De Jortcast

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Don Ceder (CU) over de vraag waarom een kiesdrempel toch geen goed idee is. Te gast is politicoloog prof. dr. Matthijs Rooduijn (UvA) over de rechtse oppositie; hoe eensgezind zijn die en kunnen ze een blok vormen? De jonge dr. Kristell Penfornis (Universiteit Leiden) heeft een methode ontwikkeld om te stoppen met roken en heeft die onderzocht. En leven we nu weer in 1933 en ligt het fascisme op de loer, met prof. dr. Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Conflict en Herinnering. 

Wat gebeurt er als de onderhandelingen tussen de VS en Iran nergens op uitlopen en Trump de ayatollahs uit Iran verdrijft? Staat de zoon van de sjah dan klaar in de coulissen? Of zit het huidige regime ondanks protesten en (militaire) druk van Trump nog stevig in het zadel? Aan tafel bij Jort voor deze XL-aflevering zitten dr. Pooyan Tamimi Arab, universitair hoofddocent seculiere en religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht, en Midden-Oostenexpert Paul Aarts, gastdocent Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. 

Een nieuw kabinet en een nieuwe koers? Jort Kelder praat met filosoof en oud-Kamerlid prof. dr. Ronald van Raak en econoom prof. dr. Bas Jacobs over ons politieke systeem en de geluiden dat de staat harder moet ingrijpen om orde op zaken te stellen bij verschillende vastgelopen dossiers. Maar wat is er mis met dat 'neoliberalisme' dat alle kabinetten Rutte wordt verweten? Hoe kan het beter, zowel de woningbouw, de uitgaven voor defensie als het bankwezen?  

Het stoïcisme van Marcus Aurelius wordt omarmd door de manosphere. Op TikTok leggen jongens in korte filmpjes uit hoe je moet leven volgens de dagboeken van de Romeinse keizer. Hoe kijkt een hoogleraar Filosofie naar deze trend? Is het blasfemie van een tweeduizend jaar oude filosofische stroming? Prof. dr. Ronald van Raak is erover te gast in deze Jortcast. Ook heeft hij het over zijn nieuwe boek "Geen land van grote woorden", over de Nederlandse filosofische traditie. Hij vertelt over de invloed op de Newtoniaanse filosofie, Spinoza, Erasmus en Descartes. 

Terwijl in Den Haag op dit moment het coalitieakkoord van 'Jetten I' onder vuur ligt bij het eerste debat hierover met de oppositiepartijen, bladert Jort Kelder er nog eens doorheen met prof. dr. Bas Jacobs, hoogleraar overheidsfinanciën aan de VU. Hoe beoordeelt econoom Jacobs de plannen van ons toekomstige kabinet? Zetten we genoeg in op herstel van het toeslagenstelsel, investeren we genoeg in vergroening en de problemen met onze netcongestie? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Silvio Erkens (VVD) over de regel in het coalitieakkoord dat we in Nederland ambtenaren met bijzondere kennis ook beter willen belonen, naar het model van Singapore. Dat betekent dus het einde van de Balkenende-norm. Te gast is econoom prof. dr. Bas Jacobs die kritisch heeft gekeken naar de plannen van het coalitieakkoord. Onze jonge dr. Paul van Vulpen (UU) is net gepromoveerd op een onderwerp dat ook in de plannen van Jetten I veelvuldig terugkomt: hoe worden we digitaal autonoom? Denk aan bijvoorbeeld het huidige dilemma rondom DigiD. En heeft Nederland grote denkers? Ja, zegt prof. dr. Ronald van Raak (hoogleraar Nederlandse filosofie aan de Erasmus Universiteit). Hij schreef een boek over onze filosofen getiteld "Geen land van grote woorden" dat volgende week verschijnt.  

Hoe verandert onze wereldorde en wat betekent dat voor ons leiderschap? Worden we geregeerd door narcisten of zijn 'we' simpelweg te volgzaam geworden doordat we overspoeld worden met AI gegenereerde doemscenario's? Welke rol speelt angst in leiderschap en politieke communicatie? Te gast in deze nazit zijn prof. dr. Claes de Vreese (UvA - politieke communicatie en de rol van AI hierin) en prof. dr. Mark van Vugt (VU - leiderschap). 

In Davos waren vorige week alle ogen gericht op de internationale elite. Macron paradeerde zelfverzekerd rond met een kek pilotenmontuurtje, Trump bulderde als vanouds richting zijn voormalige Europese bondgenoten en Rutte bewoog met zijn bekende joligheid tussen de groten der aarde, als ware het een doodgewone JOVD-borrel. Toch, zegt prof. dr. Mark van Vugt, doet het er allemaal minder toe dan we denken. Een opvallend geluid van iemand die aan de VU het zogeheten Leadership Lab leidt, maar hij legt graag uit waarom dat niet tegenstrijdig is. Zijn aandacht gaat ditmaal uit naar het peloton dat minzaam achter de koplopers aan fietst. Want wat is een leider zonder volgers? Waarom klinkt ‘volgzaam zijn’ — volgens Van Vugt ten onrechte — als iets dat je beter kunt afleren? En wat zegt de evolutionaire psychologie over wie we volgen, en waarom?

Artikel van Vugt in HP/De Tijd: https://www.hpdetijd.nl/columns-opinie/column/47689/volgers-maken-de-geschiedenis

De Deense professor legt het ons nog één keer uit In het radeloze Nederland varen media en politici de laatste maanden nog maar op één man. In de volksmond schijnt hij ‘die dekselse Deen’ genoemd te worden, bij de Jortcast kennen wij hem als prof. dr. Claes de Vreese. De communicatiedeskundige van de UvA doet onderzoek naar AI en desinformatie, maar is in Nederland inmiddels het geopolitiek orakel over alles wat Groenland raakt. Tussen de media-optredens door wordt hij veelvuldig ontboden naar Den Haag om het aanstaande minderheidskabinet van de nodige adviezen te voorzien, want ook dáár heeft hij als Deen verstand van. Kortom: de ideale gast om de actualiteiten van afgelopen week mee door te nemen. Over Groenland, de uiteenlopende politieke communicatiestijlen in Davos en hoe journalisten en Kamerleden zich moeten opstellen om een minderheidsregering te doen slagen. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Gidi Markuszower, die samen met 6 anderen afgelopen week uit de PVV zijn gestapt. Aan tafel is prof. dr. Claes de Vreese (UvA) die afgelopen week ook in Den Haag was om de formerende partijen nog eens te adviseren over een minderheidskabinet. De Vreese is gespecialiseerd in politieke communicatie en weet, als Deen, ook hoe een minderheidskabinet goed kan functioneren. De jonge dr. Sandra Zuiker is gepromoveerd op het fenomeen 'excelleren' (Erasmus Universiteit). En prof. dr. Mark van Vugt (VU), hoogleraar evolutionaire psychologie heeft de volgers van o.a. politieke leiders onderzocht. Waarom klapt iedereen voor Trump, terwijl hij liegt en beledigt? 

In deze nazit ontmoet Star Wars de wetenschap. Wij maken ons hier druk over een eiland dat bedolven ligt onder het ijs (Groenland), maar in de ruimte woedt een veel grotere strijd.  Aangeschoven bij Jort Kelder zijn prof. dr. Ignas Snellen(hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en wetenschappelijk directeur van Sterrewacht Leiden) en dr. Tim Sweijs (wetenschappelijk directeur van HCSS). Snellen speurt naar exoplaneten en hoopt vergelijkbare planeten zoals de aarde te vinden met mogelijk leven. Dr. Tim Sweijsheeft meegeschreven aan het boek 'The Oxford Handbook of Space Security' (2024) waarin hij de vraagstukken bespreekt en concepten aandraagt voor de toekomst van ons heelal; van wie is deze ruimte en hoe houden we het militair veilig? Of zweeft er al van alles boven ons hoofd rond dat ons in luttele momenten volledig kan vernietigen? 

Jort Kelder gaat met beiden het gesprek aan over de toekomst van ons heelal, de zoektocht naar buitenaards leven en de strijd om de kolonisatie van andere planeten (waar verschillende landen op dit moment hard mee bezig zijn). Welk effect hebben deze discussiepunten op het wetenschappelijk onderzoek? 

Tussen sciencefiction en wetenschap blijft één vraag hangen: gaan we buitenaards leven ontmoeten? Dat zou al binnen tientallen jaren kunnen gebeuren, meent prof. dr. Ignas Snellen, hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en Spinozaprijswinnaar in 2022. Hij onderzoekt exoplaneten ver buiten ons zonnestelsel. Terwijl hij en zijn collega’s naar verre sterrenstelsels turen en proberen te ontdekken of planeten daar tekenen van leven vertonen, groeit boven ons hoofd echter de invloed van miljardairs en militaire organisaties. Snellen is kritisch over de groei van commerciële satellietconstellaties, deals van SpaceX met de Amerikaanse Space Force en de snelle expansie van de ruimte-economie. 

Europa heeft decennialang vertrouwd op de Verenigde Staten als grote beschermheer. Inmiddels lijkt Trump volgens defensiespecialist dr. Tim Sweijs meer op een feodale leenheer. Maar de gebeurtenissen rondom Groenland laten zien dat het bondgenootschap niet vanzelfsprekend is. De onderzoeksdirecteur van het Haags Centrum voor Strategische Studies, en schrijver van boeken zoals ‘Beyond Ukraine - Debating the Future of War’ en ‘De oorlog van morgen’, legt bij Dr Kelder en Co uit dat we ons als Europa moeten ontworstelen van de VS onder leiding van Trump. Wij zijn een satellietstaat geworden en moeten stoppen Trump als een keizer te behandelen. Het is de tijd van een nieuwe wereldorde, maar wie worden nu onze nieuwe bondgenoten?  

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Nathalie van Berkel (D66) over de verplichting om cash geld te accepteren. Te gast is dr. Tim Sweijs(HCSS) over de toekomst van de NAVO en of we ook zonder de VS kunnen. De jonge dr. Willemijn van den Houtheeft onderzocht hoe huisartsen beter het gesprek in de spreekkamer kunnen openen over obesitas bij patiënten. En hoe speuren we naar buitenaards leven? Met prof. dr. Ignas Snellen (Sterrewacht Leiden) die onderzoek doet naar exoplaneten.  

Nederland stuurt één soldaat naar Groenland om de Denen te steunen. Maar wat heb je aan dit smeltende eiland? Hoe zinvol is het voor Trump om het voor miljarden te kopen als er ook gevaarlijke stoffen vrijkomen bij de opwarming en/of dat het een nog dikkere ijslaag krijgt door de verandering van de AMOC (de stroming van de Atlantische Oceaan)? Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers (onderzoeksjournalist, gespecialiseerd in defensie, lees haar stukken ook hier), dr. Geerten Waling (historicus en kwam toevallig langs) en dr. René van Westen, klimaatwetenschapper aan de UU en gespecialiseerd in de AMOC. Zijn onderzoek over de gevolgen van de verandering van de zeestroom waardoor we in Nederland en de rest van Noord-Europa een nieuwe ijstijd krijgen, mogelijk al over 60 jaar, lees je hier.   

Tot groot genoegen van menig klimaatontkenner werd Nederland deze week eindelijk weer eens gehuld in een witte donsdeken. Diezelfde types zullen vast en zeker smullen van het onderzoek van dr. René van Westen, oceanograaf aan de Universiteit Utrecht. Volgens zijn berekeningen zou Nederland als gevolg van haperende oceaanstromen wel eens te maken kunnen krijgen met een nieuwe ijstijd. Niets opwarming van de aarde dus, zou u denken, maar dit is slechts een deel van zijn conclusie. Krijgt het noordelijk halfrond met het stilvallen van de zogeheten AMOC namelijk te maken met dalende temperaturen, het zuidelijk deel van de wereld wordt dan juist geteisterd door een verzengde hitte. Of dat oprukkende ijs Nederland zal bereiken en wanneer legt Van Westen uit aan Jort Kelder

Met Donald Trump als president van de Verenigde Staten zijn onberekenbare tijden aangebroken. Wie had een ontvoering van Maduro of die serieuze dreiging van de annexatie van Groenland (dat onder bestuur van NAVO-land Denemarken valt) verwacht en dit allemaal in een week tijd? Wat betekent dit voor de toekomst van de NAVO en voor onze internationale rechtsorde? Te gast bij dr Kelder en Co is politicologe en journalist dr. Dieuwertje Kuijpers, die schrijft over veiligheid en defensie. Volgens haar is er een nieuwe wereldorde in de maak en zal Europa moeten reageren. Maar wie moet daar de leiding nemen? Frankrijk, Duitsland of toch het VK? En hoe de onvoorspelbare uitspraken van de Amerikaanse president te interpreteren? Dr. Dieuwertje beantwoordt al uw vragen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met hoogleraar politicologie prof. dr. Tom van der Meer (UvA) over de kans van slagen van dit minderheidskabinet. Ook belt hij met Tweede Kamerlid Laurens Dassen (VOLT) over de terugtrekking van Trump uit het belastingverdrag van de OESO-landen om te voorkomen dat bedrijven hun geld wegsluizen. Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers over de poging van Trump om zijn grondgebied via Venezuela en Groenland uit te breiden en het antwoord van Europa hierop. Dr. René van Westen (UU) doet onderzoek naar de AMOC, de stroming in de Atlantische Oceaan, die bij klimaatverandering zal stilvallen en daardoor krijgen we veel koudere winters. 

In deze onrustige wereld blijft de invloed van BigTech stabiel, want we worden steeds afhankelijker van AI en van de grote datacentra. En dat is allemaal geconcentreerd rondom een paar Amerikaanse bedrijven. Kan de politiek dit tegenhouden met wetten? En wat zijn de gevolgen voor de consument? In deze reeks over AI in 2026 zijn te gast prof. dr. Daniel Mügge (UvA), prof. ir. Deborah Nas (TU Delft) en dr. Ruud Hortensius.  

Hoe ziet onze toekomst met AI eruit als we steeds meer vragen aan chatbots, van dagelijks kookrecepten tot het delen van intieme levensvragen? Is het een goedlopend experiment met inmiddels bijna een miljard gebruikers of kunnen en zullen we deze toepassing van AI, naast alle andere, beter moeten reguleren? Te gast hierover bij Jort Kelder zijn drie wetenschappers: prof. Deborah Nas (TU Delft), prof. dr. Daniel Mügge (UvA) en dr. Ruud Hortensius (UU).  

Over de rechtszaak van de moerder tegen Google-chatbot Character is vandaag dit nieuws verschenen. De techreus heeft een schikking getroffen: 

https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/google-chatbot-maker-character-settle-lawsuit-alleging-chatbot-128999965

In 2026 zal AI vermoedelijk wel wat impact maken. Drie gasten denken na over de manier waarop. In dit eerste deel komen de arbeidsmarkt, geopolitiek en de strijd tegen de eenzaamheid met humanoïde robots aan bod. Prof. ir. Deborah Nas bestudeert aan de TU Delft waarom de ene technologische toepassing wel tot hoop leidt, en de andere niet. Waar hoop is, sluimert als altijd vrees – een emotie die psycholoog dr. Ruud Hortensius van de Universiteit Utrecht probeert te ontleden. Enige angst lijkt in elk geval terecht voor de economische bubbel die AI momenteel veroorzaakt. Daarover, en over aanverwante economische AI-vragen buigt prof. dr. Daniel Mügge van de UvA zich in zijn onderzoek.

Dit is de gehele uitzendingg van dr Kelder en Co, waar Jort Kelder praat met drie wetenschappers dei onderzoek doen naar AI. Want deze nieuwe techniek die 2025 overheerste, zal in 2026 verder ons leven beinvloeden. Kunnen we als Nederland nog weerstand bieden tegen de techreuzen van de VS en China. En praten we straks nog wel met onze vrienden of alleen nog maar met een chatbot? Te gast zijn prof. dr. Daniel Mügge (hoogleraar Political Arithmetic - UvA), dr. Ruud Hortensius  (universitair hoofddocent Psychologie - UU) en prof. ir. Deborah Nas (hoogleraar Strategisch ontwerpen voor technologiegedreven innovatie  - TU Delft). 

Ook is de jonge dr. Jan Jacob Vogelaar (UU) te gast die onderzoek heeft gedaan naar de overheid als investeerder. Kunnen ambtenaren, in plaats van burgers, (belasting)geld steken in nieuwe technologiën? 

Om te vieren dat we duizend Jortcasts hebben gemaakt, wordt Jort Kelder in deze podcast zelf ondervraagd door twee redacteuren van het programma, doctorsassistente Milou Brand en Mara Werner. Wat hebben al die doctoren hem geleerd? 

Jort Kelder praat met prof. dr. Andreas Kinneging (hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden) over onze eigen samenleving en onze positie ten opzichte van Oekraïne. Waarom moeten we volgens Kinneging een voorbeeld nemen aan landen als Hongarije en waarom is Jort Kelder het daar niet mee eens? 

We blikken terug op een jaar waarin links-liberaal de verkiezingen won, maar rechts-conservatief oprukte onder jongeren. Meer over deze staat van verwarring in de Jortcast met prof. dr. Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie te Leiden. Kinneging noemt zichzelf niet rechts maar reactionair, maakt zich zorgen over de polarisatie in ons land en vreest voor een burgeroorlog. Wat is het Nederland dat Kinneging voor ogen heeft?

(deel II verschijnt aanstaande donderdag)

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder in gesprek gaat met rechtsfilosoof prof. dr. Andreas Kinneging over onze politiek en de groei van het conservatisme onder jongeren. Ook belt Jort met Amerika-kenner drs. Koen Petersen over het jaar van Trump. Is Trump in 2026 nog steeds zo invloedrijk na de midterms?  

We hebben iets te vieren, want we hebben duizend Jortcasts gemaakt en jullie, luisteraars hebben ook geluisterd. Bedankt!

Om dat te celebreren hebben we onze vier favoriete gasten uitgenodigd (en publiek) om een quiz te spelen en tussendoor vragen te stellen over de wetenschap; kun je gelovig zijn als wetenschapper? En mag of moet je fouten maken als onderzoeker?

Aan deze heresengymnastiek spelen mee prof. dr. Marcel Levi (UvA en NWO), prof. dr. Iris Sommer (RuG), prof. dr. Ronald van Raak (Erasmus) en dr. Jelle van Baardewijk (Nyenrode). 

Zelensky verkeerd in zwaar weer: de Russen boeken terreinwinst, Trump voert de druk op en dan zijn er ook nog verhalen van corruptie rondom de president. Te gast hierover is dr. Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, historicus verbonden aan het Groninger Instituut voor Midden- en Oost-Europese Studies. Waar blijven de Oekrainse verkiezingen? Hoe populair is Zelensky eigenlijk nog in eigen land? Waarom zijn er zo weinig protesten in Rusland? En wil Poetin werkelijk Europa aanvallen of is dat slechts oorlogshitserij? 

De val van een kabinet dat langzaam leegliep door vertrekkende partijen, de verrassende verkiezingswinst van D66 en het beleid van borden plaatsen bij de grens. Dit is de opsomming van belangrijke kantelpunten in ons politieke landschap.

Is er werkelijk iets veranderd met de verkiezingen van 2025 of zijn de meeste partijen nog steeds bezig met beeldvorming in plaats van beleid? Dr. Merijn Oudenampsen doceer die politicologie doceert aan de UvA en onderzoek doet naar de ideologieën van politieke partijen, blikt met Jort Kelder terug op 2025.

Dit is de gehele uitzending van dr kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) over maatregelen tegen de vogelgriep. Dr. Merijn Oudenampsen doceert politicologie aan de UvA en blikt terug op het politieke jaar 2025. Onze jonge dr. Sanne Groothuis (VU) onderzocht  waarom ons de-radicaliseringsbeleid ook zorgt voor discriminatie. En we kijken vooruit naar de mogelijke verkiezingen in Oekraïne met historicus dr. Nicolaas Kraft van Ermel - Nijland (verbonden aan de RuG).   

We kijken met grote ogen naar de VS, niet alleen vanwege de onvoorspelbaarheid van Trump, maar ook omdat we altijd wat jaloers zijn op hun culturele invloed. Amerika is het land van de blockbusters, de grote popsterren en de podcasts met een miljoenenbereik. Hoe gaat het met deze industrie nu er een overnamestrijd woedt tussen de verschillende streaming- en filmproductiehuizen? Wat is het effect van grote mediamagnaten zoals Musk en Bezos, ook op economisch vlak? Is er een hellend vlak als het gaat om geld verdienen met creativiteit? Jort Kelder vraagt het in deze nazit aan de mediawetenschapper dr. Dan Hassler-Forest (UU) en macro-econoom dr. Jasper Lukkezen (UU).  

Er woedt een overnamestrijd in de filmwereld. Zowel Netflix als Paramount azen op mediabedrijf Warner Bros. Enkele dagen na het opnemen van deze podcast lijkt de voorkeur van aandeelhouders uit te gaan naar het bod van Netflix. Dr. Dan Hassler-Forest, universitair docent aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in popcultuur, media-industrieën en films, vertelt waarom deze strijd ertoe doet. Volgens Hassler-Forest beïnvloedt de monopoliepositie van mediabedrijven de filmindustrie. Minder ruimte voor creativiteit en meer politieke druk. Hoe dat precies werkt? Ligt hij toe in de Jortcast.

Dat er iéts moet gebeuren aan onze kwakkelende economie en ons ongezellige vestigingsklimaat is duidelijk. Wat precies, onderzocht oud ASML-baas Peter Wennink. Zijn conclusie: om relevant te blijven moet Nederland zo’n 150 tot 180 miljard investeren. Waar moet dat geld vandaan komen? We moeten vooral durven investeren, niet alleen als overheid maar ook privaat. Macro-econoom dr. Jasper Lukkezenis te gast in deze Jortcast en praat ons bij over het rapport-Wennink. Hoe kan de wens van meer private investeringen in onze economie ook werkelijkheid worden? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Silvio Erkens (VVD) die een nota gaat indienen waar hij een voorstel doet voor een kleinere overheid. Macro-econoom dr. Jasper Lukkezen is te gast over het rapport Wennink dat vrijdag 12 december is verschenen. Hoe kan Nederland bijvoorbeeld de investeringen in R&D opkrikken? De jonge dr. Joachim Kraaij heeft onderzoek gedaan naar de vertalingen van Plato. En Jort Kelder spreekt met mediawetenschapper dr. Dan Hassler-Forest over de gevolgen van de mogelijke fusie van grote Amerikaanse filmbedrijven. Hoe groot wordt de politieke invloed op de populaire cultuur?  

We kennen allemaal de uitspraak 'geen actieve herinnering', maar sprak Mark Rutte die woorden werkelijk uit? Of herinneren wij ons als toeschouwers een woordkeuze die er niet was? Wat is liegen, wat is verdraaien en waarom laat je bewust woorden weg in de politiek? Prof. dr. Wim Voermans, hoogleraar Staats- en bestuursrecht te Leiden en een 'politieke junkie', legde al deze herinneringen en verdraaiingen nog eens naast elkaar en schreef er een boek over, getiteld 'Actieve Herinnering. De normen en waarden van weten en vergeten'. Met Jort Kelder bespreekt Voermans de regels en normen die we hebben voor onthouden en herinneren en dan met name in het Haagse. 

Begrijp jij de titel van deze podcast? Of heb je net als Jort geen idee wat deze woorden betekenen? Dr. Kristel Doreleijers, taalwetenschapper aan het Meertens Instituut, geeft in deze Jortcast een lesje jongerentaal. Deze is volgens de taalwetenschapper vluchtig, Engels en soms totaal betekenisloos. Woorden die niks betekenen dus, of toch wel, als je ze tenminste in de goede context weet te gebruiken. Doreleijers is gepromoveerd op het hyperdialect, het uitvergrote dialect dat Brabantse jongeren spreken. Gaat onze taal steeds meer op elkaar lijken of is er meer dan ooit ruimte voor dit soort taalvariatie? En zijn deze variaties een verrijking of een verloedering van onze taal? 

Er wordt achter gesloten deuren verder over de formatie overlegd, maar het lijkt er na de persconferentie van maandag 8 december op dat we in Nederland ook een minderheidskabinet krijgen. Waarom functioneert het goed in andere landen en hebben we dan aanpassingen nodig in onze Grondwet ? Staatsrechtgeleerde prof. dr. Wim Voermans (Universiteit Leiden) legt aan Jort Kelder uit hoe dat mogelijke kabinet van D66, CDA en VVD zou kunnen functioneren.  

Shownote: 

https://stukroodvlees.nl/minderheidsregeringen-hoeven-niet-minder-stabiel-te-zijn/

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Michiel Hoogeveen (JA21) over de bevroren Russische miljarden. Te gast is prof. dr. Wim Voermans die de mogelijkheden van een minderheidskabinet aftast. De jonge dr. Louise Pigeaud is gepromoveerd op de overmatige alcoholconsumptie van jongeren (het zogenaamde 'comazuipen') dat toeneemt. Over dialecten en jongerentaal is dr. Kristel Doreleijers van het Meertens Instituut aangeschoven. 

Wanneer gaat Europa de krachten bundelen en samenwerken qua defensie-industrie? Is dat mogelijk en wat zou dat betekenen voor onze banden met de Amerikanen en de positie van de NAVO? En welke Amerikaanse figuren zitten er nu aan de onderhandelingstafel met Oekraïne en Rusland? Nieuw is de hardliner Dan Driscoll, een goede vriend van JD Vance. Wat dat betekent voor de vredesonderhandelingen legt prof. dr. Han Bouwmeester, verbonden aan de Nederlandse Defensie Academie, uit aan Jort Kelder. 

De mogelijkheden op de online datingmarkt zijn eindeloos, maar vind je er ook de ware? Volgens dr. Janneke Schokkenbroek hebben apps er geen baat bij dat jij snel een partner vindt; eindeloos scrollen daarentegen, dat is waar ze aan verdienen. Schokkenbroek is gespecialiseerd in de invloed van technologie op relaties en schreef het boek Appily ever after. Door het digitale doolhof van daten en relaties.Wat doet het met je relatie als je 24/7 kan zien waar je partner zich bevindt? En raken mensen die vaak zijn geghost, gedesillusioneerd in de liefde? Jort Kelder vraagt het de relatie-expert.

Wil Poetin wel echt vrede? Met de 28 punten die Trump uit Russische staatsdocumenten kopieerde, dacht hij de Oekraïners wel even tot vrede te dwingen. Dat aantal is intussen tot 19 gereduceerd, en waar nodig in overeenstemming gebracht met de wensen van Zelensky en zijn Europese bondgenoten. Of de Russen hier dan weer mee akkoord gaan, is zeer de vraag. Prof. dr. Han Bouwmeester van de Nederlandse Defensie Academie twijfelt überhaupt aan de intenties van Poetin om over te willen gaan tot duurzame vrede. Wat is er nodig om een einde te maken aan het voortdurende geopolitieke dilemma dat de wereldmachten in zijn greep houdt? En valt ons Europeanen wellicht ook enige hypocrisie te verwijten? 

(vrijdag posten we het vervolg op dit gesprek)

Shownotes: 

Interview met Derk Sauer bij Frontlinie (VPRO) : https://www.youtube.com/watch?v=VZ0b2ab2gtw

Bloomberg over Witkoff: 

https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-25/witkoff-discusses-ukraine-plans-with-key-putin-aide-transcript

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Pieter Grinwis(CU) over zijn aangenomen ammendement over wijzigingen in Box 3. Te gast is prof. dr. Han Bouwmeester over de pogingen een vredesdeal te sluiten tussen de Russen en de Oekraïners. De jonge dr. Marijn Knieriem promoveerde op de gevolgen van gentrificatie in Rotterdam en Brussel en dr. Janneke Schokkenbroek doet onderzoek naar de rol van technologie in romantische relaties. 

Hoe betweterig zijn we in Nederland? Hoort het bij onze traditie van politici zoals Bolkestein en Baudet én bij het bedrijfsleven zoals (het ons inmiddels verlaten) Unilever? Jort Kelder praat in deze nazit met prof. dr. Arnoud Visser (gespecialiseerd in de historie van pedanterie) en prof. dr. Henk Volberda die het Nederlandse ondernemersklimaat op internationaal vlak onderzoekt. 

Naslagwerk:

https://www.economist.com/business/2025/01/14/why-elite-mba-graduates-are-struggling-to-find-jobs

Weet jij het net als Jort altijd nét iets beter dan je gesprekspartner? Dan is deze podcast voor jou! Te gast over de geschiedenis van de betweter, is prof. dr. Arnoud Visser, hoogleraar Tekstuele Cultuur in de Renaissance aan de Universiteit Utrecht. Onlangs verscheen zijn boek “On pedantry, a cultural history of the know-it-all”, waarin hij uiteenzet waarom we in Nederland zo'n hekel hebben aan betweters. Van de sofisten in de Griekse Oudheid tot Thierry Baudet: waarom irriteert kennis soms zo? En hoe zou de samenleving er eigenlijk uit zien zonder betweters? 

Graag willen we jullie wijzen op twee nieuwe podcasts van AVROTROS. ‘De Laatste Dagen Van… David Bowie’ belicht het kleurrijke leven en de geheimzinnige laatste dagen van deze legendarische superster. In ‘Zeg Paus, waar is m’n kunst?’ gaat Olga Majeau op zoek naar de verdwenen kunstcollectie van haar Hongaarse voorouders; wat is er gebeurd, valt er nog kunst terug te vinden of misschien zelfs te claimen?

Alle afleveringen zijn al te beluisteren in de NPO Luister app; op externe platforms (Spotify, Apple Podcasts, etc) verschijnt wekelijks een nieuwe aflevering.

We dalen in de rankings als land om in te investeren. Bedrijven als Shell, Unilever, AkzoNobel en misschien wel Philips trekken weg. En dan hebben we internationaal ook nog een rel met Nexperia dankzij onze demissionaire minister Karremans. Of was die ingreep juist wel verstandig en trekken die Chinezen wel weer bij?

Zitten we in een lijnrechte val naar beneden of komt het wel goed met de bedrijvigheid? Jort Kelder vraagt het aan  prof. dr. Henk Volberda,  hoogleraar Strategie & Innovatie aan de UvA. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met liberaal Kamerlid Eric van der Burg(VVD) over het 28-puntenplan over Oekraïne. Te gast is prof. dr. Henk Volberda (hoogleraar Strategie en Innovatie, UvA) over het Nederlandse investeringsklimaat.  Dejonge dr. Eugenie van Heijgenheeft onderzoek gedaan naar de jacht en de invloed daarvan op ons Nederlands landschap. En we hebben het over pedanterie, ofwel betweterigheid. waarom ergeren we ons zo aan deze mensen en waar komt dat historisch vandaan? Jort doet pogingen prof. dr. Arnoud Visser(hoogleraar tekstuele cultuur in de Renaissance - UU) uit te laten spreken en het uit te leggen. Het boek van Visser heet ‘On pedantry, a cultural history of the know-it-all'. 

Waar moet je aan voldoen als Nederlandse minister-president en kan uiteindelijk iedereen premier worden, zoals het volgens onze democratische principes zou moeten? En welke lessen kunnen we uit het verleden trekken hoe we ons internationaal zouden moeten profileren? Jort Kelder vraagt het in de nazit aan prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit en tevens directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis. Kroeze werkte mee aan het onlangs verschenen boek ‘De minister-president. Een ambt in ontwikkeling’.

Lopende onderzoeken naar nieuwe medicijnen voor Alzheimer beloven veel, maar de ziekte blijft vrijwel onbehandelbaar. Het blijft wachten op een eerste stap om het ziekteproces te stoppen. Professor Philip Scheltens, emeritus hoogleraar cognitieve neurologie aan het UMC en oprichter van het Alzheimer Centrum is pionier in het Alzheimeronderzoek. Hij onderzoekt een nieuwe behandelmethode voor patiënten: Lecanemab. Of het een wonderpil is en hoe het medicijn precies werkt, legt de emeritus hoogleraar uit in de Jortcast.

Waar moet onze nieuwe minister-president aan voldoen? En waarom zijn ze vaak zo visieloos?  Er is een lijn te ontdekken in wat al deze bestuurders gemeenschappelijk hebben. Dus luister goed, Rob Jetten, want zo regeren we in Nederland. Prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit en tevens directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis, werkte mee aan het boek ‘De minister-president. Een ambt in ontwikkeling’. Hij legt uit hoe de functie van premier door de jaren heen is veranderd en waarom iemand als Rutte er, ondanks de kritiek van zijn visieloosheid, precies tussen past. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met vers CDA-Kamerlid Jeltje Straatman over gokken op politiek. Met prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit schetsen we een beeld van de typische Nederlandse minister-president. De jonge dr. Jan Peter van Bruggen (Universiteit Tilburg) deed onderzoek naar de moraliteit van soldaten. En kunnen we Alzheimer genezen en wat kost dat ons? Met prof. dr. Philip Scheltens, neuroloog en oprichter van Alzheimercentrum Amsterdam. 

Dit is de nazit waar Jort Kelder in gesprek gaat met prof. dr. Paul Bovend'Eert (emeritus hoogleraar staatsrecht) sociaalwetenschapper dr. Linda Duits (én politicoloog) en jonge dr. Ruben Ros, de hisoricus die in Leiden het veranderde taalgebruik in het politieke debat heeft onderzocht. 

Het onderwerp van het gesprek is of er genoeg ruimte is voor politieke vernieuwing en of die wel noodzakelijk is? Waar is het debat over de ideologie? Is die wel nodig als je je vooral op feiten kunt baseren? Of is de Kamer nu juist bij uitstek de plek waar feiten juist niet de richting moeten bepalen? Jort Kelder en dr. Ruben Ros hebben hierover duidelijk andere standpunten.   

Er waait een frisse wind door de politiek. Met een brede glimlach, positiviteit en de frase ‘het kan wel’ behaalde Jetten de verkiezingsoverwinning. Zo ook Zohran Mamdani, burgemeesterskandidaat in New York. De kiezer wil vrolijkheid in plaats van negativiteit. We zijn in de ban van het woord ‘leuk’, maar er hangt ook een negatieve connotatie omheen. Op ‘leuk’ wordt neergekeken, leuk is in de ogen van sommigen een ‘havo-woord’, aldus sociaalwetenschapper dr. Linda Duits. Van Duits verschijnt deze week het boek ‘Leuk!’, een pleidooi voor plezier’ waar ze dit fenomeen verder onderzocht.

Hoe kan er snel een doorbraak worden geforceerd in deze formatie? En waarom zou de koning hier zeker niet bij kunnen helpen? Jort Kelder vraagt het prof. dr. Paul Bovend'Eert, emeritus hoogleraar staatsrecht aan de Radboud Universiteit. 

Wie zijn die hardwerkende leden van de Tweede Kamer?

https://politiekeindex.nl/ 

 https://www.platform-investico.nl/onderzoeken/grootste-fractie-minste-inzet-pvv-laat-kamerwerk-liggen 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met NSC'er Dirk Gotink, europarlementariër namens NSC die poogt de stroom aan miljoenen Chinese pakketjes met giftige of verboden artikelen te stoppen. Te gast is prof. dr. Paul Bovend'Eert over het goede Kamerlid, want aanstaande woensdag wordt de nieuwe Tweede Kamer geïnstalleerd. De jonge dr. Ruben Ros heeft onderzoek gedaan naar de verandering van het taalgebruik in het politieke debat. En sociaalwetenschapper dr. Linda Duits heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen 'plezier'. Waarom streven we er allemaal naar, maar vinden we het vaak ook een beetje vulgair en schamen we er ons ook wel eens voor. 

We leven in een periode van een nieuwe stammenstrijd. Als je uitzoomt zijn in onze samenleving van zuilen naar bubbels gegaan. En in die bubbels blijven we. mokken en boos zijn op ' de ander'. Hoe komen we hieruit? En wat betekent dat voor onze politiek en welk leiderschap heeft Nederland nodig om hieruit te komen? Prof. dr. Hans Boutellier (Polarisatie & Veerkracht, VU) schreef hierover een boek getiteld 'De neo-tribale revolte. Over vijandschap en solidariteit in een nieuw tijdperk' en legt uit.

Ook te gast in deze nazit zijn prof. dr. Claes de Vreese (Politieke Communicatie - UvA) en prof. dr. Carla Hoetink (politiek historica, RuG en directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen). 

Hoe nu verder met de formatie nu het door de verkiezingsuitslag redelijk vast zit? Jort Kelder praat over de winst en het verlies van de verschillende partijen en welke koers Nederland zal varen nadat we weer eens onze plicht hebben vervuld in dat stemhokje. 

Te gast zijn prof. dr. Claes de Vreese (Politieke Communicatie - UvA), prof. dr. Carla Hoetink (politiek historica, RuG en directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen) en prof. dr. Hans Boutellier (Polarisatie & Veerkracht, VU). Van Boutellier verscheen onlangs het boek 'De neo-tribale revolte. Over vijandschap en solidariteit in een nieuw tijdperk'.   

Een terugblik op de campagne en de verkiezingsuitslag. Wat kan de wetenschap nu al zeggen over de strategie van de verschillende partijen en welke rol speelde de polarisatie? Te gast zijn prof. dr. Claes de Vreese (Politieke Communicatie - UvA), prof. dr. Carla Hoetink (politiek historica, RuG en directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen) en prof. dr. Hans Boutellier (Polarisatie & Veerkracht, VU). Van Boutellier verscheen onlangs het boek 'De neo-tribale revolte. Over vijandschap en solidariteit in een nieuw tijdperk'.   

Dit is de gehele uitzending van Dr Kelder en Co waar Jort Kelder drie gasten aan tafel heeft in het Allard Pierson die hun analyse loslaten op de afgelopen verkiezingscampagne. Te gast zijn prof. dr. Claes de Vreese (Politieke Communicatie - UvA), prof. dr. Carla Hoetink (politiek historica, RuG en directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen) en prof. dr. Hans Boutellier (Polarisatie & Veerkracht, VU). 

Besproken worden de winst van FvD, de invloed van AI op de campagne en waarom wij niet het Deense model kunnen invoeren in de Nederlandse politiek? 

Dit is de laatste Jortcast voor de verkiezingen waar Jort Kelder praat met politicoloogdr. Matthijs Rooduijn, gespecialiseerd in de rechtse kiezer, prof. dr. Sanne Kruikemeier, die o.a. onderzoek doet naar campagnes op TikTok en historicusdr. Geerten Waling(die eerder meeschreef aan de biografie van Geert Wilders). Hoe beïnvloedt AI en zoiets basaaals als het weer de uitslag van de verkiezingen? En gaat Bontenbal winnen of toch echt niet? 

Daags voor de verkiezingen gaat Jort Kelder in debat met dr. Marieke Koekkoek (Volt), drs. Diederik Boomsma (JA21) en prof. dr. Ewald Engelen (Vrede voor Dieren). Een debat met doctoren over defensie, duurzaamheid en de digitale euro.

Welke plannen hebben zij voor Nederland? Hoe kan het dat deze mensen die allemaal toch veel op de universiteit hebben doorgebracht een andere feitelijke mening hebben?  

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met dr. Marjolein Moorman (GL/PvdA) over Artikel 23, moeten we de grondwet wijzigingen of niet? En te gast zijn journalist dr. Geerten Waling (EW Magazine), politicoloog dr. Matthijs Rooduijn (UvA) en communicatiewetenschapper prof. dr. Sanne Kruikemeier (WUR). Ze kijken naar de laatste dagen van de campagne. Welke invloed heeft de terugtrekking van  Wilders bij de verschillende verkiezingsuitzendingen op de stemmers? En wat is het effect van campagnes op social media zoals TikTok? 

Zal de boze burger teleurgesteld zijn op 29 oktober als de stemmen worden geteld? Wat gaat er veranderen als er nieuwe verkiezingen zijn geweest? En waarom horen we vooral het luide rechtse geluid op de tv? Wat is er veranderd in onze samenleving dat we zo ontevreden zijn? Jort Kelder vraagt het in deze nazit aan politicoloog dr. Tom Louwerse, dr. Willeke Slingerland (onderzoekt de democratische rechtsstaat) en politiek journalist drs. Leonard Ornstein. 

Terwijl grote partijen alvast meerderheden proberen te smeden voor na de verkiezingen, blijven zwevende kiezers op zoek naar een geluid dat hen goed kan vertolken. Tegelijkertijd wantrouwen steeds meer Nederlanders de instituties van de democratische rechtsstaat. Niet alleen politici, ook rechters en journalisten ervaren groeiende agressie en vijandigheid. Dit is het tweede deel van het gesprek over de staat van onze democratie met lector Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat dr. Willeke Slingerland van de Hogeschool Utrecht en politicoloog aan de Universiteit Leiden dr. Tom Louwerse, oprichter van de Peilingwijzer. Ook aan tafel zit drs. Leonard Ornstein, parlementair journalist en aan het promoveren op Pim Fortuyn. 

Wat wordt het onderwerp van deze verkiezingen? Wat zal ons naar de stembus trekken en vooral wie zal ons overtuigen? Hoe succesvol zijn de partijen in deze campagne? Jort Kelder vraagt het politicoloog dr. Tom Louwerse van de Universiteit Leiden (o.a. van de Stemwijzer), dr. Willeke Slingerland van de HU en lector Sociale Cohesie en de Democratische Rechtsstaat. Ook is aangeschoven drs. Leonard Ornstein, parlementair journalist en bezig met zijn proefschrift over Pim Fortuyn. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder drie gasten aan tafel heeft over de verkiezingen. Dat zijn dr. Tom Louwerse (Leiden), dr. Willeke Slingerland (HU) en drs. Leonard Ornstein (fellow IISG en promoveert op Fortuyn). Het gaat over de peilingen, de winst die je kunt behalen als lijsttrekker via  een tv-programma en wat democratie precies betekent. Ook belt Jort Kelder even met dr. Hans Vijlbrief (D66) over een oplossing voor een tekort aan studentenwoningen. 

Hoe zal Nederland er in de verre toekomst uitzien? Wat zijn de gevolgen van de demografische veranderingen zoals de vergrijzing? En hoe kunnen we onze veiligheid blijven garanderen? Jort Kelder vraagt het aan dr. Pieter Hasekamp, directeur van het Centraal Planbureau (CPB). Ook aan tafel zitten politiek journalist dr. Chris Aalberts en prof. dr. Martijn Kitzen van o.a. de Nederlandse Defensie Academie (NLDA). Kitzen schreef onlangs samen met dr. Tim Sweijs het boek 'De Oorlog van Morgen'. 

Er wordt nogal wat beweerd en keihard gesteld door de lijsttrekkers in de campagnetijd. Het partijprogramma moet immers verkocht worden; iedereen een basisinkomen, tien steden erbij, stoppen met het klimaatbeleid of er juist miljarden extra aan besteden. Maar wat betekenen al deze uitlatingen? Zijn ze echt gemeend of is het bedoeld om de keuze voor de kiezer duidelijker te maken? En waar wordt er gespind en waar hoor je de echte overtuiging? Jort Kelder vraagt het docent en onderzoeker politieke communicatie aan de Erasmus Universiteit dr. Chris Aalberts die tevens als politiek journalist werkzaam is en bijna elk verkiezingscongres bezoekt en daarvan verslag doet. 

Na twee jaar strijd in Gaza is er eindelijk een staakt-het-vuren en voorzichtig sprake van een bestand tussen de strijdende partijen van Israël en Hamas. Wat is er de afgelopen twee jaar gebeurd? Hoe en met wat trokken de Israëli's ten strijde en wat was het antwoord van Hamas? We vragen het prof. dr. Martijn Kitzen, hoogleraar bij de Defensie Academie en bijzonder hoogleraar Krijgswetenschappen bij de Universiteit Leiden. Ook heeft hij gediend in Afghanistan. Waarom zijn er geen parallellen te trekken tussen Hamas en Al-Qaida? En hoe is het Hamas gelukt om die sympathie te winnen onder grote delen van de bevolking? Waarom spreekt de onderdrukking van de Gazanen meer mensen aan dan de slachtoffers die vallen bij het gewapend conflict in bijvoorbeeld Soedan? 

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft het precies voor je uitgezocht; de plannen van de meeste politieke partijen die meedoen aan de verkiezingen van 2025. Hoeveel willen ze uitgeven aan onderwijs, zorg en defensie? En wat betekent dat voor je eigen inkomen? Het zijn honderden pagina's aan berekeningen getiteld 'Keuzes in Kaart' en je kunt ze zelf hier doorspitten. Jort Kelder heeft het al met veel plezier gedaan en is vereerd dat econoom dr. Pieter Hasekamp, directeur van het CPB een toelichting wil geven op die cijfers van de doorrekening in deze podcast. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder praat met prof. dr. Martijn Kitzen over de fragiele vrede in Gaza. Te gast is ook dr. Pieter Hasekamp, directeur van het Centraal Planbureau (CPB) die de cijfers achter de plannen van de politieke partijen. En dr. Chris Aalberts duidt de campagnetaal die we de afgelopen week hebben gehoord. 

Jongeren zijn activistischer en hebben meer lef dan de oudere generatie. Zij gaan wél de barricades op, maar ja, ze hebben geen huis om in te wonen. De grootste crisis die deze generatie ervaart is die van de wooncrisis. Maar waarom willen dan ook al die joneren op een postzegel in de stad wonen? Wat zijn de best functionerende steden en wat gebeurt er met de centra van de stad als er vooral hoogeropgeleide mensen wonen, zoals nu in Amsterdam? Te gast in deze nazit bij Jort Kelder zijn neuropsycholoog, gespecialiseerd in het brein van de jongere, prof. dr. Eveline Crone (o.a. Erasmus) en econoom prof. dr. Coen Teulings (UU). 

De podcast met prof. dr. Coen Teulings en Jort Kelder over de instituties is hier te vinden: 

https://podcastluisteren.nl/pod/College-van-Kelder-and-Teulings

Het gaat niet goed met onze jongeren: ze bezwijken onder prestatiedruk, zijn gedesillusioneerd in de politiek, zitten uren achter een scherm en zijn kwetsbaar voor de radicale ideeën van Andrew Tate. Maar geen paniek, want volgens ontwikkelingspsycholoog prof. dr. Eveline Crone, denken volwassenen altijd dat de nieuwste generatie gedoemd is. Crone onderzoekt al zo’n twintig jaar de hersenen van jongeren en legt in de Jortcast uit waarom juist zij zo vatbaar zijn voor extreem gedachtegoed. Hersenen zijn volop in ontwikkeling en niet alle gebieden doen dat even snel. Het gevolg? Domme beslissingen en een mooie (maar soms naïeve) vorm van idealisme. 

De ideale schoonzoon, de professor en bovenal een man met fatsoen. Lijsttrekker en fractievoorzitter van het CDA, drs. Henri Bontenbal, wordt door velen gezien als dé meest geschikte premierskandidaat van het moment. Maar wie is hij, naast organist en familieman, echt? En op welke manier past hij binnen de traditie van het CDA? Heeft Bontenbal hetgeen wat een leider van ons land nodig heeft? Iemand die verbindt, maar ook Poetin kan bellen als het nodig is? Te gast in deze XL-aflevering zijn Pieter Gerrit (PG) Kroeger, historicus en de CDA-chroniqueur. Ook aan tafel zit Bas Erlings, oud-campagnestrateeg van de VVD en auteur van het boek 'Het spel van de populist'. Jort vraagt de gasten de wederopstanding van het CDA te verklaren, want wie had dat nou nog gedacht?

Stijgende huizenprijzen? Juist heel goed, aldus prof. dr. Coen Teulings, econoom en universiteitshoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Miljarden investeren in de sociale woningbouw en hiermee de marktwerking even niet z'n werk laten doen? Of stoppen met de hypotheekrenteaftrek zoals GroenLinks-PvdA, CDA, D66, Volt & ChristenUnie willen? Niet zo verstandig allemaal, vindt Teulings. Deze econoom legt uit wat er wél moet gebeuren, zodat de jongere generatie ook een betaalbaar huis vindt.  

Lees hier het uitgebreide en uitstekende artikel van Jesse Frederik in De Correspondent over de woningbouw: 

https://decorrespondent.nl/16290/het-woonprobleem-van-nederland-iedereen-wil-betaalbaar-wonen-maar-niemand-wil-het-betalen/aae4cacb-f263-021a-1236-a3ba7e16fb30

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co van zaterdag 4 oktober waar Jort Kelder belt met Lisa Westerveld over hoe we eenzaamheid beter aan kunnen pakken. Te gast is econoom prof. dr. Coen Teulings over het wel of niet schrappen van de hypotheekrenteaftrek (en hoe we het huizentekort kunnen oplossen). De jonge dr. Nico Brinkel heeft een oplossing voor de netcongestie door slimmer je elektrische auto op te laden. En ontwikkelingspsycholoog  prof. dr. Eveline Crone doet onderzoek naar jongeren. Luistert de politiek wel genoeg naar ze? 

We worden geregeerd door emotie, lijkt het wel als we naar de bolletjesregen van stemmingen over moties kijken deze week en natuurlijk met dat schuine oog ook naar de verkiezingscampagne. Hoe is dat ontstaan en hoe maken we feiten weer doorslaggevend in plaats van het onderbuikgevoel? Te gast bij Jort Kelder zijn socioloog prof. dr. Jan Willem Duyvendak en wetenschapsjournalist dr. Stan van Pelt. 

Media-aandacht voor controversiële studies, zoals Trumps suggestie dat autisme en paracetamol met elkaar verbonden zouden zijn, en de opkomst van nepwetenschap maken het voor het publiek lastig om feiten van fictie te onderscheiden. Tegelijkertijd neemt de druk op onderzoekers om te presteren toe, met alle risico’s van dien. Dr. Stan van Pelt, neurowetenschapper, wetenschapsjournalist en docent wetenschapsjournalistiek aan de radbouduniversiteit in Nijmegen, bespreekt dit in de Jortcast. Deze week publiceerde hij zijn boek Sloppy Science, waarin hij blootlegt hoe fouten, slecht uitgevoerde studies en systemische druk het vertrouwen in wetenschap ondermijnen.

We gedragen ons tegenwoordig in de openbare ruimte zoals thuis. We draaien harde muziek in de trein, smakken met open mond op straat en mogen 'overal onszelf zijn'. Hoe is dit gedrag een weerspiegeling van ons huidige politieke klimaat dat beheerst wordt door polarisatie en de daarbij behorende lelijke woorden in het debat?

Te gast is socioloog prof. dr. Jan Willem Duyvendak, verbonden aan de UvA en directeur van het Netherlands Institute of Advanced Studies (NIAS). Hij verklaart in zijn net verschenen boek 'Spookkloven. Waarom Nederland minder gepolariseerd is dan we denken'waarom er geen reden tot polarisatie is, ook al willen politici dat vuurtje graag opstoken voor dat eigen politieke gewin. En waarom we ons allemaal weer een beetje moeten gedragen, zowel in Den Haag als in de openbare ruimte.  

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Jimmy Dijk van de SP over een motie om de prijzen in de supermarkt naar beneden te krijgen. Te gast is prof. dr. Jan Willem Duyvendak die analyseert of we na een week van rellen en een debat over rellen ook echt zo gepolariseerd zijn. Hij schreef het boek 'Spookkloven'. De jonge dr. Suzanne Poiesz onderzocht de visstand en de biodiversiteit in de Waddenzee en dr. Stan van Pelt schreef een boek 'Sloppy Science' over fraude in de wetenschap. 

Is er nog plek voor de conservatieve stem in de wetenschap of is die luid genoeg? In de week van het 'vrije woord' zou alles gezegd mogen worden, dus ook over o.a in het debat over de buitenlandse studenten aan onze universiteiten. U hoort naast Jort Kelder ook dr. Jelle van Baardewijk (cultuurfilsooof o.a. bij Nyenrode en de Hogeschool van Rotterdam) en dr. Casper Wits, sinoloog, japanoloog en universitair docent Oost-Azië Studies aan de Universiteit Leiden. 

TikTok is niet alleen een bron van vermakelijke filmpjes, maar ook een casus voor de gevaren van data, technologie en geopolitiek. Europa zit massaal op TikTok, zonder zich altijd te realiseren dat het ook een instrument van buitenlandse invloed is. TikTok's moederbedrijf ByteDance investeert miljarden in AI-infrastructuur en Xi zet druk op Chinese techbedrijven om hun eigen chips te gebruiken in plaats van die van Nvidia. Te gast is dr. Casper Wits, sinoloog en japanoloog aan de Universiteit Leiden. Volgens Wits ligt het echte doel van de Chinese strategie niet bij het Westen, maar bij het mondiale zuiden: Afrika, Azië, Latijns-Amerika. Europa? "Als wij iets willen betekenen, moeten we zelf een strategie ontwikkelen: wat kunnen wij bieden wat China niet kan?"

Wat is er nog over van 'het vrije woord' en wordt het ook echt bedreigd? Jort Kelder voert het gesprek met dr. Jelle van Baardewijk, cultuurfilosoof en verbonden aan o.a. Nyenrode. Is de moord op Kirk, het cancellen van Kimmel (die nu toch weer op tv mag) en in Nederland de ophef over uitspraken van spindoctor Julia Wouters tekenend voor de dood van het debat? Zijn we allemaal, inclusief de media en universiteiten, te angstig als het gaat om weerwoord van de andere kant? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Pieter Grinwis (CU) over de motie om niet gelijk bij elke kabinetsval nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Dr. Jelle van Baardewijk is te gast over het vrije woord en de jonge dr. Marius Bakx  heeft onderzoek gedaan naar de lokale tegenmacht. En wat gebeurt er als het Amerikaanse deel van TikTok niet meer in Chinese handen is? Dit bespreekt Jort met dr. Casper Wits, universitair docent Oost Azië Studies te Leiden.  

Wat betekenen die spanningen in de wereld voor onze economie en voor de ontwikkeling van onze industrie? Te gast in deze podcast zijn dr. Tim Sweijs, directeur onderzoek aan het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en prof. dr. Arnoud Boot, hoogleraar in ondernemingsfinanciering en financiële markten (UvA). 

De oorlog in Oekraïne houdt Europa al meer dan drie jaar in een wurggreep. En Russische drones boven Polen zetten de verhoudingen weer op scherp. Wat als het conflict escaleert tussen Rusland en de NAVO? Dr. Tim Sweijs, directeur onderzoek bij het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS) schreef samen met collega’s het rapport Blinded by Bias: Western Policymakers and Their Perceptions of Russia before 24 February 2022. Sweijs schetst in de Jortcast waarom Europese landen zo lang niet wilden geloven dat escalatie mogelijk was. In veel Westerse landen heerste ongeloof: ondanks Moskou’s duidelijke signalen dat het Oekraïne nooit als soeverein zou erkennen. De angst om Rusland te provoceren woog zwaarder dan het besef dat oorlog op de loer lag. Dat leidde tot late en halfslachtige steun aan Oekraïne. Waarom werd het gevaar zo lang gebagatelliseerd, terwijl de signalen zonneklaar waren? 

Het artikel dat  dr. Tim Sweijs onlangs heeft gepubliceerd over de vooroordelen die wereldleiders vóór februari 2022 hadden betreffende Poetins politiek en de mogelijke invasie van Oekraïne : https://hcss.nl/report/blinded-by-bias/ukraine/ 

De Troonrede is voorgelezen en de miljoenen-kruimels van de Miljoenennota zijn bekend gemaakt door minister Heinen. Het is wachten op het nieuwe kabinet, maar Jort Kelder spart met econoom prof. dr. Arnoud Boot, hoogleraar in ondernemingsfinanciering en financiële markten aan de UvA, over hoe we onze staathuishoudkunde zouden moeten inrichten zodat we mee kunnen in de mondiale wedloop van concurrende bedrijven. Kunnen we Tata Steel behouden? Zou bezuinigen op de Glazen Koets een deuk in dat spreekwoordelijke pakje boter slaan? 

Artikel waar prof. dr. Boot over spreekt: 

https://www.arnoudboot.nl/files/files/BootVanTilburg%2020241214-een-einde-aan-tata-biedt-volop-kansen%20-%20NRC.pdf

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met BBB-Kamerlid  Marieke Wijen-Nass over de buitenlandse wanbetalers van parkeerboetes. Te gast is econoom prof. dr. Arnoud Boot (UvA) over Prinsjesdag en hoe het nou eigenlijk echt gaat met de BV Nederland. De jonge dr. Steven Beijer heeft onderzoek gedaan naar een mogelijke kringloop van fosfor. En defensie-expert dr. Tim Sweijs (HCSS) legt uit wat onze reactie zou moeten zijn op de Russische drones die in het Poolse luchtruim werden neergeschoten. En hij heeft onderzoek gedaan naar de bias die wereldleiders hadden (Merkel, Biden, Johnson, Macron) vóór februari 2022 betreffende Poetin en zijn dreigende taal. 

Onlangs verscheen een onderzoek waaruit blijkt dat jongeren zich meer aangetrokken voelen tot het extreem-linkse gedachtegoed, zoals het communisme. Hoe kan het dat deze oude ideologie toch weer populair is bij een kleine groep?

Bij Jort Kelder aan tafel zitten dr. Vincent Chang, gespecialiseerd in de Chinese geschiedenis. China wordt sinds 1949 geregeerd door de Communistische Partij (CPC), maar is dit ook een communistische samenleving? Ook aan tafel zit politicoloog en publicist prof. dr. Menno Hurenkamp, verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek die al jaren onderzoek doet naar verschillende politieke stromingen. Binnenkort verschijnt van hem een boek over de soevereinen. 

Disclaimer: deze podcast is opgenomen voor de moord op Charlie Kirk. 

Steeds meer Nederlanders zoeken manieren om even uit het sociaal contract te stappen. De één gaat hiken of verdrinkt in consumentengedrag, een ander besluit zich volledig af te sluiten van nieuws en politiek. Soms krijgt dat extremere vormen, zoals bij de zogenoemde “soevereinen” die zich volledig willen onttrekken aan de staat. Prof. dr. Menno Hurenkamp, politicoloog en publicist, verbonden aan de Universiteit Utrecht en professor aan de University of Humanistic Studies vertelt erover in de Jortcast. Volgens Hurenkamp zijn soevereinen een symptoom van iets groters. Terwijl de politiek zich vastdraait in het herstellen van vertrouwen, groeit juist de behoefte om zelf de voorwaarden van burgerschap te bepalen. 

Wat wilde Xi de Westerse leiders tonen met de militaire parade van vorige week? Was het puur machtsvertoon of zitten er ook handreikingen in verborgen naar machtige mensen zoals Donald Trump? Begrijpt deze Amerikaanse president de Chinezen wel? Te gast is dr. Vincent Chang, universitair docent Geschiedenis en Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Leiden en senior fellow bij het Leiden Asia Centre. Hij is gespecialiseerd in transnationale herinneringspolitiek, regiovorming en de bilaterale banden tussen China en Nederland.

Shownotes: 

Het schoonmaken van de stoelen van Kim Yong-un: https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/09/04/kim-jong-un-aid-wipes-down-surfaces-meeting-putin/

Link naar de documenatire Assasins: https://www.imdb.com/title/tt11394276/

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co van 6 september waar Jort Kelder belt met Jan Paternotte (D66) over de mogelijke Europese vredesmacht voor Oekraïne. Te gast is dr. Vincent Chang (Leiden) over de militaire parade in Beijng. De jonge dr. Piter Oosterhof heeft onderzoek gedaan naar goedkopere medicijnen en prof. dr. Menno Hurenkamp heeft zich verdiept in de soevereinen en vraagt zich af: 'wat kunnen we van deze dwarsdenkers leren?' 

Dit is de nazit waar Jort Kelder met prof. dr. Ronald van Raak en dr. Quita Muis praat over de invloed van de media op de polarisatie. Wat zouden we als media anders kunnen doen zodat iedereen gehoord wordt? 

Tijdens deze podcast kwam entrepeneur Vincent Evers het Allard Pierson binnenlopen met zijn stampende robot 'Eva'. Mag Eva gewoon op straat lopen en zou ze in de toekomst de hond van Vincent alleen mogen uitlaten? Willen we dat ze onze vaatwasser uitruimt en op onze kinderen past? Ook Eva doet mee aan het gesprek. 

Het vertrouwen in de politiek staat met zo'n 4% op een historisch dieptepunt. Te gast bijde Jortcast is dr. Quita Muis, universitair docent Sociologie aan Tilburg University. Zij onderzoekt hoe wij tegenover elkaar komen te staan, en waarom dat soms erger lijkt dan het is. De verhitte discussies over Israël en Gaza, de vraag of hoogopgeleiden en laagopgeleiden nog wel in dezelfde samenleving leven, volgens Muis zijn het symptomen van hetzelfde mechanisme. Een beetje polarisatie is goed: het houdt de democratie levendig. Maar het kan ook ongezond worden. 

Op de dag dat het nóg verder rommelt bij de, eens de grote belofte van de politiek, de partij NSC, staan we bij de Jortcast stil bij hoe het beter en doeltreffender kan in Den Haag. Moet de koning weer terug in het formatieproces? Moeten we stoppen met naar eenzijdige filmpjes kijken op social media? Of meer respect voor de tegenmacht? Jort Kelder vraagt het aan prof. dr. Ronald van Raak, oud-Kamerlid namens de SP en tegenwoordig hoogleraar Filosofie aan de Eramsus Universiteit. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co van zaterdag 30 augustus. Jort Kelder belt met Chris Stoffer (SGP) die graag wil dat de functie van de koning terugkeert in het formatieproces. Te gast is prof. dr. Ronald van Raak die uitlegt wat Kamerleden zouden moeten doen om het vertrouwen in de politiek weer terug te winnen. De jonge dr. Jurriaan te Koppele (Universiteit Wageningen) heeft onderzocht welke invloed emoties hebben op beslissingen die we nemen, bijvoorbeeld ook zo iets simpels als wat we bestellen in een restaurant of aan de bar. En dr. Quita Muis doet al jaren onderzoek naar polarisatie, maar ook of mannen en vrouwen anders stemmen. 

AI vertoont al tekenen van leven, aldus dr. Bart van der Sloot, senior onderzoeker aan het Tilburg Institute for Law, Technology, and Society. Van AI-systemen die werknemers onder druk zetten tot algoritmes die zelfstandig beslissingen nemen: waar ligt de grens tussen programmering en bewustzijn? Jort Kelder legt het in de nazit voor aan dr. van der Sloot. 

De cowboy jaren van het grenzenloos vrije internet is niet meer. Na jaren debatteren is in het Verenigd Koninkrijk een nieuwe wet ingevoerd, de Online Safety Act, die officieel afkadert wat er wel en niet op het web mag gebeuren. Ook in Europa zijn er wetten in de maak. Dit alles met goede bedoelingen en ter bescherming van bijvoorbeeld kinderen, maar waarom is er in de VS juist een tegengestelde beweging gaande van deregulering? En moeten we ons wel focussen op de online gebruiker of juist op de groeiende invloed van AI op ons surf-gedrag?  

Te gast is dr. Bart van der Sloot, universitair hoofddocent aan de Tilburg Law School en senior onderzoeker aan het Tilburg Institute for Law, Technology, and Society (TILT). Zijn laatste boek heet “Regulating the Synthetic Society” (2024).

De NSC-bewindslieden stappen uit het kabinet na twee hevige debatten over Gaza. Heeft Veldkamp zijn ontslag ingediend omdat hij werkelijk niet verder kon, of was het een politieke strategie? En in hoeverre is Nederland stuurloos nu ook deze ministerposten opnieuw vervuld zullen moeten worden? Te gast is prof. dr. Henk te Velde, hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit Leiden en gespecialiseerd in de politiek. We analyseren het Gaza-debat, de speech van Schoof en plaatsen de partijleiders in de Nederlandse retorische traditie. Waarom doet Wilders het bijvoorbeeld altijd zo goed in een debat? Hoe komt het dat Timmermans beter klinkt in het Engels dan in het Nederlands? En wat is toch dat onverklaarbare Bontenbal-effect?