm bán drone dân sự ở thủ đô Bắc Kinh vì « lý do an ninh », có hiệu lực kể từ thứ Sáu ngày 01/05/2026. Không chỉ cấm bán, Trung Quốc cũng cấm thuê hoặc chuyển drone từ các nơi khác đến thủ đô. Bắc Kinh cũng siết chặt việc sử dụng, tất cả những chủ sở hữu drone cần phải đăng ký thiết bị, với thông tin nhận dạng được xác minh, được chính quyền cấp phép trước khi sử dụng.

Từ Bắc Kinh, thông tín viên Cléa Broadhurt cho biết thêm thông tin :

« Hiện không còn drone nào được trưng bày trong tủ kính. Tại các cửa hàng ở Bắc Kinh, các thiết bị này đã bị bọc, đóng gói lại. Tại các tỉnh khác cũng vậy, nhân viên tại cửa hàng điện tử này xác nhận : Chúng tôi không bán drone nữa mà chỉ bán các camera cỡ nhỏ. Ngay cả khi đi đến các tỉnh khác để mua và cố mang về đây thì cũng không có tác dụng, bởi mỗi drone đều có số serie và bị kiểm soát rất chặt chẽ, và không thể buôn lậu được.

Các quy định mới rất nghiêm ngặt : cấm bán hàng, cấm vận chuyển, chủ sở hữu phải xin phép trước nếu muốn sử dụng. Nếu không được chấp thuận, không phận bị đóng không cho phép bất cứ vật thể bay nào hoạt động. Về mặt chính thức, Bắc Kinh nêu ra lý do an ninh, viện dẫn ngày càng có nhiều thách thức về việc quản lý không phận tầm thấp.

Tuy nhiên, quyết định này là một phật của chiến dịch trấn áp rộng khắp Trung Quốc, các drone phải truyền dữ liệu theo thời gian thực cho các cơ quan chức năng, và việc sử dụng một cách bất hợp pháp có thể bị giam giữ tới 15 ngày.

Người bán hàng này nói thêm : « Mệnh lệnh đến từ cấp trên, chúng tôi phải tuân thủ. Nhà nước đã cấm thì không ai muốn đặt mình vào thế khó, bởi rủi ro là rất lớn nếu vẫn bán drone. Các doanh nghiệp cũng như chính quyền đưa ra các hình phạt nghiêm khắc. Bán drone không kiếm được nhiều và chẳng ai muốn mạo hiểm cả ». 

Ngoài vấn đề về an ninh, đây còn là một tín hiệu chính trị. Tại thủ đô Bắc Kinh, ngay cả các công nghệ mang tính giải trí cũng đang trở thành vấn đề quốc gia ».

Ngày 26/04/2026 Ukraina tưởng niệm 40 năm thảm họa nhà máy điện hạt nhân Tchernobyl. Vụ nổ lò phản ứng số 4 của nhà máy điện hạt nhân Tchernobyl đã gây ra một thảm họa cho cả môi trường và con người, khiến hàng chục ngàn cư dân địa phương phải sơ tán khỏi khu vực trong những ngày sau vụ nổ, trong số đó có các công nhân của nhà máy.

« Tại Troieshchyna, một khu dân cư ở phía đông bắc thủ đô Kiev, có những cây anh đào đang nở hoa và các dãy chung cư 20 tầng giống hệt nhau. Sau thảm họa hạt nhân Tchernobyl, những người tham gia khắc phục hậu quả của vụ nổ và gia đình của họ đã được sơ tán đến những tòa nhà này.

Ông Volodymyr Vassilievitch là một trong những cảnh sát giao thông tham gia sơ tán dân thường vào thời điểm đó. Ông kể lại những ngày đầu sau thảm họa: “Chúng tôi lên một chiếc xe bọc thép. Buồng lái được phủ chì để chặn bức xạ, rồi chúng tôi đi đến bệnh viện”.

Từ tháng 04/1986 đến năm 1988, ông Volodymyr Vassilievitch đã tham gia vài chục cuộc sơ tán. Ngày nay, ước tính có khoảng 300.000 người đã được di tản khỏi khu vực. Vào thời đó, tầm mức, quy mô thảm họa, cũng như những hậu quả đối với con người và môi trường vẫn chưa được biết đến nhiều, ngay cả đối với những người làm công việc sơ tán và các quan chức phụ trách chiến dịch sơ tán.

Bản thân ông Volodymyr Vassilievitch đã bị nhiễm phóng xạ trong nhiều những lần thực hiện nhiệm vụ và được chẩn đoán nhiễm xã vào mùa thu năm 1986. Sau đợt điều trị đầu tiên tại bệnh viện, ông lại tiếp tục tham gia sơ tán, sau đó ông tai biến tim mạch. Ông kể tiếp: “Năm 1987, một cơn đột quỵ khiến toàn bộ bên trái cơ thể tôi bị liệt. Tôi không thể nói được. Khuôn mặt và lưỡi của tôi bị biến dạng như của một xác chết. Khi đó tôi mới 46 tuổi, và bây giờ thì tôi đã 86”.

Dưới chân tòa nhà mà ông Vassilievitch sinh sống, bà Lioubov, 55 tuổi, đang trò chuyện với các hàng xóm. Khi còn nhỏ, bà từng nghỉ hè ở nơi mà nay đã trở thành vùng cấm. Người phụ nữ này chia sẻ: “Chú của tôi là một người tham gia khắc phục hậu quả của vụ nổ, khi đó ông đang làm việc tại nhà máy điện Tchernobyl. Trước khi cảy ra vụ nổ, nơi đó đẹp giống như trong truyện cổ tích vậy. Quý vị biết không, ở đó có một con sông rất đẹp, có rừng và các hồ nước. Hàng năm, mỗi khi chúng tôi quay lại, mọi thứ vẫn còn đó, nguyên vẹn, như thể chỉ mới hôm qua”.

Bà Lioubov cũng tìm cách đến xem lớp vỏ bọc mới đang bảo vệ thế giới khỏi phóng xạ phát tán từ lò phản ứng số 4, nhưng công chúng không được tiếp cận khu vực xung quanh nhà máy. Bà nói tiếp: “Có lẽ cần giấy phép đặc biệt. Dường như năm nay không ai được phép vào vùng này”.

Vùng cấm hiện cũng đã trở thành một chiến trường. Vào tháng 02-03/2022, nơi đây đã bị quân đội Nga chiếm đóng. Tuy vậy, ký ức về thảm họa Tchernobyl cần phải là lời cảnh tỉnh để ngăn chặn bất kỳ sự cố hạt nhân nghiêm trọng nào trong tương lai, bởi hậu quả của nó có thể sẽ lan rộng vượt xa biên giới Ukraina”.

Vụ nổ nhà máy điện Tchernobyl cho đến nay vẫn là thảm họa hạt nhân dân sự lớn nhất trong lịch sử nhân loại. 40 năm sau vụ nổ, tình hình vẫn gây lo ngại, nhất là do cuộc chiến xâm lược của Nga, nguy cơ bom đạn nhắm trúng nhà máy không phải là ít. Hôm 14/04, Greenpeace cảnh báo sự sụp đổ không thể kiểm soát của mái vòm bảo vệ bên trong nhà máy có thể làm tăng nguy cơ phát tán phóng xạ. Mái vòm này có từ năm 1986. Đến năm 2016, nhà máy có thêm một lớp vỏ bảo vệ bên ngoài hiện đại hơn. Vào tháng 02/2025, cấu trúc bảo vệ lớp ngoài này đã bị một drone của Nga xuyên thủng. Cho dù cấu trúc bảo vệ lớp ngoài đã được sửa chữa, nhưng khả năng ngăn chặn phóng xạ vẫn chưa được "khôi phục hoàn toàn", làm tăng nguy cơ phát tán phóng xạ, đặc biệt là trong trường hợp lớp bảo vệ bên trong sụp đổ.

Iran đang bên bờ vực sụp đổ như tuyên bố của TT Mỹ D.Trump?

Trong tuần qua, đàm phán giữa Hoa Kỳ và Iran vẫn bế tắc, tình hình tại eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng. Ngay sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump đơn phương triển hạn lệnh ngừng bắn vô thời hạn với, nhưng tiếp tục phong tỏa các hải cảng của Iran, thì chính quyền Teheran tuyên bố thắt chặt phong tỏa eo biển Hormuz. Hôm thứ Năm 23/04, chính quyền Teheran cũng thông báo đã thu được khoản phí trung chuyển đầu tiên của tàu thuyền nước ngoài tại eo biển Hormuz.

Chưa bàn đến hiệu quả của cơ chế thu phí trong khi chiến tranh tiếp diễn, theo phân tích trên đài RFI ngày 24/04 của chuyên gia về Iran, luật sư - nhà nghiên cứu Ardavan Amir Aslani, thông báo này của Teheran có thể báo hiệu định hướng chính sách của Iran trong khu vực những năm tới :

« Tôi cho rằng, một cách tất yếu, Iran đang hướng tới việc thiết lập một loại phí trung chuyển, nhưng trên thực tế sẽ không được gọi tên như vậy. Nó có thể được thể hiện dưới hình thức khác, chẳng hạn như phí bảo hiểm mà các bên sẽ tăng lên và trả trực tiếp cho Iran. Nhưng đúng là Iran muốn thiết lập cơ chế này.

Ở một mức độ nào đó, họ cũng không hoàn toàn sai, bởi chiểu theo luật pháp quốc tế thì cuộc chiến do Hoa Kỳ phát động là bất hợp pháp, nên sớm hay muộn thì Hoa Kỳ và Israel cũng sẽ bị đòi bồi thường những thiệt hại họ đã gây ra. 

Không quân Mỹ đã thực hiện 25.000 lần xuất kích và tấn công khoảng 18.000 mục tiêu tại Iran, phá hủy nhiều bệnh viện, cơ sở công nghiệp, các nhà máy, trường học và các trường đại học. Ai sẽ bồi thường cho Iran trong trường hợp này ? Thế nên, tôi cho rằng đây có thể được xem là một cách để Iran ‘tự bù đắp thiệt hại’ ».

Cũng trong tuần này, tổng thống Mỹ cho rằng chế độ Teheran đang cạn kiệt thanh khoản và sẽ sớm sụp đổ, đặc biệt khi Iran không còn khả năng dự trữ dầu mỏ do Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này. Cũng theo nguyên thủ Mỹ, Washington chứ không phải Teheran là bên có nhiều thời gian hơn. Kinh tế Iran liệu có đang bên bờ vực sụp đổ như tuyên bố của ông Trump hay không ?

Trên thực tế, đúng là kinh tế Iran đa phần lệ thuộc vào nguồn thu từ dầu mỏ, nhưng từ lâu nay Teheran cũng đã quen với việc đối phó với các sức ép từ bên ngoài. Trên đài RFI ngày 24/04, luật sư - nhà nghiên cứu Ardavan Amir Aslani, chuyên gia về Iran, phân tích :

« Kinh tế Iran là một nền kinh tế đã thể hiện sự bền bỉ trong suốt 47 năm qua. Iran bị tách khỏi hệ thống tài chính quốc tế, bị loại khỏi hệ thống giao dịch tài chính SWIFT, đồng tiền của nước này không thể chuyển đổi, và Iran gần như tự cung tự cấp về lương thực. Iran sản xuất hầu hết những gì cần thiết cho hoạt động của mình, và các cơ sở dầu mỏ vẫn tiếp tục hoạt động để đáp ứng nhu cầu năng lượng trong nước.

Việc đóng cửa Vịnh Ba Tư hiện nay gây nhiều thiệt hại hơn cho kinh tế của các nước Ả Rập theo chế độ quân chủ trong khu vực so với kinh tế Iran. Tôi cho rằng Iran có nhiều thời gian hơn với Mỹ ».

Được Liên Âu thông qua khoản cho vay 90 tỷ euro, Ukraina gây áp lực để được cấp « tư cách thành viên đầy đủ »

Sau nhiều tháng bị Hungary cản trở, hôm 23/04/2026 tại Chypre, nước hiện giữ chủ tịch luân phiên Liên Âu, với sự hiện diện của tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky, các nhà lãnh đạo Liên Hiệp Châu Âu đã chính thức thông qua khoản 90 tỷ euro cho Kiev vay. Trước đó vài hôm, Kiev thông báo sửa xong đường ống dẫn dầu Druzhba đi qua Ukraina cung ứng dầu lửa của Nga cho Hungary.

Trong số 90 tỷ euro đó, có 60 tỷ để Ukraina tăng cường phòng thủ, nhất là phòng không. 30 tỷ còn lại là để bảo đảm sự vận hành của bộ máy nhà nước Ukraina. Khoản vay 90 tỷ euro được phân bổ trong 2 năm tới đây, và sẽ được hoàn trả khi Ukraina được Nga bồi thường chiến tranh. Kiev hy vọng từ nay đến cuối tháng 05 đầu tháng 06 sẽ nhận được khoản giải ngân đầu tiên của Liên Âu.

Bên cạnh đó, theo AFP, tại cuộc họp ở Chypre, nguyên thủ Ukraina Zelensky một lần nữa lại gây áp lực với Liên Hiệp Châu Âu, khi nói rằng Ukraina xứng đáng được « gia nhập hoàn toàn » Liên Âu, chứ không chỉ là được hưởng những « lợi thế chỉ mang tính biểu tượng ».

Tuy nhiên, đây là một vấn đề nhạy cảm trong nội bộ 27 nước thành viên Liên Âu, và hiện nay nhiều nhà lãnh đạo vẫn giữ thái độ thận trọng. Thủ tướng Luxembourg, Luc Frieden, cảnh báo :« Ukraina đúng là một phần của gia đình châu Âu, nhưng trên con đường gia nhập, mỗi quốc gia phải đáp ứng một số điều kiện nhất định. Không có đường tắt ».Thủ tướng Bỉ, Bart De Wever, cũng nhấn mạnh : « Không có thủ tục rút gọn », đồng thời kêu gọi một « cách tiếp cận dựa trên thành tích » trong các cải cách và cuộc chiến chống tham nhũng.

Trong khi đó, chủ tịch Hội Đồng Châu Âu, Antonio Costa, tỏ ra cởi mở hơn. Ông cho rằng cần « chuẩn bị bước tiếp theo »,tức là « chính thức mở các vòng đàm phán đầu tiên »về việc cho Ukraina gia nhập Liên Âu.

Mỹ hạn chế chia sẻ thông tin tình báo với Seoul, gây lo ngại cho công luận Hàn Quốc 

Theo các nguồn tin quân sự Hàn Quốc ngày 21/04/2026, Mỹ đã áp dụng biện pháp hạn chế chia sẻ thông tin tình báo từ đầu tháng 4, chủ yếu đối với một số dữ liệu kỹ thuật về Bắc Triều Tiên do vệ tinh Mỹ thu thập. Tuy nhiên, các thông tin then chốt liên quan đến hoạt động quân sự của Bình Nhưỡng, như dấu hiệu Bình Nhưỡng phóng tên lửa hay các động thái bất thường của quân đội Bắc Triều Tiên, vẫn được Mỹ và Hàn Quốc chia sẻ như thường lệ.

Từ Seoul, thông tín viên Trần Công cho biết thêm :

« Tranh cãi về việc Washington chia sẻ thông tin tình báo cho Seoul thực ra đã bùng phát sau phát biểu của bộ trưởng Thống Nhất Hàn Quốc, Chung Dong-young, tại phiên điều trần trước Quốc Hội ngày 06/03, khi ông nhắc tới Kusong, tỉnh Bắc Pyongan, như một địa điểm có cơ sở làm giàu uranium của Bắc Triều Tiên, bên cạnh Yongbyon và Kangson, hai địa điểm vốn đã được biết đến trước đó. Phía Mỹ được cho là đã phản đối, với lý do Seoul đã công khai thông tin nhạy cảm mà Washington từng chia sẻ.

Thông tin Mỹ hạn chế chia sẻ tin tình báo với Hàn Quốc đã làm dấy lên lo ngại trong dư luận rằng năng lực trinh sát, theo dõi của Seoul đối với Bình Nhưỡng sẽ bị suy giảm đáng kể.

Tuy nhiên, phía quân đội Hàn Quốc khẳng định biện pháp hạn chế lần này chỉ liên quan tới một phần dữ liệu kỹ thuật do Mỹ thu thập, trong khi các thông tin cốt lõi về hoạt động quân sự của Bình Nhưỡng vẫn được chia sẻ bình thường. Vì vậy, năng lực giám sát và tư thế quân sự của Hàn Quốc về cơ bản không bị ảnh hưởng.

Lo ngại gia tăng nhất là khi Bắc Triều Tiên liên tiếp đẩy mạnh các hành động khiêu khích quân sự, trong đó có các vụ phóng tên lửa đạn đạo gần đây từ khu vực Sinpo. Tuy nhiên, giới chức quân sự Hàn Quốc cho biết các dấu hiệu bất thường tại Sinpo vẫn được phát hiện và theo dõi sát từ trước, bao gồm cả khả năng Bình Nhưỡng chuẩn bị thử tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm, tức SLBM.

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cũng cho rằng việc chỉ trích bộ trưởng Chung « làm lộ bí mật do Mỹ cung cấp » là không phù hợp. Thay vào đó, tổng thống nhấn mạnh cần làm rõ vì sao một biện pháp nhạy cảm trong quan hệ đồng minh như vậy lại bị rò rỉ ra truyền thông và trở thành tâm điểm tranh cãi công khai ».

Tuần lễ vừa qua đánh dấu bước ngoặt trong cuộc chiến Trung Đông, với việc Mỹ và Iran ngừng bắn 2 tuần, và lần đầu tiên đàm phán. Đây cũng là lần đầu tiên Washington và Teheran thương lượng ở cấp cao nhất kể từ cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979. Cũng về cuộc chiến tại Trung Đông, chỉ trong vòng chưa đầy mươi ngày, chính quyền Israel của thủ tướng Netanyahu hai lần gánh lấy thất bại chiến lược.

Lần thứ nhất, bị Mỹ gạt ra rìa khi quyết định đình chiến với Iran, và lần thứ hai, tổng thống Trump ra lệnh đình chiến ngay lập tức tại Liban qua mạng xã hội, đặt Israrel vào thế hoàn toàn bị động.

Cũng trong tuần qua, chính quyền Trump mất đi hai đồng minh thân cận cuối cùng tại châu Âu, với thất bại bầu cử của Orban ở Hungary và thủ tướng Ý Georgia Meloni buộc phải lên tiếng chỉ trích Trump, sau những phát ngôn và hình ảnh bị coi là xúc phạm giáo hoàng Lêô và đạo Thiên Chúa.

Trước nguy cơ chiến tranh hủy diệt tàn khốc vượt quá mọi giới hạn, giáo hoàng Lêô quyết định đối đầu trực diện với chính quyền Trump, ngăn chặn việc sử dụng Thiên Chúa giáo để biện minh cho bạo lực. Trên đây là các chủ đề chính của Tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

Tối hậu thư bất ngờ bị hủy, cuộc đàm phán « lịch sử » tại Pakistan 

Ngày 08/04, chỉ hơn một giờ đồng hồ trước khi tối hậu thư với đe dọa xóa số Iran hết hạn, tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ ra quyết dịnh đình chiến hai tuần lễ, để chuẩn bị đàm phán với Teheran tại Pakistan. Tuy nhiên, đối với Israel, sau 5 tuần lễ cùng Mỹ oanh kích dữ dội, hủy diệt một phần lớn các cơ quan đầu não và phương tiện quân sự của Iran, quyết định ngừng bắn này là một thất bại chiến lược.

Thông tín viên Michel Paul tường trình từ Jerusalem :

« Những hồicòi báo độngvừaimbặt thìcuộc chiến chính trịđang bùng lên dữ dội. Đối với lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid, đâylà một‘‘thảm họa ngoại giao’’. Theoông,thủ tướngBenjamin Netanyahu đã thất bại trong tất cả cácmục tiêu chiến tranh. Chế độ của các giáo sĩ Hồi giáo vẫntồn tại, và lượnguranium làm giàucó thể sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân,vẫn còn trên lãnh thổ Iran.

Phẫn nộ đang âm ỉ ngay cả trong liên minh cầm quyền. Phe cực hữu không còn che giấuđượcsự bất mãn đối với đồng minh Mỹ, gọitổng thống Trump là‘‘tổng thốngvịtquè’’. Trên thực địa, kết quảxét về mặtchiến lượcđangđặt ra nhiều câu hỏi: Teheransaunăm tuần xung độtđã nắmquyền kiểm soát chưa từng có đối với eo biển Hormuz, một khu vực mà trước khi chiến sự nổ ra, họvốnkhông kiểm soát được.

Cuối cùng,bất ổn vẫn bao trùmxứLiban. Bấtchấp thỏa thuậncủa Mỹ với Iran, Israel từ chối gắn số phận củalực lượngHezbollah với số phận của Iran. Haaretz, tờ báo đối lậpcủa Israel,khẳng định rằng, giữa các mục tiêu chiến tranh không đạt được và ảnh hưởng ngày càng giảmđối vớiWashington, Israel hiện thấy mình bị mắc kẹt trong một thỏa thuận ngừng bắn, nhưnggiống nhưlàmột bế tắc chiến lược,hơn là một lối thoát thực sự khỏi cuộc khủng hoảng. »

Đàm phán lần đầu « thất bại », nhưng hé ngỏ khả năng eo biển Hormuz « mở lại »

Cuộc đàm phán lịch sử Mỹ - Iran tại Islamabad, được nhiều nhà quan sát xem như là « thất bại ». Sau hơn một ngày đàm phán (11 – 12/04), phái đoàn Mỹ, do phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, rời Pakistan mà không đạt được một kết quả cụ thể nào. Một ngày sau đó, chính quyền Trump ra lệnh phong tỏa toàn bộ các cảng biển Iran, một phương tiện gây áp lực để Teheran buộc phải mở lại eo biển Ormuz.

Tuy nhiên, cuộc đàm phán « thất bại » dường như là diễn biến cho phép phá băng trong quan hệ Mỹ - Iran. Ngày 16, Iran thông báo để mở tuyến đường qua eo biển, giáp với Oman, và chờ đợi phản hồi từ Mỹ. Ngày 17, ngoại trưởng Iran loan tin Teheran sẵn sàng mở lại « toàn bộ eo biển », lần đầu tiên kể từ đầu chiến tranh, như một cử chỉ thiện chí để tạo điều kiện cho đàm phán.  

Tổng thống Trump ngay lập tức hoan nghênh, nhưng khẳng định, phía Mỹ vẫn sẽ tiếp tục phong tỏa tàu Iran đến khi nào hai bên đạt thỏa thuận. Về phía Iran, thông báo mở lại « toàn bộ eo biển » của ngoại trưởng Abbas Aragchi bị nhiều phương tiện truyền thông trong nước chỉ trích dữ dội. Phe cứng rắn trong chính quyền Teheran xem việc Trump tiếp tục ngăn tàu Iran là hành động thiếu thiện chí của Mỹ, nên quyết định tạm thời đóng eo biển trở lại, cho đến khi nào Nhà Trắng từ bỏ việc phong tỏa tàu Iran.

Bất chấp những bất đồng nói trên và không khí bất định bao trùm xung quanh việc mở lại eo biển, dường như việc hai bên Mỹ và Iran đều sẵn sàng cho việc mở lại eo biển, với điều kiện hai bên đạt được một thỏa thuận hòa bình trong lần đàm phán tới, đã hé mở chút triển vọng lạc quan. Ít nhất 8 tàu chở dầu, khí đốt đã vượt qua được eo biển tính đến sáng hôm nay, ngày 18/04, theo dữ liệu của công ty phân tích về vận tải đường biển Kpler, có trụ sở tại Paris.

Tuần lễ Trump mất hai đồng minh châu Âu cuối cùng

Bất chấp chiến dịch truyền thông  rầm rộ của Nhà Trắng ủng hộ thủ tướng Hungary Viktor Orban, cầm quyền liên tục từ 16 năm nay, và bất chấp chuyến thăm Budapest của phó tổng thống Mỹ J.D. Vance, hai ngày trước cuộc bầu cử, và cam kết hậu thuẫn kinh tế Hungary của Trump, ông Orban bị thất bại nặng nề trong cuộc bầu cử Quốc hội ngày 12/04.

Lãnh đạo đối lập Péter Magyar giành được hai phần ba số ghế Quốc Hội, đủ khả năng sửa đổi Hiến pháp. Người được coi là « con ngựa thành Troa » của Liên Âu, mà Trump có thể lợi dụng để chống phá các chính sách của khối 27 nước, đã tạm thời bị gạt ra bên lề vũ đài chính trị châu Âu.

Một thất bại khác của tổng thống Mỹ là mất đi sự ủng hộ của nữ thủ tướng Ý Georgia Meloni, lãnh đạo châu Âu duy nhất tham dự lễ nhậm chức tổng thống của Donald Trump hồi năm ngoái. Trên nhật báo Ý Corriere della Sera, thủ tướng Meloni nhấn mạnh : « Là đồng minh không có nghĩa là không có giới hạn nào, và chắc chắn không có nghĩa là trở thành chư hầu hay thần dân. »

Về lý do quan hệ hai bên rạn nứt, ông Christophe Bouillaud, giáo sư chính trị học Trường IEP ở Grenoble nhận định : « Đây là sự đảo ngược chính sách củathủ tướng, nhưngđiều nàyphù hợp với chính sách lâu dài của Ý. Bà ấy chỉ đơn giản là tiếp tục đường lối ngoại giao củanướcÝ, đó làvìchâu Âu, chủ nghĩa đa phương và bảo vệ lợi ích của Công giáo trên thế giới khi cần ».

Nguy cơ Mỹ dùng vũ khí nguyên tử nhân danh Chúa

Trên mạng Truth Social hôm qua 04/04/2026, trước thềm Lễ Phục Sinh, tổng thống Mỹ Donad Trump tuyên bố : « … Thời gian đang cạn dần - chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục giáng xuống chúng (tức chế độ Iran). Vinh quang thuộc về Chúa! »  (Time is running out - 48 hours before all Hell will reign down on them. Glory be to GOD!). Trước khi tối hậu thư hết hạn, ông Trump đe dọa xóa sổ « nền văn minh » Iran.

Trả lời AFP, chuyên gia về Vatican, Marco Politi, cho biết, thoạt tiên khi mới được bầu chọn tháng 5/2025, giáo hoàng vốn chọn cách không trực tiếp đối đầu với tổng thống Mỹ. Tuy nhiên, những lời đe dọa hủy diệt mang tính tận thế của Trump đối với Iran, làm dấy lên suy đoán về khả năng Washington sử dụng vũ khí hạt nhân, đã khiến « ông Prévost » (tên khai sinh của giáo hoàng) phải bước lên tuyến đầu, chuyên gia Marco Politi nhấn mạnh.

Trong bài giảng vào ngày Lễ Lá, 29/03, khởi đầu cho Mùa Phục Sinh, Giáo hoàng nhấn mạnh « Chúa Giêsu không nghe lời cầu nguyện của những kẻ gây chiến », « Người là Vua của Hoà bình », « không ai có thể viện dẫn Người để biện minh cho chiến tranh ». Ngày 13/04, trên đường đến Algérie, ngài khẳng định « Tôi không sợ chính quyền Trump, cũng không sợ việc lên tiếng mạnh mẽ và rõ ràng về thông điệp của Phúc Âm…Đó làthúc đẩy hòa bình », « tôi tin rằng Giáo hội có bổn phận phải lên tiếng rất rõ ràng chống lại chiến tranh. »

Về việc tổng thống Trump đưa ra những hình ảnh bị coi là xúc phạm đến Công giáo và Thiên Chúa giáo nói chung, bà Cécile Coquet-Mokoko, giáo sư về văn minh Mỹ, đại học Université Versailles - Saint Quentin, Pháp, nhận xét : « Không có gìthật sựmới ở đây, nhưngDonald Trumpđang làm trầm trọng thêm xu hướng này một chút. Việc đùagiỡnvới các biểu tượngnhư vậylà vô cùng nguy hiểm.Bạncầnhiểusự coi trọng của người Mỹđối vớiquốc kỳ,hình tượng Chúa Kitôcònquan trọng hơn nhiều.Trong trường hợp này,vớicử chỉ đặt tay lên đầungười bệnh,thực sự làTrump đãthể hiệnmìnhnhư một vị thánh. Đó là một ranh giới, mộtlằnđỏ khôngđược phép vượtqua, đối với những ngườisùngđạo ở Mỹ ».

Trump ra lệnh ngừng bắn ở Liban qua mạng: Quyết định gây sốc với Israel

Những phát ngôn tấn công giáo hoàng và hình ảnh bị coi là báng bổ đối với đạo Thiên Chúa của tổng thống Mỹ được đưa ra vào lúc Donald Trump đang đứng trước một quyết định quan trọng : Đình chỉ xung đột tại Liban. « Israel sẽ không còn ném bom Libannữa.Nước Mỹcấm họ làm như vậy. Đủ rồi!!! » (Israel will not be bombing Lebanon any longer. They are prohibited from doing so by the USA Enough is enough!).Tổng thống Trump rút cục đã áp đặt quyết định đình chiến theo cách như trên, trên mạng xã hội ngày 16/08/2026, một quyết định gây sốc với phe Netanyahu và một bộ phận công luận Israel.

Đây là lần đầu tiên kể từ đầu cuộc chiến Mỹ-Israel ngày 28/02/2026, tiếng súng gần như im bặt trên tất cả các mặt trận. Trước khi có quyết định này, Israel đã cố gắng tách hẳn cuộc chiến chống phe Hezbollah, đồng minh Iran tại Liban ra khỏi hồ sơ chiến tranh Iran, nhưng bất thành. Ngừng bắn tại Liban là đòi hỏi của Iran và cũng là điều kiện tiên quyết mà tổng thống Liban đòi hỏi, trước khi chấp nhận đối thoại cấp thượng đỉnh với Israel. Thông tín viên Frédérique Misslin tường trình từ Tel Aviv :

« Trong một bài phát biểu qua video,thủ tướngBenjamin Netanyahu khẳng định đây là một‘‘’cơ hội’’để đạt được một‘‘thỏa thuận lịch sử” với Beirut. Thủ tướng Israel đã triệu tập nội các an ninh vào buổi tối. Cácbáo đài cho biết ông đã thông báo về lệnh ngừng bắn tạm thờivớicác bộ trưởng, những người đã rất sốc khi biết tinnày trước đótừ báo chí, vì thông báo đến từ Washington.

Tổng thống Mỹ tin rằng mọi người đều muốn đạt được một nền hòa bình lâu dài.Nhưng những câu hỏi vẫn cònbỏ ngỏ. Cư dân miền bắc Israel lo ngại về việc vẫn bị đe dọa bởilực lượngHezbollahthân Liban.Đây cũng là lời chỉ trích từ phía phe đối lập Israel.

Thủ tướngBenjamin Netanyahu giải thích rằng ôngđãtừ chối rút quân Israel khỏi miền namLiban.Israel muốn duy trì quyền kiểm soát một‘‘vùng an ninh mở rộng’’,trong một dải đất rộng 10 km dọc biên giới ở miền nam Liban,một khu vực hiện đang bị Israel chiếm đóng về mặt quân sự.Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thêm rằng nhà nước Do Thái vẫncóquyền tự vệ hợp pháp, nhưngDonald Trump đảm bảo rằng thỏa thuậnnàysẽ bao gồm cảlực lượngHezbollah ».

Cho đến nay quan điểm của thủ tướng Netanyahu là tiêu diệt hoàn toàn tổ chức Hezbollah với tư cách một lực lượng quân sự mà Israel và Mỹ đều coi là « tổ chức khủng bố ».

Cội nguồn chiến tranh và thỏa thuận ngừng bắn mong manh  

Về mặt chính thức, chính quyền Trump coi nguy cơ Iran có thể chế tạo vũ khí hạt nhân là lý do chính để tiến hành chiến dịch quân sự này. Theo nhiều nhà quan sát am hiểu về hồ sơ này, việc chính quyền Trump nhiệm kỳ thứ nhất, hồi 2018, rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân giữa Iran và Lục cường (Mỹ, Pháp, Anh, Đức, Trung Quốc và Nga), cho phép quốc tế giám sát các cơ sở hạt nhân của Iran, đã là nguyên do căn bản nhất dẫn đến việc Teheran phát triển chương trình làm giàu uranium nằm ngoài giám sát quốc tế (tham khảo Alexandre Kazerouni,giảng viên chính trị học trường ENS – PSL – bài « Guerre en Iran : Le grand tournant est la sortie américaine en 2018 des accords sur le nucléaire iranien », 27/03/2026).

Trước cuộc chiến tranh, một số nhà quan sát đã dự đoán, tổng thống Trump sẽ buộc phải lựa chọn giữa hai khả năng, hoặc chấp nhận một thỏa thuận về hạt nhân với chế độ Iran, bị coi là dưới mức kỳ vọng, tức phần nào có thể bị đánh giá là thất bại, hoặc can thiệp quân sự (« Iran : Trump contraint de choisir entre un accord au rabais et une intervention militaire », Le Figaro, 18/02). Vào thời điểm đó, theo chuyên gia Iran Raz Zimmt, Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia (INSS) ở Tel Aviv, được Le Figaro dẫn lại, « Hoa Kỳ tin tưởng rằng Iran rất yếu, không đủ khả năng gánh chịu một cuộc đối đầu quân sự, và do đó sẽ phải nhượng bộ đáng kể về vấn đề hạt nhân và tên lửa đạn đạo. ».

Trở lại điểm xuất phát, nhưng bối cảnh khác trước nhiều

Thực tế cho thấy chế độ Hồi giáo Iran đã trụ được với chiến thuật kháng cự bất đối xứng. Sau hơn 5 tuần chiến tranh, tình hình dường như về một mặt nào đó, lại trở về điểm xuất phát. Chính quyền Trump lại tiếp tục đòi hỏi Teheran phải có những nhân nhượng về vấn đề hạt nhân, như chuyển giao cho Mỹ lượng uranium đã làm giàu, có thể sử dụng để chế tạo vũ khí hạt nhân, điều mà phía Teheran cho đến nay không chấp nhận.

Nhưng nếu Iran không giao nộp uranium, liệu chính quyền Trump có thể một lần nữa nối lại với chiến thuật cũ, dùng vũ lực để buộc Iran đầu hàng ?

Về mặt này, tình hình giờ đây có nhiều điểm khác trước rất nhiều. Việc eo biển Hormuz bị kiểm soát, giao thông hàng hải bị bóp nghẹt đẩy thế giới vào cuộc đại khủng hoảng năng lượng và nguy cơ suy thoái kinh tế. Đa số người Mỹ ngày càng ngả mạnh về phía phản đối một cuộc chiến tranh, mà tổng thống tự động tiến hành không thông qua Quốc Hội. Ngay trong nội bộ cử tri Cộng Hòa, có đến 20% không ủng hộ, 24% bán tín bán nghi, tỉ lệ cao bất thường (điều tra của Ipsos/Reuters giữa tháng 4/2026).

Chiến tranh Mỹ - Iran trên mạng xã hội. Trung Quốc “thắng lớn” trong vai trò trung gian hòa giải chiến tranh. Cuộc bầu cử đầy rẫy chia rẽ ở Hungary, đó là những chủ đề chính trên tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

Chiến tranh Iran diễn ra không chỉ trên trận địa mà cả không gian mạng, nơi mà các bên loan tải hình ảnh và video để tuyên truyền cho mình. Đáng chú ý trong cuộc chiến này là phía Iran. Trang Explosive Media, một nhóm thân Iran, bị tình nghi có liên hệ với chính phủ Teheran, đã đăng loạt phim hoạt hình Lego, trên mạng xã hội X, mang tính hài hước, chế giễu ông Trump, thu về hàng triệu lượt xem. Những video này nhắm tới những người xem ở nước ngoài bởi vì các mạng xã hội như X bị cấm truy cập ở Iran từ nhiều năm qua. Ngay sau khi ông Trump thông báo đạt được lệnh ngừng bắn, trang này đã đăng một video với chú thích : « Cả thế giới đã chứng kiến cách đánh bại chủ nghĩa đế quốc. Ông Trump đã đầu hàng. Iran đã thắng ».

Trên nền nhạc kịch tính, video mô tả ông Trump, được thể hiện bằng một bức tượng nhỏ Lego, bao quanh là các nhà lãnh đạo Ả Rập, ném một chiếc ghế vào binh lính Mỹ, trong khi các tướng lĩnh Iran nhấn một nút màu đỏ có khắc dòng chữ « Trở về thời kỳ đồ đá », kích động một « cơn bão tàn phá » khắp Trung Đông. Một video khác được đăng tải trên mạng xã hội X biếm họa ông Trump, đầu to tóc vàng và mông bốc lửa, cầm tấm biển có dòng chữ : « Chiến thắng » giơ trước quần chúng Mỹ, nhưng mặt sau của tấm biển lại ghi « Tôi là kẻ thua cuộc ». 

Kênh Explosive Media sử dụng các cách tuyên truyền văn hóa đại chúng Mỹ, khắc họa hình ảnh ông Trump già yếu, đơn độc, dễ nổi nóng, tính tình như trẻ con, xa rời thực tế. Các phương tiện truyền thông Nhà nước Iran và các tài khoản ngoại giao cũng áp dụng chiến lược này, thường xuyên đăng tải các nội dung do AI tạo ra, chất lượng thấp, được sản xuất hàng loạt. Ông David Gilbert, nhà báo của tạp chí Wired, chuyên đối phó với các chiến lược loan tin giả và chủ nghĩa cực đoan trực tuyến, trả lời Reuters, cho biết :

« Những nội dung này rõ ràng đến từ một nhóm người dành nhiều thời gian tiêu thụ nội dung phương Tây. Họ biết chính xác những gì họ đang nói. Những trò đùa của họ rất tinh tế, họ không mắc lỗi về cách thức truyền tải thông điệp. Họ cũng không mắc lỗi về mặt thẩm mỹ và ngoại hình nhân vật, họ biết rõ mình đang nói về điều gì. Nếu một chính phủ cố gắng làm điều này, và đây là điều mà chính quyền Trump đã cố gắng, đưa vào chính quyền một số người trẻ mà họ cho là hiểu biết về văn hóa trực tuyến. Nhưng điều đó không có hiệu quả với bất kỳ ai ngoài một nhóm khán giả rất nhỏ. Và tôi nghĩ điều mà nhóm Explosive Media đang cho thấy là, nếu bạn tin tưởng một nhóm người am hiểu công nghệ AI và nội dung mà họ đang cố gắng sao chép, thì nó có thể rất thành công. »

Về phía Mỹ, Nhà Trắng đã đăng tải những video về chiến tranh, kết hợp hình ảnh thực chiến với những đoạn trích từ các bộ phim như Iron Man, Gladiator, Top Gun. Theo AFP, những nội dung này đã phơi bày « chiến trường meme » (tức là những video hoặc hình ảnh chế, mang tính hài hước, và được loan tải rộng rãi), trên không gian mạng, nơi mà ranh giới giữa tuyên truyền chính trị và giải trí đang bị xóa nhòa. Theo giới chuyên gia, mặc dù chính quyền Trump đã sớm tích hợp các nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra vào chiến lược truyền thông xã hội từ trước khi xung đột nổ ra, song sức lan tỏa mạnh mẽ của các đoạn video từ Explosive Media cho thấy chính quyền này có thể đang phải dốc lực cho một cuộc đối đầu trực diện trên mặt trận kỹ thuật số.

Trung Quốc : Nhà trung gian hòa giải chiến tranh Iran

Trong tuần vừa qua, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Tổng thống Trump, trả lời hãng tin AFP, nhận định « Trung Quốc đã thuyết phục được Iran đồng ý » và như vậy đã xác nhận những báo cáo từ các quan chức Iran và Pakistan rằng Bắc Kinh đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán vào phút chót ở Islamabad. Didier Chaudet, nhà nghiên cứu địa chính trị cộng tác với Đài quan sát Tân Á - Âu, chuyên gia về thế giới Ba Tư và Nam Á, trả lời RFI Pháp ngữ, phân tích cách Bắc Kinh tác động đến Teheran :

« Trung Quốc đứng đằng sau, nhưng thúc đẩy các nước khác hành động và cũng dựa vào những gì mà các nước đó làm. Hiện Trung Quốc đang dựa vào Pakistan, phối hợp với Ai Cập, Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ. Trên thực tế, Pakistan là gương mặt đại diện cho tất cả. Ngay sau cuộc gặp ngoại trưởng của ba quốc gia Hồi giáo kia, Pakistan đã báo cáo lại với Bắc Kinh. Trên thực tế, đây là một liên minh nhỏ thúc đẩy đối thoại, mà Iran có thể lắng nghe họ và Mỹ cũng vậy. 

Bởi vì Washington có thể chấp nhận bất đồng với một quốc gia đơn lẻ, nhưng đối đầu với một liên minh nhỏ như vậy sẽ chạm đến ngưỡng giới hạn về tính chính danh trên trường quốc tế. Do đó, Trung Quốc rõ ràng là đã can dự sâu, nhưng khéo léo tránh xuất hiện ở tuyến đầu. Chiến lược này giúp Bắc Kinh bảo toàn vị thế về mặt ngoại giao, nếu nỗ lực này thất bại. Nếu thành công, tất cả mọi người sẽ mặc định ghi nhận Trung Quốc một lần nữa là nhân tố thúc đẩy hòa bình, và đối lập hoàn toàn với nước Mỹ bị coi là hiếu chiến và liều lĩnh, đẩy khu vực vào nguy cơ một cuộc chiến Vùng Vịnh thứ Ba.

Tờ nhật báo Anh The Guardian khẳng định Trung Quốc là bên « chiến thắng rõ ràng » với vai trò trung gian hòa giải. Các chuyên gia được báo Anh trích dẫn cho rằng sự can thiệp của Trung Quốc không đơn thuần là một bước đi ngoại giao hình thức. Khác với những nỗ lực hòa giải trước đây, lần này các lợi ích cốt lõi của Bắc Kinh bị đe dọa trực tiếp bởi sự gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và bất ổn tại eo biển Hormuz. Việc đảm bảo một thỏa thuận ngừng bắn ổn định giúp bảo vệ an ninh năng lượng và các dòng chảy thương mại quan trọng của quốc gia này.

Ấn Độ bị cuốn vào vòng xoáy khói lửa ở Trung Đông

Ấn Độ là một trong những nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh ở Trung Đông. Kể từ khi eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 60% nhu cầu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Ấn Độ, bị phong tỏa , chính phủ New Delhi tuyên bố đã thực hiện các biện pháp để đảm bảo những người dễ bị tổn thương vẫn có khí đốt để nấu ăn. Thế nhưng, tình trạng khan hiếm năng lượng có thể được thấy rõ tại các tiểu thương, theo phóng sự của France 24, các chợ đen bán khí đốt mọc ra khắp nơi.

Ấn Độ cũng là một trong những nước có số lượng lao động đông đảo tại các nước vùng Vịnh, lên tới 9 triệu người, với khoản kiều hối lên tới 118 tỷ đô la vào năm 2024. Tờ The Hindu đã chỉ ra,  « một cú sốc nhỏ nhất ở vùng Vịnh cũng có thể biến thành một cuộc khủng hoảng xã hội toàn diện ở bang Kerala ».

Lý do là hầu hết mọi người ở bang miền nam Ấn Độ này đều có ít nhất một người thân sống tại Trung Đông. Kiều hối từ cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài chiếm 23,2% tổng sản phẩm nội địa của bang. Trả lời France 24, cô Chamchakatoun, có chồng làm việc trong một nhà máy ga ở Qatar, cho biết : « Chúng tôi đã rất lo sợ khi chiến tranh nổ ra. Chồng tôi là nguồn thu nhập duy nhất của gia đình. Ông ấy ở nước ngoài, xa chúng tôi, và chúng tôi không rõ điều gì có thể xảy ra với ông ấy. Nhiều đêm tôi không ngủ được. Chúng tôi vẫn rất lo lắng. Các con tôi liên tục hỏi bố đâu, khi nào thì bố về. Nhưng ở đây, không có việc làm, nếu có việc thì chẳng ai phải rời bỏ nước đi làm xa thế. »

Sự phân cực trong giới truyền thông ở Hungary trước thềm bầu cử

Tại Hungary, cuộc bầu cử lập pháp diễn ra vào cuối tuần này, 12/04/2026. Bên cạnh chiến dịch tranh cử sôi sục giữa các ứng cử viên là cuộc « đấu đá » trong giới truyền thông với những tiết lộ bê bối trong giới chính trị. Đa phần các phương tiện truyền thông đều lặp lại quan điểm của chính phủ bảo thủ Viktor Orban và chỉ một số ít phương tiện truyền thông độc lập đưa ra những thông tin trái chiều. Từ Budapest, thông tín viên Julien Chavane cho biết thêm thông tin :

« Chúng tôi gặp Zsuzsanna Wirth tại một quán cà phê sách ở trung tâm thành phố. Cô là nhà báo của trang mạng điều tra Direkt36, đã tiết lộ những bê bối lớn nhất trong chiến dịch tranh cử lần này như cáo buộc gián điệp nhắm vào đảng của Peter Magyar do chính phủ Orban dàn dựng. 

Cô nói : « Chúng tôi đã nghĩ rằng tác động của tin này chỉ kéo dài vài ngày, nhưng theo tôi biết thì sẽ còn kéo dài ». Bài đăng của trang mạng đã thu hút hàng triệu lượt xem và đôi khi bị khai thác, ví dụ như là bởi Mandiner, kênh truyền thông bảo thủ theo phe Viktor Orabn. Matyas Kohan, phụ trách những vấn đề quốc tế trong kênh truyền thông, cho hay : « Vấn đề là những tiết lộ này rõ ràng đã được lên kế hoạch, được tung ra trước cuộc bầu cử chưa đầy một tuần. Đây là một phần của chiến dịch do phe đối lập dàn dựng ».

Trên Youtube và trên trang của Mandiner, quan điểm của Viktor Orban được loan truyền rộng rãi, cũng như tuyên bố của ông về Liên Hiệp Châu Âu.

Ông Matyas nói thêm : « Bởi vì ông ấy phản đối một số chính sách, châu Âu sẵn sàng mở chiến dịch bôi nhọ ông ấy, để kích động thay đổi chế độ hoặc chính phủ ở Hungary, nhằm phục vụ lợi ích của họ và đưa đất nước trở lại quỹ đạo do châu Âu thống trị. »

Tại một nước Hungary bị chia rẽ, mỗi người sống trong thế giới truyền thông của riêng mình. Tuy nhiên, nhà báo độc lập Zsuzsanna Wirth sẽ tiếp tục công việc của mình không ngừng nghỉ. »

Các nước vùng Vịnh có năng lực quân sự ra sao để đối phó với Iran ? Liệu Iran có âm mưu tấn công khủng bố vào châu Âu ? Pháp - Nhật tăng cường hợp tác không gian. Bốn năm sau thảm sát ở Bucha, Ukraina và trách nhiệm của Nga,.. là những chủ đề chính trong mục tạp chí thế giới đó đây tuần này.

Lần đầu tiên kể từ phát động cuộc chiến với Iran ở Trung Đông, tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 01/04 đã có bài phát biểu trước toàn dân Mỹ. Ông khẳng định Hoa Kỳ đã đạt được những chiến thắng mang tính quyết định, và các cuộc tấn công vào Iran là để ngăn chặn Teheran sở hữu vũ khí hạt nhân, và chiến dịch tại Iran là « cần thiết đối với an ninh của Hoa Kỳ », và « đa số các lãnh đạo Iran đã chết ».

Nguyên thủ Mỹ cũng hứa sẽ « không bỏ rơi » các nước đồng minh ở vùng Vịnh, đã phải hứng chịu những đợt trả đũa của Iran những tuần vừa qua. Khoảng 80 % các đợt tấn công của Iran nhắm vào các nước có căn cứ quân sự của Hoa Kỳ, trong khi Israel chỉ « lãnh » 17% số drone Shahed và tên lửa. Cụ thể, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất đã phải hứng chịu 1914 drone và 429 tên lửa chỉ trong một tháng. Ả Rập Xê Út cũng bị tấn công bởi 766 drone và 66 tên lửa. Oman, vốn là nước nổi tiếng với lập trường trung lập trong khu vực cũng đã bị hàng chục drone Iran không kích.

Nhật báo kinh tế Pháp Les Echos  có bài phân tích về năng lực quân sự của các quốc gia này, vốn được xem là những « khách hàng lớn » của ngành công nghiệp vũ khí Mỹ từ nhiều năm qua. Đầu tiên là phải kể đến Ả Rập Xê Út, được coi là một cường quốc quân sự trong khu vực (600.000 binh sĩ), là một trong những nước có tỷ lệ chi tiêu cho quốc phòng lớn nhất thế giới, khoảng 72,5 tỷ đô la, tương ứng với 5,7 % GDP. Tiếp theo là Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, với 63.000 quân và ngân sách 21,7 tỷ đô la, trong khi Qatar chi khoảng 10 tỷ đô la.

Theo Les Echos, tất cả các nước này đều trang bị cho mình phi đội chiến đấu cơ, với nhiều hệ thống phòng không Patriot. Chỉ trong vài ngày, số tên lửa phòng không được phóng đi ở các nước vùng Vịnh nhiều hơn số lượng được Ukraina sử dụng trong 4 năm. Trước tình trạng tiêu hao vũ khí, các nước vùng Vịnh đã nhờ đến Ukraina hỗ trợ cách bắn hạ drone Shahed hiệu quả.

Tuy nhiên, về mặt hải quân, lực lượng của các nước này lại khiêm tốn và thiếu kinh nghiệm. Ví dụ, Ả Rập Xê Út chủ yếu dựa vào các tàu do Pháp cung cấp, dù được tân trang nhưng đã lỗi thời, trong lúc chờ các tàu khu trục mới theo đơn hàng với Tây Ban Nha. Một công ty ở Pháp cũng đã bàn giao cho nước này khoảng 50 tàu đánh chặn tốc độ cao, nhằm giám sát bờ biển, nhưng lại không có khả năng phòng thủ, chống lại các drone hoặc tên lửa.

Iran bị đổ oan trong các âm mưu tấn công vào châu Âu ?

Tại Pháp, hôm 01/04 vừa qua, bộ trưởng Nội Vụ Laurent Nunes trả lời đài phát thanh France Info, cho biết đã ngăn chặn một vụ tấn công nhằm vào ngân hàng Bank of America vào cuối tuần trước và nêu ra « bàn tay của chế độ Iran » đằng sau. Theo ông Nunes, các hành vi bạo lực có tính chất khủng bố, phương thức hoạt động, với chất nổ tự chế và có chuẩn bị quay phim khẳng định trách nhiệm, tương tự như những gì xảy ra ở Hà Lan hay Bỉ, do một nhóm nhỏ thực hiện, có liên hệ với Iran, nhắm vào cộng đồng Do Thái.

Từ năm 1979, Iran được cho là đứng đằng sau gần 200 vụ tấn công trên toàn thế giới, nhưng hầu hết đều bị ngăn chặn. Pháp cũng đã phải hứng chịu một đợt tấn công trên diện rộng từ phía Iran « thường nhắm vào các nhà đối lập Iran. Ví dụ như âm mưu tấn công ở Villepinte vào năm 2018, nhưng bị chặn lại. Một nhà ngoại giao Iran khi đó đã bị kết án nặng. Ngoài ra, các vụ tấn công được chỉ đạo từ Teheran cũng có thể nhắm vào những lợi ích của Israel hoặc Hoa Kỳ », theo nhận định của chuyên gia về Iran, Thierry Coville tại IFRI, trả lời RFI Pháp ngữ.

Trong bối cảnh chiến tranh Iran, nhiều âm mưu tấn công được ghi nhận ở một số nước châu Âu trong những tuần vừa qua, do một nhóm thân Iran thực hiện. Tuy nhiên, theo ông Thierry Coville, Iran « không được lợi gì nếu thực hiện các vụ tấn công trên lãnh thổ châu Âu, vì chỉ tạo ra một liên minh mạnh mẽ hơn chống lại nước này ».  Theo giới chuyên gia, nhiều vụ tấn công được thực hiện bởi các cơ quan tình báo nước ngoài, nhưng lại bị quy cho Iran, nhằm mục đích tăng cường liên minh giữa các nước bị nhắm tới, để ủng hộ cuộc chiến do Mỹ và Israel tiến hành ở Iran.

Philippines : Ngư dân không ra khơi vì giá dầu cao

Chiến tranh Iran đã kéo dài hơn một tháng và eo biển Hormuz vẫn bị chặn, gây tắc nghẽn dòng chảy dầu từ Trung Đông đến toàn cầu. Khoảng 80% dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ cũng như 90 % khí tự nhiên hóa lỏng vận chuyển qua eo biển Hormuz đều hướng đến châu Á. Đối với các nước không có kho dự trữ dầu lớn và phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch như Philippines, cuộc khủng hoảng năng lượng này là một cú sốc lớn đối với nền kinh tế hơn 100 triệu dân.

Trước tình trạng này, hôm 02/04/2026, chính phủ Philippines, được Reuters trích dẫn, thông báo đã đàm phán được với Iran, cho phép các tàu của nước này qua eo biển Hormuz « an toàn và miễn phí ». Điều này mang lại hy vọng cho quốc gia đang thiếu hụt năng lượng trầm trọng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực trong nền kinh tế.

Thông tín viên RFI Juliette Magnon đến gặp nhiều ngư dân Philippines, đã phải tạm ngừng ra khơi đánh cá vì giá dầu quá cao. 

« Trên một chiếc thuyền màu xanh lá, 12 thuyền viên kiên nhẫn chờ đợi. Hôm nay họ tiếp tục ở lại bến tàu mà không ra khơi bởi vì giá dầu diesel đã tăng gấp đôi.

Ông Darmo là một trong số họ, giải thích : "Thông thường, chúng tôi kiếm được 700 peso mỗi ngày, nhưng bây giờ chỉ kiếm được 150 peso." Một thuyền viên khác nói thêm : "Mùa này là mùa bán được cá, bởi vì có nhiều cá. Chúng tôi đang làm cá khô trong trường hợp khủng hoảng kéo dài, thì vẫn có cái ăn".

Ông Darmo nói tiếp : "Chúng tôi chỉ ăn hai bữa mỗi ngày và không ăn thêm gì khác". Một thuyền viên khác kết luận : "Chúng tôi vẫn tồn tại, và chỉ thế thôi".

Chính quyền Philippines đã thông báo hỗ trợ khoảng vài chục euro theo kỳ hạn, nhưng những ngư dân đánh bắt trai, như Norman và Ding Dong, không biết làm thế nào nhận được trợ cấp.

Họ nói: "Tôi cũng tự hỏi là tổng thống của chúng tôi đang làm gì". "Không ai quan tâm đến chúng tôi, và các cơ quan của chính phủ thật là vô dụng, tôi nghĩ rằng cần phải đăng ký vào một danh sách nào đó, nhưng tôi không biết". 

Theo liên đoàn đánh cá Philippines, Pamalakaya, những hỗ trợ này không đáng kể, được phát quá chậm, và chỉ một bộ phận nhỏ ngư dân được hưởng. Công đoàn này kêu gọi chính phủ kiểm soát giá nhiên liệu ».

Pháp - Nhật thắt chặt hợp tác về không gian

Trong tuần vừa qua, tổng thống Pháp Emmanuel Macron cùng phu nhân đã có chuyến công du Nhật Bản và Hàn Quốc, tăng cường hợp tác với hai nước đông bắc Á. Ngoài việc khẳng định châu Âu là đối tác có thể dự đoán được, tổng thống Pháp cũng nhân đây gián tiếp chỉ trích một nước Mỹ của Trump “võ đoán”, trong bối cảnh chiến tranh Iran, gây khủng hoảng thị trường dầu mỏ toàn cầu. 

Marc Julienne, chuyên gia nghiên cứu về châu Á tại IFRI khẳng định rằng chuyến thăm này diễn ra vào thời điểm mà lợi ích của ba nước “chưa bao giờ được gắn kết chặt chẽ như hiện nay”, và đây là cơ hội “lịch sử” để “châu Âu xích gần với các nền dân chủ ở châu Á”. Chuyến thăm đánh dấu sự tiếp nối đề xuất của ông Macron về việc thành lập một “liên minh các quốc gia độc lập” giữa châu Âu và khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Nhiều chủ đề đã được thảo luận, từ quốc phòng cho đến bảo đảm an ninh tài chính toàn cầu, cũng như các hợp tác trên không gian. Tại Tokyo, tổng thống Emmanuel Macron đã đến thăm doanh nghiệp Astroscale, doanh nghiệp Nhật Bản có chi nhánh đặt ở Toulouse, miền nam nước Pháp.

Đặc phái viên Valérie Gas cho biết thêm thông tin :

« Hợp tác không gian là một trong những chủ đề chính được thảo luận trong chuyến thăm chính thức của ông Macron đến Nhật Bản, đặc biệt là về vấn đề tăng số lượng vệ tinh, cũng như về thời tiết viễn thông, cho đến hệ thống định vị GPS, rất quan trọng, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Doanh nghiệp Astroscale chuyên cung cấp các dịch vụ bảo đảm việc thu hồi vệ tinh khi rời khỏi bầu khí quyển, trước khi chúng hỏng hoặc phát nổ và tạo ra những mảnh vỡ khó kiểm soát. Ông Philippe Blatte, CEO của Astroscale giải thích : “Những vệ tinh bị hỏng giống như là một bể chứa dầu giữa trời nắng to và có thể nổ tung bất cứ lúc nào. Chúng tôi cung cấp dịch vụ hậu mãi, và đó là một thị trường to lớn”.

Và đây cũng là vấn đề mang tính quốc phòng, bởi vì các vệ tinh thu thập các thông tin tình báo quan trọng cho quân đội các nước. Ông Blatte nói thêm : “Gần đây, đã có những vệ tinh, đặc biệt là của Nga, đã đến gần các vệ tinh của Pháp để nghe lén, dọ thám hoặc làm nhiễu sóng…”

Trong lĩnh vực này, vấn đề là làm sao bảo đảm tính hiệu quả cũng như quyền tự chủ. Đối với Maxime Jambon, giám đốc truyền thông của Exotrail, doanh nghiệp Pháp, đối tác của Astroscale, thì hợp tác giữa Pháp và Nhật là quân bài tốt để đi trong ván bài với Hoa Kỳ và Trung Quốc. Ông nói :"Sự liên kết, hợp tác giữa châu Âu và Nhật Bản cũng đại diện cho một con đường tiến tới xây dựng, có thể nói là con đường thứ ba cho việc khám phá không gian toàn cầu".

Con đường thứ ba này được xây dựng với các đối tác cùng chia sẻ nền tảng giá trị chung, nhằm hướng tới việc thiết lập một thị trường không gian có kiểm soát. »

4 năm sau vụ thảm sát ở Bucha, Nga phải chịu trách nhiệm như thế nào ?

Về chiến tranh Ukraina, các cuộc giao tranh giữa hai bên vẫn nóng bỏng trong tuần qua, các trận « mưa drone và tên lửa » Nga vẫn tiếp tục trút xuống bầu trời Ukraina. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Nga đã ra điều kiện, ép lực lượng Kiev rời khỏi vùng Donbass trong vòng hai tháng, và nhận định rằng Nga đã quá tự tin khi đưa ra điều kiện này.

Còn tại Kiev, trong tuần này, một phái đoàn lãnh đạo ngoại giao châu Âu đã đến thăm Ukraina, tưởng niệm những nạn nhân trong vụ thảm sát kinh hoàng tại Bucha, sau khi thành phố được giải phóng cách nay bốn năm, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ của châu Âu với Kiev.

Từ thủ đô Ukraina, thông tín viên Emmanuelle Chaze tường trình :

« Sáng thứ Ba (31/03) tuần này, trước những tấm bia khắc tên tưởng nhớ 501 người đã bị hành quyết trong thời gian bị Nga chiếm đóng, Andriy Sibyha, ngoại trưởng Ukraina, cùng với một phái đoàn các nhà ngoại giao châu Âu, nghiêm trang nhắc lại nỗi kinh hoàng được phát hiện cách nay bốn năm, khi thành phố được giải phóng. 

Ông khẳng định : "Bucha trở thành biểu tượng đại diện cho những tội ác của Nga trên lãnh thổ Ukraina. Cách nay đúng bốn năm, Bucha cũng là những nơi đầu tiên được giải phóng. Ngoài việc đại diện cho sự tàn bạo của Nga, Bucha cũng là là biểu tượng của sự tự do, khả năng chống cự và chủ nghĩa anh hùng Ukraina".

Về phần mình, lãnh đạo ngoại giao châu Âu Kaja Kallas đã nêu bật tầm quan trọng của công lý trước những tội ác chiến tranh ở Ukraina. Bà nói : "Đó không phải là những tội ác riêng lẻ, mà còn là cách thức hoạt động của Nga ở tất cả những nơi mà họ chiếm đóng. Mục đích chính trong chuyến thăm của chúng tôi, cùng với các ngoại trưởng các nước Liên Âu là để duy trì vấn đề trách nhiệm (đối với những tội ác này). Bởi vì nếu không có trách nhiệm, thì những tội ác đó sẽ không bị trừng phạt, và không có khả năng thiết lập một nền hòa bình công bằng và lâu dài."

Sau khi rời Bucha, phái đoàn ngoại giao châu Âu đến Kiev, gặp tổng thống Volodymyr Zelensky, và tiếp tục bàn về công lý, cũng như là về hợp tác ở quy mô châu Âu. »