De Universiteit van Nederland Podcast

Ben jij iemand die razendsnel knopen doorhakt, of heb je regelmatig last van keuzestress? Keuzes maken doen we allemaal, maar wat gebeurt er eigenlijk in je brein op het moment dat je een beslissing neemt? En waarom kan de een het beter dan de ander? 

Hersenonderzoeker Anne Urai (Universiteit Leiden) onderzoekt hoe verschillende hersengebieden samenwerken om tot een keuze te komen. Groepen hersencellen verzamelen bewijs voor verschillende opties, totdat één keuze de overhand krijgt. Wist je dat je vervolgens aan de grootte van je pupillen kunt zien hoe onzeker iemand is over een beslissing? Voor de echte twijfelaars deelt Anne ook nog praktische tips om makkelijker knopen door te hakken en met meer vertrouwen achter je keuze te staan.

Voor haar onderzoek ontving Anne Urai de Heineken Young Scientists Award for Social Sciences.

00:00 Kan jij goed kiezen? 

00:56 Wat gebeurt er in je hersenen als je een keuze maakt?

02:54 Hoe snel je brein een keuze maakt verschilt per persoon

03:58 Keuzes maken onder tijdsdruk

04:30 Mensen die ouder zijn, doen langer over keuzes 

05:38 Keuze herhalen vs wisselen 

07:10 Hoe maak je een moeilijke keuze?

07:31 Het stappenplan voor het maken van een keuze! 

09:45: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/how-to-make-big-decisions

10:04 Wanneer gebruik je een keuzematrix?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het internet is kwetsbaarder dan je misschien denkt; één programmeur liet al een keer een deel van het internet crashen, waar giganten als Netflix en Spotify last van hadden. In deze aflevering laat softwareonderzoeker Ayushi Rastogi (Rijksuniversiteit Groningen) je de wereld zien achter de apps en websites die jij elke dag gebruikt. Daar wordt namelijk wereldwijd aan gebouwd en gaat niet alleen over techniek, maar vooral ook over menselijk vertrouwen. 

Dat maakt het internet krachtig, maar is ook haar zwakte. Ayushi onderzoekt hoe we dat internet in de toekomst betrouwbaar en eerlijk voor iedereen houden. Want in een tijd waarin AI razendsnel nieuwe code genereert, maar ook onvoorspelbare fouten maakt, is dat één van de belangrijke vragen van deze tijd. 

Voor haar onderzoek ontving Ayushi Rastogi de Heineken Young Scientists Award for Natural Sciences.

Omdat veel wetenschappers die in Nederland werken Engels spreken, maar we hun onderzoek ook willen laten zien, hebben we voor het eerst in lange tijd een aflevering die deels in het Engels is. Voor wie toch liever in het Nederlands luistert, is dit de link naar de nagesynchroniseerde versie op YouTube: https://youtu.be/G1W-at8UFns.

0:00 Kan één iemand het hele internet laten crashen?
0:54 Wat is het internet?
1:19 Hoe werkt programmeertaal?
1:46 Wie werkt er aan het internet?
1:53 Hoe werkt open source software?
2:26 Wat gebeurt er als een programmeur bepaalde codes weghaalt?
3:48 Kunnen programmeurs niet elke keer zelf hun code schrijven?
4:38 Wat zijn gate keepers in programmeren?
5:16 Wat gebeurde er tijdens de laatste grote wereldwijde IT-storing?
6:01 Wat is het Blue Screen of Death (BSoD)?
6:10 Waarom maakt het uit wie software ontwikkelt?
7:15 Waarom is er ongelijkheid tussen mannelijke en vrouwelijke ontwikkelaars?
8:08 Wat gebeurt er als AI onze codes gaat schrijven?

Benieuwd naar de studies die Ayushi noemt? Je vindt ze hier: 

Article on how self-tracking apps exclude women https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/12/how-self-tracking-apps-exclude-women/383673/ Study showing how factors influencing the decision to accept or reject incoming software changes are both technical and social. https://doi.org/10.1109/TSE.2022.3165056 and https://arxiv.org/pdf/2106.01885 Study showing how contributions from women are evaluated in comparison to their male counterparts: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.111 Similar differences were seen across geographical location https://doi.org/10.1145/3239235.3240504 Humans are likely to miss errors AI introduces: https://doi.org/10.48550/arXiv.2607.08885 and https://doi.org/10.1109/CHASE66643.2025.00016 Future of human-AI collaboration: https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.112699 Balancing Speed, Reliability, and Fairness: https://doi.org/10.1145/3786583.3786888 and https://doi.org/10.1145/3757060 and https://doi.org/10.1007/s10664-023-10401-z

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een financiële crisis betekent vaak onzekerheid, werkloosheid en dalende huizenprijzen. Toch leiden crises ook tot nieuwe ideeën en hervormingen. Waarom is dat zo? En kunnen we voorkomen dat dezelfde fouten zich blijven herhalen? Hoogleraar economie Irene van Staveren van de Erasmus Universiteit legt het uit.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan opde website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Zit de angst voor vreemdelingen eigenlijk gewoon in onze menselijke natuur? Worden we in Europa nou écht overspoeld door migranten? En waarom gaan mensen niet gewoon terug als ze hier eigenlijk ongelukkig zijn? Migratie is een hot topic in het publieke en politieke debat, en er zijn een hoop kijkersvragen binnengekomen. Saskia Bonjour doet onderzoek naar migratiepolitiek aan de Universiteit van Amsterdam en in deze video deelt zij de feiten over de immigratie naar Nederland en Europa, en legt ze uit waarom de manier waarop wij grenzen en paspoorten controleren eigenlijk relatief nieuw is.

0:00 Worden we in Europa overspoeld door migranten? 
0:41 Komen er teveel migranten naar Nederland?
1:01 Hoeveel asielzoekers komen er naar Nederland?
1:48 Hoeveel procent van de migranten is legaal in Europa?
2:00 Hebben we grip op migratie?
2:24 Zit het in onze natuur om tegen migratie te zijn?
2:59 Waarom zijn we tegen mensen van andere culturen?
3:35 Waarom zijn we eigenlijk bang voor migratie?
4:09 Waarom migreren mensen niet terug als ze ongelukkig zijn?
5:39 Is er een verschil tussen migratie binnen en buiten onze grenzen?
6:00 Is migratie van alle tijden?
6:16 Wanneer kregen we paspoorten en visums?
6:36 Wat is de natiestaat en de welvaartsstaat?
7:27 Hoe gaat migratie in de toekomst eruit zien?
7:40 Waarom migreren mensen naar Nederland?
8:33 Waarom hebben we in Nederland juist een grote vraag naar migranten?

Benieuwd naar meer over dit thema? 📽️ Eerder beantwoordden we de vraag ‘Is Nederland vol?’, check ‘m hier: https://www.universiteitvannederland.nl/college/18-miljoenste-inwoner-is-nederland-vol

🎤 Waarom spreken we eigenlijk van een ‘migratiecrisis’? Luister onze podcast hierover: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/al-jaren-minder-migratie-maar-toch-een-crisis---hoe-kan-dat 🧑‍🎓

En luister de podcast over de vraag ‘Heeft massa-immigratie Nederland rijk gemaakt?’ hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/heeft-massa-immigratie-nederland-rijk-gemaakt Meer wetenschap?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ 
Check onze podcast in je favoriete podcast-app.
Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL
TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL
Wil je meer weten over onze stichting? ► http://www.universiteitvannederland.nl/
Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

Over de Universiteit van Nederland: Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland.

Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op info@universiteitvannederland.nl.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland betalen we nauwelijks meer met cash. Maar wat gebeurt er als contant geld helemaal verdwijnt? En welke functies van cash kunnen we niet zomaar vervangen door digitaal betalen? Jurist en econoom Annelieke Mooij van Tilburg University legt uit waarom contant geld veel meer is dan een betaalmiddel.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan opde website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien denk je alles te weten over de bevruchting: een eicel en een spermacel komen samen. Maar wat gebeurt er precies binnenin die cellen? Structuurbioloog Miguel Leung van het Hubrecht Instituut probeert daar achter te komen door deze minuscule cellen te bekijken onder een metershoge microscoop. Want als je weet wat zich afspeelt in bijvoorbeeld het staartje van de spermacel, dan kun je ook ontrafelen hoe onvruchtbaarheid ontstaat. En wie weet, levert dit unieke inkijkje zelfs nieuwe inzichten op voor vruchtbaarheidsbehandelingen.

Voor zijn onderzoek ontving Miguel Leung de Heineken Young Scientists Award for Medical/Biomedical Sciences.

Toch liever in het Nederlands luisteren? Dan vind je hier de nagesynchroniseerde versie: https://youtu.be/7rm7H_uCEOU

00:00 Onvruchtbaarheid verhelpen?

00:46 Hoe bekijk je een cel?

01:36 Hoe werkt een cel?

02:43 Wat zijn eiwitten?

03:43 Oplossen van de eiwit-puzzel.

04:06 Cellen voorbereiden voor de microscoop

06:31 De cel écht bekijken 07:14 De afbeelding is een beeld vol ruis…

07:50 150 eiwitten zijn belangrijk bij de staart van een spermacel

08:49 Wat betekent dit voor de toekomst?

09:43 Waarom is fundamenteel onderzoek belangrijk?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Je doet het misschien elke week, of jouw conflictvermijdende karakter gaat het liever uit de weg: ruziemaken. Toch is ruziemaken soms juist goed. Maar wat is dan de beste manier om het te doen? Is er überhaupt wel één manier? Om dat te onderzoeken gaan Damiaan en Sophie met de billen bloot en bellen ze hun partners op. Hoe brengen zij het er eigenlijk vanaf? En ligt dat in lijn met de wetenschap?

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een studieschuld voelt soms als een enorme last. Maar is dat wel terecht? Wat betekent een studieschuld voor je kansen op een huis, je toekomstige inkomen en het krijgen van kinderen? Onderzoeker en docent economie Kim Fairley van de Radboud Universiteit legt uit hoe het echt zit en waarom deze schuld ook een investering kan zijn.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcastapp.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan opde website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je het nieuws volgt, lijkt de relatie tussen Joden en moslims vooral uit conflict te bestaan. Maar klopt dat ook als je honderden jaren teruggaat? Historicus en religiewetenschapper Yusuf Çelik van de Vrije Universiteit Amsterdam gebruikt AI om duizenden historische teksten te doorzoeken en stuit op verrassende verhalen die een ander perspectief geven. Zo vindt hij verhalen waarin Joden en moslims niet tegenover elkaar staan, maar juist samenwerken en elkaar vertrouwen. Welke geschiedenis kennen we eigenlijk níét? Voor zijn onderzoek ontving Yusuf Çelik de Heineken Young Scientists Award for Humanities.

00:00 Terug in de geschiedenis voor beter begrip

01:28 Is de Davidster Joods of islamitisch?

02:27 Hoe leest AI twee miljard woorden?

03:37 Hebben moslims een afkeer van honden?

05:31 Standpunten kunnen veranderd worden

06:10 Hoe kijken moslims naar vrouwen?

08:15 Wat dappere vrouwen uit de geschiedenis laten zien

09:16 Zit Jodenhaat in de cultuur van moslims?

11:43 Conflict is niet het hele plaatje

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. 
Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is bronwater uit een fles beter dan een glas kraanwater? Waarom horen we steeds vaker over de poepbacterie in ons drinkwater? En moeten we ons eigenlijk zorgen maken dat ons drinkwater ooit opraakt? Er gaan een hoop vragen de ronde over de kwaliteit van ons drinkwater. 

Doris van Halem (Hoogleraar Drinkwaterkwaliteit en Zuivering aan de Technische Universiteit Delft) checkt in deze aflevering de feiten over ons watersysteem (zoals de zin en onzin van waterfilters voor thuis) en legt uit waarom we niet zomaar de Noordzee kunnen gebruiken voor ons drinkwater. 

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Doris nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments.

Benieuwd naar meer? Bekijk onze eerdere video’s over water!
🚿 Krijgen we een watercrisis?
🌊 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?

0:15 Is fleswater beter dan kraanwater?
0:32 Wat is het verschil tussen mineraalwater en bronwater?
1:21 Komen er microplastics vrij bij het drinken van flessenwater?
1:33 Is het water in Nederland betrouwbaar?
2:10 Moet ik écht mijn water koken als er een bacterie is gevonden?
2:59 Moet ik een thuisfilter nemen voor mijn kraanwater?
3:37 Waarom smaakt kraanwater op sommige plaatsen zoeter dan op andere plaatsen?
3:53 Wat is het verschil tussen hard en zacht water?
4:34 Hoe kan het dat water in het buitenland naar chloor smaakt?
5:30 Moet ik me zorgen maken dat het drinkwater op raakt?
6:30 Hoe goed is het Nederlandse drinkwatersysteem tijdens droogte?
7:18 Waarom kunnen we geen drinkwater van zeewater maken?
7:42 Wat is (omgekeerde) osmose?
8:42 Wat zijn de nadelen van drinkwater uit de Noordzee?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier naar onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Hebben jouw dromen een diepere betekenis? Of zijn ze niet meer dan wat ruis in je slapende brein? In deze aflevering duiken we in de wetenschap achter dromen. Hoe kijken neurowetenschappers en psychologen naar iets dat zo mysterieus en ongrijpbaar is? 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een veelgebruikte zoekopdracht op Google: wat is het nut van wespen? Uit onderzoek blijkt dat de wesp zelfs een van de meest gehate insecten wereldwijd is. Toch zijn wespen volgens entomoloog Marcel Dicke (Wageningen University) veel belangrijker dan de meeste mensen denken. In deze aflevering vertelt hij hoe wespen een compleet ecosysteem overeind houden, waarom ze ineens op je cola duiken en waarom een wesp slaan het domste is wat je kunt doen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een beat die je laat ontspannen, focussen, beter laat slapen of zelfs je pijn laat verminderen; het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Even de juiste toon opzoeken, oortjes in en je luistert je stress weg.

 Gedragswetenschapper Kirsten van den Bosch (Rijksuniversiteit Groningen) doet onderzoek naar deze tonen, die bekend staan als ‘binaural beats’. Wanneer je in je linkeroor een andere toon hoort dan in je rechteroor, creëren je hersenen de illusie van een derde toon. Die derde toon zou zich kunnen nestelen in het ritme van je hersenen. De resultaten van haar onderzoek zijn al net zo mysterieus als de beats zelf.

Voor het onderzoek werkte Kirsten samen met onderzoeker Tassos Sarampalis en kunstenaars Delic en Huda. ReCharge is een immersieve kunstervaring van Delic & Huda waarin geluid, licht en storytelling samenkomen in een zintuiglijke reis, met als doel bezoekers even uit het alledaagse te tillen en mee te nemen naar een andere wereld, terwijl het tegelijkertijd het zenuwstelsel helpt kalmeren. Meer informatie: https://www.therechargedome.com/recharge/

00:00 Wat is een binaural beat?

00:46 De wonderen van een binaural beat

01:13 Binaural beats uittesten in een proefopstelling

01:41 Geluid is een golf

02:05 Na een botsing vormen twee tonen samen een nieuwe toon

03:20 Binaural beat: één toon in het linker oor, andere toon in het rechteroor

04:24 Verschillende frequenties met hun eigen doel

05:10 Kunnen binaural beats pijn verminderen?

06:45 Hersengolven en geluidsgolven synchroniseren

07:53 Een experiment met binaural beats

09:16 Wat zeggen de proefpersonen?

09:41 Onderzoek met grote testgroep laat effect zien

10:43 Advies van Kirsten

See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Vroeger was alles beter”, misschien heb je het je oma weleens horen zeggen, of ouders, of misschien betrap je jezelf erop. Maar was dat echt zo, of houdt ons geheugen ons voor de gek? In deze aflevering vertelt Deniece Nazareth van de Universiteit Twente over haar onderzoek naar herinneringen. Waarom lijken mooie momenten met de jaren steeds mooier te worden? En wat gebeurt er eigenlijk met de minder leuke herinneringen? Met behulp van interviews, gezichtsanalyses en stemonderzoek ontdekte ze iets opvallends over hoe ons brein het verleden inkleurt.

Luister de aflevering over nepherinneringen hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/waarom-kloppen-jouw-herinneringen-soms-niet

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier de allereerste aflevering van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: Waarom kruipen we niet gewoon eens bij een vriend of vriendin in bed? Seks is leuk, je vrienden zijn leuk, en toch zouden de meeste mensen vreemd opkijken als je vertelt dat je het met je vrienden doet. Komt dat alleen doordat we bang zijn voor gedoe, of zit er iets diepers achter?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We vergeten bijna alles wat we in ons geheugen stoppen. Het grootste deel daarvan verliezen we al in de allereerste seconde. Geheugenonderzoeker Hedderik van Rijn (Rijksuniversiteit Groningen) ontwikkelde een test waarmee hij ontdekt hoe goed je nog kunt leren. Daarmee kan hij achterhalen hoe snel je iets vergeet. Je probeert in acht minuten zoveel mogelijk vogels, landen of pastavormen te onthouden, waarna de test jouw score vergelijkt met andere mensen van jouw leeftijd. Dat zegt niet alleen iets over je geheugen, maar ook over de rest van je gezondheid. In deze aflevering legt Hedderik uit hoe deze test helpt bij het onderzoek naar verschillende vormen van dementie.

Wil jij de geheugentest van Hedderik zelf ook doen, dat kan hier: https://demo.sgma.memorylab.app/#/demo

0:00 Eén geheugentest om te meten hoe snel je iets vergeet

1:18 Waarom vergeet ik bijna alles?

2:04 Hoe werkt de geheugentest?

3:42 Hoe werkt je geheugen?

4:50 Welke invloed heeft leeftijd op hoe goed je kan onthouden?

6:06 Wat als je slecht scoort op een geheugentest?

8:13 Wat zegt je geheugen over je gezondheid?

9:36 Doe zelf de test! 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Knallende koppijn, schitteringen zien en moeite met fel licht en hard geluid; het zijn kenmerkende symptomen van migraine. Dagelijks hebben zeventigduizend mensen hiermee te maken. Maar wat veel mensen niet weten, is dat migraine ook invloed kan hebben op je hart. Hoe dat precies zit hoor je van arts-onderzoeker Linda Al-Hassany van het Erasmus MC.

Informatie over migraine: https://www.thuisarts.nl/migraine

Informatie over verlagen risico hart- en vaatziekten: https://www.thuisarts.nl/risico-op-ziekte-van-hart-en-bloedvaten-kleiner-maken

En ben je benieuwd naar de nieuwe podcast van de Universiteit van Nederland, 'Even Denken', hier vindt je meer informatie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leuk nieuws! We hebben de afgelopen maanden hard gewerkt aan de nieuwe podcast: ‘Even Denken’. 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken.

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent.

Dwaal met ons mee. Vanaf maandag 22 juni is 'Even Denken' overal te beluisteren. Wil je niks missen, dan kun je je hier abonneren. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het witte schuim op het strand ziet er onschuldig uit, maar het is eigenlijk een geconcentreerde wolk van gif. Het zit vol met PFAS: chemische stoffen uit je pannen en regenjas die moeilijk vergaan en schadelijk zijn voor de natuur en jouw gezondheid. Maar wetenschappers hebben ontdekt dat de reden waarom PFAS in dit schuim kruipt, precies de sleutel is om onze natuur en drinkwater te redden. In deze aflevering laat Joséphine van Ruiten van de TU Delft zien hoe ze water kunnen zuiveren door PFAS te vangen met schuim.

00:00 Waarom is zeeschuim giftig?
00:51 Waar zit PFAS in?
01:57 Wat maakt PFAS gevaarlijk?
03:00 Waarom verdwijnt PFAS niet uit de natuur?
03:45 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?
04:47 Waarom trekt schuim giftige stoffen aan?
05:33 Hoe haal je PFAS uit het water?
08:00 Waarom kan PFAS niet helemaal uit ons water worden gehaald?
10:35 Hoe goed werkt schuim om PFAS uit het water te halen?

PFAS is schadelijk voor gezondheid en voor de natuur. Onderzoeken kan je vinden op RIVM (https://www.rivm.nl/pfas) en rijksoverheid (https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/pfas/zijn-pfas-schadelijk-voor-mijn-gezondheid)

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dompel je onder in de geluiden van de oceaan. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten meer over Mars dan over onze eigen oceaan. Op sommige plekken is de diepzee zelfs dieper dan de Mount Everest hoog is. En we hebben nog steeds geen idee wat er allemaal leeft. Paleoceanograaf Mei Nelissen van de Universiteit Utrecht en het NIOZ neemt je mee naar een wereld van lichtgevende dieren, reuzeninktvissen en onderwatervulkanen. En vertelt ze je waarom we zo ontzettend weinig weten over deze wereld.

633. 56 Miljoen jaar geleden was er ook klimaatverandering, net als nu. Huh?! - https://open.spotify.com/episode/2s52aBPGSyXOTeLpQrkwSR?si=16705df2e2044979

Diepzeemeditatie - https://open.spotify.com/episode/7aB8qYg4ZRtm6jUdpSDDAP?si=b6c2737688964cbb

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij ADHD of ken je iemand die het heeft? Dan is deze video misschien wel heel herkenbaar. Want kun je alleen ADHD hebben als je ‘druk’ bent? Waarom versterken jouw symptomen zodra je ongesteld moet worden? En waarom is die ene vriend(in) met ADHD altijd te laat? Neurowetenschapper Lara Wierenga (Universiteit Leiden) legt het je uit! 

00:00 Wat is ADHD 'time blindness'?

00:20 ADHD zonder druk gedrag (onoplettend type)

01:39 Heb je meer energie als je ADHD hebt?

02:12 De impact van hormonen op ADHD

03:29 Ritalin slikken zónder ADHD

04:00 Hoe werkt Ritalin in de hersenen?

05:49 ADHD verschillen vrouwen en mannen

07:55 Waarom zijn mensen met ADHD altijd te laat?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lara nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Benieuwd naar de onderzoeken uit de video? Hier vind je de linkjes.

📚 https://link.springer.com/article/10.1186/s12888-025-07593-7

📖 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37315143/

📕 https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1087054720978557

tags: ADHD, ADD, neurowetenschap, wetenschap, gezondheid, universiteit, neurodiversiteit, menstruatiecyclus, diagnose, prikkels, hormonen, oestrogeen, medicatie, dopamine, concentratie, ADHD bij vrouwen en meisjes, time blindness

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom vinden we sommige huizen spuuglelijk, terwijl we er jaren later ineens verliefd op worden? In deze aflevering duikt onderzoeker Lidwine Spoormans (TU Delft) in de wereld van architectuur, smaak en woningwaarde. Van verguisde jaren 70- en 80-wijken tot geliefde jaren 30-huizen: na deze aflevering kijk je gegarandeerd met andere ogen naar de gebouwen waar je normaal gesproken aan voorbijfietst.

Lidwine's website: love80sarchitecture.nl

Wil je meer weten over het meest recente onderzoek naar buurten? Check dan: https://wijkwijzer.tudelft.nl 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Autisme: voor sommigen is het een herkenbare term waar 'we allemaal wel een beetje' in passen, voor anderen roept het eenzijdig beeld op van wiskundegenieën of jongens zonder empathie. In deze aflevering ontkracht pedagogisch wetenschapper Rachel Plak (Universiteit Leiden), samen met ervaringsdeskundige Michelle, deze hardnekkige mythes en leggen ze uit wat autisme wél is.

(0:00) Welke vooroordelen zijn er over autisme?
(1:12) Heeft iedereen een beetje autisme?
(2:42) Wat is autisme? Wanneer heb ik autisme?
(4:44) Komt autisme alleen voor bij jongens? Autisme onderzoek bij vrouwen en non-binaire mensen
(5:47) Wat is camoufleren bij autisme? Waarom krijgen vrouwen vaak de foute diagnose?
(7:31) Hebben autistische mensen empathie?
(9:43) Welke rol speelt omgeving bij autisme?
(10:58) Welk effect had corona op mensen met autisme?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alsjeblieft! Speciaal voor jou (nog) een bonusaflevering van de Quantuuuuhm podcast. Wil je meer horen? Klik dan hier. 

In Delft spreken Sander en Adriaan met Barbara Terhal, hoogleraar en pionier op het gebied van quantumfoutencorrectie aan de TU Delft. Ze leren dat een quantumcomputer extreem foutgevoelig is door invloeden van buitenaf, zoals straling. De uitdaging is om deze fouten te herstellen zonder de kwetsbare superpositie te verstoren door te meten.

In deze mini-serie van de Universiteit van Nederland gaan Sander Denneman (presentator) en Adriaan ter Braack (wetenschapsjournalist) op onderzoek uit in Nederland, Quantumland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van ronddraaiende katten tot Italiaans sprekende AI-wezens: overspoelen brainrotvideo’s ook jouw TikTok en Instagram? Met honderden miljarden views behoort het tot de populairste content op social media. De naam ‘brainrot’ verwijst ook naar wat die video’s met je brein zouden doen: je brein langzaam laten wegrotten.

In deze aflevering vertelt ontwikkelingspsycholoog en hersenonderzoeker Wouter van den Bos van de Universiteit van Amsterdam wat brainrot doet met je ontwikkeling, waarom het verslavend is, en of je brein er ook echt van gaat rotten.

Wil je meedoen aan het onderzoek van Wouter (en een VVV bon van 5 euro ontangen)? Meer info vind je hier: https://leidenuniv.eu.qualtrics.com/jfe/form/SV_1HYXttbYzxh56sK

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je online even kijkt, lijkt ultrabewerkt eten de boosdoener van deze tijd. Maar als je de wetenschappelijke literatuur in duikt kom je ook claims tegen die het tegendeel bewijzen. Is dat ultrabewerkte eten dan echt zo slecht voor je of valt het eigenlijk wel mee? In deze aflevering duiken we in ultrabewerkte voeding met vier topwetenschappers met allemaal hun eigen expertise:

Na deze aflevering begrijp je beter wat ultrabewerkt eten precies is, waarom het zoveel discussie oproept en wat de wetenschap er op dit moment daadwerkelijk over zegt.

00:00 Is ultrabewerkt eten echt zo slecht voor je?

01:35 Wat is ultrabewerkt eten?

02:00 Waarom wordt eten bewerkt?

03:20 Waarom is ultrabewerkt eten zo aantrekkelijk?

05:07 Is het gezond om langzamer te eten?

08:15 Hoe herken je ultrabewerkt eten?

09:25 Is ultrabewerkt eten ongezond?

10:40 Waarom zijn vezels belangrijk voor je darmen?

12:55 Zijn E-nummers gevaarlijk of ongezond?

14:44 Word je ziek van ultrabewerkt eten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie aan Vikingen denkt, ziet misschien een woeste strijder met hoorns op de helm voor zich: een bruut die al rovend en moordend rondtrekt om gebied te veroveren. Deels klopt dat ook wel, maar Vikingen vochten lang niet alleen maar met het zwaard. Historicus Nelleke IJsennagger (Rijksuniversiteit Groningen) vertelt over de andere kant van de Viking: die van de gevoelige dichter. Want soms is het woord een sterker wapen dan het zwaard.

Rare jongens, de podcast: https://open.spotify.com/show/3VZ2qBh27xCnZbLM4zjCNv?si=37b0662898884137

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je vakantiegeld op je spaarrekening laten staan voelt veilig… maar wat als je geld daardoor juist minder waard wordt? 💸 Econoom Kenneth De Beckker van de Open Universiteit laat zien waarom aandelen historisch gezien veel meer opleveren dan sparen. En waarom zoveel mensen tóch bang blijven om te beleggen. In deze aflevering ontdek je wanneer je genoeg geld hebt om te beginnen met beleggen, hoe één simpele fout je duizenden euro’s kan kosten en waarom een beurscrash soms juist een kans is.

Deze studie laat zien dat over een periode van meer dan 100 jaar, Amerikaanse aandelen gemiddeld 6.6% reëel rendement opleveren: https://www.pm-research.com/content/iijpormgmt/47/7/14

00:00 Waarom sparen je niet altijd rijker maakt

00:57 Wat zijn aandelen?

02:10 Waarom aandelen meegroeien met de economie

02:32 Hoeveel buffer heb je echt nodig?

04:04 Hoe je toch op kort termijn kan beleggen

04:51 Tip 1: Spreid de risico's

06:31 Tip 2: Gebruik trackers (ETF's)

07:35 Tip 3: Spreid je inleg in de tijd

07:59 Tip 4: Verkoop niet in paniek

09:01 Tip 5: Pas op voor 'finfluencers' en daytrading 

10:26 Conclusie: Beleg voor de lange termijn

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alsjeblieft! Speciaal voor jou een bonusaflevering van de Quantuuuuhm podcast. Wil je meer horen? Klik dan hier. 

Sander en Adriaan reizen naar Enschede voor een ontmoeting met Kirsten Stadermann, onderzoeker natuurkundeonderwijs aan de Universiteit Twente. Ze ontdekken waarom quantumcommunicatie – het versturen van informatie met licht, beveiligd met quantumtechnologie – theoretisch onmogelijk te onderscheppen is. Het principe is simpel: omdat meten de toestand beïnvloedt, ziet de ontvanger direct of een spion heeft meegekeken.

In deze mini-serie van de Universiteit van Nederland gaan Sander Denneman (presentator) en Adriaan ter Braack (wetenschapsjournalist) op onderzoek uit in Nederland, Quantumland. 

Deze serie is mogelijk gemaakt door Quantum Delta NL

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vanwege je huidskleur, geloof of afkomst aangehouden worden door de politie: etnisch profileren blijft een hardnekkig probleem binnen de politie. Toch wordt er binnen de organisatie weinig over gesproken, waardoor het probleem lastig aan te pakken is. Bas Böing van de Politieacademie en de Universiteit Twente wil daar verandering in brengen. In deze aflevering hoor je hoe hij virtual reality inzet om etnisch profileren bespreekbaar te maken én bij te dragen aan oplossingen.

Aflevering 23: Is het terecht als de politie etnisch profileert? - https://open.spotify.com/episode/1ZkhoOQ6RxTifXRuI3qk5G?si=4672dc34bfa54cd8

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is het waar dat vet eten beter is dan zoet eten als je wilt afvallen? Wat is nu het beste ontbijt om de dag mee te beginnen, of kun je beter je ontbijt overslaan? En zijn light en zero nou een goed alternatief of niet? Er gaan een hoop ideeën de ronde over voeding op social media. Coen Dros is voedingswetenschapper bij Erasmus MC én eigenaar van het platform @coenfirmation_bias. Hier checkt hij de wetenschappelijke onderbouwing van claims over voeding en gezondheid op het internet. En hij beantwoordt in deze aflevering jullie kijkersvragen! 

0:00 Zijn light en zero producten beter voor je?
1:35 Is aspartaam slecht voor je gezondheid?
2:28 Moet ik wel of niet ontbijten? Wat is het beste ontbijt?
4:19 Kan ik beter vet dan zoet eten om af te vallen?
5:33 Is koken met zaadolie slecht?
6:43 Is roomboter goed of slecht voor je?
7:08 Waar vind ik juiste informatie over voeding en leefstijl?
8:23 Is de Schijf van Vijf een goed advies?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Coen nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Meer weten over het belang van ontbijt en ‘gevaarlijke’ zaadoliën? Lees de verdiepende stukken van Coen op zijn website:
📚https://www.coenfirmationbias.nl/post/ingelepeld-ontbijt-is-de-belangrijkste-maaltijd-van-de-dag-mythe
📖https://www.coenfirmationbias.nl/post/zijn-omega-6-ontstekingsbevorderend-deel-2-mijn-literatuurlijst

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oplossing voor minder files ligt niet in nóg meer asfalt, maar in de manier waarop ons brein reageert op een paar slim ontworpen, dansende lampjes. Verkeerskundige Victor Knoop (TU Delft) kijkt met een natuurkundige bril naar het fileprobleem. Hij onderzoekt een oplossing die in Japan al ruim tien jaar succesvol wordt toegepast: daar lost het 2/3de van de files op. In deze aflevering legt hij uit hoe files werken, wat het probleem is en wat ervoor nodig is om deze methode in Nederland in te voeren.

Kaarten voor ARTIS: www.artis.nl/uvnl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

1 op de 7 jongeren wordt weleens benaderd voor criminele klussen, variërend van het uitlenen van een bankpas tot het verhandelen van drugs. En of dat nou op school plaatsvindt, of erbuiten, scholen krijgen er hoe dan ook mee te maken. Criminoloog Jennifer van den Broek (Tilburg University) onderzoekt wat scholen kunnen doen, hoe ze problemen kunnen herkennen en zelfs hoe ze leerlingen behoeden voor het maken van verkeerde keuzes.

00:00 Hoeveel scholieren krijgen te maken met criminaliteit?

01:21 Waarom voorlichting over criminaliteit niet werkt.

01:46 Hoe jongeren worden geronseld.

02:30 Wat is ondermijnende criminaliteit?

03:17 Het puberbrein: Waarom jongeren vatbaarder zijn

04:15 Zijn leerling daders of slachtoffers?

05:56 Bewustzijn: Hoe herkennen scholen de signalen?

06:57 Bereidheid: Hoe kunnen docenten hun zorgen delen?

08:04 Bekwaamheid: Hoe kunnen scholen de juiste partijen betrekken?

08:57 Hoe kunnen we leerlingen toch voorlichten?

10:15 Een veilige leeromgeving voor iedereen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een relatie, niet met een mens, maar met een robot of AI. In sciencefictionfilms was het al normaal, maar nu bestaat deze technologie echt. Hoe verandert een seksrobot ons beeld van relaties? En is zo’n robot de ideale partner? Je hoort het van techniekfilosoof Maaike van der Horst van Universiteit Twente.

Je vindt het 'Wie ben ik' podcastkanaal hier:

Spotify: https://open.spotify.com/show/0XodDF3KBk4XKX74DG4iTo

Apple Podcasts: https://podcasts.apple.com/nl/podcast/wie-ben-ik-wetenschap-tussen-je-oren/id1889109038?l=en-GB

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland lijkt netjes omlijnd door een vaste grens die ons scheidt van onze buurlanden. Maar hoe is die lijn eigenlijk ontstaan? En is die wel zo vast als we denken? In deze aflevering legt cartograaf Menno-Jan Kraak (Universiteit Twente) het verhaal achter de Nederlandse grens uit. Je ontdekt hoe historische beslissingen en politieke onderhandelingen hebben gezorgd voor bijzondere grenssituaties, zoals in het dorp Baarle, waar de grens dwars door huizen en winkels loopt. Ook is die grens dynamischer is dan je misschien denkt. In 2016 nog, pasten we onze grens met België aan. En we hebben nog steeds een grensconflict met Duitsland. Benieuwd hoe dat zit? Je hoort het in deze aflevering.

0:00 De raarste grenzen ter wereld uitgelegd
1:30 Waar komen grenzen vandaan?
2:25 Baarle-Nassau: De vreemdste grens van Europa
5:14 Wanneer is de Nederlandse grens opgeschoven?
5:57 Waarom heeft Nederland een grensconflict met Duitsland?
7:40 Wat is de meest unieke enclave ter wereld? 
8:22 Waarom werkt Google Maps niet overal hetzelfde?
9:10 Hoe worden grenzen gecontroleerd?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een van de grootste landen in de zuivelindustrie. Maar die positie heeft een verrassend schimmige geschiedenis. In deze aflevering neemt voedselhistoricus én levensmiddelentechnoloog Guido Sala (Wageningen University) je mee terug in de tijd, naar een periode waarin het drinken van een glas melk dodelijk kon zijn. Hij vertelt hoe we bewust fraude pleegden met onze melk, boter en kazen om meer geld te verdienen. En hoe juist die problemen, en de noodzaak om ze op te lossen, hebben geleid tot hoogwaardige producten. Zo groeide Nederland, stap voor stap, uit tot de zuivelgigant die het vandaag is.

676. Eindelijk gelukt: échte kaas zonder koe - https://open.spotify.com/episode/2LxlnNVdpzyl518THVPb8C?si=f32897bc201f4680

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kun je gespierd worden zonder vlees te eten, of heb je daar echt dierlijke eiwitten voor nodig? Online vliegen de meningen je om de oren. Spierfysioloog Luc van Loon (Maastricht University, Maastricht UMC+) laat zien hoe je spieren eigenlijk nooit stil staan: ze worden de hele dag afgebroken en weer opgebouwd met eiwitten uit je voeding. En dan wordt het interessant: voor dezelfde hoeveelheid eiwit kun je kiezen tussen een stukje vlees of… een flinke berg aardappels. Klinkt oneerlijk, maar betekent dat ook dat plantaardig eten je spiergroei in de weg zit? Check de aflevering voor het antwoord!

0:00 Wat moet je eten om gespierd te worden?

0:50 Hoe word je gespierd?

1:30 Hoeveel eiwitten zit er in plantaardig eten?

2:28 Het verschil tussen dierlijke en plantaardige eiwitten

5:40 Een gezond plantaardig dieet

7:30 Kunnen kwetsbare mensen ook vooral plantaardig eten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Heb je wel eens XTC geslikt op een festival? Een jointje gerookt om in slaap te komen? In totaal hebben miljoenen Nederlanders ooit wel een iets qua middelen gebruikt. En terwijl drugsgebruik voor de één best normaal kan zijn, heb je aan de andere kant het stigmatiserende en stereotype beeld van de zogenaamde junk, van verslaving en problemen. 

Volgens hoogleraar geschiedenis van psychiatrie en geneeskunde Gemma Blok (Universiteit Utrecht) zijn we als samenleving vooral bezig met de negatieve kant en dat staat goed beleid en goede preventie in de weg. In haar onderzoek 'Drugs Monologen' verzamelt ze verhalen van allerlei verschillende mensen om ons beeld van 'de gebruiker' meer in balans te brengen en zo beleid doeltreffender te kunnen maken.

Deze podcast is opgenomen op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht. Wil jij er de volgende editie bij zijn? Dan kun je hier meer informatie vinden.

752. Waarom zijn drugs verslavend? - https://open.spotify.com/episode/1uiG8EwjK5FUF41JP32LvD?si=02a46e7b22c04a70

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Happy World Quantum Day! Op deze internationale dag van de quantum-wetenschap presenteren we het nieuwe seizoen van de 'Quantuuuuhhm de podcast'. Eén van de afleveringen hoor je hier en wil je meer horen? Klik dan hier. 

Deze aflevering: In Amsterdam duiken Sander en Adriaan met onderzoekers Robert Spreeuw en Kareljan Schoutens (Universiteit van Amsterdam) in de wereld van rydberg-atomen. Deze atomen zijn de bouwstenen voor quantumsimulaties: een soort digitaal laboratorium waarin nieuwe materialen, medicijnen of meststoffen kunnen worden getest nog voordat ze in het echt bestaan.

In deze mini-serie van de Universiteit van Nederland gaan Sander Denneman (presentator) en Adriaan ter Braack (wetenschapsjournalist) op onderzoek uit in Nederland, Quantumland. 

Deze serie is mogelijk gemaakt door Quantum Delta NL

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Kijk jij weleens in de wc na een grote boodschap? Dan ben je lekker bezig! Want poep kan veel zeggen over je gezondheid. In deze aflevering legt Sophie van Zonneveld (Rijksuniversiteit Groningen) uit hoe jij jouw kak checkt. Wat zegt een groene kleur bijvoorbeeld? En nog meer shitty vragen. Kan de poep van iemand anders je bijvoorbeeld gezonder maken? En hoe vaak poepen is eigenlijk gezond? 

0:00 Wat is de perfecte drol?
0:19 Hoe weet je dat er iets mis is wanneer je naar je poep kijkt?
2:42 Poeptransplantaties: kan de poep van iemand anders mij gezonder maken?
4:35 Hoe lang duurt het om je eten weer uit te poepen?
6:24 Hoe vaak poepen is gezond?
7:29 Welk effect heeft voeding op je brein?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Sophie nog meer kijkersvragen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De zogeheten ‘migratiecrisis’ lijkt overal onderwerp van gesprek: in de politiek, de media en aan de keukentafel. Maar klopt het beeld dat we hebben over migratie wel? In deze aflevering duiken we in het migratiedebat met bestuurskundige Peter Scholten (Erasmus University Rotterdam), die stelt dat er geen sprake is van een migratiecrisis.
Waarom is migratie dan toch zo’n dominant thema geworden? Welke rol spelen politiek, taal en media in het aanwakkeren van dit beeld? En nog belangrijker: hoe brengen we het gesprek terug naar de feiten?

762: Wetenschapper undercover als arbeidsmigrant: dit zijn de misstanden - https://open.spotify.com/episode/6AsBfF1a7yjbcJAmPJNoue?si=fa010d2d346d4f89

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De 100 jaar oude film Metropolis voorspelde verrassend nauwkeurig onze huidige wereld vol technologie, wereldsteden, en een groeiende kloof tussen arm en rijk. Is dit toeval of hadden de makers een glazen bol? In deze aflevering duiken we de bioscoop in met mediawetenschapper Dan Hassler-Forest (Universiteit Utrecht) en nemen we het genre van sciencefiction onder de loep: hoe kan het dat sci-fi de toekomst zo treffend kan voorspellen? Wat kunnen de films ons vertellen over de tijd waarin ze gemaakt zijn? En is Barbie niet eigenlijk ook een sciencefictionfilm?

Dan Hassler-Forest werkt als universitair docent bij de afdeling Media- en Cultuurwetenschappen bij Universiteit Utrecht. In zijn werk staat de wisselwerking tussen popcultuur en de maatschappij centraal. Hij onderzoekt hierbij specifiek hoe maatschappelijke machtsverhoudingen, angsten en actuele spanningen zichtbaar worden in de populaire media die we dagelijks consumeren.

Benieuwd geworden naar de film Metropolis? Je kunt het origineel hier volledig kijken: https://www.youtube.com/watch?v=_q25QpZXfoU

Dank aan Pathé Tuschinski en Filmhuis Cavia voor de filmische locaties.

00:00 Kunnen films de toekomst echt voorspellen?
01:46 Metropolis: De 100 jaar oude film die 2026 voorspelde
03:57 De wetenschap achter filmvoorspellingen
05:09 Waarom films de maatschappij reflecteren
06:00 De rol van mediawetenschap in film
07:02 1984 uitgelegd: Big Brother is watching you
08:02 De waarde van sciencefiction kijken
08:45 De link tussen sciencefiction en de eerste mobiele telefoon
09:40 Is Barbie een sciencefictionfilm?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ben jij altijd moe, futloos of kun je je simpelweg niet concentreren? Er is een kans dat je een ijzertekort hebt. Miljoenen mensen lopen ermee rond, zonder het te weten. In deze aflevering onthult hoogleraar Dorine Swinkels (Radboudumc) waarom ijzer de absolute ‘sterspeler’ is in je lichaam. Het speelt een cruciale rol in het transport van zuurstof door je lichaam en is belangrijk voor het goed functioneren van je spieren. Waarom blijft een ijzertekort dan zo vaak onopgemerkt? Welke signalen moet je serieus nemen? En misschien nog belangrijker: wat kun je doen om die ijzervoorraad weer op peil te krijgen? 

IJzerrijk eten voedingscentrum: https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/ijzer.aspx#blokwaar-zit-ijzer-in?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voelt het alsof je elke ochtend wakker wordt met een jetlag? Dat is helemaal niet zo gek: choronobioloog Maaike van der Rhee (Erasmus MC) legt uit dat Nederlands namelijk in de verkeerde tijdzone leven. Toen tijdzones ooit vastgesteld werden, hoorde Nederland zelfs bij de dezelfde zone als Engeland. Toch lopen onze klokken nu gelijk met die van Berlijn. En dat heeft gevolgen: je biologische klok raakt ontregeld, wat invloed heeft op je slaap en zelfs je gezondheid, denk aan een verhoogd risico op Type 2 diabetes, overgewicht, bepaalde vormen van kanker en een kortere levensverwachting. En met de zomertijd maken we die problemen zelfs nóg groter. Daarom pleiten Maaike en andere chronobiologen voor het afschaffen van de zomertijd, en zelfs voor een overstap naar de Britse tijdzone. Hoe zijn we eigenlijk in deze verkeerde tijdzone terechtgekomen? En wat betekent dit concreet voor jouw lichaam? Bekijk de aflevering en ontdek hoe het zit. 

Van der Rhee maakt deel uit van het Bioclock consortium, een nationaal consortium van chronobiologen dat zich sterk maakt voor een tijdzonewissel. Volgens hen zou het aanpassen van de tijdzone naar de Engelse tijd, aanzienlijke gezondheidsvoordelen voor heel Nederland opleveren, van de Rotterdam tot aan de Oostgrens. 
https://bioclockconsortium.org/ 

Dank aan het Allard Pierson waar ze een geweldige kaartencollectie hebben: https://www.allardpierson.nl/

00:00 In welke tijdzone zit Nederland?

00:56 Hoe zijn de tijdzones bedacht?

02:50 Waarom zit Nederland in de tijdzone met Duitsland?

03:10 Hoe werkt de biologische klok?

04:20 Is ochtendlicht echt belangrijk?

05:35 Is de zomertijd goed of slecht?

07:20 Onderzoek naar gezondheidseffecten

09:50 Hoort Nederland in de Engelse tijdzone?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ongeveer 40% van de Nederlanders gebruikt apps of wearables - zoals smartwatches of smartringen - om hun gezondheid bij te houden: je stappen, je cyclus, je slaap en: je stress.
Matthijs Noordzij van de Universiteit Twente onderzoekt stress-wearables. In zijn onderzoek kijkt hij hoe betrouwbaar de stressmetingen zijn, of zulke apparaten mensen daadwerkelijk helpen gezonder te leven, en of ze ook een rol zouden kunnen spelen in de dokterskamer.

Database van wearables: https://wearables.stress-in-action.nl/
Website project stress-in-action waar Matthijs onderzoek voor doet: https://stress-in-action.nl/
Afleveringen over stress:
675. Altijd stress? Heel normaal. Dit is waarom: https://open.spotify.com/episode/2KeQF3CueItgsv0SgYVnUX?si=5c798cd5223641f2 
694. Waarom krijg je buikpijn van stress?: https://open.spotify.com/episode/4dETzYN805y033bOkvvCjC?si=5469c54c19034eea 
797. Bore-out vs burn-out. Dit wist je nog niet over stress: https://open.spotify.com/episode/4lcHUrTQAEWW5clLDjQL7c?si=3a77bf8439104492 
793. Mindfulness: vaag gedoe of serieuze wetenschap?: https://open.spotify.com/episode/7LZEBBaNQDfVWQmZ3AipRa?si=9c4b31fc5b514b49 
736. Waarom piekeren we juist 's nachts?: https://open.spotify.com/episode/6BNXrHdtA08cXS5pmQIEH8?si=12f913932a3a4a9f 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Amerika zoekt steeds vaker de confrontatie met Europa. Het voert handelstarieven in en dreigt zelfs met geweld om Groenland in te pakken. Dat maakt Donald Trump een vreemde president… of toch niet? Haroon Sheikh (Vrije Universiteit Amsterdam, WRR) laat zien dat zijn acties passen bij een eeuwenoude Amerikaanse mentaliteit. De VS dacht altijd eerst aan zichzelf, ook toen het leek alsof ze Europa hielpen. Maar nu staat Amerika voor nieuwe keuzes. Wat betekent dat voor Europa?

00:00 Waarom wil Trump Groenland kopen?
03:42 Hoe werkt Amerikaanse geopolitiek en isolationisme?
04:20 De opkomst van de VS als wereldmacht
05:43 De betekenis en invloed van de American Dream
06:38 Waarom deed Amerika mee aan de Eerste Wereldoorlog?
08:57 De relatie tussen de VS en Europa uitgelegd
09:58 Donald Trump en de geschiedenis van Amerikaans beleid
12:22 De toekomst van de Europese geopolitiek

Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met de Atlantische commissie. Heel veel dank daarvoor. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op dit moment gaan we eens in de vier jaar naar de stembus - of wat vaker als het kabinet valt. Op dat ene moment beslis jij mee over de politiek. Maar wat nou als je altijd mee kan praten en je mening kan geven. Gewoon via een online platform, waarvan de resultaten direct bij politici terecht komen. Wiskundige Feline Lindeboom van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt hoe dat zo eerlijk mogelijk kan.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Kijk jij graag naar lesbische porno? In deze aflevering legt Samira van Bohemen (Erasmus Universiteit Rotterdam) uit waarom we daar graag naar kijken. En ze beantwoordt nog meer kijkersvragen: waarom is het ongemakkelijk om over porno te praten? Kan het kijken naar pornografie goed zijn voor je relatie? En is porno nou écht zo verslavend als iedereen denkt?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Samira nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt, kun je die stellen in de comments ⬇️

💭🍑 Zelf bijdragen aan wetenschappelijk seks-onderzoek? Dat kan! Via deze link kun je meedoen aan het onderzoek van de Erasmus Universiteit naar seksuele fantasieën: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflV2ryp16MSvBA8hsoYdOFDZppZiR4iUgwD0Ftb38M_PdgPQ/viewform?usp=sharing&ouid=101460540392456514373

Meer weten over porno in de wetenschap?

📚 Lees hier de resultaten van haar onderzoek over stereotypes in de porno: https://link.springer.com/article/10.1007/s10508-025-03377-y

🎧 In deze podcast vertelt Samira meer over haar onderzoek naar clichés in pornografie: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/waarom-zit-porno-vol-cliches. \

🎬 En in dit college duikt ‘historisch pornologe’ Inge Leemans (VU) dieper de geschiedenis in: https://www.youtube.com/watch?v=jsjDjKZZOt0.

tags: porno, pornografie, wetenschap, taboe, seksleven, relatie, seks, geschiedenis, universiteit

00:00 Waarom is porno kijken een taboe? 

2:50 Waarom is lesbische porno zo populair bij vrouwen?

4:50 Is porno verslavend?

6:10 Wat zegt de porno die je kijk over je?

7:30 Is porno kijken slecht voor je relatie?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stel je een getal voor dat zo complex is dat zelfs computers erop vastlopen. Een getal waarvan wiskundigen zeggen dat het onmogelijkis om exact te berekenen. Mensen gebruiken het zelfs in wedstrijden om hun intelligentie te bewijzen.

We hebben het over: pi!

Op 14 maart viert de hele wereld Pi-dag. In deze podcast ontdek je de geschiedenis achter dit getal en leer je waarom het een eigen feestdag verdient. KP Hart, wiskundige aan de Universiteit Delft, neemt je mee in het grote mysterie van Pi.

Wikipedia pagina 'proof that pi is irrational': https://en.wikipedia.org/wiki/Proof_that_%CF%80_is_irrational

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wind tegen? Voor velen op de fiets is het een dagelijkse strijd. Maar wat als je met een paar simpele trucs je luchtweerstand tot wel 40% kunt verlagen? In deze aflevering legt Thijs van Druenen (Technische Universiteit Eindhoven) uit hoe je met de juiste fietshouding, kleding en tactiek veel makkelijker door het Nederlandse weer fietst.

0:00 Hoe kan je het beste fietsen?

1:30 Hoe werkt luchtweerstand op de fiets?

3:20 Moet je voorovergebogen fietsen?

4:40 Werkt een wielrenners pak echt om sneller te fietsen?

6:40 Waarom je het beste achter iemand kan fietsen

09:00 Hoe fiets je het beste met wind mee?

10:10 Outro

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op dit moment zijn er wereldwijd tientallen gewapende conflicten gaande. Wie naar het verleden kijkt, ziet dat hoe verwoestend een conflict ook is, er uiteindelijk weer vrede komt. Maar wat gebeurt er daarna? Hoe vinden samenlevingen een manier om verder te gaan na een periode van geweld? En wat zijn verschillende manieren waarop vrede gesloten kan worden?

Om die vragen te beantwoorden stap je in deze aflevering in een tijdmachine naar de 16e eeuw, toen een van de grootste burgeroorlogen in Europa woedde. Dat doe je samen met historicus David van der Linden van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij laat zien hoe mensen destijds de weg naar vrede vonden, en welke lessen uit die tijd ook hoop bieden voor de conflicten van vandaag.

659. Hoe word je vrienden met je vijand?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Rotsblokken van 10.000 kilo die verplaatsen en geulen die verdacht veel lijken op rivieren, niet op Aarde maar op Mars! Jarenlang hebben wetenschappers zich hierover verwonderd; is dit bewijs voor water op Mars en betekent dit dat er buitenaards leven mogelijk is? In deze aflevering onderzoekt aardwetenschapper Lonneke Roelofs van de Universiteit Utrecht het mysterie van deze 'wandelende rotsen', die zich lijken te verplaatsen in geulen die verdacht veel lijken op modderstromen op aarde.

00:00 Oppervlakte van Mars

00:40 Zijn er rivieren op Mars?

01:00 Is er water op Mars?

01:50 Hoe zijn de rivieren op Mars ontdekt?

03:50 Kan water op Mars vloeibaar zijn?

06:40 Hoe verplaatsen de rotsblokken op Mars?

08:50 CO2 op Mars

10:30 Het Mars oppervlak namaken in het lab

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Complotdenkers, of ‘wappies’ zoals ze vaak worden genoemd, zijn niet gek.

Socioloog Jaron Harambam van de Universiteit van Amsterdam noemt hen liever ‘waarheidszoekers’. Twee jaar lang liep hij met hen mee: hij zat bij hen aan de keukentafel, luisterde naar hun verhalen en leerde de mens achter het label kennen.

Wat hij ontdekte? Die wereld is veel diverser dan het stereotype van iemand met een aluminiumhoedje die naar Paraguay vertrekt.

In deze aflevering neemt Jaron je mee in de wereld achter de ‘complotdenker’. Hij laat zien hoe je het gesprek openhoudt en waarom iedereen, ja ook jij, in de ogen van een ander zomaar een complotdenker kan zijn.

576. Linkse wappies of domrechts: zo ver liggen we niet uit elkaar 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kernenergie: voor de één is het de ideale oplossing voor het klimaatprobleem, voor de ander is het een eng idee, zeker na rampen als Fukushima en Tsjernobyl. Bovendien blijven we zitten met afval dat tienduizenden jaren radioactief blijft. Maar wat als er een nieuw type reactor is dat veel veiliger is, niet kan ontploffen en werkt op… zout? In deze aflevering legt Nick ter Veer van de TU Delft uit hoe deze nieuwe veelbelovende reactor werkt.

00:00 Een nieuw soort kernreactor

02:46 Hoe werkt kernenergie?

03:50 Wat zijn de voordelen van kernenergie?

04:50 Wat zijn de nadelen van kernenergie?

06:10 Hoe zorgen we voor minder kernafval?

08:20 Is deze gesmolten zout kernreactor veiliger?

09:24 Waarom is er nog geen gesmolten zout reactor?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat doe je als je toch nog iets langer in bed wil blijven liggen? Snoozen natuurlijk. Maar is dat wel de beste manier om goed je dag te beginnen? Slaapwetenschapper Merijn van de Laar (Maastricht University) vertelt in deze aflevering waarom je de snoozeknop beter links kan laten liggen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe snel vind jij iets vies? Gruwel je pas als de maden over tafel lopen, of heb je al moeite met het aanraken van een deurklink? Een grote groep Nederlanders ervaart zoveel angst voor besmetting, dat het hun leven beheerst. Ze vermijden het ov, voeren specifieke rituelen uit of komen helemaal de deur niet meer uit. Psycholoog Tara Donker (Vrije Universiteit Amsterdam) werkt aan een app die mensen met smetvrees moet helpen - net zo effectief als een psycholoog in de behandelkamer.

Wil je meer weten over Tara's onderzoek of meedoen als proefpersoon? Kijk dan op https://vu.nl/nl/onderzoek/meer-over/zeroocd-onderzoek

00:00 Wat is smetvrees?

01:16 Heb ik smetvrees?

03:24 Is er een app tegen smetvrees?

04:16 Therapie voor smetvrees

05:22 Werkt VR en AR tegen smetvrees?

05:56 Wat is de freeze, fight, flight reactie?

06:34 Hoe kom ik van smetvrees af?

07:05 Doe mee aan een onderzoek over smetvrees

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wist je dat ongeveer 25% van de mensen ooit aan zelfdoding heeft gedacht?  "De meeste mensen die door zelfdoding overlijden, willen niet zozeer dood maar zien simpelweg geen andere uitweg meer", vertelt Renske Gilissen (hoogleraar suïcidepreventie aan de Universiteit Leiden & hoofdonderzoeker bij 113 zelfmoordpreventie). Of je nu zelf worstelt, je zorgen maakt om iemand in je omgeving of simpelweg meer wil begrijpen over dit maatschappelijke vraagstuk; deze aflevering biedt inzichten en praktische handvatten om om te gaan met zelfdodingsgedachten in je omgeving. 

https://www.113.nl

Online training voor hoe je in gesprek gaat met iemand met zelfdodingsgedachten  https://vraagmaar.113.nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Wat hebben de aarde en rennende mensen te maken met een hamster in een hamsterrad? Hoe kunnen zwarte gaten het hele universum laten trillen? En wat is nou precies ruimtetijd? In deze nieuwe aflevering van Universiteit van Nederland beantwoordt kosmoloog Diederik Roest (Rijksuniversiteit Groningen) jullie 5 vragen over ons gekke heelal.

Zat jouw vraag er niet tussen? Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Diederik nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt, kun je die stellen in de comments ⬇️

Meer weten over zwarte gaten en zwaartekrachtsgolven? Bekijk onze eerdere video met natuurkundige Gideon Koekoek: https://www.youtube.com/watch?v=4Av7bQByHMo. En kijk ook de video terug met Diederik waarin hij meer vertelt over ons groeiende heelal: https://www.youtube.com/watch?v=i-Mf-2LI3nk.

00:00 intro

00:18 Hoe ver kunnen we in het heelal kijken?

01:50 Is het heelal oneindig?

02:15 Kunnen we de aarde sneller laten draaien?

04:30 Wat zijn lichtjaren?

06:40 Dit is ruimtetijd in twee minuten

08:05 Wat zijn zwaartekrachtgolven?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Driftbuien, rondslingerend speelgoed en een grote berg poepluiers. ‘Kinderen zijn de beste anticonceptie’, wordt wel eens gezegd. Maar je krijgt er ook een heleboel voor terug. Toch? In deze aflevering geeft Manon van Scheppingen van Tilburg University antwoord op de vraag: word je gelukkig van kinderen, of niet?

700. Hoe weet je of je klaar bent voor kinderen? https://open.spotify.com/episode/70qKGatWT2vYrZLS4gY46W?si=eecd972816dd4827

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wist je dat stress eigenlijk een fantastisch mechanisme van je lichaam is? Je kan het zelfs voor je laten werken; mits je het goed inzet. In deze aflevering onthult psycholoog Mirela Habibovic van Tilburg University waarom te weinig prikkels minstens zo schadelijk kunnen zijn voor je gezondheid als te veel spanning. Door onderprikkeling kan je lichaam zelfs ook een stressreactie krijgen en in een bore-out terecht komen. Ontdek wat er precies in je lichaam en brein gebeurt wanneer je 'aan' staat, waarom totale verveling je stresshormonen juist kan aanjagen en hoe je jouw eigen optimale stressniveau vindt om creatief en energiek te blijven. Leer waarom je niet moet streven naar een leven zonder stress, maar juist soepel over het stressspectrum moet leren bewegen.

00:00 Is stress ongezond?
01:50 Wat is stress?
03:10 Oorzaken van stress
05:00 Schade door stress
07:00 Symptomen van een burn-out
07:46 Hoeveel stress is goed voor je?
08:20 Hoe herken je een bore-out?
08:44 Dit is de optimale hoeveelheid stress
09:23 Hoe herken je in een burn-out?
09:59 Hoe kan je het beste omgaan met stress?
10:40 Tips tegen stress

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Gebruik jij Duolingo om een taal te leren? In deze aflevering legt Charlotte Fraza, hersenwetenschapper bij Radboudumc, uit waarom dit niet voldoende is om een taal écht te leren. En ze beantwoordt nog meer kijkersvragen! Want hoe leer je snel en effectief? Werkt het markeren van een tekst tijdens het leren? Hoe werkt leren in je brein eigenlijk? 

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Charlotte nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Ook een geheugenatleet worden? Bekijk hier onze video over het geheugenpaleis met Boris Konrad: https://www.youtube.com/watch?v=D9EOuLkiTcA&t=139s. Meer zien van Charlotte? Volg dan haar YouTube-account vol met tips voor leren als (PhD-)student: https://www.youtube.com/@CharlotteFraza/videos. 

00:00 Hey U! jouw vragen over leren

00:26 Hoe gaat leren in je brein?

01:53 Hoe kun je snel en effectief leren?

03:42 Tips over leren 04:55 Is tekst markeren nuttig?

05:46 Hoe kun je het beste een andere taal leren?

07:59 Hoe kun je het beste leren als je ouder bent?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe redden we de Nederlandse schaatstraditie nu onze winters steeds warmer worden? Het antwoord kun je verrassend genoeg vinden op bruggen en viaducten: zelfs als het nog niet vriest, zijn die dingen vaak al spekglad. Aardwetenschapper Mark van der Meijde van de Universiteit Twente haalt inspiratie uit deze onverwachte plekken om natuurijs sneller te laten vriezen. Op vier proef-ijsbaantjes experimenteert hij laag voor laag met isolatie en water, op zoek naar het perfecte ijs.

Dit onderzoek wordt gedaan op verzoek van KNSB.

00:00 Intro

0:10 Gladde bruggen

1:00 Natuurijsbaan

2:45 Aardwarmte

4:00 Bevroren bruggen

5:30 IJsbanen vergelijken

8:00 Isolatie

11:00 Wanneer kunnen we schaatsen?

12:00 outro

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor een depressie zijn allerlei behandelingen mogelijk: van praten met een psycholoog tot medicijnen. Keuze genoeg, en dan is een probleem. Want niemand weet welke optie gaat aanslaan, ook artsen niet. Dat kan anders, vindt psycholoog Guido van Wingen (Universiteit van Amsterdam). Hij gebruikt AI om te voorspellen welke behandeling het beste werkt voor welke patiënt en zo depressie veel sneller te genezen.

Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie.

Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ons brein is één en al elektra. Dat klinkt misschien gek, maar dat is hoe elektrotechnicus Wouter Serdijn (Technische Universiteit Delft) naar de hersenen kijkt. Als een netwerk van stroompjes. Dat geeft een hele andere kijk op depressie. Want als depressie wordt veroorzaakt door kortsluiting in het brein, een soort storing, dan kun je die storing misschien wel verhelpen en zo depressie voorgoed uit het brein hacken.

Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie.

Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie wel of niet een depressie krijgt is een mysterie. Een mysterie dat steeds verder wordt opgelost, bijvoorbeeld door te kijken naar genen. De kans op een depressie wordt namelijk voor een derde bepaald door je DNA. Floris Huider (Vrije Unversiteit) is op zoek naar exact die genen die betrokken zijn. Want als je weet welke genen een rol spelen, dan kun je daar misschien wel medicijnen voor ontwikkelen. Of zelfs voorspellen wie het meeste risico loopt op het ontwikkelen van een depressie.

Deze aflevering is onderdeel van Deprikunde. Een driedelige serie waarin je hoort over de nieuwste ontdekkingen uit de wetenschap. Van genen tot AI en elektriciteit. Bijgestaan door neurowetenschapper Yara Toenders, met de nodige basislessen over depressie.

Heb je behoefte om te praten over depressie, kijk dan op de site van bijvoorbeeld De Luisterlijn, Kindertelefoon of Mind Hulplijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toenemende droogte, ijskoude winters in Europa en een meter extra zeespiegelstijging. Dat zouden de gevolgen kunnen zijn als een van de belangrijkste golfstromen, de AMOC, stilvalt. Meteoroloog  Michiel Baatsen (Universiteit Utrecht) berekende dat dat sneller kan gebeuren dan gedacht. Hij legt op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht uit hoe de golfstroom werkt en waarom het afzwakken en stilvallen een belangrijk kantelpunt in het klimaatsysteem is. Wat zijn de gevolgen voor Nederland? Wordt het hier over 50 jaar echt min dertig in de winter?

Aflevering met groene tips:

410) Kun je in je eentje de wereld redden?: https://open.spotify.com/episode/3MqXzGEKqaphtqh3ZSiLpR?si=0c40cc5813c34d44

Andere afleveringen over duurzame ontwikkelingen:

779) Zeilende vrachtschepen: dit is waarom we die nodig hebben https://open.spotify.com/episode/0B54FLryny4Ojd3ggGVJHR?si=53eadd79dcec4f6a

726) Plas-patat: hoe laat jouw urine aardappels groeien? https://open.spotify.com/episode/1brI690SobtjFxbompfGQU?si=d8f5a480d74c413a

693) Vliegen zonder uitstoot: is dit de oplossing? https://open.spotify.com/episode/5AQQQncK9mEg6XewpQR4gc?si=aa5ef20ac96e43cd

676) Eindelijk gelukt: échte kaas zonder koe https://open.spotify.com/episode/2LxlnNVdpzyl518THVPb8C?si=8654ab1df99c4466

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Mediteren wordt vaak afgedaan als zweverig, maar is dat wel terecht? In deze aflevering onderzoekt psychiater Anne Speckens van het Radboud UMC hoe mindfulness het brein kan veranderen en welke effecten dat heeft op onze gezondheid. 

Aan de hand van hersenonderzoek en een mindfulness­training laat zij zien hoe deze methode kan helpen bij stress, angst en depressie. Ook maakt ze duidelijk waarom het voor iedereen belangrijk kan zijn om af en toe stil te staan en bewust even niets te doen.

00:00 Is mindfulness zweverig, of kan het écht je leven verbeteren? 
00:22 Waar helpt mindfulness bij? 
01:28 Wat is mindfulness precies?
02:14 De mindfulness-oefening met een rozijn uitgelegd
03:28 Hoe meet je mindfulness wetenschappelijk?
04:23 Wat zegt de wetenschap over mindfulness?
04:47 Wat er in je brein gebeurt door mindfulness-training
05:38 De oorsprong van mindfulness in het boeddhisme
06:30 Hoe mindfulness zijn weg vond naar de zorg en wetenschap
08:26 Mindfulness en emotieregulatie: wat kun je beïnvloeden?
09:21 Hoe jij mindfulness zelf kunt toepassen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jezelf laten invriezen om over duizend jaar weer wakker te worden. ‘Cryosleep’ klinkt als pure sciencefiction, bekend uit films en series. Maar ook in het echt bestaan er bedrijven waar je je kunt laten invriezen - voor zo’n 200.000 euro. Het doel? Wachten tot de technologie ver genoeg is om je hersenen te uploaden naar een server, of je lichaam weer tot leven te wekken.
Maar heeft dat eigenlijk zin? Ilja Voets van de TU Eindhoven zou haar 200.000 euro liever aan iets anders besteden. Toch doet zij wel onderzoek naar het invriezen van mensen. Niet zozeer om mensen in de toekomst wakker te maken, maar omdat de technieken ook op andere manieren levens kunnen redden. Daarom doet haar lab - als enige in Nederland - onderzoek naar de stoffen die het invriezen van menselijk weefsel mogelijk maken.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Licht doet veel meer dan je misschien denkt: het beïnvloedt je reactiesnelheid, concentratie, humeur en biologische klok. Om te laten zien hoe groot die invloed is, loopt lichtonderzoeker Karin Smolders (TU/Eindhoven) een dag mee met de redactie van de Universiteit van Nederland. Zij onderzoekt hoe licht onze gezondheid en prestaties beïnvloedt en deelt acht praktische, wetenschappelijk onderbouwde tips om je verlichting thuis en op het werk te optimaliseren. Zo ben je overdag fitter en alerter, slaap je ’s avonds beter én kom je de donkere winterdagen beter door.

00:00 intro

00:42 Hoe wordt je fris wakker?

02:06 Hoe werkt je biologische klok?

04:18 Helpt een wake-up light om wakker te worden?

04:50 Waarom is het goed om een uur later te beginnen met school of werk?

05:39 Word je slimmer van goed licht? 

06:35 Hoeveel licht heb je nodig op je werk?

08:00 Welke invloed heeft licht op je humeur? Winterdepressie?

08:32 Hoe goed werkt lichttherapie?

09:25 Wat is het ideale moment voor een wandeling?

10:26 Hoe slecht is licht van je scherm?

10:55 Hoeveel licht is 's avonds goed voor je?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna elk jaar, om zes minuten voor twaalf, wordt hij ingestart door de radio-dj’s van NPO Radio 2: Bohemian Rhapsody van Queen. Het nummer stond de afgelopen jaren meer dan twintig keer op nummer één in de door luisteraars gekozen muzieklijst, de Top 2000. Voor veel kijkers en luisteraars roept het lied een sterk gevoel op van verbinding, geluk en warmte. Volgens psycholoog Ad Vingerhoets van Tilburg University is daar een wetenschappelijke verklaring voor. Die zit in een bijzondere combinatie van donkere dagen, samenzijn en vooral: nostalgie.

In deze gouwe ouwe aflevering van de Universiteit hoor je hoe nostalgische herinneringen — die juist tijdens de koude feestdagen zo sterk naar boven komen — je zowel fysiek als mentaal beter laten voelen en zorgen voor een groter gevoel van verbondenheid. Je krijgt het er zelfs letterlijk warmer van. Best handig, tijdens die koude feestdagen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat verraadt jouw lichaam, nog vóór je iets zegt? Een subtiele frons, een opgetrokken wenkbrauw of de manier waarop je een kamer binnenloopt: het laat vaak zien hoe jij je echt voelt. Psycholoog Guldan Turgut van de Vrije Universiteit Amsterdam is gespecialiseerd in het lezen van die onbewuste signalen. In deze aflevering legt ze uit hoe je lichaamstaal leert herkennen bij anderen én hoe je die kennis kunt inzetten om zelf sterker over te komen. Van een oprechte glimlach tot een zelfverzekerde houding en stemgebruik dat vertrouwen uitstraalt. Ideaal voor sollicitaties, dates en gesprekken waarin je indruk wilt maken.

00:00 Wat zijn micro-expressies? 
01:47 Lichaamstaal tijdens een sollicitatie
02:29 Hoe herken je verschillende emoties?
04:20 Hoe herken je een echte glimlach of een neppe lach?
05:24 Hoe kun je gebruik maken van lichaamstaal?
07:15 Wat is een goede lichaamshouding?
09:20 Hoe kun je je stem het beste gebruiken?

Bronnen: Wanneer lichaamstaal niet overeenkomt met woorden ► Jacob, H., Kreifelts, B., Brück, C., Nizielski, S., Schütz, A., & Wildgruber, D. (2013). Nonverbal signals speak up: Association between perceptual nonverbal dominance and emotional intelligence. Cognition and Emotion, 27(5), 783–799. https://doi.org/10.1080/02699931.2012.739999

Onderzoek met vechters in de ring ► Vaccaro, C. A., Schrock, D. P., & McCabe, J. M. (2011). Managing emotional manhood: Fighting and fostering fear in mixed martial arts. Social Psychology Quarterly, 74(4), 414–437. https://doi.org/10.1177/0190272511415554

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In het oude Griekenland kon je contact leggen met de Goden, via orakels. En die orakels bepaalden vervolgens het lot van hele steden en rijken. Koningen als Croesus lieten hun oorlogen afhangen van de raad van een priesteres in trance, en kolonies werden gesticht op basis van cryptische voorspellingen of het lezen van organen van offerdieren. Historicus Rebecca van Hove van de Rijksuniversiteit Groningen legt in deze aflevering uit hoe de Grieken met deze raadselachtige boodschappen omgingen en waarom het eigenlijk helemaal niet zo vreemd is dat ze geloofden in hun directe lijntje met God. Het was niet raar dat ze hun toekomst lieten bepalen door een vrouw die soms brabbelde in een tempel. Want omgaan met onzekerheid, dat doen wij eigenlijk nog steeds… alleen onze orakels zien er nu anders uit.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij weleens een vulkaan in het echt gezien? En je afgevraagd wat je moet doen als die zou uitbarsten? En wat nou als alle vulkanen ter wereld tegelijk zouden uitbarsten? In deze aflevering beantwoordt Bernd Andeweg, geoloog bij de Vrije Universiteit Amsterdam, jullie 5 vragen over vulkanen. Zo laat hij zien waar de Nederlandse vulkanen zijn en legt hij uit waarom elke vulkaan er anders uitziet. 

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Bernd nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Wil je meer zien van Bernd? In deze video legt hij uit of we aardbevingen kunnen voorspellen: https://www.youtube.com/watch?v=oszSQVjROdo!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Uitstellen kan voelen als falen, alsof je jezelf saboteert. Maar wist je dat ons brein simpelweg gebouwd is, om die moeilijke lange termijn taken uit te stellen? Gelukkig zijn er manieren om die uitstel-reflex van je hersenen te hacken. In deze aflevering legt neurowetenschapper Job van den Hurk (Maastricht University) uit hoe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe laat gaat jouw trein? Grote kans dat je dat op de minuut nauwkeurig weet, net als hoe lang je overstap is. Al die tijden staan vastgelegd in de dienstregeling van de NS, en die wordt door een handjevol mensen gemaakt. In deze tijd van AI en slimme computers zou je verwachten dat je met één klik op de knop zo'n schema kan maken, maar niet dus. Hoe dat zit hoor je van econometrist Rolf van Lieshout van de Technische Universiteit Eindhoven. Hij werkt aan oplossing om de dienstregeling wél met de computer te maken en zo de perfecte dienstregeling te vinden. Zo hoef jij in de toekomst hopelijk nooit meer te rennen voor je overstap.

00:00 Hoe wordt de dienstregeling van de NS gemaakt?
01:00 Waarom is het maken van de NS-dienstregeling zo ingewikkeld?
02:00 Waaraan moet de NS-dienstregeling voldoen?
02:50 Wat is de ‘perfecte’ dienstregeling?
03:44 Waarom kan AI geen dienstregeling maken?
04:00 Wat is het belangrijkste station van Nederland?
05:05 Hoe maakte een computer vroeger de dienstregeling?
06:57 De eerste keer dat de dienstregeling werd ingezet
08:52 Hoe werkt het computermodel dat toekomstige dienstregelingen kan maken?

Met dank aan het Spoorwegmuseum in Utrecht.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom gaat de één lekker op flitsende lampen op de maat van de muziek, terwijl de ander er een epileptische aanval van krijgt? Neuroloog Sandra van der Salm van UMC Utrecht wil ontrafelen wat stroboscopische licht precies met het brein doet. Want één op de twintig mensen krijgt ooit in zijn leven een epileptische aanval en mag daarna - uit voorzorg voor een mogelijke tweede - vaak niet meer naar de club.

Maar dat wringt: de meeste mensen krijgen namelijk nooit een tweede aanval. Sandra en haar collega's willen die kans op herhaling beter kunnen inschatten. Daarom bouwden ze een pop-up disco op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht, waar ze voor het eerst meten hoe gezonde breinen reageren op lichtflitsen. Die nulmeting moet straks helpen bepalen wie écht risico loopt op een nieuwe aanval, en wie gewoon weer veilig kan dansen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onze spieren doen veel meer dan bewegen. Ze zorgen dat suiker uit ons eten wordt opgenomen en houden onze stofwisseling op peil. Maar wat gebeurt er als spieren plotseling stilvallen? Spierfysioloog Gul Turan (Wageningen University) zet daarvoor onze stagiaire Zinzi tijdelijk in het gips. Niet omdat ze iets gebroken heeft, maar als proefpersoon om te zien wat er gebeurt als je jouw spier absoluut niet kan bewegen. En de resultaten zijn verbluffend: al na twee dagen nemen spieren 40% minder suiker op. Gul laat zien hoe snel stilstand het hele lichaam uit balans kan brengen en waarom bewegen zoveel meer betekent dan spierkracht alleen.

Oproep deelnemers voor onderzoek ► Gül is nog hard opzoek naar deelnemers voor haar vervolgonderzoek. Ze is op zoek naar mensen zonder gezondheidsproblemen en ook specifiek nog naar mensen met diabetes type 2. Wil jij meedoen? Hier vind je meer info + kan je je aanmelden: https://www.diabetesfonds.nl/onderzoeken/spieren-goed-houden-als-je-niet-kunt-bewegen

Bronnen: Onderzoek naar spieren die 40% minder suiker opnemen ► https://academic.oup.com/jcem/article/105/1/276/5586896?login=false#323955710

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat werkt beter: een celstraf of huisarrest met een enkelband? Strafrechtjurist Jacques Claessen (Maastricht University) laat zien dat bijna de helft van de ex-gevangenen opnieuw de fout ingaat. Volgens Jacques ligt de sleutel niet in strenger straffen, maar in een andere manier om misdaad aan te pakken. Zo kunnen huisarrest en taakstraffen de kans dat iemand opnieuw de fout ingaat aanzienlijk verkleinen. Jacques pleit in deze aflevering dan ook voor een radicaal andere blik op straf: geen wraak, maar herstellen van je fouten en vooral: voorkomen dat je nog een keer in de fout gaat.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vergeet de huidige, vaak dure en vervelende methoden zoals scans of het chirurgisch weghalen van een stukje tumor met een lange naald om te achterhalen of het kwaadaardig is. Wereldwijd werken onderzoekers aan een revolutie in de kankerdiagnostiek. Ze speuren in het bloed naar sporen van kanker: DNA sporen. Hiermee is heet steeds beter mogelijk om vast te stellen óf iemand kanker heeft, maar ook wáár in het lichaam het zit en hoe ernstig het is. Eén van die onderzoekers is Daan Hazelaar, die samen met zijn collega’s van het kankerinstituut van het Erasmus MC probeert te bewijzen hoe goed deze techniek werkt. 

00:00 Kun je via bloed kanker opsporen?
00:25 Hoe wordt kanker normaal gevonden?
01:18 Bloedtesten: de toekomst van vroege opsporing?
03:31 Hoe ontstaat kanker eigenlijk?
05:31 Hoe komt DNA in je bloed terecht?
06:11 Hoe spoor je kankersporen op in bloed?
08:35 Hoe bepaalt een arts welk type kanker je hebt?
09:55 Wat vertelt de lengte van DNA over kanker?
10:20 Computers als hulpmiddel bij kankeropsporing
11:15 Wat kan bloed zeggen over je gezondheid?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is mijn gemiddelde schermtijd van 5+ uur erg? Klopt het dat ik mijn telefoon beter niet kan gebruiken vlak voor het slapengaan? En heeft Gen-Z nou écht een aandachtsprobleem? Stefan van der Stigchel (Universiteit Utrecht) onderzoekt aandacht en beantwoordt in deze aflevering jullie 5 vragen over scherm- en telefoongebruik.

00:26 Is op je telefoon kijken voor het slapen gaan slecht?
02:26 Kan Gen Z zich minder goed concentreren dan millenials?
04:26 Is tv kijken beter dan social media?
05:45 Is schermtijd altijd slecht?
07:28 Kan je chagrijnig worden van je telefoon?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Stefan nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️ Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2040 zijn er vier keer zoveel 100-jarigen in Nederland dan nu. Maar hoe blijven we fit en zelfstandig? In deze 8-delige serie maakt de Universiteit van Nederland, samen met jou, kennis met wetenschappers die op zoek zijn naar de formule voor een gezond leven.

In deze aflevering: Mensen in kwetsbare situaties - met weinig geld, zonder vast thuis of met andere problemen - worden vaak tot 25 jaar eerder ziek en leven gemiddeld 8 jaar korter. Wetenschappers zetten alles op alles om die ‘gezondheidskloof’ te dichten, maar het onderzoek sluit meestal niet aan bij de mensen die het het hardst nodig hebben. Carlijn Kamphuis (Universiteit Utrecht) en Margret Franssen (Wageningen University & Research) leggen uit hoe dit komt. We gaan met hen langs bij een adviesraad die bestaat uit mensen in kwetsbare situaties. Zij helpen onderzoekers om hun studies beter te laten aansluiten bij de praktijk.

Deze serie is gemaakt door de Universiteit van Nederland met ondersteuning van het Institute for Preventive Health, een alliantie tussen Eindhoven University of Technology, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht en Universitair Medisch Centrum Utrecht

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2040 zijn er vier keer zoveel 100-jarigen in Nederland dan nu. Maar hoe blijven we fit en zelfstandig? In deze 8-delige serie maakt de Universiteit van Nederland, samen met jou, kennis met wetenschappers die op zoek zijn naar de formule voor een gezond leven.

In deze aflevering: Heb je deze podcast via een aanbeveling ontdekt? Of heb je je lievelingsfilm ontdekt via een Netflix-aanbeveling? Volgens Martijn Willemsen (Eindhoven University of Technology) kunnen zulke aanbeveling-systemen ook helpen om gezondere keuzes te maken, bijvoorbeeld in online supermarkten.

In deze aflevering hoor je hoe die systemen werken. We gaan ook langs bij Ellen van Kleef (Wageningen University & Research). Zij test zulke aanbevelingssystemen in de praktijk, want daar blijken ze nog lang niet zo vanzelfsprekend als bij Netflix.

Deze serie is gemaakt door de Universiteit van Nederland met ondersteuning van het Institute for Preventive Health, een alliantie tussen Eindhoven University of Technology, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht en Universitair Medisch Centrum Utrecht

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2040 zijn er vier keer zoveel 100-jarigen in Nederland dan nu. Hoe blijven we fit en zelfstandig? In de korte serie 'De F√ormule' maak je kennis met wetenschappers die op zoek zijn naar de formule voor een gezond leven.

In deze aflevering:

In de eerste duizend dagen van je leven leggen miljoenen minibeestjes en bacteriën in je darmen het fundament voor je gezondheid: je microbioom. In deze aflevering vertelt Clara Belzer (Wageningen University & Research) hoe dat microbioom ontstaat en waarom het zo belangrijk is.

We bezoeken ook Manon Benders op de vroeggeboorte-afdeling van het UMC Utrecht. Daar raken de darmen van te vroeg geboren kinderen flink verstoord. Hoe gaan artsen daarmee om? Dat hoor je in deze aflevering van De F√ormule.

Deze serie is gemaakt door de Universiteit van Nederland met ondersteuning van het Institute for Preventive Health, een alliantie tussen Eindhoven University of Technology, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht en Universitair Medisch Centrum Utrecht

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In 2040 zijn er vier keer zoveel 100-jarigen in Nederland dan nu. Hoe blijven we fit en zelfstandig? In de korte serie 'De F√ormule' maak je kennis met wetenschappers die op zoek zijn naar de formule voor een gezond leven.

Deze aflevering: Rauw vlees, ‘gezonde’ supplementen en anti-rimpelcrème met... lood. Influencers op Instagram en TikTok doen soms alsof ze dé sleutel tot gezondheid in handen hebben. Maar hoe ver mogen ze daarin gaan? En wat kun je doen als je schade oploopt doordat je hun adviezen volgt? In deze aflevering vertellen Margje Camps en Catalina Goanta (Universiteit Utrecht) hoe influencers jou verleiden en hoe je jezelf daartegen kunt beschermen.

Deze serie is gemaakt door de Universiteit van Nederland met ondersteuning van het Institute for Preventive Health, een alliantie tussen Eindhoven University of Technology, Wageningen University & Research, Universiteit Utrecht en Universitair Medisch Centrum Utrecht

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De scheepvaart is een van de meest vervuilende sectoren ter wereld. Maar wat als vrachtschepen weer zouden gaan… zeilen? Niet met doeken en touwen, maar met enorme stalen buizen die ronddraaien in de wind. Scheepvaart-onderzoeker Albert Rijkens van de TU Delft laat in deze aflevering zien hoe dit soort “rotorzeilen’ werken. En legt uit waarom de toekomst van de scheepvaart misschien wel in het verleden ligt. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Matcha - het lijkt niet meer weg te denken uit café's. Dit groene poedertjes dat oorspronkelijk als thee werd gedronken, duikt steeds vaker op. Op tiktok en insta wordt het zelfs aangeprezen als wondermiddel. Als een oplossing tegen dementie, depressie, goed is voor de stoelgang, bloeddrukverlagend en ga zo maar door. Voedingswetenschapper Ellen Kampman (Wageningen University) legt uit waar de claims op gebaseerd zijn en of er iets van klopt. Van Japandeskundige Katarzyna Cwiertka (Universiteit Leiden) hoor je hoe de matcha-hype ontstond.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat voor effect de kans op een overstroming heeft op de huizenprijs is voor het eerst voor heel Nederland in kaart gebracht. Uit nieuw onderzoek van Philibert Weenink (Maastricht University) blijkt dat woningen in risicogebieden gemiddeld 1% minder waard zijn, met uitschieters tot wel 9% op de gevaarlijkste plekken. En dat effect groeit: naarmate Nederlanders zich bewuster worden van de dreiging, daalt de waarde van kwetsbare huizen t.o.v veilige huizen alleen maar verder. Waar in Nederland je wel veilig bent en waar je op kunt letten legt Philibert uit in deze aflevering.

www.overstroomik.nl

www.risicokaart.nl

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van religieuze Tiktok-influencers die online zieltjes (of volgers?) proberen te winnen tot het jaarlijkse televisiespektakel The Passion. Nederland ontkerkelijkt in rap tempo. Maar dat betekent niet dat geloof geen plaats meer heeft in de samenleving. Integendeel. Religiewetenschapper Ernst van den Hemel (Universiteit Utrecht) vertelt op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht hoe religie steeds weer nieuwe betekenis krijgt online en hoe religieuze influencers daar op inspelen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Planten in leven houden kan een hele opgave zijn. Met volle moed haal je een plant in huis, zet 'm in een leuke pot, en dan... ja dan vergeet je de plant water te geven, of misschien geef je veel te veel. En is water eigenlijk het enige dat een plant nodig heeft? Bioloog Casper Quist (Wageningen University) geeft je tips hoe je je plant het best verzorgt én hij vertelt welke plant de grootste overlevingskans heeft: een aso, teamplayer of een manager.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een doodenge horrorfilm, een spannend bezoek aan een spookhuis of elkaar laten schrikken met Halloween, wat is daar leuk aan? Toch doen mensen het regelmatig. Hoe ze daarmee omgaan onderzoekt Linda de Voogd (Universiteit Leiden) in een spookhuis op Lowlands. Ze probeert niet alleen te achterhalen hoe angsten ontstaan, maar ook hoe je er weer vanaf komt. En jij kunt tijdens het luisteren meedoen met ons angst-experiment!

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Waarom lig ik altijd klaarwakker in bed tussen 2 en 4 uur ‘s nachts? Is meteen in slaap vallen eigenlijk wel een goed teken? En kun je te veel slapen? In deze aflevering beantwoordt slaapwetenschapper Merijn van de Laar (Maastricht University) jullie 5 vragen over slaap. 😴

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland beantwoordt Merijn nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Wil je meer wetenschap over slaap? Luister hier onze nieuwe podcast-serie 'Wetenschap met je ogen dicht'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verkiezingen komen eraan — dé tijd waarin politici strooien met beloftes, slogans en grote plannen. Iedereen wil jouw stem, en natuurlijk beloven ze dat alles beter wordt zodra jij op hen vertrouwt. Maar… welke van die beloftes zijn écht haalbaar, en welke klinken gewoon té mooi om waar te zijn?

Samen met politicoloog Mariken van der Velden (Vrije Universiteit Amsterdam) helpt de Universiteit van Nederland jou om het verschil te zien. Met een handige checklist voor verkiezingsbeloftes leer je politieke praat razendsnel doorprikken.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Stel je voor: het licht gaat uit. Geen internet. Geen pinpas. Geen navigatie. Klinkt als science fiction, maar kan komen door ruimteafval: rommel die je niet eens ziet, maar wel rondzweeft in de ruimte en tegen de satellieten botst die zo belangrijk zijn voor het leven op aarde. Sterrenkundige Thomas Wijnen (Universiteit Leiden | NOVA) legt in deze aflevering uit waar dat afval precies vandaan komt, en hoe we deze ruimterommel kunnen opruimen.

00:00 Wat is ruimteafval?
00:32 Hoe kan gps uitvallen door ruimteafval?
02:09 Hoeveel satellieten vliegen er om de aarde?
03:06 Kan je ruimteafval zien?
04:57 Is de ruimte om de aarde ooit vol?
05:35 Hoe draaien satellieten rond de aarde?
07:13 Hoe snel vliegen satellieten rondom de aarde?
09:35 Hoe gaat ESA ruimteafval opruimen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien voel je nu al de neiging om te krabben, alleen al bij het zien van de titel van deze aflevering. Dat is precies hoe krachtig jeuk werkt. In deze aflevering legt dermatoloog Deepak Balak (LUMC) uit waarom jeuk zo aanstekelijk is, waarom krabben zo lekker voelt, en hoe je brein je soms zelfs voor de gek houdt door jeuk 'te maken' zonder dat er iets op je huid zit. Na het luisteren kijk je zeker anders naar die muggenbult of kriebeltrui.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland worden elk jaar zo’n 40 vrouwen vermoord. Bijna altijd door mannen. Hoe herken je deze mannen voordat er een moord gepleegd wordt? 

Vaak denken we aan een man in de bosjes, of juist de stalkende partner die zijn vrouw slaat. Maar als je alleen let op deze stereotypes, dan mis je veel belangrijke waarschuwingssignalen. Volgens Marieke Liem (Universiteit Leiden) is het belangrijk om alle red flags van femicide te herkennen, dus ook van de plegers die we niet zo vaak in het nieuws zien. Met haar ‘femicide monitor’ brengt ze in kaart welke signalen voorafgaan aan dodelijk geweld tegen vrouwen, zodat de juiste maatregelen genomen kunnen worden tegen femicide. 

Maak je je zorgen om jezelf of om iemand anders, bel naar Veilig Thuis: 0800-2000

See omnystudio.com/listener for privacy information.