The Ψ Podcast

Στο δεύτερο μέρος του Q&A #5 του Ψ Channel απαντώ σε ερωτήσεις του κοινού γύρω από το άγχος, την ευτυχία, τη μοναξιά, την ψυχοθεραπεία και τις ανθρώπινες σχέσεις, συνδυάζοντας την ψυχαναλυτική θεωρία με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα.Συζητάμε γιατί ορισμένοι άνθρωποι δυσκολεύονται να απολαύσουν τη ζωή, πώς αναπτύσσεται η ψυχική ανθεκτικότητα, τι είναι η προβολή και η ανάγκη ελέγχου, γιατί εμφανίζεται η ερωτική μεταβίβαση στη θεραπεία και πώς διαφέρει από τον πραγματικό έρωτα. Παράλληλα, εξετάζονται ο φόβος της μοναξιάς, το πένθος, η συνεξάρτηση, η κατάθλιψη, οι κρίσεις πανικού και η σχέση προσωπικότητας και σωματικής υγείας.Επιπλέον, αναλύονται η διαφοροποίηση της διπολικής διαταραχής από την οριακή οργάνωση προσωπικότητας, οι δυσκολίες εμπιστοσύνης προς τον θεραπευτή, η αμφιθυμία απέναντι στη θεραπεία, οι προκλήσεις της εφηβείας στον αυτισμό, η χαμηλή ανοχή στη ματαίωση στις σχέσεις, καθώς και ζητήματα οικογένειας, τραύματος και σωφρονισμού.00:00 – Εισαγωγή και σκοπός του επεισοδίου (Q&A 5)00:50 Ερώτηση 1 Ο μηχανισμός άμυνας της προβολής: πώς λειτουργεί05:56 Ερώτηση 2 Γιατί κάποιοι έχουν πιο έντονη ανάγκη ελέγχου (μανιακή άμυνα)09:58 Ερώτηση 3 Το άγχος, τα είδη του και πώς αναπτύσσεται ανοχή σε αυτό19:49 Ερώτηση 4 Γιατί κάποιοι δεν μπορούν να απολαύσουν τη ζωή τους25:14 Ερώτηση 5 Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι δυστυχισμένοι28:53 Ερώτηση 6 Πώς νιώθει κανείς πιο ευτυχισμένος33:45 Ερώτηση 7 Τι είναι η ψυχική ανθεκτικότητα και πώς χτίζεται40:21 Ερώτηση 8 Το χειρότερο χαρακτηριστικό που μπορεί να έχει ένας άνθρωπος44:20 Ερώτηση 9 Ο «κακός» άνθρωπος: γεννιέται ή γίνεται;52:33 Ερώτηση 10 Γιατί κάποιοι χειροτερεύουν μέσα στην ψυχοθεραπεία58:34 Ερώτηση 11 Γιατί η ερωτική μεταβίβαση δεν είναι πραγματικός έρωτας1:03:53 Ερώτηση 12 Άντρες που ελκύονται μόνο από δεσμευμένες/παντρεμένες γυναίκες1:08:35 Ερώτηση 13 Πώς βιώνεται ο χωρισμός από μια «καλή» σχέση χωρίς μεγάλο πρόβλημα1:14:01 Ερώτηση 14 Ο φόβος της μοναξιάς και η σχέση του με την απώλεια1:19:58 Ερώτηση 15 Συνεξάρτηση, σύνδρομο Peter Pan και βίωμα απώλειας1:26:23 Ερώτηση 16 Ποιοι τύποι προσωπικότητας συνδέονται με τον καρκίνο1:32:07 Ερώτηση 17 Χρόνια θεραπεία και μείζων κατάθλιψη: η οδύνη στη μοναχική στιγμή1:37:12 Ερώτηση 18 Πώς ξεπερνιέται η καχυποψία απέναντι στον θεραπευτή1:40:30 Ερώτηση 19 Τι σημαίνει να αμφιβάλλεις αν χρειάζεσαι θεραπεία1:43:12 Ερώτηση 20 Αυτισμός στην εφηβεία: πού να στραφούν οι γονείς για στήριξη1:45:02 Ερώτηση 21 Ανεπαρκής φροντίδα σε πρώιμη ή μεταγενέστερη ηλικία και τύποι προσκόλλησης1:46:29 Ερώτηση 22 Διπολική διαταραχή vs οριακή οργάνωση προσωπικότητας: διαφορές1:49:53 Ερώτηση 23 Κρίσεις πανικού: διαφορετική θεραπεία και πώς κατευνάζονται1:54:02 Ερώτηση 24 Πώς βιώνεται ο χρόνος στη θεραπεία μετά από ψυχωτικό επεισόδιο2:01:00 Ερώτηση 25 Πρόοδος στη θεραπεία και ερωτική μεταβίβαση προς τη θεραπεύτρια2:04:01 Ερώτηση 26 Άντρας που ελκύεται αποκλειστικά από γυναίκες, ποτέ από άντρες2:06:59 Ερώτηση 27 Το κενό που μένει όταν η τέχνη έπαψε να «απορροφά» τα συναισθήματα2:09:47 Ερώτηση 28 Συμβίωση με μέλος της οικογένειας με σχιζοφρένεια (πρόταση για επεισόδιο)2:10:14 Ερώτηση 29 Πώς η χαμηλή ανοχή στη ματαίωση επηρεάζει μια σχέση2:13:47 Ερώτηση 30 Αντιφατικά μηνύματα στην παιδική ηλικία και αυτοάνοσο νόσημα2:20:23 Ερώτηση 31 Γιατί αποτυγχάνει το κράτος να σωφρονίσει τους τρόφιμους των φυλακών

Στο πέμπτο επεισόδιο ερωτήσεων του κοινού (Q&A #5) του Ψ Channel, απαντώνται 23 ερωτήσεις που στάλθηκαν από τους ακροατές και αφορούν το παιδικό τραύμα, τη γονεϊκή δυσλειτουργία, τον ναρκισσισμό και το διαχρονικό ερώτημα του νοήματος της ζωής.Εξετάζεται η έννοια του παιδικού τραύματος πέρα από τη βρεφική ηλικία, αναλύεται η ασυνείδητη ψυχολογική κακοποίηση από κρυφούς ναρκισσιστές γονείς, και συζητούνται οι τρόποι με τους οποίους διαχειρίζεται το ψυχικό υποκείμενο τέτοιες πρώιμες εμπειρίες αργότερα στη ζωή του. Παράλληλα, διερευνάται το ερώτημα του νοήματος μέσα από ψυχαναλυτική και υπαρξιακή οπτική, με αναφορές στο έργο των Freud, Klein, Winnicott, Bion και Frankl.Θίγονται επίσης: το πένθος και η απώλεια, η ωνιομανία, οι κρίσεις πανικού, η ερωτική μεταβίβαση στη θεραπευτική σχέση, η τάση υπερδιάγνωσης (αυτισμός, ADHD), και η διαφοροποίηση της διπολικής διαταραχής από την οριακή οργάνωση προσωπικότητας.Κεφάλαια:0:00 Καλωσόρισμα και Εισαγωγή2:28 Ερώτηση 1 – Αρχαιοελληνικές ρήσεις6:16 Ερώτηση 2 – Τεχνητή Νοημοσύνη9:19 Ερώτηση 3 – Επεξεργασία συναισθημάτων12:52 Ερώτηση 4 – Ψυχανάλυση ως επιστήμη18:40 Ερώτηση 5 – Πολιτισμός και δυστυχία (Φρόιντ)21:57 Ερώτηση 6 – Μηχανισμός άμυνας: προβολή26:22 Ερώτηση 7 – Αναζήτηση νοήματος στη ζωή30:41 Ερώτηση 8 – Θεραπεία, πρόοδος και κενό νοήματος35:18 Ερώτηση 9 – Αλλαγή ουσίας vs αλλαγή σκέψης39:42 Ερώτηση 10 – Μητέρα χωρίς ψυχικά εργαλεία43:46 Ερώτηση 11 – Υπερπροστατευτική μητέρα47:12 Ερώτηση 12 – Αμφιθυμία: μίσος και αγάπη προς τη μητέρα51:39 Ερώτηση 13 – Πατρική παρουσία στη ζωή του παιδιού54:46 Ερώτηση 14 – Μακρόχρονη θεραπεία και ναρκισσισμός1:00:20 Ερώτηση 15 – Ασυνείδητη ψυχολογική κακοποίηση1:05:10 Ερώτηση 16 – Ενήλικο παιδί ναρκισσίστριας μητέρας1:09:12 Ερώτηση 17 – Εκμετάλλευση ευαλωτότητας1:12:06 Ερώτηση 18 – Θάνατος και πένθος1:18:56 Ερώτηση 19 – Βιβλία και λογοτεχνία1:19:17 Ερώτηση 20 – Ορισμός παιδικού τραύματος1:25:19 Ερώτηση 21 – Απώλεια συντρόφου (Ορφέας/Ευρυδίκη)1:28:19 Ερώτηση 22 – Ψυχαναλυτική προσέγγιση ωνιομανίας1:37:27 Ερώτηση 23 – Διαγνώσεις: αυτισμός/ADHD

Σε αυτό το επεισόδιο αναλύεται η υπερπροστατευτική μητέρα και ο τρόπος με τον οποίο η υπερβολική φροντίδα μπορεί να περιορίσει την αυτονομία και την ψυχική ανάπτυξη του παιδιού. Εξετάζονται οι ψυχολογικές ρίζες της υπερπροστασίας, οι βασικοί τύποι υπερπροστατευτικών μητέρων και οι επιπτώσεις που μπορεί να εμφανιστούν αργότερα στην ενήλικη ζωή. Παράλληλα, μέσα από την ψυχαναλυτική σκέψη και τον μύθο της Δήμητρας και της Περσεφόνης, φωτίζεται η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη φροντίδα και τον ψυχικό εγκλωβισμό.

Σε αυτό το επεισόδιο εξετάζεται η επιλογή ερωτικού συντρόφου μέσα από το πρίσμα της θεωρίας της προσκόλλησης. Παρουσιάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι πρώιμες σχέσεις διαμορφώνονται και επηρεάζονται οι μετέπειτα ερωτικές επιλογές. Αναλύονται οι βασικοί τύποι προσκόλλησης και διερευνάται πώς η έλξη κατευθύνεται συχνά από ασυνείδητα μοτίβα και εσωτερικές αναπαραστάσεις. Εξηγείται γιατί ορισμένοι σύντροφοι βιώνονται ως οικείοι, ακόμη και όταν δυσλειτουργικές δυναμικές αναπαράγονται.Παράλληλα, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας, οι ανάγκες προσκόλλησης και οι ασυνείδητες προσδοκίες επηρεάζουν την έλξη, την επιλογή συντρόφου και τη διαμόρφωση των ερωτικών σχέσεων

Το παρόν επεισόδιο αφορά την αϋπνία και τις διαταραχές ύπνου και στο πώς επηρεάζουν την ψυχική υγεία, τη συναισθηματική ρύθμιση και την καθημερινή λειτουργικότητα.Μαζί με την καλεσμένη μου, τη Δρ. Μάιρη Νταφουλή*, συζητάμε τι είναι η αϋπνία, πότε ξεπερνά το «κακός ύπνος» και γίνεται κλινική διαταραχή, καθώς και τους βασικούς μηχανισμούς που τη συντηρούν, όπως το άγχος, η υπερένταση και οι δυσλειτουργικές σκέψεις γύρω από τον ύπνο.Αναλύονται οι συχνότερες διαταραχές ύπνου, τη σχέση τους με το άγχος και τις ψυχικές διαταραχές, καθώς και τον ρόλο της καφεΐνης, του αλκοόλ και των οθονών.Τέλος, παρουσιάζονται οι θεραπευτικές επιλογές και πρακτικές στρατηγικές για καλύτερη ποιότητα ύπνου και διαχείριση της αϋπνίας.*Η Μαίρη Νταφούλη είναι Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και του Πανεπιστημίου της Βέρνης στην Ελβετία, Κλινική Ψυχολόγος, πιστοποιημένη Γνωσιακή Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεύτρια και Επόπτρια, με Μεταπτυχιακές Σπουδές στην Ιατρική του Ύπνου (MSc). Σήμερα, είναι επιστημονική συνεργάτης της A’Ψυχιατρικής Κλινικής του Αιγινήτειου Νοσοκομείου, στην Αθήνα, στη Μονάδα Μελέτης Ύπνου και στο Εργαστήριο Ύπνου, του Νοσοκομείου Ερρίκος Ντυνάν. Επιπλέον είναι διδάσκουσα στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ και διατηρεί το γραφείο της στην Αθήνα εδώ και αρκετά χρόνια

To επεισόδιο αυτό αποτελεί απόσπασμα από το επεισόδιο «Η καταβροχθιστική μητέρα: από την αγκαλιά στην αιχμαλωσία» και δημοσιεύεται με αφορμή τη σημερινή ημέρα (10/5), την Παγκόσμια Ημέρα της Μητέρας. Θεώρησα χρήσιμο να απομονώσω το συγκεκριμένο απόσπασμα και εύχομαι να το βρείτε βοηθητικό

Στο παρόν επεισόδιο παρουσιάζεται η ψυχοθεραπευτική διαδικασία ως ένα ταξίδι καθόδου στο ασυνείδητο: μια εσωτερική πορεία που θυμίζει τη Νέκυια της Οδύσσειας και τη συμβολική κατάβαση στον Άδη. Η ψυχοθεραπεία προσεγγίζεται ως μια διαδικασία πένθους, μέσα από την οποία το άτομο καλείται να συναντήσει απώλειες, αποχωρισμούς και ασυνείδητες πτυχές του εαυτού. Αναδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο η μη επεξεργασμένη απώλεια μπορεί να παγιδεύσει την ψυχή σε έναν κόσμο νεκροζώντανο. Το επεισόδιο καταλήγει με μια ελπιδοφόρα διαπίστωση: το πένθος δεν είναι τέλος, αλλά πέρασμα : μια επώδυνη, αναγκαία εργασία που ανοίγει τον δρόμο προς την ψυχική ανάταση και τη ζωή

Στο παρόν επεισόδιο η ψυχοθεραπεία προσεγγίζεται ως μια μορφή εσωτερικής επανάστασης. Υποστηρίζεται ότι ο άνθρωπος δεν καταπιέζεται μόνο από εξωτερικούς τυράννους, αλλά και από δύο εσωτερικές τυραννίες: την άγνοια και την αλαζονεία. Αρχικά εξετάζεται το ζήτημα της ελευθερίας και τίθεται το ερώτημα κατά πόσο η ελευθερία που βιώνεται στην καθημερινότητα είναι πραγματική ή απλώς μια ψευδαίσθηση, καθώς η ανθρώπινη συμπεριφορά συχνά καθοδηγείται από ασυνείδητες δυνάμεις, φόβους και άγχη. Στη συνέχεια αναλύεται η τυραννία της άγνοιας και υποστηρίζεται ότι η βαθύτερη γνώση του εαυτού δεν αποκτάται εύκολα, αλλά προϋποθέτει επώδυνη σκέψη και ψυχική επεξεργασία. Τέλος εξετάζεται η αλαζονεία ως η ψευδαίσθηση της γνώσης και ως άρνηση της ψυχικής πραγματικότητας.Το επεισόδιο καταλήγει σε ένα θεμελιώδες υπαρξιακό δίλημμα:Ελευθερία ή ψυχικός θάνατος;

Στο επεισόδιο αυτό ο σκοπός και η λειτουργία των ονείρων παρουσιάζονται μέσα από την ψυχαναλυτική σκοπιά του Sigmund Freud. Αναλύεται η Ερμηνεία των Ονείρων (1900), όπου τα όνειρα ορίζονται ως η βασιλική οδός προς το ασυνείδητο και ως μεταμφιεσμένη εκπλήρωση επιθυμίας. Εξηγείται η διάκριση μεταξύ έκδηλου και λανθάνοντος περιεχομένου και παρουσιάζονται οι βασικές διεργασίες της ονειρικής εργασίας — συμπύκνωση, μετάθεση, εικονοποίηση και δευτερογενής αναθεώρηση. Μέσα από αυτές φωτίζεται το πώς οι απωθημένες επιθυμίες εκφράζονται συμβολικά και τι σημαίνουν τελικά τα όνειρα.

Tο επεισόδιο εξετάζει, μία προβληματική όψη της μητρότητας, την καταβροχθιστική μητέρα και τις συνέπειες αυτής στον ψυχισμό του παιδιού και αργότερα του ενηλίκου. Η καταβροχθιστική μητέρα αντιπροσωπεύει μία σκοτεινή πλευρά της μητρότητας που προκύπτει από υπερεπάρκεια φροντίδας και όχι από έλλειψη . Μέσα από την έννοια της «αρκετά καλής μητέρας» δείχνεται πως η υγιής ανάπτυξη απαιτεί σταδιακή απόσυρση της μητρικής παντοδυναμίας ώστε να αναδυθεί η αυτονομία του παιδιού. Η καταβροχθιστική μητέρα, μετατρέπει την αγάπη σε ψυχική κατανάλωση, βλέποντας το παιδί ως προέκταση του εαυτού της. Η δυναμική της καταβροχθιστικής μητέρας συμβολίζεται μέσω της Καλυψούς, όπου η φροντίδα γίνεται αιχμαλωσία.

Tην Παρασκευή είχα την χαρά και την τιμή να συνομιλήσω με την εξαίρετη δημοσιογράφο Αναστασία Κοτζακόλιου στον ραδιοφωνικό σταθμό True Story (https://truestoryradio.gr/) αναφορικά με το ανησυχητικό φαινόμενο των γυναικοκτονιών στη χώρα μας. Ελπίζω να βρείτε τη συζήτηση βοηθητική

Στο παρόν επεισόδιο προσεγγίζεται η έννοια της ψυχικής αλλαγής όχι ως στιγμιαία απόφαση, αλλά ως μεταβατική διεργασία που αναπτύσσεται στον χρόνο. Μέσα από τον μύθο του Ιανού, θεού των ενάρξεων και των μεταβάσεων, και τη συμβολική σημασία του Ιανουαρίου ως μεταβατικού μήνα, αναδεικνύεται η διπλή κατεύθυνση της αλλαγής: η αναγκαιότητα να διατηρείται ένας δεσμός τόσο με το παρελθόν όσο και με το μέλλον. Η αλλαγή νοείται όχι ως μετάλλαξη της ταυτότητας, αλλά ως διαδικασία εύρεσης και επαναδημιουργίας του εαυτού. Με αναφορά στην Οδύσσεια και στον απόπλου του Οδυσσέα από την Ωγυγία, η μετάβαση προσεγγίζεται ως κίνηση εξόδου από μια ψυχική ακινησία. Τέλος, η αλλαγή τοποθετείται εντός ενός μεταβατικού χώρου, ως ψυχική συνθήκη στην οποία το παλαιό δεν έχει ακόμη αποσυρθεί επαρκώς και το νέο δεν έχει ακόμη οργανωθεί.

Σ’ αυτό το επεισόδιο, είχα την τιμή και την χαρά να φιλοξενηθώ στον σταθμό της Δρ. Παπαλεοντίου-Λουκά, μια εξαίρετης ψυχολόγου και καθηγήτριας ψυχολογίας στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, για να συζητήσουμε γύρω από ένα σημαντικό ζήτημα: την απουσία του πατέρα και της επιπτώσεις αυτής στην ψυχοσυναισθηματική ζωή του παιδιού.Στο επεισόδιο συζητάμε για τον ρόλο και τη λειτουργία του πατέρα στη ζωή ενός παιδιού, για τις ψυχικές εγγραφές που αφήνει η παρουσία του αλλά και τις αόρατες πληγές που προκαλεί η απουσία του. Από τις πρώτες σχέσεις μέχρι την ενηλικίωση, εξερευνήσαμε πώς η πατρική απουσία μπορεί να διαμορφώσει τη συναισθηματική ανάπτυξη, την ταυτότητα και τις σχέσεις, αλλά και πώς η συνειδητοποίηση και η κατανόηση αυτής της απουσίας μπορεί να φέρει ανακούφιση και θεραπεία. Έυχομαι να βρείτε το επεισόδιο βοηθητικό*Η εκπομπή δημοσιεύτηκε αρχικά στη ραδιοφωνική εκπομπή της Δρ. Παπαλεοντίου - Λουκά με τίτλο "Στις Ψυχής τα Μονοπάτια", την οποία μπορείτε να βρείτε στον παρακάτω σύνδεσμο:https://www.facebook.com/profile.php?id=100063893826916

Στο βίντεο αυτό συζητάμε για τον ναρκισσισμό και τις ναρκισσιστικές σχέσεις, μέσα από το βιβλίο Το Άγγιγμα του Νάρκισσου της Άσπας Πασπάλη. Η μαγνητοσκόπηση έγινε κατά την παρουσίαση του βιβλίου στην Πτολεμαΐδα, με συμμετοχή μου ως προσκεκλημένου ομιλητή.Η συζήτηση φωτίζει τον ναρκισσισμό ως εύθραυστη ψυχική οργάνωση, δομημένη γύρω από την ανάγκη επιβεβαίωσης και τον φόβο της εγγύτητας. Συγκεκριμένα στη συζήτηση εξετάζονται:- Η διάκριση ανάμεσα στο «άγγιγμα της αγάπης» και στο «ναρκισσιστικό άγγιγμα» - Η γένεση του ναρκισσισμού και η λειτουργία του στις σχέσεις- Η σημασία της πρόληψης μέσω της γονεϊκότητας και της συναισθηματικής ορατότητας του παιδιούΗ συζήτηση απευθύνεται σε όσους θέλουν να κατανοήσουν βαθύτερα την ιδιαίτερα περίπλοκη έννοια του ναρκισσισμού, καθώς και το πως οι άνθρωποι με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας σχετίζονται με τους άλλους. #Ναρκισσισμός #Σχέσεις #ΤοΆγγιγματουΝάρκισσου #ΆσπαΠασπάλη #Ψυχολογία #Ψυχοθεραπεία #Αυτογνωσία #ΝαρκισσιστικέςΣχέσεις #ΨυχολογικήΕνημέρωση #Βιβλιοπαρουσίαση

1.Τι είναι ψυχική ανθεκτικότητα; Χτίζεται;2. Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια θεραπεία λειτουργεί;3.Πόσο “διαρκεί” μια ψυχοθεραπεία;4.Πώς ξεχωρίζουμε αγάπη από εξάρτηση;5.Μπορεί κάποιος να φοβάται την ευτυχία;6: λΘεραπεύεται” η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας;7. Γίνεται αλλαγή χωρίς ψυχικό πόνο;8.Πώς επηρεάζει ένας εφηβικός γάμος την ταυτότητα;9.Γιατί ζηλεύω τους/τις πρώην του συντρόφου μου;10.Γιατί έλκουν κάποιες γυναίκες τα “κακά παιδιά”;11.Τι σημαίνει “κατακερματισμένος εαυτός”;12.Τραύμα από γονέα με διπολική διαταραχή – πιθανότητες & εκδήλωση.13.Είναι η ψυχανάλυση επιστήμη;14.Τι σημαίνει “επιστημονικό” στην ψυχολογία;15.Τι είναι η ντροπή και πώς ξεπερνιέται;16. Θρησκευτικότητα στη σύγχρονη ψυχοθεραπεία.17.Τι ακριβώς “θεραπεύουμε” σε μια θεραπεία;18.Μπορούν να συνυπάρχουν οριακή, διπολική ή ναρκισσιστική δομή;19.Τι είναι ο “ψυχικός χώρος”;20. Γιατί κάποιοι λένε ψέματα παθολογικά;21.Πότε ένα συναίσθημα είναι αληθινή επιθυμία ή άμυνα;22.Γιατί κάποιοι εξαφανίζονται όταν μπουν σε σχέση;23. Νάρκισσιστικά στοιχεία vs. ναρκισσιστική δόμηση.24.Ψυχαναλυτική οπτική στη ΔΕΠΥ – βοηθά θεραπευτικά;25.Τι είναι η κλινική υπνοθεραπεία;26. Οργή προς το κράτος – κάλυψη εσωτερικών ελλειμμάτων;27. Πρόωρη γέννηση/αισθητηριακή απομόνωση και ανάπτυξη βρέφους.28.Ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή – είναι δυνατή πλήρης ύφεση;29.Είναι ασφαλές να ξεκινήσεις θεραπεία με μεταβίβαση ήδη ενεργή;30.Μπορεί ένας κακοποιημένος άνθρωπος να κάνει υγιή σχέση/οικογένεια;31.Τι είναι το fawning και η υπερ-προσαρμογή;32.Πώς συμφιλιώνεται κάποιος με έναν πατέρα που τον πλήγωσε;33.Ποιο είναι το μέλλον των ανθρώπινων φιλιών;34.Πανικός – διαχείριση κρίσεων & θεραπευτικές προσεγγίσεις.34.Επιπτώσεις ενός κακοποιητικού πατέρα σε αγόρι.35.Πώς να αντιμετωπίζουμε χειριστικούς ανθρώπους;36. Μητέρα που “ζει για τα παιδιά” αλλά δεν χαίρεται – επιπτώσεις.

Στο επεισόδιο εξετάζεται το νόημα της «θεραπείας» μέσα από την ψυχανάλυση.Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία δεν παρουσιάζεται ως υπόσχεση θαυμάτων, αλλά ως διαδικασία μέσα από την οποία οι δυσκολίες νοηματοδοτούνται και μετασχηματίζονται, παύοντας να κυριαρχούν στο υποκείμενο. Η θεραπεία γίνεται πορεία κατανόησης και μετατροπής του πόνου σε σκέψη, παρά απλή απαλλαγή από αυτόν.Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ο άνθρωπος μπορεί να βρει αλήθεια, αυτοηγεσία και ελευθερία. Η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία δεν αλλάζει τον εαυτό· προσφέρει επιστροφή σε αυτόν, συμφιλίωση με το ασυνείδητο και δυνατότητα μιας ζωής πιο ουσιαστικής, με επίγνωση και ευθύνη.

Στο παρόν επεισόδιο εξετάζεται ο αρχαίος ελληνικός μύθος του Σίσυφου, ο οποίος παρουσιάζεται ως σύμβολο της ανθρώπινης ύπαρξης και του εσωτερικού μαρτυρίου. Μέσα από την ψυχαναλυτική προσέγγιση, αναλύεται πώς η άρνηση της ψυχικής πραγματικότητας και η ψευδαίσθηση της παντοδυναμίας οδηγούν σε επαναλαμβανόμενους κύκλους οδύνης και εγκλωβισμού σε ένα μαρτυρικό αδιέξοδο. Παραδείγματα από την κλινική πρακτική χρησιμοποιούνται για να διερευνηθεί πώς η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία μπορεί να συμβάλει στην απελευθέρωση από αυτό το «Σισύφειο» μαρτύριο και στην εύρεση νοήματος.

Στο παρόν επεισόδιο παρουσιάζεται η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD) μέσα από το ψυχαναλυτικό πρίσμα. Παρουσιάζονται τα διαγνωστικά κριτήρια του DSM-5 και τα δεδομένα επιπολασμού, ενώ αναδεικνύεται πώς οι ιδεοληψίες και οι καταναγκασμοί υπερβαίνουν την εικόνα μιας «ιδιορρυθμίας» και συνιστούν μια βαθιά ψυχική διεργασία. Εξερευνάται η ψυχοδυναμική κατανόηση της ιδεοψυχαναγκαστικής νεύρωσης και οι μηχανισμοί άμυνας που τη χαρακτηρίζουν. Μέσα από τρία κλινικά παραδείγματα, διερευνάται πώς η ΙΔΨ εκφράζει την εσωτερική πάλη του ανθρώπου με τον έλεγχο, την ενοχή και το αβέβαιο.

Το παρόν επεισόδιο πραγματεύεται τις όψεις και τα πρόσωπα του ναρκισσισμού, εξετάζοντας το φάσμα του ιδιαίτερα πολύπλοκου αυτού ψυχικού φαινομένου από τον υγιή έως τον κακοήθη ναρκισσισμό. Στο επεισόδιο αναλύονται οι τέσσερις βασικοί τύποι – ο Ανήθικος, ο Αντισταθμιστικός, ο Ερωτομανής και ο Ελιτιστής Ναρκισσιστής, με στόχο να κατανοηθεί ο τρόπος που συγκροτούνται, οι μηχανισμοί άμυνας που επιστρατεύουν και οι συνέπειες που έχουν στις διαπροσωπικές τους σχέσεις.Η ανάλυση επιχειρεί να φωτίσει τις διαφοροποιήσεις μεταξύ των εκφάνσεων του ναρκισσισμού, επισημαίνοντας τόσο τις λειτουργικές όσο και τις παθολογικές διαστάσεις του, καθώς και την ιδιαίτερη περίπτωση του κακοήθους ναρκισσισμού, όπου η αλαζονεία συνδυάζεται με σαδιστικά και αντικοινωνικά στοιχεία.

Mε το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να μοιραστώ ορισμένες σκέψεις αναφορικά με την προβληματική χρήηση του Chat GPT και τις ψυχολογικές προεκτάσεις αυτής. Για πολλούς ανθρώπους η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί απλώς ένα εργαλείο παραγωγικότητας ή πληροφορίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μετατρέπεται σε ένα είδος «από μηχανής μητέρας»:μια φωνή ακατάπαυστης διαθεσιμότητας, που δεν κουράζεται, δεν αποσύρεται και δεν απογοητεύει ποτέ. Σε αυτό το επεισόδιο, διερευνώ την ψυχική φαντασίωση της απόλυτης διαθεσιμότητας και την ενίοτε ασυνείδητη εξιδανίκευση του ως αντικειμένου φροντίδας.Τι αναζητούμε πραγματικά όταν απευθυνόμαστε στο ChatGPT και σε άλλα παρόμοια συστήματα;Πρόκειται για ένα τεχνικό βοήθημα ή για έναν καθρέφτη μιας βαθύτερης εσωτερικής εξάρτησης;Μια τέτοια σχέση, μακροπρόθεσμα, ενισχύει τα βρεφικά χαρακτηριστικά του ψυχισμού και αναστέλλει την ανάπτυξη της ικανότητας για σκέψη – δηλαδή την ικανότητα να αντέχουμε την έλλειψη, την καθυστέρηση, και την αναμονή για νόημα.

Στο παρόν επεισόδιο αναλύεται η συνεξαρτηση, το προφίλ του συνεξαρτητικού ατόμου και η δυναμική με την οποία αντιλαμβάνεται τις ανθρώπινες σχέσεις. Θα επιχειρήσω να παρουσιάσω πώς η ύπαρξη του συνεξαρτητικού ανθρώπου οργανώνεται γύρω από τις ανάγκες και τα συναισθήματα του άλλου, με αποτέλεσμα την απώλεια της ατομικότητας και της αυτονομίας. Η συνεξάρτηση παρουσιάζεται όχι απλώς ως ένα μοτίβο συμπεριφοράς, αλλά ως μια βαθύτερη ψυχολογική κατάσταση που συνδέεται με την αιτιολογία της, κυρίως το να μεγαλώνει κανείς με σημαντικούς άλλους οι οποίοι αντιμετώπισαν τον άνθρωπο ως προέκταση του εαυτού τους και φορέα ικανοποίησης των δικών τους επιθυμιών.

Η Οριακή Διαταραχή Προσωπικότητας (Borderline Personality Disorder - BPD) αποτελεί μία από τις πιο σύνθετες και πολύπλοκες διαταραχές προσωπικότητας. Σε παρόν επεισόδιο, επιχειρώ να περιγράψω με όσο το δυνατότερο κατανοητό τρόπο τα δυναμικά της Οριακής Διαταραχής Προσωπικότητας. Πιο συγκεκριμένα, θα μιλήσω για το πώς οργανώνεται ο ψυχισμός ενός ατόμου με ΟΔΠ, περιγράφοντας το πώς βιώνει τον εαυτό του, τους άλλους, καθώς και την και τον κόσμο στον οποίο ζει μέσα από ένα πρίσμα αστάθειας, έντονων συναισθημάτων και φόβου. Στο επεισόδιο περιγράφονται οι τρόποι με τους οποίους το άτομο σχετίζεται με τους άλλους (όπως και με τον θεραπευτή), οι οποίοι περιλαμβάνουν έντονη αμφιθυμία και φόβο εγκατάλειψης. Αναλύονται τα κυρίαρχα άγχη που βιώνει ένα άνθρωπος με ΟΔΠ καθώς και οι ρίζες του άγχους αυτού.Το επεισόδιο ολοκληρώνεται με συζήτηση γύρω από την αιτιολογία της ΟΔΠ, στον παρανομαστή της οποίας βρίσκεται η εγκατάλειψη, η παραμέληση και το τραύμα.

00:28 Τραύματα από τη μητέρα

02:46 Πώς ξεφεύγουμε από τη συνεξάρτηση

05:12 Ο ρόλος των ορίων στο παιδί

09:07 Αρχές που διέπουν τη ζωή

10:36 Κατάλληλη ηλικία για ψυχανάλυση

12:04 Πώς βοηθάμε κάποιον με κατάθλιψη

13:41 Βιβλία ψυχολογίας & φιλοσοφίας

15:02 Η αύξηση του ναρκισσισμού

16:53 Κατάθλιψη και σώμα

18:24 Τι είναι στοματική επιθετικότητα

19:54 PTSD από ναρκισσιστική σχέση

21:47 Μαζοχιστική έξαψη και παθολογία

24:55 Αντιμετώπιση μεγάλων αδικιών

27:09 Πορεία για να γίνεις ψυχαναλυτής

30:05 Εμμονή με ιερόδουλες

32:20 Δυσκολία με εποικοδομητική κριτική

34:52 Μητρικές & πατρικές λειτουργίες

36:43 Βρεφονηπιακοί σταθμοί από 3 μηνών

38:55 Ρόλος της διαδυκτικής σχέσης

42:37 Ψυχοδυναμική και υπαρξιακή προσέγγιση

45:23 Όταν ο θεραπευόμενος δεν μιλά

48:23 Θεραπεία με διαφορετικούς θεραπευτές

50:03 Αστοχίες της ψυχανάλυσης

54:24 Αυθεντία ή σιωπή στον θεραπευτή;

57:10 Ισορροπία ενδοσκόπησης και αυθορμητισμού

1:00:55 Διάρκεια ψυχαναλυτικής θεραπείας

1:03:45 Είναι η καλύτερη μορφή θεραπείας;

1:05:45 Ποια θεραπεία ταιριάζει σε τι;

1:07:12 Υπερβολικός χρόνος με το μωρό

1:08:57 Πόνοι ως κρίσεις πανικού;

1:10:57 Η αξία του "δεν ξέρω"

1:12:48 Σύγχρονα βιβλία ψυχολογίας & φιλοσοφίας

1:13:27 Υπερανάλυση και απραξία

1:15:12 Ένας γονιός και οι δύο ρόλοι

1:16:31 Στωική φιλοσοφία και ατομικισμός

1:20:52 Φιλοσοφικές ρίζες της ψυχοθεραπείας

1:23:04 Πώς διαχειριζόμαστε την κοινωνική αδικία

1:26:05 Το "πολύ ενδιαφέρον" στην αρχή

1:28:19 Αντιμετώπιση του φόβου της φθοράς

1:31:22 Ψυχολογία και μυθολογία

Αγαπητές φίλες και

Την επόμενη εβδομάδα θα δημοσιεύσω ένα επεισόδιο Q & A. Παρακαλώ μη διστάσετε να γράψετε τις ερωτήσεις σας στην ενότητα των σχολίων κάτω από το βίντεο . Οι ερωτήσεις μπορεί να αφορούν θεματικές της ψυχολογίας, της ψυχαναλυτικής σκέψης, της φιλοσοφίας, της καθημερινής εμπειρίας ή/και ζητήματα που αναδύονται από τα προηγούμενα επεισόδια του podcast.Θα προσπαθήσω να απαντήσω σε όλες τις ερωτήσεις. 

Με εκτίμηση,

Θοδωρής Παπαγαθονίκου

Το παρόν επεισόδιο εστιάζει στις παθολογικές μορφές μητρικής λειτουργίας και στην επίδρασή τους στην ψυχική ανάπτυξη του ανθρώπου. Μέσα από τη μελέτη τριών κεντρικών τύπων — της νεκρής, της νεκροζώντανης και της ναρκισσιστικής μητέρας — επιχειρείται μια ψυχαναλυτική προσέγγιση της δυσλειτουργικής μητρότητας ως τραυματικής εμπειρίας. Πώς επηρεάζει η μητρική απουσία ή υπερεμπλοκή τη συγκρότηση του εαυτού; Ποιες είναι οι μακροχρόνιες συνέπειες στη συναισθηματική ωρίμανση, στις σχέσεις και στη δυνατότητα του ατόμου να αγαπήσει και να αγαπηθεί;Με αναφορές στη σύγχρονη ψυχοδυναμική θεωρία το επεισόδιο φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο η μητέρα, ακόμη και από την απουσία της, μπορεί να σημαδέψει βαθιά την αναπτυξιακή πορεία του ανθρώπου.

Το παρόν με επεισόδιο αφορά ένα ιδιαίτερα πολύπλοκο, πολυσύνθετο και πολυπαραγοντικό φαινόμενο, το οποίο ονομάζουμε νεανική παραβατικότητα. Καλεσμένη μου είναι η Δρ. Αγγελική Καρδαρά* με την οποία θα αναλύσουμε το πολύ σημαντικό αυτό φαινόμενο. Το επεισόδιο χωρίζεται σε τρεις ενότητες. Η πρώτη ενότητα συζητάμε το τι ορίζεται ως νεανική παραβατικότητα. Στο δεύτερο μέρος αναδεικνύονται οι σημαντικότερες αιτίες του φαινομένου και ιδιαίτερα ο ρόλος του σχολείου και της οικογένειας. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος παρουσιάζονται ορισμένες σκέψεις γύρω από το πως και αν η νεανική παραβατικότητα μπορεί να προληφθεί.

*Αγγελική Καρδαρά είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας & ΜΜΕ του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, με θέμα διδακτορικής διατριβής «Φυλακή και Γλώσσα: η γλωσσική επικοινωνία των κρατουμένων ως κρίσιμο και αναπόσπαστο στοιχείο της δομής των φυλακών» και φιλόλογος, με εξειδίκευση στη μεσαιωνική και νεοελληνική φιλολογία. Από το Τμήμα της Ελληνικής Φιλολογίας αποφοίτησε με «άριστα» και έλαβε τιμητική διάκριση που είχε απονεμηθεί στους αριστεύσαντες πτυχιούχους του έτους της. Εργάζεται στον συναρπαστικό χώρο της εκπαίδευσης. Είναι Εισηγήτρια-Συγγραφέας και Εκπαιδεύτρια στο Πρόγραμμα Συμπληρωματικής εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης (E-Learning) του Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο πλαίσιο των επιμορφωτικών εξ αποστάσεως προγραμμάτων του ΕΚΠΑ πραγματοποιεί παράλληλα διαδικτυακές διαλέξεις (livestreaming εκπαιδεύσεις). Έχει επάρκεια και άδεια διδασκαλίας τριών ξένων γλωσσών (αγγλικών, γαλλικών και ισπανικών), με τις οποίες επίσης ασχολείται επαγγελματικά.Έχει οργανώσει πολλά σεμιναριακά μαθήματα και δίνει διαλέξεις στο αντικείμενο εξειδίκευσής της «Έγκλημα και ΜΜΕ» και ειδικότερα σε θέματα, όπως: γυναικεία εγκληματικότητα και γυναικεία θυματοποίηση, εγκλήματα με δράστες και θύματα ανήλικα άτομα, σχολικός εκφοβισμός, φυλακή και ιδιαίτερος γλωσσικός κώδικας επικοινωνίας του έγκλειστου πληθυσμού, απεικονίσεις στα ΜΜΕ υποθέσεων μεγάλου εγκληματολογικού ενδιαφέροντος. Ασχολείται επίσης με την επιστημονική έρευνα και έχει αναλάβει έρευνες εγκληματολογικού και δημοσιογραφικού ενδιαφέροντος. Είναι Τακτική Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.) και Επιστημονική Υπεύθυνη του Crime & Media Lab του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος, που αποτελεί Ομάδα Εργασίας για το Έγκλημα και την Απεικόνισή του στα ΜΜΕ.Παρουσία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:Προσωπικό Ιστολόγιο στο οποίο μπορείτε να βρείτε όλη την συγγραφική δραστηριότητα της Δρ Αγγελική Καρδαρά: https://aggelikikardara.wordpress.com/LinkedIn:Aggeliki Kardara |

Το τραγικό γεγονός της σταύρωσης και του μαρτυρικού θανάτου του Ιησού Χριστού αποτελεί, κατά την άποψη μου, το κορυφαίο αρχέτυπο τραγωδίας στον Δυτικό πολιτισμό. Mε το παρόν επεισόδιο θα επιχειρήσω να παραθέσω ορισμένες σκέψεις σχετικά με την συμβολική σημασία της μεγάλης εβδομάδος. Θα προσπαθήσω να ερμηνεύσω τα γεγονότα κάθε μέρας μέσα από την ψυχολογική και ψυχαναλυτική σκοπιά και να εξετάσω το νόημα τους, το οποίο πιστεύω ότι εκτείνεται πέρα από την θεολογική τους διάσταση.

Με το παρόν επεισόδιο επιθυμώ να εκφράσω ορισμένες σκέψεις αναφορικά με την σειρά του Netflix, «Adolescence». Ήδη από τις πρώτες ημέρες μετά την εμφάνισή της στην πλατφόρμα, η τηλεθέαση της σειράς εκτοξεύτηκε στα ύψη καθιστώντας την ενδεχομένως μία από τις πιο δημοφιλείς και πολυσυζητημένες σειρές. Η συζήτηση γύρω από το Adolescence, ωστόσο, δεν περιορίστηκε γύρω από το σενάριο και την σκηνοθεσία, αλλά επεκτάθηκε στην εφηβική παραβατικότητα, την αιτιοπαθογένεια αυτής, καθώς τον ρόλο των γονέων και των διαφόρων θεσμών στην πρόληψη της. Λόγω της εκτεταμένης συζήτησης που λάβανε τα ζητήματα αυτά, τόσο με αφορμή, όσο και με παρανομαστή την εν λόγω σειρά, ο σκοπός του παρόντος επεισοδίου είναι να αναδείξει ορισμένες από τις υπεραπλουστεύσεις και γενικεύσεις που διατυπώθηκαν τις τελευταίες ημέρες και οι οποίες, κατά την άποψη μου, είναι επικίνδυνες, μα περισσότερο από όλα είναι αντιεπιστημονικές.

Με το παρόν επεισόδιο θα επιχειρήσω να πω μερικά πράγματα για ένα πολυσύνθετο φαινόμενο το οποίο εμφανίζεται συχνά στην ψυχοθεραπευτική εργασία, το οποίο ονομάζεται ερωτική μεταβίβαση. Η ερωτική μεταβίβαση είναι  από τα λίγα ζητήματα που προβηματίζουν ενδεχομένως στον ίδιο βαθμό τόσο τους θεραπευτές, όσο και τους θεραπευόμενους. Ο στόχος του επεισοδίου είναι να πω μερικά πράγματα για τι είναι  η ερωτική μεταβίβαση, ποια είναι η καταγωγή του φαινομένου αυτού, καθώς και να μοιραστώ ορισμένες σκέψεις για το τι είναι βοηθητικό να συμβαίνει όταν η ερωτική μεταβίβαση εμφανίζεται στην θεραπεία. Στην προσπάθεια μου να σκιαγραφήσω όσο το δυνατόν γλαφυρότερα τα δυναμικά της ερωτικής μεταβίβασης, θα αναφερθώ o   σε μία σκηνή του Πλατωνικού Συμποσίου: στην σκηνή όπου ο Αλκιβιάδης προσπαθεί να σαγηνεύσει τον Σωκράτη. Η σκηνή αυτή, κατά την άποψη μου, σκιαγραφεί με ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο τα δυναμικά της ερωτικής μεταβίβασης και ταυτόχρονα δίνει και πολύ σημαντικές πληροφορίες για το πως η μεταβίβαση αυτή χρειάζεται να εμπεριεχθεί από τον θεραπευτή.

Το παρόν επεισόδιο αφορά τις συνέπειες που έχει η απουσία του πατέρα στην ψυχική και συναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού και τις επιπτώσεις στην ζωή του αργότερα ως ενήλικα. Θα προσπαθήσω να παρουσιάσω τις συνέπειες αυτές μέσα από ένα χωριό της πρώτης ραψωδίας της Οδύσσειας του Ομήρου, παρομοιάζοντας την αναζήτησή του Οδυσσέα από τον γιο του Τηλέμαχο με την αναζήτησή του συμβολικού πατέρα και το άνοιγμα στην ενός ανθρώπου στην ζωή. Αποτελεί πεποίθηση μου ότι είναι η μητέρα που φέρνει ένα παιδί στον κόσμο, αλλά ο πατέρας αυτός που εισάγει το παιδί μέσα σε αυτόν τον κόσμο. Ο άνθρωπος που έχει εσωτερικεύσει έναν "αρκετά καλό" πατέρα, νιώθει αυτό εκτίμηση, κουράγιο και θάρρος να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες της ζωής. Αντιθέτως, όταν ο πατέρας είναι απών, ο ψυχισμός του ανθρώπου αδειάζει από το ψυχικό σθένος και κουράγιο και ο άνθρωπος βιώνει την τύχη του Τηλέμαχου: παγιδευμένος στο παλάτι της ζωής και ανίσχυρος να το υπερασπιστεί από τους διάφορους "μνηστήρες - εισβολείς" που το λυμαίνονται.

Στο παρόν επεισόδιο επιχειρώ να σκιαγραφίσω το ψυχολογικό προφίλ μίας ναρκισσιστικής προσωπικότητας. Μέσα από την παρουσίαση και ανάλυση της ιστορικής και σοβαρά ναρκισσιστικής προσωπικότητας του Αλκιβιάδη, θα προσπαθήσω να περιγράψω τα δομικά χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής διαταραχής προσωπικότητας. Η ναρκισσιστική οργάνωση προσωπικότητας χαρακτηρίζεται από έλλειψη ενσυναίσθησης και ενοχής, καθώς και απουσία της ικανότητα για αμοιβαία σύνδεση με τους άλλους. Ο ναρκισσιστής χαρακτηρίζεται από φθόνο, στοματική επιθετικότητα και ορισμένες φορές από απουσία ελέγχου παρορμήσεων. Η ανάγκη του ναρκισσιστικά οργανωμένου ανθρώπου να προσπαθεί να υποκαταστήσει την απουσία εσωτερικής αξίας με εξωτερικά επιτεύγματα μετατρέπει την ζωή του σε τραγωδία.

Με το παρόν ολιγόλεπτο βίντεο επιθυμώ να εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη μου σε όλους τους ανθρώπους που στήριξαν το podcast την τελευταία τριετία και να πω μερικά πράγματα για την κατεύθυνση του στο μέλλον.  

To παρόν επεισόδιο αφορά τους ανθρώπους που νιώθουν παγιδευμένοι σε μία ανυπόφορη πραγματικότητα, μια πραγματικότητα από την οποία επιθυμούν να απεγκλωβιστούν αλλά δεν τα καταφέρνουν. Το επεισόδιο είναι επηρεασμένο από την έλευση της νέας χρονιάς, η οποία φέρνει κάθε άνθρωπο σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό αντιμέτωπο με αυτό που είναι αυτή την στιγμή και αυτό που θα ήθελε να είναι στο μέλλον. Κατά αυτόν τον τρόπο, η άφιξη του νέου χρόνου φουντώνει μία γνώριμη και συνάμα μυστηριώδη σύγκρουση που φωλιάζει στην ψυχή του κάθε ανθρώπου: την σύγκρουση μεταξύ του «είναι» και του «γίγνεσθαι». Χρησιμοποιώντας ως αφετηρία τον μύθο του Προμηθέα, επιχειρώ να πω μερικά πράγματα για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος που νιώθει δεσμώτης της ίδιας του της ύπαρξης, αλλά και να αναδείξω ατοπήματα τα οποία κάνει και τα οποία ενδεχομένως εντείνουν το μαρτύριο του κάνοντας την ζωή του αχρείαστα πιο επώδυνη. Το επεισόδιο κλείνει με μερικές σκέψεις για το πως ένας άνθρωπος μπορεί να βγει από το μαρτυρικό «είναι» της ζωής του και να ανοιχτεί σε ένα πιο δημιουργικό «γίγνεσθαι».

Q & A

Αγαπητές φίλες και φίλοι,

Παρακαλώ βρείτε το επεισόδιο Q & A.

Με εκτίμηση,

Θοδωρής Παπαγαθονίκου

1. 1. 1:05 - 4:26 : Μπορεί κανείς να γίνει υγιής ψυχικά με την ψυχοθεραπεία;

2. 2. 4:27- 6:22 Μπορεί η ψυχοθεραπεία ενός ατόμου να κάνει κάποιον να φέρεται ή και να του βγάλει ναρκισσιστικό χαρακτήρα;

3. 3. 6:22 - 09:40: Ποια η γνώμη σας για τον νευρογλωσσικό προγραμματισμό;

4. 4. 09:40- 12:33: Γιατί οι άνθρωποι κάνουν ghosting;

5. 5. 12:33-14:30: Πώς επιλέγει ένας θεραπευτής να εργαστεί με έναν θεραπευόμενο; Τι κοιτάζει εκεί ο θεραπευτής δεδομένου ότι δεν ταιριάζουν όλοι με όλους;

6. 6. 14:30-16:58: Μπορεί να γίνει κανείς ψυχωτικός ξαφνικά;

7. 7. 16:58-19:00: Θα ήθελα να ακούσω την άποψή σας για το θέμα της ύπνωσης.

8. 8. 19:00- 22:45: Πώς μπορούμε οι άνθρωποι να απαλύνουμε τις ενοχές ότι δεν είμαστε/ήμασταν αρκετά βοηθητικοί ή ότι δεν πράξαμε όσο καλύτερα μπορούσαμε, ώστε να προχωράμε στη ζωή λίγο πιο αβίαστα;

9. 9. 22:45-26:34: Πόσο φυσιολογικό και ανθρώπινο είναι να θρηνείς κάθε μέρα την ίδια τη ζωή γνωρίζοντας ότι το ρολόι μετράει αντίστροφα ; Να απολαμβάνεις κάθε τι τριγύρω σου με θλίψη όμως και όχι με χαρά.

10. 10. 26:34-30:00: Θα ήθελα να ρωτήσω είναι αν μπορεί να υπάρξει κάποια συνθήκη όπου οι μηχανισμοί άμυνας δεν υπάρχουν, άρονται. Και αν ναι, θα μπορούσατε να δώσετε ένα παράδειγμα κάποιας συνθήκης; Και επιπλέον, θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο στην ψυχοθεραπεία;

11. 11. 30:00 -32:00: Σε περίπτωση που μείνει αθεράπευτη η ΙΔΨ κλιμακώνεται ;

12. 12. 32:00-34:27: Είμαι σε διαδικασία εύρεσης φορέα για να εκπαιδευτώ σε προσέγγιση , ποιες είναι οι προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ο φορέας ώστε να είναι αξιόλογος;

13. 13. 34:30- 37:08: Κάνετε συχνά αναφορές στην θρησκεία και χρησιμοποιείται θρησκευτικές παραβολές. Θα ήθελα να ρωτήσω αν είστε θρησκευόμενος και αν ένας ψυχοθεραπευτής μπορεί να είναι ταυτόχρονα θρησκευόμενος;

14. 14. 37:11-39:19: Σε ποιο βαθμό γεγονότα στην ενήλικη ζωή μας διαμορφώνουν το χαρακτήρα μας είτε θετικά είτε αρνητικά;

15. 15. 39.20-41.54: Γιατί ένας άνθρωπος επιμένει να προσπαθεί να με προσεγγίσει αφού διέκοψα για 3η φορά τη σχέση-κι εύχομαι τελευταία!Γιατί συνεχίζει;Τι αναζητά ;

16. 16. 41.55- 45:07: Μπορείτε να δώσετε κάποιο παράδειγμα ενός ανθρώπου με σκοπό στην ζωή του;

17. 17. 45:08- 47:50: Πώς θα μπορούσε ένας νάρκισσος να καταλάβει για τον ίδιο του τον εαυτό ότι είναι νάρκισσος;

18. 18. 47:50-50:16: Ήθελα να ρωτήσω πότε ο ψυχοθεραπευτής αποφεύγει να δώσει ανατροφοδοτιση για την πορεία της θεραπευτικής διαδικασίας όταν του το ζητάει ο θεραπευομενος ; Επίσης τι μπορεί να σημαίνει η πρόταση του ψ για 2 συνεδρίες εβδομαδιαίες (αντι για 1 που είθισται ) στην αρχική συνάντηση γνωριμίας; Τι είναι αυτό που βλέπει σε έναν υποψήφιο θεραπευομενο;

19. 19. 50:16- 52:38: Οι οικονομικές απολαβές ενος ψυχολόγου σε τι αριθμούς κυμαίνονται στην Ελλάδα.μ;

20. 20. 52:40 - 56:10: Θα ήθελα να σας ρωτήσω τι υπάρχει πίσω από τη ζήλια και την αντιμετώπιση άλλων γυναικών ως απειλή, ακόμα κι αν ο σύντροφος δεν δίνει κάποιες τέτοιες αφορμές.

21. 21. 56:11-56:49: Πόση ώραπρέπει , τουλάχιστον να διαρκεί μία συνεδρία ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας ;

22. 22. 56:50-58.20: Σε ποιο βαθμό γεγονότα στην ενήλικη ζωή μας διαμορφώνουν το χαρακτήρα μας είτε θετικά είτε αρνητικά;

23. 23. 58:21- 1:00:17: Τι εννοείτε λέγοντας πως "ανοίγουν ψυχώσεις αν κάποιος ωθηθεί βίαια στην επεξεργασία του τραύματος";

24. 24. 1:00:17 - 1:04:05: 26. Πώς ένας ενήλικας μπορεί να εδραιώσει μια βαθιά και ουσιαστική αυτοπεποίθηση;

25. 25. 1:04:05 - 1:06:38: 27. Ποια η φύση της ζήλιας; Ποιος είναι ένας ωφέλιμος τρόπος να επεξεργαστούμε αυτό το συναίσθημα;

26. 26. 1:06:38-1:09:19: Πώς αντιμετωπίζουμε μεγάλες απώλειες, χωρίς να μας παραλύει η ματαίωση;

27. 27. 1:09:20-1:11:55: Πότε είναι «καλό» να επιστρέφει η μαμα στην εργασία μετα τη γέννα

28. 28. 1:11:56- 1:16:23: Όταν φροντίζουν το παιδί πολλοί, ποιος θεωρείτε βασικός φροντιστής;

29. 29. 1:16:23 - 1:23:12: (Παρακαλώ ανατρέξετε στο βίντεο λόγω του μεγέθους της ερώτησης)

Αγαπητές φίλες και φιλοι,

Θα ήθελα αρχικά να σας ευχαριστήσω για όλα τα ερωτήματα που μου έχετε θέσει τον τελευταίο καιρό, τόσο μέσω email, όσο και μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και του YouTube & Spotify. Έχω συγκεντρώσει τις ερωτήσεις σας και τις οποίες φιλοδοξώ να απαντήσω με ένα νέο επεισόδιο Q & A, το οποίο θα δημοσιευτεί την επόμενη εβδομάδα.

Το επεισόδιο δεν θα έχει συγκεκριμένη διάρκεια, συνεπώς θα ήθελα να σας ενθαρρύνω να μου αποστείλετε τυχόν ερωτήματα με τα οποία θέλετε να καταπιαστώ είτε σε προσωπικό μήνυμά, είτε παραθέτοντας τα στα σχόλια παρακάτω. 

Με εκτίμηση,

Θοδωρής Παπαγαθονίκου

Με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ παρουσιάσω ορισμένα από τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητες που χρειάζεται να έχει ένας ψυχαναλυτικός ψυχοθεραπευτής. Εν αντιθέσει με την πεποίθηση που κυριαρχεί στην συλλογική συνείδηση, θεωρώ ότι η ψυχοθεραπεία δεν είναι "ομιλητική" θεραπεία, αλλά κυρίως μία "ακουστική" θεραπεία. Η συνειδητοποίηση αυτή οδηγεί στο βασικότερο χαρακτηριστικό που χρειάζεται να έχει ένας θεραπευτής: την ικανότητα να ακούει. Στο επεισόδιο παρουσιάζονται διάφορες άλλες σημαντικές ιδιότητες που είναι βοηθητικό να έχει ένας θεραπευτής, όπως επί παραδείγματι η ικανότητα να αντέχει ότι δεν γνωρίζει, καθώς και η δυνατότητα να χωράει μέσα του άβολες και επώδυνες αλήθειες. Στο τέλος του επεισοδίου παρουσιάζω συνοπτικά ορισμένες πληροφορίες σχετικά με την εκπαίδευση που ακολουθεί ένας θεραπευτής καθώς και κάποια πράγματα που χρειάζεται να έχουν οι άνθρωποι στον νου τους όταν καλούνται να επιλέξουν θεραπευτή.

Με το παρόν επεισόδιο θα επιχειρήσω να πω ορισμένα πράγματα για τις σχέσεις οι οποίες έχουν περάσει στην συνείδηση μιας μεγάλης μερίδας ανθρώπων ως "τοξικές". Το βασικό χαρακτηριστικό τον σχέσεων αυτών είναι ότι διαβρώνουν τον ψυχισμό των ανθρώπων και συνάμα δηλητηριάζουν κάθε ελπίδα για μία δημιουργική και υγιή σχέση. Παρότι ο όρος "τοξικός" δεν είναι ένας κλινικός όρος αλλά ένας ψυχολογικός νεολογισμός, θεωρώ σημαντικό να αποσαφηνιστεί το ποιες σχέσεις θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως "τοξικές". Οι "τοξικές'' σχέσεις, κατά την άποψη μου απαρτίζονται από τις ακόλουθες κατηγορίες σχέσεων: α) ναρκισσιστικές σχέσεις, β) σαδομαζοχιστικές σχέσεις και γ) νεκροζώντανες σχέσεις. Οι σχέσεις αυτές αναλύονται μέσα στο επεισόδιο μαζί με τους λόγους που οδηγούν τους ανθρώπους να μπουν σε καθεμία από αυτές.

Με το παρόν επεισόδιο θα προσπαθήσω να πω ορισμένα πράγματα για την ψυχοθεραπευτική εργασία. Το πρόβλημα, ωστόσο, με την ψυχοθεραπεία είναι ότι αποτελεί μία συναισθηματική και βαθιά βιωματική διεργασία και ως εκ τούτου δεν είναι πάντοτε εύκολο να αποτυπωθεί με λόγια. Λαμβάνοντας υπόψιν την δυσκολία αυτή, θα επιχειρήσω να περιγράψω το ψυχοθεραπευτικό ταξίδι με έναν αλληγορικό και μεταφορικό τρόπο μέσα από τον περιβόητο μύθο της Αργοναυτικής εκστρατείας. Όπως ο Ιάσωνας και οι αργοναύτες του ξεκίνησαν το δύσκολο και συνάμα γεμάτο συγκινήσεις ταξίδι για να φέρουν στην Ιωλκό το χρυσόμαλλο δέρας, έτσι και ο αργοναύτης της αλήθειας ξεκινά ένα εξίσου μακρύ και όμορφο ταξίδι για να κατακτήσει την “χρυσόμαλλη αλήθεια” που βρίσκεται μέσα του. Κατά την διάρκεια του επεισοδίου αναφέρομαι σε συγκεκριμένα χωρία του μύθου της Αργοναυτική εκστρατείας τα οποία προσεγγίζω συμβολικά. Ευελπιστώ το επεισόδιο να είναι βοηθητικό σε κάθε Αργοναύτη και εν δυνάμει αργοναύτη της αλήθειας, που επιθυμεί να πλεύσει σε άγνωστες θάλασσες με σκοπό να αποκτήσει η ζωή του βάθος, νόημα και ουσία.

Με το παρόν επεισόδιο θα επιχειρήσω να πω μερικά πράγματα για την αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού. Η αντιμετώπιση των κρίσεων πανικού είναι ένα πολύπλοκο κλινικό ζήτημα το οποίο δεν είναι πάντα εύκολο να αποτυπωθεί με λέξεις, καθώς η αντιμετώπιση μίας κρίσης περνάει μέσα από το υποκειμενικό βίωμα του εκάστοτε ανθρώπου. Λαμβάνοντας υπόψιν την δυσκολία περιγραφής της αντιμετώπισης του πολυσύνθετου αυτού ψυχικού φαινομένου και με σκοπό να αναφερθώ σε ορισμένα οικουμενικά χαρακτηριστικά της αντιμετώπισης του, θα αναφερθώ στην αρχαιοελληνικό μύθο της γέννησης του θεού Παν, από το όνομα του οποίου προέρχεται η λέξη Πανικός. Όπως ο τερατόμορφος θεός Παν σκορπούσε τον τρόπο σε όποιον τον αντίκριζε, έτσι και ο άνθρωπος που βιώνει κρίσεις πανικού βιώνει έναν ανείπωτο τρόπο: έναν τρόμο που ωστόσο χρειάζεται να κοιτάξει κατάματα, να του δώσει υπόσταση και να εργαστεί πάνω σε αυτόν. Η κρίση πανικού προκύπτει από την άρνηση μία συναισθηματικής αλήθειας που βιώνει το άτομο ως άσχημη και αλλόκοτη και η οποία επιστρέφει ως ανείπωτος τρόμος. Και είναι αυτή η ψυχική επεξεργασία της αλήθειας αυτής που της δίνει υπόσταση και έτσι παύει να τρομάζει τον παραλήπτη της.

Με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να πω ορισμένα πράγματα για μια πολύ σημαντική ψυχικη διεργασία, την ικανότητα για επανόρθωση. Η ικανότητα για επανόρθωση είναι η βάση της αγάπης, της δημιουργικότητας και των ανθρωπίνων σχέσεων . Η επανόρθωση έχει την βάση της στην ενοχή που βιώνει ένας άνθρωπος όταν νιώθει ότι έβλαψε ένα αγαπημένο πρόσωπο. Στο επεισόδιο παρομοιάζεται η διεργασία της επανόρθωσης με την Ιαπωνική τέχνη του Κιντσούγκι, η οποία καθοδηγείται από την φιλοσοφία ότι η ομορφιά βρίσκεται στην ατέλεια. Στο επεισόδιο διαφοροποιείται η επανόρθωση από τις μανιακού τύπου προσπαθείες για επανόρθωση, στις οποίες συμπεριφέρεται κανείς «σαν να» έχει επανορθώσει. Η ενοχή και ο ψυχικός πόνος που καθοδηγούν την επιθυμία για επανόρθωση βαθαίνουν μια σχέση και την κάνουν περισσότερο δημιουργική και ουσιαστική. Συνεπώς, η επανόρθωση είναι ο «χρυσός» που καλύπτει τις ρωγμές που δημιουργούνται σε μια σχέση.

Στο παρόν επεισόδιο συζητάω με την εξαίρετη συνάδελφο Άσπα Πασπάλη * για ένα πολύ σημαντικό ζήτημα, τις ναρκισσιστικές σχέσεις. Σήμερα, υπάρχει αρκετό υλικό για τον ναρκισσισμό, αλλά πολύ λιγότερα έχουν γραφεί για τους ανθρώπους που έχουν την τάση να συνάπτουν σχέσεις με ναρκισσιστικές προσωπικότητες. Στο επεισόδιο επιχειρούμε να απαντήσουμε το εξής οξύμωρο ερώτημα: Δεδομένου ότι μία ναρκισσιστική προσωπικότητα είναι κενή, εκμεταλλευτική ως προς τον προσανατολισμό της και ανήμπορη να συνδεθεί και να αγαπήσει τον οποιοδήποτε άλλο πέραν του εαυτού της, για ποιον λόγο οι άνθρωποι αγαπούν τους ανθρώπους αυτούς; Τι είναι αυτό που κάνει έναν νάρκισσο ελκυστικό; Το επεισόδιο ξεκινά με μία αναφορά στο φαινόμενο του ναρκισσισμού καθώς και την παράθεση ορισμένων σκέψεων γύρω από την αιτιολογία του φαινομένου. Εν συνεχεία συζητάμε για τους λόγους που ωθούν ορισμένους ανθρώπους να σχετιστούν ερωτικά με ναρκισσιστικές προσωπικότητες. Στο τέλος του επεισοδίου παρουσιάζουμε ορισμένα πράγματα για το τραύμα που αφήνει η σχέση με μία ναρκισσιστική προσωπικότητα. *Η Άσπα Πασπάλη, Ψυχολόγος BSc (Staffordishire University, UK), Παιδοψυχολόγος MSc (Child Developmental Psychology, University of London, UK) και Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια (ΙCAPP, Au) είναι Επιστημονική Διευθύντρια του ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ Το 1999 ίδρυσε τον φορέα Διεπιστημονική και Ερευνητική Ψυχοκοινωνική Υποστήριξη Παιδιών και Ενηλίκων (ΔΙ.ΚΕ.Ψ.Υ) του οποίου αποτελεί Επιστημονική Υπεύθυνη και συντονίζει τη διεπιστημονική ομάδα των συνεργατών. Παρακαλώ βρείτε ολόκληρο το βιογραφικό στον παρακάτω σύνδεσμο: https://dikepsy.gr/aspa-paspali/

Το παρόν επεισόδιο αφορά την απιστία. Η απιστία είναι ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό ψυχολογικό φαινόμενο το οποίο δεν μπορεί να αναχθεί σε μία μόνον αιτία. Υπάρχουν ωστόσο, ορισμένα δυναμικά τα οποία είναι κοινά και τα οποία κινητοποιούν την συμπεριφορά αυτά και τα οποία θα επιχειρήσω να πραγματευτώ στον εν λόγω επεισόδιο. Αποτελεί πεποίθηση μου ότι στον παρανομαστή της απιστίας βρίσκεται η αδυναμία επεξεργασίας του ψυχικού πόνου. Υπό αυτή την έννοια, η απιστία αποτελεί ένας είδος μανιακής άμυνας απέναντι στο συναισθηματικό πόνο που βιώνει κανείς και ο οποίος σχετίζεται με απώλειες και ανεπεξέργαστα πένθη. Συνεπώς, η απιστία συνεπάγεται την κατάρρευση της ικανότητας του ατόμου να επεξεργαστεί τον συναισθηματικό του πόνο και να πενθήσει.  Σε πολλές περιπτώσεις η απιστία αποτελεί αντίδραση στα συναισθήματα εξάρτησης, τρωτότητα και ευαλωτότητας ενός ανθρώπου. Η απιστία προκύπτει ως μία ασυνείδητη προσπάθεια σεξουαλικοποίησης των συναισθημάτων αυτών, καθώς και του ψυχικού πόνου ο οποίος ντύνεται με έξαψη.  Το επεισόδιο κλείνει με την υπενθύμιση ότι είναι επιτακτική ανάγκη ένας άνθρωπος να εργαστεί πάνω στον ψυχικό του πόνο, ούτως ώστε να μπορέσει να ζήσει μία ζωή όπου χαρακτηρίζεται από δημιουργικότητα, αφοσίωση, σεβασμό και αγάπη. 

Aγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι,

Με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να απαντήσω στις ερωτήσεις που εσείς μου στείλατε. Ευελπιστώ να βρείτε τις απαντήσεις βοηθητικές.

Παρακαλώ βρείτε παρακάτω τις ερωτήσεις:

Τελικά οι άνθρωποι είμαστε μονογαμικοί ή πολυγαμικοί; Είναι κακό να είναι κανείς πολυγαμικός;   Έχουν ακουστεί διάφορα για την παρακολούθηση πορνό.Τελικά είναι προβληματικό να βλέπει κανείς πορνό; Υπαρχει φιλια μεταξυ των δυο φυλων καθως και μεταξυ των πρωην μας και τι θεωρειται απιστια. Θεωρειται απιστια η ανταλλαγη μονο μηνυμάτων ερωτικου περιεχομενου με πρωην ενω και οι δυο βρισκονται σε αλλη σχεση; Θα μπορούσατε να μας πείτε μερικά πράγματα για την επιλογή ερωτικού συντρόφου στα δύο φύλλα; Τι κοιτάζει αναζητά/κοιτάει μία γυναίκα σε έναν άντρα και τι κοιτάζει ένας άντρας; Θα με ενδιέφερε να ακούσω την πορεία σας ως ψυχοθεραπευτη, τις σπουδές αλλά και τον λόγο επιλογής αυτών. Πώς θα ήταν καλό να κατευθυνθεί ενας κάτοχος προπτυχιακού ψυχολογίας. Για ποιο λόγο να επιλέξει μεταπτυχιακό και για ποιον λόγο να επιλέξει κάποια προσέγγιση. Και τέλος μιας και αγαπάτε την φιλοσοφία γιατί ψυχαναλυτική και όχι υπαρξιακή ψυχοθεραπεία; Ένας θεραπευόμενος μου είπε ότι θέλει να ευχαριστιεται την κάθε μέρα όσο μπορεί, να απολαμβάνει κάτι που του αρέσει και να βάζει στόχους έως και μια ημέρα παραπάνω. Δεν μπορεί να βάλει μακροχρόνιους στόχους καθώς δεν ξέρει πόσο θα ζήσει,οπότε το θεωρεί κι ανούσιο. Εδώ λοιπόν, πώς μπορεί να επαληθευτεί η ρήση ότι το βραχυχρονο ευχάριστο δεν είναι και μακροχρονια ωφελιμο; Καθώς ένας άνθρωπος κατά κάποιον τρόπο νιώθει ότι πετυχαινοντας πολύ γρήγορα αυτά που επιθυμεί βαθιά, προλαβαίνει τη ζωή; Θα μπορούσατε να προτείνετε κάποια από τα βιβλία που σας σημάδεψαν; Έστω ότι ένας άνθρωπος έχει την τάση να είναι εσωστρεφής, χαμηλών τόνων και με ελλιπή αυτοπεποίθηση. Κατά πόσον είναι θεμιτό να επιλέξει ένα επάγγελμα στο οποίο καλείται να πάει ενάντια στην κλίση του αυτή, επιλέγοντας ενα εξωστρεφες και ανταγωνιστικό περιβάλλον; Σε τι βαθμό συνιστάται να αποδέχεται κάνεις την φύση του και σε τι βαθμό να την αντιμάχεται; Έχουμε αφήσει όντως πίσω τις ιδέες του Φρόιντ; Αν ναι, ποιοι είναι οι είναι οι "κυρίαρχοι/ες" ψυχαναλυτές/τριες αυτή τη στιγμή; Πως μπορεί να γίνει κάποιος ψυχαναλυτικός (ψυχοδυναμικός) θεραπευτής χωρίς να επενδύσει μια περιουσία; Από αυτά που ακούω φαίνεται πως να πάρει κανείς δάνειο είναι μονόδρομος. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες νιώσατε ότι η ψυχαναλυτική προσέγγιση δεν αρκεί; Ότι δεν είναι όλη η αλήθεια για κάτι το οποίο βιώνει κάποιος άνθρωπος; Π.χ., σε μια οικογένεια θα δουλεύατε ψυχαναλυτικά; Έχετε νιώσει ποτέ ότι δεν μπορείτε να βοηθήσετε θεραπευτικά κάποιον; Είχε να κάνει με την άρνηση του; Τις δυνατότητες του; Τις δικές σας γνώσεις; Τον χαρακτήρα του; Τις αξίες του; Είναι όλοι δεκτικοί και κατάλληλοι αρκεί εμείς να είμαστε εκπαιδευμένοι με ανάλογες δεξιότητες και χαρακτήρα; Σε μια θεραπεία, θα προτείνατε φαρμακευτική αγωγή και παραπομπή σε ένα ψυχίατρο ή πιστεύετε ότι τα φάρμακα δεν θα φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα; Θα μπορούσατε να μας πείτε τι δυσκολίες φαίνεται να προκύπτουν στη ζωή κάποιου όταν δεν περάσει επιτυχώς από κάθε στάδιο; Με ποια ψυχαναλυτική θεωρία έχετε διαφωνήσει και απορρίψει κατά την εμπειρία σας; Τι πιστεύει η ψυχανάλυση για τα όνειρα το 2024 Τι θα με βοηθούσε να μπορώ να απαλλαγώ από τις ατελείωτες καθημερινές σκέψεις?? Κάποιες φορές προσπαθώ να διαλογιστω για να "αδειάσω",  παρ ολ αυτά πάλι δυσκολεύομαι να συγκεντρωθω. Τι συμβαίνει όμως, τι συντελείται εντός ενός παιδιού που έχει γονείς υπερπροστατευτικούς; Υπάρχει περίπτωση οι γονείς να είναι πχ νάρκισσοι, να βλέπουν το παιδί σαν προέκταση τους, να καθοδηγούν ασφυκτικά κι ως εκ τούτου να έχουμε πάλι ελλιπή διαφοροποίηση, άρα εαυτό ταυτισμένο με τον φροντιστή, άρα και πάλι κάποιου είδους διαταραχή στην ενήλικη ζωή; Κι αν ναι, μιλάμε πάλι για ναρκισσισμό; Ποια είναι η στάση, ο ιδανικός τρόπος των κοντινών ενός ανθρώπου που νοσεί ψυχικά;

Το παρόν επεισόδιο αφορά τους ανθρώπους που αισθάνονται παγιδευμένοι στον λαβύρινθο της ζωής. Κατά κάποιον τρόπο, ωστόσο, αφορά όλους μας, καθώς είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι υπάρχει άνθρωπος που έχει υπάρξει στην ζωή και δεν έχει νιώσει κάποια στιγμή παγιδευμένος στους δαιδαλώδεις λαβυρίνθους της. Δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι, ωστόσο, που αισθάνονται χαμένοι μέσα στον λαβύρινθο της δικής τους ύπαρξης. Χαμένοι, αβοήθητοι και απελπισμένοι έρχονται σε εμάς τους θεραπευτές με σκοπό να βοηθηθούν και να ανακτήσουν την ελπίδα τους. Χρησιμοποιώντας ως αφετηρία τον αρχαιοελληνικό μύθο του Θησέα και της Αριάδνης, με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να παράλληλησω την περιήγηση του Θησέα στον λαβύρινθο και κυρίως την αναμέτρηση του με τον Μινώταυρο με το ταξίδι ενός ανθρώπου στην ψυχοθεραπεία. Όπως ο Θησέας εθελοντικά και με περισσή γενναιότητα σάλπαρε για την Κρήτη με σκοπό να διορθώσει την αδικία που γίνονταν εις βάρος της Αθήνας, έτσι και ο θεραπευόμενος σαλπάρει για την νήσο της ψυχικής του πραγματικότητας για να διορθώσει τις αδικίες που γίναν νωρίτερα στην ζωή του. Όπως ο Θησέας αποφάσισε να αναμετρηθεί με τον Μινώταυρο μέσα στον λαβύρινθο του Δαίδαλου, έτσι και ο αναζήτησής της ψυχοθεραπείας καλείται να περιηγηθεί στους δαιδαλώδεις λαβυρίνθους του ασυνειδήτου του και να αναμετρηθεί με τους κάθε λογής Μινώταυρους που δεσπόζουν εκεί. Και αυτό, κατά την άποψη μου είναι η επιτομή του ηρωισμού. 

Η σύγκρουση, κατά την άποψη μου, είναι η βασικότερη αρχή που διέπει και καθορίζει την ανθρώπινη ύπαρξη.  Με το παρόν επεισόδιο θα επιχειρήσω να πραγματευτώ την τέχνη της σύγκρουσης, αλλά και θα αναφερθώ στις ολέθριες συνέπειες της αποφυγής της. Προσεγγίζω την σύγκρουση ως "τέχνη", διότι πιστεύω ότι όπως άλλωστε κάθε τέχνη, έτσι και η σύγκρουση, απαιτεί γνώση αλλά και εργασία για να την κατακτήσει κανείς. Αντιθέτως, αυτό που αποφεύγει ο σημερινός άνθρωπος είναι η αντιπαράθεση και κυρίως η σύγκρουση με την συναισθηματική του πραγματικότητα. Η σύγκρουση, ωστόσο, δεν είναι ωφέλιμο να αποφεύγεται καθώς η βραχυπρόθεσμη ειρήνη δεν οδηγεί πάντα σε μακροπρόθεσμη γαλήνη. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι ο στόχος του ταξιδιού της ζωής δεν είναι να αποφύγουμε τους κινδύνους και τις συγκρούσεις που ενέχει, αλλά να περάσουμε τις συμπληγάδες της ύπαρξης μας χωρίς να συνθλιβούμε.

Με το παρόν επεισόδιο επιθυμώ να παραθέσω ορισμένες σκέψεις αναφορικά με την σημασία των ορίων, αλλά και τις ολέθριες συνέπειες του να ζει κανείς πέρα από τα όρια της ψυχικής του πραγματικότητας. Ο στόχος του επεισοδίου δεν είναι να παρέχει πρακτικές συμβουλές αναφορικά με το πως κανείς βάζει όρια, καθώς αποτελεί προσωπική μου πεποίθηση ότι οι συμβουλές αυτές δεν είναι μακροπρόθεσμα αποτελεσματικές δεδομένου ότι το όριο δεν είναι κάτι που μπαίνει, αλλά κάτι που δημιουργείται. Συνεπώς, στο επεισόδιο αναφέρομαι στην σημαντικότητα της γνώσης των συναισθηματικών ορίων ενός ανθρώπου. Υποστηρίζω ότι η αδυναμία να βάλει κανείς όρια σε κακοποιητικές σχέσεις προκύπτει από την έλλειψη γνώσης των συναισθηματικών ορίων ενός ανθρώπου. Το ζήτημα συναισθηματικών ορίων προσεγγίζεται μέσα από την ψυχαναλυτική βιβλιογραφία καθώς και από τον μύθο του Δαίδαλου και του Ίκαρου. Ο άνθρωπος που δεν γνωρίζει τα όρια της συναισθηματικής του πραγματικότητας καταντά ένας Δαίδαλος της ζωής παγιδευμένος στον αχανή λαβύρινθο της εσωτερικής του πραγματικότητας, ή  κάποιος σαν τον Ίκαρο, του οποίου τα φτερά έκαψε ο ήλιος.

Το παρόν επεισόδιο πραγματεύομαι την σημασία του να έχει κανείς έναν σκοπό στην ζωή του.  Ο σκοπός, όπως άλλωστε δηλώνει και η ετυμολογία της λέξης, έχει να κάνει με την εξέταση, την διερεύνηση και την αναζήτησή. Υποστηρίζω ότι η εύρεση σκοπού είναι αντίδοτο στις δυστυχίες της ζωής. Για να μπορέσει κανείς, ωστόσο, να βρει έναν σκοπό στην ζωή του θα πρέπει να κοιτάξει προς τα μέσα και όχι προς τα έξω. Διότι ο σκοπός έχει να κάνει με την γνώση του εαυτού, δηλαδή έχει να κάνει με την προσωπική αλήθεια του κανενός. Αποτελεί πεποίθηση μου ότι ο ευγενέστερος σκοπός της ζωής είναι η εξέλιξη και η ανάπτυξη του εαυτού. Θεωρώ, με άλλα λόγια, ότι μόνον ο δημιουργικός άνθρωπος μπορεί να είναι πραγματικά ευτυχισμένος. Και είναι ο σκοπός που μετατρέπει την ζωή ενός ανθρώπου σε πηγή δημιουργίας. Αντίθετα, όταν η ζωή ενός ανθρώπου είναι κενή σκοπού, ο άνθρωπος μετατρέπεται σε έναν νομά της ύπαρξης ο οποίος περιφέρεται χαμένος μέσα σε αυτήν.  Μόνον ο άνθρωπος που εξαρτά την ζωή του από έναν ευγενή σκοπό μπορεί να απολαύσει τους καρπούς της. Η επεξεργασία του αρνητικού συναισθήματος και η εύρεση σκοπού, είναι τα γεφύρια που βοηθούν την μετάβαση ενός ανθρώπου από το επώδυνο παρελθόν προς ένα φωτεινό μέλλον. Είναι τα γεφύρια που ενώνουν αυτό που ήταν κανείς, με αυτό που θέλει να γίνει. Και αυτά τα γεφύρια χρειάζεται να τα χτίσει κανείς. Ας χτίσουμε λοιπόν το γεφύρι του γίγνεσθαι πάνω από την φουρτουνιασμένη θάλασσα του είναι.

Έχοντας ως αφετηρία το καταπληκτικό μυθιστόρημα του Άλντους Χάξλεϋ, με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να σκιαγραφήσω ορισμένα από τα δυναμικά του σημερινού πολιτισμού, όπως αυτός έχει διαμορφωθεί και συνεχίζει να διαμορφώνεται σήμερα.  Δυναμικά, που κατά την προσωπική μου άποψη,  συμβάλουν στην δυστυχία, την κατάθλιψη και μετατρέπουν την εποχή μας σε μία εποχή νέου ναρκισσισμού.

Αποτελεί πεποίθηση μου ότι ποτέ στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο άνθρωπος δεν ήταν τόσο πολύ μπερδεμένος και δυστυχισμένος όσο είναι τώρα. Αυτό ακούγεται φαινομενικά οξύμωρο αν σκεφτεί κανείς την πρόσβαση στην πληροφορία που έχει ο σημερινός άνθρωπος: μία πληροφορία που ωστόσο δεν μπορεί να μεταβολίσει.

Ο σημερινός άνθρωπος, όπως και ο άνθρωπος του Θαυμαστού Καινούργιου Κόσμου, επιδιώκει την γρήγορη, εφήμερη και αμεταβόλιστη ευτυχία και ικανοποίηση την οποία θεωρεί το υψηλότερο ιδανικό. Τόσο ο σημερινός άνθρωπος, όσο και ο κάτοικος του Θαυμαστού Καινούργιου Κόσμου δεν ζουν στο παρόν αλλά βρίσκονται σε μία κατάσταση της ύπαρξης που ομοιάζει με ζωή: ζουν ως νεκροζώντανοι. Το μοντέλο αυτό ανθρώπου καταπνίγει τα συναισθήματα του, τα ναρκώνει και βυθίζεται στην πρόσκαιρη απόλαυση. Το τίμημα που πληρώνει, ωστόσο είναι πολύ μεγάλο. Χάνει την ικανότητα να ζει ελεύθερα, αυθεντικά και αυθόρμητα.

Πιστεύω ότι μπορεί να ζήσει πραγματικά και αυθεντικά μόνον αυτός που μπορεί να αντέξει την συναισθηματική το πραγματικότητα. Και ζούμε σε μία εποχή η οποία προωθεί την άρνηση της ψυχικής πραγματικότητας την οποία προσωπικά χαρακτηρίζω ως Δούρειο Ίππο της ύπαρξης. Διότι η ταλαιπωρία και τα βάσανα ενός ανθρώπου στην ζωή είναι, σε σημαντικό βαθμό, είναι ανάλογα του βαθμού της αυτοεξαπάτησης του.

Αντιθέτως, ο άνθρωπος που εθελοντικά επιλέγει να σηκώσει στις πλάτες του το φορτίο της ύπαρξης του, ο άνθρωπος που δεν αρνείται την συναισθηματική του πραγματικότητα και συνεπώς δεν γίνεται δραπέτης της ίδια του της ύπαρξης, ο άνθρωπος αυτός μπορεί να ζήσει πραγματικά, αυθεντικά και αληθινά. 

Ο στόχος του παρόντος επεισοδίου είναι να παρουσιάσει ορισμένες σκέψεις γύρω από τον ναρκισσισμό και την ναρκισσιστική προσωπικότητα. Ο ναρκισσισμός είναι ένα περίπλοκο φαινόμενο και σαφώς το να παρουσιαστούν και να αναλυθούν όλες του οι προεκτάσεις μέσα από ένα επεισόδιο θα ήταν όχι μόνον φιλόδοξο, αλλά και αδύνατο. Μέσα από τον μύθο του νάρκισσου και από κομμάτια της κλινικής μου εμπειρίας  επιχειρώ να περιγράψω την δυναμική του ναρκισσισμού, τα χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής προσωπικότητας, αλλά και το πως και κυρίως το εάν ο νάρκισσος μπορεί να σχετιστεί με τους άλλους ανθρώπους. Το επεισόδιο κλείνει με την παράθεση ορισμένων σκέψεων σχετικά με την αιτιολογία  και ‘κατασκευή' της ναρκισσιστικής προσωπικότητας.

Ο σκοπός του παρόντος επεισοδίου είναι να σκιαγραφήσει το προφίλ ενός ανθρώπου που αισθάνεται παγιδευμένος στο "υπόγειο" της ζωής. Το "υπόγειο'' εδώ χρησιμοποιείται ως μεταφορά για να δηλώσει μία κατάσταση της ύπαρξης στην οποία ένας άνθρωπος νιώθει αβοήθητος, απελπισμένος και κυρίως πλήρως αποκομμένος από τους άλλους. Ο κάτοικος του υπογείου μαστίζεται από ενοχή, ντροπή, βαρεμάρα και παραμένει αδρανής στον πανδαμάτoρα χρόνο. Είναι ένας άνθρωπος που νιώθει αποκομμένος από την ζωή και απογυμνωμένος από κάθε δημιουργική ενόρμηση .Θα επιχειρήσω να περιγράψω το συναισθηματικό προφίλ ενός τέτοιου ανθρώπου χρησιμοποιώντας ως αναφορά τόσο το ομώνυμο μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι "Το Υπόγειο" όσο και μέσα από την σύντομη περιγραφή της πολυετούς εργασίας μου με έναν νεαρό άνδρα ο οποίος, όπως και ο ήρωας του Ντοστογιέφσκι, ήταν βυθισμένος στην κατάθλιψη και την απελπισία.

Η δημιουργία σχέσεων είναι μία ενστικτώδης ανάγκη στην ζωή ενός ανθρώπου. Η ψυχοθεραπευτική εργασία μας έχει δείξει ότι οι ερωτικές σχέσεις, είναι η μεγαλύτερη πηγή ευτυχίας και συνάμα δυστυχίας. Η κατάρρευση μίας σχέσης, ωστόσο, μπορεί να είναι ένα εξαιρετικά επώδυνο και τραυματικό γεγονός, το οποίο γεννά συναισθήματα απόγνωσης και απελπισίας σε έναν άνθρωπο. Με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να παρουσιάσω κάποιες σκέψεις σχετικά με ορισμένους βασικούς λόγους που οδηγούν μία σχέση στην κατάρρευση της. Παρουσιάζονται τρεις βασικοί λόγοι που αποτελούν σημαντικούς παράγοντες ρίσκου για την αποτυχία μίας σχέσης: η επιλογή ερωτικού συντρόφου, η αδυναμία φιλοξενίας της συναισθηματικής πραγματικότητας του άλλου, καθώς και απροθυμία εργασίας πάνω στην σχέση.

Το παρόν επεισόδιο αποτελεί ηχογράφηση ενός σεμιναρίου που παρέδωσα και αφορά την ψυχοπάθειά και τους ψυχοπαθείς κατά συρροή δολοφόνους. Η ψυχοπάθεια είναι μία σοβαρή παρεκκλίνουσα διαταραχή της προσωπικότητας η οποία χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη υπέρμετρης ενστικτώδους επιθετικότητας και πλήρους απουσίας κάθε ικανότητας του σχετίζεσθαι με άλλους ανθρώπους.Οι ψυχοπαθείς κατά συρροήν δολοφόνοι αποτελούν την πιο γνωστή και συνάμα την πιο τρομακτική κατηγορία δολοφόνων η οποία πολλές φορές παρουσιάζεται στις ταινίες. Στην περίπτωση των ψυχοπαθών κατά συρροήν δολοφόνων η πραγματικότητα υπερβαίνει τη φαντασία, καθώς οι εν λόγω εγκληματίες διαπράττουν εγκλήματα τα οποία ένας μη ψυχοπαθής θα τρόμαζε έστω και να διανοηθεί. Η εμπειρική έρευνα έχει δείξει ότι η ψυχοπάθεια έχει συνδεθεί με καταστροφικές μορφές βίας, κατά συρροήν δολοφονίες, καθώς και αποτρόπαια σεξουαλικά εγκλήματα. Στo επεισόδιο αυτό θα παρουσιαστεί η οργάνωση της δομής της προσωπικότητας του ψυχοπαθούς, τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας του, καθώς και το προφίλ του κατά συρροήν ψυχοπαθούς δολοφόνου. Θα παρουσιαστούν αληθινά περιστατικά ψυχοπαθών serial killers.

Το τραγικό γεγονός της σταύρωσης και του μαρτυρικού θανάτου του Ιησού Χριστού αποτελεί, κατά την άποψη μου, το κορυφαίο αρχέτυπο τραγωδίας στον Δυτικό πολιτισμό. Τα πάθη του Ιησού και ο σταυρικός του θάνατος αντανακλούν την οδύνη, τον τρόμο και την φρίκη ορισμένων εκ των πλέον ανυπόφορων καταστάσεων της ζωής. Με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ μία συμβολική ερμηνεία του γεγονότος της σταύρωσης με σκοπό παρουσιάσω ορισμένες σκέψεις αναφορικά με την σημασία της επεξεργασίας του ψυχικού πένθους την οποία θεωρώ ως την "βασιλική οδό" που οδηγεί στην ψυχική ανά(σ)τάση . Πιστεύω ότι τόσο το χρονικό της σταύρωσης όσο και του θανάτου του Ιησού αποτελούν γεγονότα υψίστης συμβολικής σημασίας τα οποία σκιαγραφούν με παροιμιώδη τρόπο μερικές από τις τρομακτικότερες αγωνίες της ανθρώπινης ύπαρξης ανακινώντας μέσα μας έντονους φόβους και ανεπεξέργαστα πένθη. Περισσότερο από όλα, ωστόσο, θεωρώ ότι η σταύρωση του Ιησού αντανακλά την προσπάθεια ενός ανθρώπου να σηκώσει στις πλάτες του όλες τις τραγωδίες της ζωής, ανεβαίνοντας αργά, μαρτυρικά και με πόνο τον Γολγοθά της δικής του ύπαρξης σε μία ασύλληπτα επώδυνη πορεία προς την ψυχική του λύτρωση. Ο συμβολισμός της σταύρωσης και της ανάστασης του Ιησού δείχνει ότι η συναισθηματική ανάπτυξη και ωρίμανση μπορεί να επιτευχθεί μονάχα μέσα από την επιτυχή ολοκλήρωση της επεξεργασίας του επώδυνου της ύπαρξης. Όταν ολοκληρωθεί επιτυχώς η διεργασία, το άτομο αισθάνεται περισσότερο απαρτιωμένο και συγκροτημένο. Και ίσως αυτό να αποτελεί ένα είδος ψυχικής ανά(σ)τασης.

Ο αγώνας του ανθρώπου για ελευθερία αποτελούσε πάντοτε μία επαναστατική πράξη υψίστης συμβολική σημασίας. Ορμώμενος από την επετειακή ημέρα εορτασμού της 25ης Μαρτίου, με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να παραθέσω ορισμένες σκέψεις τόσο σχετικά με την αξία της ελευθερίας, όσο και της αντίστασης η οποία χρειάζεται να υπερνικηθεί προκειμένου να κατακτήσει κανείς την ελευθερία. Αποτελεί ενδιαφέρον παράδοξο ότι ο Ελληνικός λαός, δεν γιορτάζει την απελευθέρωση του, αλλά την έναρξη του αγώνος για απελευθέρωση από έναν ανυπόφορο και τυραννικό ζυγό. Στο επεισόδιο χρησιμοποιώ τον επαναστατατικό αγώνα του 1821 ως μεταφορικό και συμβολικό εφαλτήριο για να μιλήσω για μία επαναστατική πράξη αντίστοιχου βεληνεκούς: τον επαναστατικό αγώνα του σημερινού ανθρώπου απέναντι στην τυραννία του 'αρνητικού' που καθορίζει την ζωή του. Όπως ο αγωνιστής του '21 αγωνίστηκε απέναντι σε μία πανίσχυρη Οθωμανική αυτοκρατορία, έτσι και ο σημερινός άνθρωπος καλείται να αγωνιστεί ενάντια σε φαινομενικά πανίσχυρα και ενίοτε ανυπόφορα συναισθήματα άγχους, ψυχικού κενού, φόβου και κατάθλιψης. Στο επεισόδιο προσεγγίζεται η ψυχοθεραπεία ως επαναστατική πράξη: μία πράξη που καθορίζεται από το ιδανικό της ελευθερίας. Και τι είναι ελευθερία; Ελευθερία είναι να επιθυμεί κανείς να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του, να αποκτήσει αυτογνωσία έτσι ώστε να μπορέσει να δημιουργήσει ένα αρκετά ικανοποιητικό νόημα που να καθορίζει την ζωή και να ρυθμίζει την δραστηριότητά του. Σαφώς, ο επαναστατικός αγώνας του ανθρώπου για κατάκτηση ελευθερίας είναι ένας εξαιρετικά δύσκολος και ανηφορικός αγώνας, όπου η ψυχή του ανθρώπου θα πρέπει να είναι οπλισμένη με κουράγιο και απαράμιλλο θάρρος. Αλλά, ποια είναι η εναλλακτική; Η εναλλακτική, είναι να μετατραπεί ο άνθρωπος στον ανώνυμο ήρωα του Ντοστογιέφσκι: καταδικασμένος να ζει σε ένα πνευματικό υπόγειο άρρωστος και χωρίς, όπως άλλωστε περιγράφει και ο ίδιος στο ομώνυμο έργο του, να μην καταφέρει να γίνει τίποτε.

Ο σκοπός της ζωής, υποστήριξε ο Νίτσε είναι "να γίνει κανείς αυτό που είναι". Ορμώμενος από τον οξύμωρο αυτόν αφορισμό, με το παρόν επεισόδιο επιχειρώ να παρουσιάσω συνοπτικά ορισμένες σκέψεις γύρω από τους βασικούς άξονες της φιλοσοφικής σκέψης του Νίτσε. Αυτό που διαφοροποιεί την φιλοσοφία του Νίτσε από αυτή των υπολοίπων φιλοσόφων, είναι η απουσία ενός φιλοσοφικού modus vivendi. Με απλά λόγια, ο Νίτσε δεν λέει σε έναν άνθρωπο πως να ζήσει την ζωή του, αλλά αντιθέτως ενθαρρύνει την ελεύθερη σκέψη, προτρέποντας έτσι τον καθένα από εμάς να εργαστεί ώστε «να γίνει αυτό που είναι». Η αφοριστική αυτή φράση του Νίτσε υποδηλώνει, κατά την άποψη μου, ότι ένας άνθρωπος οφείλει να δουλέψει πάνω στον εαυτό του, να ανακαλύψει πτυχές της προσωπικότητας του ούτως ώστε να οδηγηθεί σταδιακά προς την ολόπλευρη και πλήρη ανάπτυξη των δυνατοτήτων του. Για να μπορέσει ένας άνθρωπος να "γίνει αυτό που είναι", υποστήριξε ο Νίτσε, θα πρέπει να μπορεί να αναλάβει την ευθύνη του εαυτού του. Η σημαντικότητα της φιλοσοφίας του, ωστόσο, η οποία εκτείνεται πέρα από το καλό και το κακό, είναι ότι την κατανοεί ο καθένας με μοναδικό τρόπο. Μα περισσότερο από όλα η φιλοσοφία του Νίτσε είναι βάλσαμο για κάθε πληγωμένη ψυχή, για κάθε άνθρωπο που υποφέρει και θέλει να βρει το κουράγιο και την ψυχική ρώμη να αντέξει το βάρος της ψυχικής του πραγματικότητας.

Η παραμονή της πρωτοχρονιάς είναι μία ημέρα υψίστης συμβολικής σημασίας. Για τους περισσότερους ανθρώπους αποτελεί ορόσημο αλλαγής και εφαλτήριο νέων στόχων και οραμάτων. Λαμβάνοντας υπόψιν τον ιδιαίτερο συμβολισμό της ημέρας, με το παρόν επεισόδιο επιθυμώ να παραθέσω ορισμένες σκέψεις για την σημαντικότητα της αλλαγής. Η αλλαγή προσεγγίζεται ως ψυχική διεργασία στον παρανομαστή της οποίας βρίσκεται η επιθυμία, η θέληση και κυρίως το κουράγιο. Αποτελεί πεποίθηση μου ότι για να συντελεστεί μία οποιαδήποτε αλλαγή στην εξωτερική ζωή ενός ανθρώπου, χρειάζεται πρώτα να προηγηθεί μία σύνθετη εσωτερική διεργασία, η οποία περνάει μέσα από τον δρόμο της αλήθειας. Το να αλλάξει ένας άνθρωπος σημαίνει ότι αποκτά ένα περισσότερο ενεργό ρόλο απέναντι στην ζωή, καλύτερη κατανόηση του εαυτού του και επιθυμία να ανοιχτεί προς μία νέα, πιο φωτεινή και δημιουργική  πραγματικότητα. Η μετακίνηση από το σκότος της αδράνειας προς το ξέφωτο της αλλαγής περιγράφεται μέσα από την Πλατωνική αλληγορία του σπηλαίου, η οποία ερμηνεύεται ψυχολογικά. Συμπερασματικά, η ψυχική αλλαγή είναι μία μακρά, απαιτητική και πολλές φορές  επώδυνη διαδικασία. Δεν υπαρχει όμως υψηλή τιμή να πληρώσει κανείς για να μπορεί να στέκεται γυμνός μπροστά στον εαυτό του και να μη ντρέπεται.

Κάθε άνθρωπος που ανοίγεται προς την ζωή και την αγάπη, ανοίγεται αναπόφευκτα και στον κίνδυνο της απώλειας και ψυχικού πόνου. Η απώλεια ενός ερωτικού συντρόφου, ωστόσο, συνιστά μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της ζωής, καθώς δημιουργεί ανυπόφορα συναισθήματα θλίψης, απογοήτευσης και πόνου. Στο παρόν επεισόδιο επιχειρώ να παρουσιάσω μερικές σκέψεις σχετικά με το τι συμβαίνει στον ψυχισμό ενός ανθρώπου που χάνει το αντικείμενο της αγάπης του, πως μπορεί να επιβιώσει της απώλειας αυτής και πως μπορεί να χρησιμοποιήσει την εμπειρία αυτή ως μοχλό ανάπτυξης και ωρίμανσης. Τα παραπάνω συζητούνται μέσα από την παρουσίαση της μυθικής ιστορίας του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η οποία σκιαγραφεί με ιδιαίτερα συμβολικό τρόπο την τραγωδία της απώλειας του ερωτικού αντικειμένου. Όσο οξύμωρο κι αν ακούγεται, η επεξεργασία του ερωτικού άλγους αποτελεί το μοναδικό αντίδοτο στην ερωτική απογοήτευση. Η επεξεργασία του ερωτικού πένθους, πέραν από το επώδυνο της διαδικασίας, βαθαίνει την επαφή του ατόμου με τον εαυτό του, το συγκροτεί και το ωριμάζει ψυχικά, αλλά κυρίως το προετοιμάζει να βγει ξανά στο ξέφωτο της ζωής, της δημιουργίας και αγάπης. 

Η αναζήτησή της αλήθειας είναι πράξη ηρωική και απαιτεί θάρρος και κουράγιο.Ίσως περισσότερο από ποτέ, ωστόσο, ο σημερινός άνθρωπος φοβάται να αντικρίσει την προσωπική του αλήθεια και να έρθει αντιμέτωπος με την συναισθηματική του πραγματικότητα. Για να γίνει κοινωνός της συναισθηματικής του αλήθειας, ο άνθρωπος θα πρέπει να αντιμετωπίσει τους 'δράκους' που φρουρούν την αλήθεια αυτή. Μέσα από την ανάλυση και ερμηνεία του παραμυθιού "Αφού δεν υπάρχουν δράκοι"  επιχειρώ να παραθέσω ορισμένες σκέψεις σχετικά με την σημασία της αναγνώρισης της εσωτερικής μας αλήθειας, αλλά κυρίως να τονίσω τις καταστροφικές συνέπειες της αποφυγής της αλήθειας αυτής.  Aυτό που προσπαθώ να δείξω μέσα από το επεισόδιο είναι ότι το να ζει κανείς αληθινά και αυθεντικά δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά είναι μία μη διαπραγματεύσιμη ψυχική αναγκαιότητα. Συνεπώς, αν κάνείς επιθυμεί να ζήσει ελεύθερα και δημιουργικά, θα πρέπει να οπλίσει την ψυχή του με κουράγιο ώστε να αντιμετωπίσει τους δράκους της αλήθειας. Mόνο μέσα από την συνειδητή πάλη με τους δράκους που φρουρούν την αλήθεια μπορεί ένας άνθρωπος να έχει μερίδιο στην ευτυχία που του αναλογεί.

Το παρόν επεισόδιο αφορά τις κρίσεις πανικού. Οι κρίσεις πανικού είναι πολύ έντονες κρίσεις άγχους που συνοδεύονται από συναισθήματα πλήρους αβοηθησίας, ανείπωτου τρόμου και απώλειας ελέγχου. Το να βιώνει κάποιος κρίσεις πανικού είναι πράγματι οδυνηρό και μπορεί να καταστρέψει την ποιότητα ζωής του, η οποία μετατρέπεται σε μία φυλακή από όπου νιώθει ότι δε μπορεί να δραπετεύσει. Το επεισόδιο χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζω την λειτουργία του συμπτώματος στην κρίση πανικού. Το σύμπτωμα προσεγγίζεται ως ένα είδος συμβιβασμού του ψυχικού οργάνου προκειμένου να προστατευτεί από μία εξαιρετικά δυσάρεστη αλήθεια. Στο δεύτερο κομμάτι επιχειρώ μία ψυχαναλυτική προσέγγιση  του άγχος, αναφερόμενος περιπτώσεις ανθρώπων που βασανίζονταν από κρίσεις πανικού. Παρουσιάζονται τα βασικά είδη άγχους, το οποίο είναι αποτέλεσμα ασυνείδητων ψυχικών συγκρούσεων, ενώ παράλληλα σκιαγραφόνται οι σημαντικότερες εξ αυτών. Στο τελευταίο κομμάτι του επεισοδίου παραθέτω ορισμένες σκέψεις σχετικά με το πως δουλεύουμε στην ψυχοθεραπεία με τους ανθρώπους που βιώνουν κρίσεις πανικού. Εν κατακλείδι, υποστηρίζω ότι μονάχα η συνειδητή επεξεργασία των ασυνείδητων συγκρούσεων και του ανυπόφορου άγχους μπορεί να δημιουργήσει χώρο μέσα στον ψυχισμό ενός ανθρώπου: χώρου που θα του επιτρέψει να μπορεί να φιλοξενεί μέσα του τα δεινά της ύπαρξης, ούτως ώστε να ζήσει έτσι μια παραγωγική και δημιουργική ζωή. 

Το παρόν επεισόδιο πραγματεύεται τα εγκλήματα που διαπράττονται εν βρασμώ ψυχικής ορμής. Το επεισόδιο αποτελεί μέρος της ενότητας 'εγκληματική ψυχολογία', μίας ενότητας που σκοπό έχει να παρουσιάσει επιστημονικά δεδομένα γύρω από το έγκλημα και κυρίως την προσωπικότητα του δράστη. Τα εγκλήματα εν βρασμώ ψυχής αποτελούν την πιο συνηθισμένη κατηγορία εγκλημάτων τόσο στην χώρα μας, όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Βασικό χαρακτηριστικό των εγκλημάτων αυτών είναι ότι υποκινούνται από μία, όπως υποδηλώνει και το όνομα τους, έντονη ψυχική ενόρμηση την οποία ο δράστης δεν μπορεί να ελέγξει. Τα εγκλήματα αυτά δεν διαπράττονται μόνον από ανθρώπους με ιστορικό ψυχικής ασθενείς και διαταραχών προσωπικότητας, αλλά κάτω συγκεκριμένες συνθήκες θα μπορούσαν να διαπραχθούν από τον οποιοδήποτε άνθρωπο. Το επεισόδιο ξεκινά με την παρουσίαση ενός ασθενούς που εργαζόμουν μαζί και ο οποίος διέπραξε εν βρασμώ δολοφονία κινητοποιούμενη από έντονα συναισθήματα οργής και μίσους. Το περιστατικό ακολουθεί ανάλυση της αντιδραστικής, ή αλλιώς παρορμητικής βίας, που αποτελεί το βασικό είδος βίας που χαρακτηρίζει την πλειονότητα των εγκλημάτων εν βρασμώ ψυχικής ορμής. Εν συνεχεία, παρουσιάζονται οι δύο κατηγορίες εγκλημάτων εν βρασμώ: τα εγκλήματα ζήλιας και τα εγκλήματα της στιγμής, ενώ παράλληλα αναλύονται τα δυναμικά τους και παρουσιάζονται περιπτώσεις δραστών τόσο μέσα από την βιβλιογραφία όσο και από την δική μου εργασία. Το podcast κλείνει με μία παρουσίαση σύντομων σκέψεων σχετικά με το πως θα μπορούσαν τα εγκλήματα αυτά να προληφθούν. 

Στο παρόν επεισόδιο επιχειρώ  να παρουσιάσω ορισμένες σκέψεις σχετικά με την επιλογή του αντικειμένου της αγάπης, αυτού δηλαδή που ονομάζουμε ερωτικό συντρόφο. Τι είναι ο έρωτας; Πόσο ελεύθερος είναι ένας άνθρωπος να επιλέξει έναν ερωτικό σύντροφο; Διαλέγουμε αυτούς που αγαπάμε; Αυτά είναι πολύ σημαντικά ερωτήματα οικουμενικού χαρακτήρα που ανέκαθεν και ευλόγως απασχολούσαν τους ανθρώπους. Η ψυχανάλυση μας έχει δείξει ότι υπάρχουν ισχυροί ασυνείδητοι παράγοντες που συμβάλουν στην επιλογή του ερωτικού συντρόφου. Οι ίδιοι ασυνείδητοι παράγοντες καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό το επίπεδο ευτυχίας ή δυστυχίας μέσα σε μία συντροφική σχέση. Οι ασυνείδητοι αυτοί παράγοντες χτίζονται μέσα από τις πρώτες προσκολλήσεις που σχηματίζει ένας άνθρωπος με τα πρωταρχικά πρόσωπα φροντίδας. Μέσα από την ποιότητα των σχέσεων αυτών, προκύπτουν δύο είδη επιλογής συντρόφου: η ναρκισσιστική και η συμπληρωματική.Στην ναρκισσιστική επιλογή συντρόφου, το άτομο επιλέγει έναν σύντροφο που συγκεντρώνει, στην φαντασία του, όλα τα επιθυμητά χαρακτηριστικά τα οποία θα επιθυμούσε το ίδιο να έχει. Μέσω της φαντασίας το άτομο αποδίδει ασυνείδητα στον σύντροφο του τα επιθυμητά χαρακτηριστικά που θα ήθελε να έχει και τον ταυτίζει με αυτά. Αντίθετα, στη συμπληρωματική επιλογή συντρόφου το άτομο  επιλέγει έναν σύντροφο που έχει ψυχικές ποιότητες οι οποίες τον συμπληρώνουν. Νιώθει έτσι ασφάλεια, ευγνωμοσύνη και επιθυμεί να προσφέρει στον/στην σύντροφό του έχοντας αναπτύξει την ικανότητα για επανόρθωση, αυθεντική έγνοια και συγχώρεση.

Στο παρόν επεισόδιο επιχειρείται μία προσέγγιση της κατάθλιψης κυρίως μέσα από την ψυχαναλυτική σκοπιά. Η κατάθλιψη παρουσιάζεται ως η κατάρρευση της ικανότητας ενός ανθρώπου να "υποφέρει εποικοδομητικά", δηλαδή ως παρεμπόδιση της ικανότητας του να επεξεργαστεί το ψυχικό άλγος και να πενθήσει. Όταν ψυχισμός του ατόμου δεν μπορεί να μεταβολίσει επώδυνες αλήθειες και απώλειες, τότε κανείς βρίσκεται εκτεθειμένος στον κίνδυνο κατάθλιψης. Το επεισόδιο χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος, αφού παρουσιαστούν ορισμένα επιδημιολογικά στοιχεία, παρατίθεται ένας λειτουργικός ορισμός της κατάθλιψης και επιχειρείται διαφοροποίηση της κατάθλιψης από το πένθος, το οποίο είναι μία φυσιολογική και συνάμα αναγκαία διαδικασία που βαθαίνει την σχέση μας με την ζωή. Εν συνεχεία, γίνεται προσπάθεια τοποθέτησης της κατάθλιψης μέσα στην αναπτυξιακή διαδικασία του ανθρώπου, όπου η κατάθλιψη προκύπτει ως  αποτυχία εσωτερίκευσης μίας "αρκετά καλής" μητέρας, η οποία έχει τις ρίζες της στις δυσκολίες που παρουσιάζονται τόσο στον πρώτο χρόνο ζωής, όσο και αργότερα κατά την διάρκεια του σταδίου του αποχωρισμού - ατομικοποίησης. Στο τρίτο και τελευταίο κομμάτι του επεισοδίου παρατίθενται ορισμένες σκέψεις σχετικά με το πως βοηθάει η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία τον καταθλιπτικό ασθενή, μετακινώντας τον από την ζώνη του θανάτου, στο ξέφωτο της ζωής μέσα από μία αργή, κοπιαστική μα παράλληλα αναγκαία ψυχική εργασία. 

Τις τελευταίες δεκαετίες το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας άρχισε σταδιακά να στρέφεται στο ρόλο που διαδραματίζει ο πατέραςστην ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού. Λαμβάνοντας υπόψιν τα σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα ο σκοπός του παρόντος επεισοδίου είναι να παρουσιάσει την πολύ σημαντική συμβολή του πατέρα στην ανάπτυξη της προσωπικότητας του παιδιού, από την πρώιμη βρεφική ηλικία εώς και την εφηβεία.

Το επεισόδιο χωρίζεται σε τρεις θεματικές ενότητες. Στην πρώτη επιχειρείται μία γνωριμία με τον πατέρα και συγκεκριμένα με τον “αρκετά καλό” πατέρα. Εν συνεχεία, παρουσιάζεται η μετάβαση από την μητρική στην πατρική αγάπη κυρίως κατά τα πρώιμα στάδια ανάπτυξης του παιδιού. Στο τρίτο και μεγαλύτερο μέρος του podcast αναφέρεται διεξοδικά ο ρόλος και η συνεισφορά του "αρκετά καλού” πατέρα στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, ενώ ταυτόχρονα σκιαγραφόνται τα χαρακτηριστικά ενός τέτοιου πατέρα τα οποία υποβοηθούν την ανάπτυξη και θωρακίζουν την ψυχική υγεία του παιδιού. Το podcast κλείνει με μία παρουσιάση των διάφορων τύπων πατέρα και το πως αυτοί επιδρούν στην ψυχοσύνθεση του παιδιού.

Ο σκοπός του παρόντος επεισοδίου είναι να παρουσιάσει την πολύτιμη συμβολή της μητέρας στη διαμόρφωση της προσωπικότητας του παιδιού κατά τον πρώτο χρόνο της ζωής του. Η εμπειρική έρευνα μας έχει δείξει ότι ο πρώτος χρόνος ζωής είναι ο καθοριστικότερος για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και την προάσπιση της ψυχικής υγείας του παιδιού, οι οποίες διαμορφώνονται σχεδόν εξ’ολοκλήρου μέσα από την αλληλεπίδραση με τη μητέρα. Το επεισόδιο χωρίζεται σε τρεις θεματικές ενότητες. Στην πρώτη παρουσιάζεται η μητρότητα ως μία μορφή "τέχνης", η οποία χρειάζεται γνώση και προσπάθεια για να ανθίσει. Εν συνεχεία, γίνεται μία σύντομη αναφορά στα βασικότερα αναπτυξιακά ορόσημα που λαμβάνουν χώρα στον πρώτο χρόνο ζωής του βρέφους. Στο τρίτο και μεγαλύτερο μέρος του podcast αναφέρεται διεξοδικά η συνεισφορά της "αρκετά καλής" μητέρας στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού, ενώ ταυτόχρονα σκιαγραφόνται τα χαρακτηριστικά μίας τέτοιας μητέρας, καθώς και το πως αυτά υποβοηθούν την ανάπτυξη και θωρακίζουν την ψυχική υγεία του παιδιού. 

Ένας άνθρωπος χάνει την ζωή του κάθε μία ώρα από κάποια διατροφική διαταραχή. Η νευρική ανορεξία έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας από οποιαδήποτε άλλη διαταραχή ή ψυχική ασθένεια, καθώς οι άνθρωποι που διαγιγνώσκονται με ανορεξία παρουσιάζουν 56 φορές περισσότερο κίνδυνο να διαπράξουν αυτοκτονία, συγκριτικά με όσους δεν παρουσιάζουν κάποια διατροφική διαταραχή. Δυστυχώς, τα στατιστικά μας δείχνουν ότι μόνο 1 στους 10 ανθρώπους με νευρική ανορεξία θα αναζητήσει θεραπεία.

Στο επεισόδιο αυτό συζητάμε με την Ελένη Γουρζή*, Ψυχολόγο (ΜΑ) για τις διατροφικές διαταραχές και συγκεκριμένα για την νευρική ανορεξία.Το επεισόδιο ξεκινά με μία σύντομη συζήτηση γύρω από την έκταση και επικράτηση του φαινομένου στις Δυτικές κοινωνίες, η οποία ακολουθείται από την παρουσίαση του ορισμού των διατροφικών διαταραχών γενικότερα και της νευρικής ανορεξία ειδικότερα. Εν συνεχεία, παρουσιάζεται ψυχολογικό προφίλ και τα κλινικά χαρακτηριστικά του ατόμου που βιώνει νευρική ανορεξία. Στο δεύτερο και μεγαλύτερο κομμάτι του επεισοδίου συλλογιζόμαστε γύρω από την αιτιοπαθογένεια του φαινομένου την οποία επιχειρούμε να πλαισιώσουμε κλινικά μέσα από την περίπτωση μίας νεαρής γυναίκας που είχε έρθει αντιμέτωπη με την νευρική ανορεξία. 

Η κλινική εργασία και τα ερευνητικά δεδομένα φαίνεται ότι μας δείχνουν ότι στην καρδιά κάθε διατροφικής διαταραχής βρίσκεται μία κραυγή προερχόμενη από την άβυσσο της ψυχής ενός ανθρώπου η οποία θέλει να εισακουστεί. Είναι βοηθητικό να θυμόμαστε, ωστόσο, ότι στον παρανομαστή της κραυγής αυτής βρίσκεται η βαθιά ανάγκη να κατανοήσει ένας άνθρωπος ποιος πραγματικά είναι.

*Η Ελένη Γουρζή είναι Ψυχολόγος απόφοιτη του Πάντειου Πανεπιστημίου. Μετεκπαιδεύτηκε στην ψυχαναλυτική θεωρία στο Κέντρο Ψυχαναλυτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Essex και κατέχει μεταπτυχιακό τίτλο στην ψύχανάλυση (ΜΑ in Psychoanalytic Studies). H μεταπτυχιακή της διατριβή αφορούσε έρευνα γύρω από τον “συμβολισμό του φαγητού στην νευρική ανορεξία, καθώς και το πως αυτό συνδέεται με την σχέση που είχε το άτομο με την μητέρα του”. Αρκετά από τα ευρήματα της έρευνας αυτής παρουσιάζονται στο επεισόδιο αυτό. 

Η βία που στοχεύει στην καταστροφή του αντικειμένου της αγάπης είναι ένα φαινόμενο που συνοδεύει την ανθρώπινη ιστορία από τις απαρχές της. Η κατανόηση, ωστόσο, μίας τέτοιας συμπεριφοράς παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Στο επεισόδιο αυτό επιχειρείται μία ψυχαναλυτική προσέγγιση του φαινομένου της γυναικοκτονίας. Συζητώνται τα δυναμικά και η αιτιολογία του εγκλήματος, παρουσιάζεται η αναπτυξιακή ψυχοπαθολογία του δράστη, ενώ έμφαση δίνεται στα χαρακτηριστικά προσωπικότητας του γυναικοκτόνου. Οι θεωρητικές προσεγγίσεις ζωντανεύουν μέσα από την παρουσίαση ενός πραγματικού περιστατικού γυναικοκτονίας, του "Joe", με τον οποίο εργάστηκα πριν από μερικά χρόνια σε ένα ψυχιατρείο ασφαλείας του Λονδίνου. 

Ο σκοπός του παρόντος podcast είναι να παρέχει ορισμένες πληροφορίες σχετικά με το τι είναι η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία. Μετά από μία σύντομη εισαγωγή αναφορικά με τον γενικότερο σκοπό των podcast,  ο οποίος είναι να δημιουργήσουν έναν χώρο όπου θα φιλοξενήσει προβληματισμούς, σκέψεις και να ενθαρρύνει αναζητήσεις αναφορικά με την ψυχική υγεία, την αυτογνωσία, την ψυχολογία και την ψυχανάλυση, παρουσιάζονται ορισμένες σκέψεις σχετικά με το τι είναι η ψυχαναλυτική ψυχοθεραπεία. Εν συνεχεία, αναφέρω ορισμένα πράγματα αναφορικά με τονσκοπότης ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας και τέλος, το podcast κλείνει με την παράθεση ορισμένων σκέψεων σχετικά με το εάν και κυρίως το πως"θεραπεύει" η ψυχανάλυση.