De Jortcast

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Simon Ceulemans (JA21) over de rellen in Loosdrecht. Over de top tussen Trump en Xi legt dr. Rogier Creemers uit wat de oogst was voor de Amerikaanse president. De jonge dr. Charlotte Rulkens heeft onderzoek gedaan naar hoe we wetenschappelijk kunnen optimaliseren of een kunstwerk aan een grootmeester kan worden toegeschreven. En econoom dr. Matthijs Korevaar legt uit hoe we wel iets aan die hypotheekrenteaftrek kunnen doen, een maatregel die voor veel mensen in 2031 afloopt. 

Dit is de nazit waarin prof. dr. Paul Frissen, emeritus hoogleraar bestuurskunde, filosofe dr. Eveline de Groot en hersenwetenschapper prof. dr. Erno Hermans het gesprek aangaan over de kloof tussen elite en het volk. Deze kloof wordt steeds vaker zichtbaar, zoals nu bij de protesten (van een kleine groep relschoppers) tegen een AZC in bijvoorbeeld Loosdrecht. Is het van alle tijden dat het volk boos is op de elite? Welke groep is dat? Hoe moeten bestuurders hierop reageren? Jort Kelder bespreekt met zijn gasten het verleden zoals de opkomst van het liberalisme en recenter, het functioneren van een populistische minister als Marjolein Faber. 

Afgelopen week legde Kamerlid Martin Bosma (PVV) deze kloof ook uit in het debat: https://x.com/Martinbosma_pvv/status/2054819217774383581 

Wat doet acute en chronische stress met onze hersenen? En waarom is de één stressgevoeliger dan de ander? Jort vraagt het aan prof. dr. Erno Hermans, hoogleraar Cognitieve Affectieve Neurowetenschappen en hoofdonderzoeker van het Cognitive Affective Neuroscience Lab. Hermans is gespecialiseerd in het effect van stress op de hersenen; hij volgt de komende jaren duizend werknemers om dit te onderzoeken. In de week dat de eindexamens van start zijn gegaan, een Jortcast over stress. Hoe erg is langdurige stress? En waarom lijkt het alsof er meer stress is dan ooit, terwijl het leven in veel opzichten een stuk gemakkelijker is dan vroeger? En wat kun je zelf doen om je hersenen tot rust te brengen?

Onze staat moraliseert, is bemoeizuchtig en stapelt beleid op beleid, het gevolg van een technocratische elite die is doorgeschoten in het maakbaarheidsideaal. Tegelijkertijd bedreigen rechtse populisten én linkse activisten de democratie. Beiden eisen onmiddellijkheid: de wil van het volk moet leidend en doorslaggevend zijn, of de rechter moet ingrijpen in slepende, politiek gevoelige dossiers zoals klimaat. Ondemocratisch, aldus emeritus hoogleraar bestuurskunde prof. dr. Paul Frissen. Hij pleit in zijn net verschenen boek getiteld 'De neutrale staat - Pleidooi voor een conservatief pluralisme' voor een staat die zich niet bezighoudt met ideologie of moraliteit. De staat moet meningsverschillen niet willen oplossen, maar beschermen. In deze Jortcast: een pleidooi voor conservatief pluralisme, van een van de meest vooraanstaande politieke denkers van ons land. 

De uitzending van Boudewijn Büch over Neutraal Moresnet: https://www.youtube.com/watch?v=GUtf-0n8KPI

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder het nieuwe boek 'De neutrale staat' van em. prof. dr. Paul Frissen bespreekt. Hierin beschrijft Frissen hoe we onze staat anders zouden in kunnen richten, zodat die minder paternalistisch zou zijn en ook kleiner. De jonge dr. Eveline de Groot heeft onderzoek gedaan naar de Franse filosofe Germaine de Staël, een zeer invloedrijke denker en socialité uit de 18e eeuw die wordt beschreven als de moeder van het liberalisme. Tot slot een hart onder de riem voor de eindexamenkandidaten die dit weekend zitten te stressen. Wat is stress en hoe werkt het? Jort Kelder vraagt het hersenonderzoeker prof. dr. Erno Hermans.  

Na een week van ceremonieel schaatsen op Koningsdag, kransen leggen op een geboende Dam en wuiven bij een concert op het water, zit het piekmoment voor de koninklijke familie er weer op. Maar hoe zat het ook al weer met opa prins Bernhard die in 2004 overleed? De man die verzot was op jagen, zowel op wild als op vrouwen en daarnaast van snelle auto's en vliegtuigen hield? Was hij werkelijk de inspiratie voor Ian Fleming, de geestelijk vader van James Bond, ofwel 007? En hoeveel leugens heeft Bernhard in zijn leven verteld en waarom geloofde de pers het klakkeloos? Historicus dr. Gerard Aalders heeft er veel onderzoek naar gedaan en was de eerste die kon melden dat Bernhard, in tegenstelling tot wat hij bleef beweren, wel lid was van de NSDAP. Een gesprek waar Jort Kelder Aalders probeert te overtuigen van de charmes van deze prins. Luister of de historicus te beïnvloeden is...

De website van Gerard Aalders: https://www.gerardaalders.nl/

Laatste interview met prins Bernhard: https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/bernard-spreekt-mensen-mogen-mij-een-deugniet-vinden-maar-ik-wil-niet-dat-ze-denken-hij-deugde-niet~b8d8cda3/

Theatertour van Jort Kelder: 
https://meervaart.nl/agenda/rat-van-fortuin

Historicus en scandinavist Gerard Aalders beschrijft in zijn nieuwe boek Nieuw-Guinea verradenhoe de overdracht van Nieuw-Guinea aan Indonesië tot stand kwam via een netwerk van internationale samenwerking tussen overheden, bedrijven en invloedrijke individuen. Daarbij speelden volgens Aalders Amerikaanse geopolitieke belangen, de CIA en multinationals een centrale rol. Het geval Nieuw-Guinea staat volgens hem niet op zichzelf, maar past in een bredere strategie waarbij de Verenigde Staten ingrijpen in landen waar hun economische of politieke belangen in het geding zijn, vaak onder het mom van het verspreiden van democratie of het bestrijden van communisme. Hoe werkt zo’n regime change precies? En in hoeverre is deze aanpak terug te zien in het huidige buitenlandse beleid, bijvoorbeeld met Trumps aanvallen in landen als Venezuela en Iran? 

De OPEC valt verder uiteen, het gas komt niet meer via Qatar naar Europa en de rust lijkt nog lang niet wedergekeert in het Midden-Oosten. Hoe nu verder met onze energieleveranties en wat zijn de gevolgen voor Nederland? Jort Kelder vraagt het dr. Coby van der Linde. Zij was jarenlang werkzaam in de energiesector, bijvoorbeeld als directeur van het Centre for International Energy Policy. Daar is ze nog steeds bij betrokken als senior fellow. 

Shownotes:

Het artikel uit het FD met Javier Blas waarnaar verwezen wordt.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt CDA'er Jeroen Lenaers van de EVP-fractie in het Europese Parlement die afgelopen weken tegen de verhoging (bijna verdubbeling) van de nieuwe begroting heeft gestemd (2.200 miljard). Te gast is dr. Coby van der Linde over het vertrek van de Emiraten uit de OPEC en de gevolgen voor Rusland, Iran en natuurlijk Nederland. De jonge dr. Isabel Son heeft onderzoek gedaan naar hoe we boodschappen doen en waarom sommige types wel aanbiedingen in het mandje werpen en de ander let daar helemaal niet op. En een historische blik op de Amerikaanse pogingen van 'regime change' met dr. Gerard Aalders. Deze historicus heeft een boek geschreven over de inmenging van de CIA en prins Bernhard bij de afscheiding van Nieuw Guinea, getiteld 'Nieuw-Guinea verraden'. 

Hoe moeten we de ideologie van techbro's zoals Elon Musk, Peter Thiel en Mark Zuckerberg begrijpen? Zijn het opportunisten, enkel uit op nóg meer geld en macht? Of valt er een wereldbeeld uit te destilleren? Te gast erover in deze Jortcast XL is dr. Bart van der Sloot, verbonden aan de Tilburg University als associate professor aan het Tilburg Institute for Law, Technology, and Society. Gespecialiseerd in technologie en recht, artificiële intelligentie en mensenrechten. Zijn het briljante genieën of gestoorde gekken? Jort Kelder neemt de laatste ontwikkelingen en hoofdrolspelers uit Silicon Valley door met van der Sloot en stelt hem de vraag: hoe ziet de toekomst eruit als we deze mannen hun gang laten gaan?

In het weekend waar ook aan het front van Oekraïne en Rusland met een staakt-het-vuren het (orthodoxe) paasweekend wordt gevierd en wij dat vorige week hebben gedaan, doet Jort Kelder een poging ook geraakt te worden door God/god. Uren heeft hij naar de Johannes Passion geluisterd en wat zou de volgende stap zijn? "Ik geloof niet in het ware geloof", maar waarom anderen wel? Dr. Fulco van Hulst, ethicus en theoloog verklaart hoe geloven kan werken. Ook bij deze nazit is aangeschoven econoom prof. dr. Dennis Vink, die zich een paar jaar geleden heeft laten dopen.  

Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van oorlog, bidt maandelijks in het Pentagon en haalt verzen uit het Nieuwe en Oude Testament aan om de oorlog in Iran te legitimeren. Hoe moeten we de religie van de minister van oorlog begrijpen? En is het typisch Amerikaans, deze reli-politici? Of zien we deze opleving van religieus denken in de politiek ook in Europa? Te gast over het christelijk nationalisme is theoloog en ethicus dr. Fulco van Hulst.

Zijn er miljarden aan belastinggeld onterecht uitgekeerd aan slachtoffers van de aardbevingen in Groningen? In geen enkel ander land ter wereld is er zo veel gecompenseerd (zo’n 3,8 miljard) voor zulke kleine aardbevingen. Een feitenvrij compensatiecircus, aldus journalist van de Correspondent Jesse Frederik. Uit zijn onderzoek blijkt dat het meeste geld de afgelopen jaren is gegaan naar gebieden met de minste bevingen. Hoe dat kan, vraagt Jort aan Frederik in deze Jortcast XL over bestuurlijk falen en emotionele politiek. 

Artikel van Jesse Frederik: https://decorrespondent.nl/16856/hoe-de-groningse-gasbevingen-ontaardden-in-een-feitenvrij-compensatiecircus-van-miljarden-euro-s/28015dda-e4b9-0a5f-2ae0-35c86a5eba07

We gaan de komende jaren tientallen miljarden uitgeven aan defensie. Het moet nou eenmaal om ons land veilig te houden, zegt de politieke meerderheid. Geen goed plan, zegt prof. dr. Dennis Vink, hoogleraar financiering aan Nyenrode Business Universiteit en adviseur van raden van bestuur. Want terwijl het kabinet miljarden pompt in defensie, loopt de staatsschuld op en komt de Nederlandse middenklasse steeds verder in de knel. Hij voorspelde de crisis van 2008 toen niemand naar hem wilde luisteren, en nu waarschuwt hij opnieuw. De verdediging van Europa wordt gebruikt als politiek argument, maar leggen alle Europese lidstaten wel evenveel in? 

Artikelen van prof. dr. Dennis Vink in het FD: 

https://fd.nl/auteur/dennis-vink

Artikel vóór subsidie voor productie hoogwaardig staal in Nederland:

https://esb.nu/groene-staalindustrie-heeft-wel-degelijk-toekomst-in-nederland/

En nog meer discussie over dit onderwerp (interessant!)

https://esb.nu/het-wordt-echt-tijd-voor-een-plan-b-voor-tata-en-ijmuiden/

https://esb.nu/laten-we-blij-zijn-dat-tata-steel-in-nederland-wil-investeren/ 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Laurens Dassen (VOLT) over het niet delen van het luchtruim met de Amerikanen. Te gast is prof. dr. Dennis Vink van Nyenrode over de groeiende schuldenlast van Nederland vanwege onder andere onze defensie-uitgaven en de dreigende recessie. Onze jonge dr. Jesca de Jager deed onderzoek naar neuroplasticiteit en hoe we stoornissen als depressie en schizofrenie zouden kunnen genezen. En dr. Fulco van Hulst legt uit wat de werkelijke religie van Pete Hegseth, de 'minister van oorlog' is. 

Nederland lijkt zich op te maken voor een strijd. Op de Universiteit Leiden kun je studiepunten verdienen als je je als reservist aanmeldt. Onze koningin en kroonprinses hijssen zich een camouflagepak. Maar is die dreiging er echt of is dit de lobby van defensie? Kunnen we wel weerbaar zijn, als land omringd door zee en slinkende bondgenoten (bedoelen we de VS). Aan tafel bij Jort Kelder zitten lobby-deskundige dr. Arco Timmermans (Leiden) en dr. Rem Kortweg (Clingendael).  

Als je niet vaak in Den Haag rondloopt, bij de Tweede Kamer, kom je ze ook niet vaak tegen: de lobbyist. Maar toch heeft Nederland een hoop mensen die als dagtaak hebben bepaalde bedrijven of gebieden op de agenda van politici te zetten. Nederland loopt achter qua transparantie hierover, omdat wij onszelf als het ultieme polderland zien en we denken dat die beïnvloeding toch wel zal meevallen. Het nieuwe Kabinet wil wel werk van maken en een goed functionerend lobbyregister optuigen. Maar wat doen ze mensen eigenlijk? En wanneer zijn ze het meest actief? En hoe vatbaar is een minderheidskabinet voor de lobby? Te gast is prof. dr. Arco Timmermans van de Universiteit Leiden, gespecialiseerd in de dynamiek van de publieke en politieke agenda. 

Is het moreel superieure Europa stiekem blij met de aanvallen op Iran? Of weegt de economische malaise niet op tegen het mogelijke vertrek van de ayatollahs? Te gast over de geopolitieke situatie en haar economische gevolgen is dr. Rem Korteweg, verbonden aan het Clingendael Instituut en gespecialiseerd in handel, geopolitiek en de Verenigde Staten. Hoe lang duurt het voordat iedereen de gevolgen in zijn portemonnee voelt van de situatie in het Midden-Oosten? Volgens Korteweg kunnen handelsverdragen soelaas bieden in deze sombere tijden. Is Europa op de goede weg met de twee akkoorden die deze week gesloten zijn met Australië en de VS? Of duurt het veel te lang voordat 'de Nederlander' hier profijt van heeft?

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Mariëtte patijn (PRO) over de ongelijke verdeling van (huishoudelijke) werk bij mannen en vrouwen wat leidt tot burn-outs, vooral bij vrouwen tussen de 31 en 40 jaar oud. Te gast is dr. Rem Korteweg (Clingendael) over hoe Europa beter uit de oorlog met Iran kan komen en waarom dus juist nu snel handelsdeals moeten sluiten. Onze jonge dr. Welmoed Wagenaar (RUG) heeft onderzoek gedaan naar fanfictie dat bijna een religie is voor de liefhebbers. En Jort stipt het fenomeen 'lobby' aan. Hoe machtig is de Nederlandse lobby, juist nu we een minderheidskabinet hebben? Hierover is dr. Arco Timmermans (Universiteit Leiden) te gast. 

Wat zijn de parallelen tussen de klassieke oudheid en onze moderne tijd vol crises? Dat vraagt Jort Kelder in deze nazit aan classicus dr. Koen Vacano en transitiehoogleraar prof. dr. Jan Rotmans. Wat hebben 'sterke leiders' als Trump en Poetin afgekeken van de oudheid?  

Crisis is vaak noodzakelijk voor maatschappelijke vooruitgang. Zo trekt Rotmans vergelijkingen met het verval van het Romeinse Rijk en de huidige ecologische en politieke uitdagingen in Europa en de Verenigde Staten. Vacano legt de fascinatie voor de 'hero's journey' uit wat je tegenwoordig weer veel terug ziet in de populaire cultuur en in de politiek. Een verhaallijn van heldendaden die de wereldleiders van nu ook gebruiken.  

Als je zijn sociale media moet geloven, is Andrew Tate de stoïcijnse meester van de 21e eeuw. Men kan zich afvragen of hij met al zijn Bugatti’s, Ferrari’s en horloges zich goed heeft verdiept in de niet-materialistische aard van de Stoa. Maar Tate is niet alleen, ook rechtse politici maken gebruik van het klassiek cultureel erfgoed. Zo vaardige Trump een decreet uit - Making Federal Architecture Beautiful Again – waardoor overheidsgebouwen alleen nog in Grieks-Romeinse stijl gebouwd mogen worden. Ook Baudet haalde inspiratie uit de klassieken met een Latijnse maidenspeech en zijn ‘Uil van Minerva’. Classicus dr. Koen Vacano, verbonden aan de Universiteit Utrecht, vertelt in de Jortcast waarom de klassieke oudheid vaak terugkomt in deze conservatieve, radicaal-rechtse kringen.  

De oorlog in het Midden-Oosten ontpopt zich tot een energie-oorlog, met verstrekkende gevolgen voor de wereldeconomie. Nederlanders merken het al aan de pomp, en naar verwachting wordt alles nog veel duurder. De oorzaak? Een jarenlange afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen. Volgens prof. dr. Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde en duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, heeft Europa zitten slapen. China loopt inmiddels tien jaar op ons voor. Nederland is een land zonder plan: en daar moet verandering in komen, aldus Rotmans. Is deze chaos de wake-up call die Europese leiders nodig hadden? Of is de achterstand van de EU niet meer in te halen? Jort gaat in gesprek met de hoogleraar die al jaren pleit voor structurele verduurzaming. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Luciënne Boelsma over de regeldruk rondom de paasvuren. Te gast is prof. dr. Jan Rotmans over het grondstoffentekort vanwege de aanval op Iran. Hoe kan Nederland (en Europa) zelfstandig worden qua energievoorzieningen? De jonge dr. Ramon de Punder is econometrist en heeft een nieuwe formule ontwikkeld waarmee je beter kunt voorspellen. En Jort duikt vanwege het verschijnen van de documentaire van Louis Theroux over de 'manosphere' in de Griekse Oudheid waar mannen als Tate hun inspiratie uit halen. Dr. Koen Vacano is Oudheidkundige en legt uit of de influencers gelijk hebben over de Grieken en Romeinen. 

De start van Jetten I is lastig. Zo'n beetje alle grote voorstellen over bijv. het verhogen van de AOW-leeftijd  worden weggestemd of er worden verkeerde berekeningen ontdekt in de plannen. Hoe nu verder in deze spannende tijden waar, naast het zoeken naar meerderheden in de Kamer, ook nog eens door buitenlandse inmenging onze energieprijzen stijgen en binnenlands vooral de lokale partijen winnen over het AZC-vraagstuk? Jort Kelder gaat erover in gesprek tijdens de nazit met dr. Chris Aalberts, journalist en onderzoeker 'politieke communicatie'. Ook aan tafel zit prof. dr. Pieter de Wilde, gespecialiseerd in Europese politiek. 

Dat de EU niet altijd een harmonieuze eenheid is, werd snel duidelijk na de aanval van de VS en Israël op Iran. Waar Europese leiders het wel eens over lijken te worden: de oude wereldorde is weg en komt niet meer terug. Prof. dr. Pieter de Wilde, hoogleraar Europese Politiek en Maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet hoe Europa zich de afgelopen tijd transformeert. Waar het verhaal van de EU altijd gebaseerd was op een liberaal progressief wereldbeeld, ontvouwt zich nu een nieuw verhaal: de EU moet zich beschermen tegen een niet vriendelijke wereld. Ook verandert de houding ten opzichte van Brussel van rechts-conservatieve Europeanen. Waar ze de macht van de EU eerst zagen als aanval op de nationale soevereiniteit, beginnen ze zich langzaam te realiseren dat de door hen zo gekoesterde cultuur verdedigd moet worden. Bedankt Trump!

Artikel van Dieuwertje Kuijpers in FTM: https://www.ftm.nl/artikelen/zijn-bedrijf-wordt-verdacht-van-fraude-maar-toch-verdient-deze-taxibaas-miljoenen-bij-defensie

Forum voor Democratie doet bij de gemeenteraadsverkiezingen mee in 104 gemeenten, hoe staan ze er voor? En is het uitsluiten van de partij een ontmoediging, of juist een extra reden om woensdag het vakje van Forum rood te kleuren? Te gast over de populariteit van FvD is dr. Chris Aalberts, docent en onderzoeker Politieke Communicatie aan de Erasmus Universiteit. Ook schreef hij, naast vele andere boeken over politiek, 'De partij dat ben ik. De politieke beweging van Thierry Baudet'.

Jort vraagt Aalberts ook waarom naar verwachting zo weinig mensen woensdag naar de stembus zullen gaan. Begrijpen mensen überhaupt wat de lokale politiek inhoudt? En als de landelijke politiek zo domineert, wat verklaart dan het succes van lokale partijen?

Volg de journalistiek van Chris Aalberts via zijn eigen website: 

https://chrisaalberts.nl/

Of via de socials: 

https://x.com/ChrisIsErbij

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt Kamerlid Ulysse Ellian (VVD) over wat minister Van Weel kan doen tegen de lange arm van Teheran. Te gast is dr. Chris Aalberts die de campagne van de gemeenteraadsverkiezingen in de gaten heeft gehouden. De jonge dr. Belle Beems heeft onderzoek gedaan naar hoe we het 'Nieuwe Goud', je persoonsgegevens, dat via Big Tech wordt verzameld beter kunnen beschermen. Ook is aangeschoven prof. dr. Pieter de Wilde over Europa in de nieuwe wereldorde. Wat wordt onze nieuwe positie en komt dat Europese leger er eindelijk? 

Hoe om te gaan met Donald Trump, een wereldleider en de machtigste man van deze planeet die zich niet aan internationale wetten houdt en een land bombardeert zonder blijkbaar een plan B? Wie heeft hier voordeel van? En wat komt er na Trump? Te gast zijn prof. dr. Janka Stoker, gespecialiseerd in leiderschap en gedeeltelijk ook werkzaam in Denemarken waar ze al maanden Trump in de nek voelen hijgen vanwege de mogelijke annexatie Groenland. Ook aan tafel zit prof. dr. Haroon Sheikh, senior wetenschapper bij de WRR en bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies. Hij heeft vorig jaar met verschillende (conservatieve) denktanks in de VS gesproken over Trump. 

Ministers zonder ego - dat is wat premier Jetten wil. Maar bestaan die? En als hij ze gevonden heeft: red je het in de politiek zónder ego? Prof. dr. Janka Stoker, hoogleraar Leiderschap aan de Rijksuniversiteit Groningen, plaatst vraagtekens bij de 'nieuwe politieke cultuur' van Kabinet-Jetten I. Samenwerken, positiviteit, sympathieke leuzen, het is allemaal geen substituut voor inhoud. De echte test komt wanneer er geen meerderheid gevonden wordt. Want wat is de visie van het nieuwe Kabinet? Zolang ze daar geen antwoord op kunnen formuleren zal een echte cultuurverandering in Nederland nog op zich laten wachten.

Bange influencers en cryptobeleggers: betekent dit het einde van Dubai? Een week na de aanvallen op Iran overheerst chaos in het Midden-Oosten. Iraanse raketten werden niet alleen gelanceerd op Israël maar ook op buurlanden die Amerikaanse legerbases huisvesten. Wat zijn de economische gevolgen voor de Golfstaten nu influencers, cryptotraders en vakantiegangers in de schuilkelders zitten? Prof. dr. Haroon Sheikh, bijzonder hoogleraar Strategic Governance of Global Technologies aan de VU, is te gast om te vertellen over de uiteenlopende belangen van deze staten. Van Oman dat altijd neutraal is gebleven tot Saoedi-Arabië dat de confrontatie met Iran juist opzoekt. Welke rol spelen de verschillende belangen van de Golfstaten in dit conflict? En de vraag die door ieders hoofd spookt: komt er een Derde Wereldoorlog? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Pepijn van Houwelingen (FvD) over het terughalen van de Nederlandse goudvoorraad die in de VS ligt. Te gast is prof. dr. Haroon Sheikh (VU) over de oorlog in het Midden-Oosten en raketten die nu ook op de Golfstaten terecht komen. Wat betekent dat voor de toekomst van bijv. Dubai? De jonge dr. Evy van Weelden heeft onderzoek gedaan naar de hersenactiviteit tijdens de trainingen van piloten met een VR bril. En prof. dr. Janka Stoker (RuG) doet al jaren onderzoek naar leiderschap, maar hoe moet Nederland bestuurd worden met de door Jetten zo gewenste 'egoloze ministers'? 

Nu de aanval op Iran verder escaleert in de regio, stelt Jort Kelder de vraag in de nazit aan zijn gasten Middden-Oosten expert drs. Paul Aarts en defensiespecialist dr. Tim Sweijs (HCSS) hoe houdbaar is Israël? Netanyahu heeft optimaal gebruik gemaakt om de aardsvijand Iran en de ayatollah's uit te schakelen met hulp van de VS, maar neemt het aantal vijanden nu niet nog meer toe? Is er een toekomst voor de Joodse staat?   

Wat is er waar van de complottheorie dat de elite kinderen misbruikt nu we weten wat er in de vrijgeven Epstein files staan? Wat is er waar van 'Pizzagate' na de verhoren van Hillary Clinton afgelopen week? Wie zijn die complotdenkers?
Ze zijn ook onder u, want één op de vijf Nederlanders gelooft er wel minstens één. Dus zo gek is het allemaal niet, dat denken dat de aarde plat is of dat er reptielen onder ons zijn, verkleed als politicus. Sceptisch denken hoort bij de mens. Waar het vandaan komt en hoe complotten zich verspreiden vertelt prof. dr. Jan-Willem van Prooijen. Van Proojen is is bijzonder hoogleraar radicalisering, extremisme, en complotdenken aan de Universiteit Maastricht. Ook heeft hij een aanstelling aan de afdeling Experimentele en Toegepaste Psychologie van de Vrije Universiteit Amsterdam en schrijver van het boek: “Hoax: Waarom mensen in complottheorieën geloven”.

Ook aan tafel zit dr. Tim Sweijs (HCSS), hij doet onderzoek naar veiligheid en defensie. 

Epic Fury is van start, de aanval van Donald Trump en Bibi Netanyahu op het ayatollah-regime in Iran. Een paar dagen na het opnemen van deze podcast (dat was afgelopen zaterdag) is bekend dat de Ayatollah Khamenei dood is. Ook beperkt de onrust zich niet enkel tot Iran, maar staat de gehele Golfregio onder hoogspanning. Een analyse van de aanval, en haar mogelijke gevolgen met dr. Tim Sweijs, onderzoeksdirecteur bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS) en Midden-Oosten expert drs. Paul Aarts. Kan er een regime-verandering plaatsvinden in Iran? En wat zullen de gevolgen voor de rest van de regio zijn?

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Kamerlid Daniël van den Berg (JA21) over de penibele situatie van onze gasvoorraden, juist ook nu bij een aanval op Iran en of het toch niet verstandig is om onze gasvelden open te houden als noodvoorraad. Defensie-specialist dr. Tim Sweijs (HCSS) en Midden-Oosten expert drs. Paul Aarts zijn te gast over de aanval op Iran. En we hebben het over de complottheorieën met prof. dr. Jan-Willem van Prooijen (Universiteit Maastricht) nav het vrijkomen van de documenten van Epstein en de verhoren van de Clintons. Hadden de complotdenkers toch niet gelijk?

Gaan mannen anders met trauma's en emoties om en wat zegt dat over die paar mannen die nu aan de wereldtop staan? Trump en Musk hadden allebei geen gezellige vader. En ook Xi Jinping had geen gemakkelijke jeugd. Hoe werken de schrammen die je in je jeugd op je ziel hebt opgelopen door in je dagelijkse leven? Prof. dr. Christiaan Vinkers is psychiater en heeft net een boek geschreven getiteld 'Littekens uit je jeugd' waarin hij beschrijft hoe bepalend die jeugdtrauma's kunnen zijn.  De econoom prof. dr. Sweder van Wijnbergen zit ook aan tafel en luistert mee. 

Jong geleerd, oud gedaan. Hoe we opgevoed worden, vormt de persoon die we later worden. Toch herkennen we traumatische ervaringen in onze jeugd lang niet altijd. De vraag of je wel of niet geslagen werd, is snel beantwoord, maar of je genoeg liefde, ondersteuning en aandacht voelde? Tegelijkertijd lijkt het alsof we elke vervelende ervaring uit onze jeugd onderhand traumatisch noemen, van gescheiden ouders tot verhuizingen. Heeft Nederland meer getraumatiseerde mensen of meer aanstellers erbij gekregen? Hoogleraar en psychiater aan het AUMC prof. dr. Christiaan Vinkers schreef erover in zijn nieuwe boek 'Littekens uit je jeugd.’Wat is een jeugdtrauma en wat juist niet? Hoe ga je om met een traumatische jeugd? Hoe voorkom je die, als ouder? En, hoeveel kost het de maatschappij eigenlijk, als jeugdtrauma’s onbehandeld blijven?

Veel doemdenken over onze economie: de doorrekening van het CPB/PBL van het coalitieakkoord voorspelt meer armoede en een daling van de koopkracht. Ook internationaal zijn er zorgen, onder meer door de gevolgen van Trumps importtarieven (ondanks de uitspraak van het Supreme Court). Daarom is deze week econoom prof. dr. Sweder van Wijnbergen (UvA) te gast bij Jort Kelder. Van Wijnbergen is minder somber over onze economie, maar als notoire dwarsdenker heeft hij wel andere ideeën over hoe we die groei kunnen bevorderen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Jimmy Dijk (SP) over sancties tegen Iran én over het verhogen van het eigen risico door Jetten I. Prof. dr. Sweder van Wijnbergen reageert op de nieuwe heffingen van Trump en de doorrekening van het coalitieakkoord door het CPB en PBL. De jonge dr. Anne van Mourik heeft onderzoek gedaan naar het fenomeen 'honger' in Duitse schoolboeken (1914-2020) en hoe dat als propaganda is gebruikt.  Prof. dr. Christiaan Vinkers heeft een boek geschreven 'Littekens uit je jeugd' over jeugdtrauma's en hoe we die zouden kunnen voorkomen of genezen.   

Horen seks en macht bij elkaar, kijkend naar het nieuws van de afgelopen weken over de Epstein-files? De seksuologe en klinishc psychologe dr. Marieke Dewitte(Universiteit Maastricht) verklaart hoe die aantrekkingskracht van lelijke, maar machtige mannen werkt. En hoe functioneert die verschuivende macht in de nieuwe wereldorde? Dat legt prof. dr. Rob de Wijk, emeritus hoogleraar Internationale Betrekkingen en Veiligheid (Universiteit Leiden) en oprichter van HCSS, uit. Jort en Rob bespreken de belangrijkste vraag van dit moment: wanneer komt die aanval op Iran en wat zou dat veranderen aan de machtsverdeling ? 

Vrouwen zijn er klaar mee: ze doen alles in het huishouden, krijgen niet wat ze willen tussen de lakens en wanneer wordt er ooit een vraag aan hen gesteld? Te gast over het fatalisme van heteroseksuele relaties is seksuologe dr. Marieke Dewitte, klinisch psycholoog-seksuoloog aan de Universiteit Maatstricht. Bestaat er een onoverbrugbare kloof tussen mannen en vrouwen? Of is het de volgende hype die journalisten maar wat graag neerpennen? Volgens dr. Dewitte groeit er een vijandige sfeer die mannen de manosphere in duwt en vrouwen precies de andere kant op jaagt. 

Welke stappen kan Europa nemen nu Amerika met een sloopkogel de wereldorde opschudt? Kunnen we onze eigen weg inslaan? Of is Europa niks zonder de hulp van de VS? Jort Kelder vraagt het em. hoogleraar internationale betrekkingen prof. dr. Rob de Wijk (HCSS en Universiteit Leiden).

Onze defensie was het onderwerp van gesprek op de veiligheidstop in München afgelopen weekend. Nog nooit waren er zo veel staatshoofden en regeringsleiders aanwezig als bij deze editie. De veiligheidstop van vorig jaar werd beschouwd als een 'nachtmerrie' qua internationale betrekkingen toen vicepremier JD Vance hard uithaalde naar Europa en voorzitter Wolfgang Ischinger bij de afsluiting in huilen uitbarstte.
Dit jaar is de spanning niet minder; de mogelijke vrede in Oekraïne, de gespannen situatie in Iran en het verder verslechterde bondgenootschap tussen de NAVO-landen vanwege de Amerikaanse dreiging Groenland in te nemen. Hoe verliep deze top en kunnen we mogelijk zonder de VS verder? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Barbara Kathmann (GL/PvdA) over onze digitale soevereiniteit. Te gast is em. prof. dr. Rob de Wijk (Leiden en HCSS) over de veiligheidstop in München en wat er over is van bondgenootschap met de VS. De jonge dr. Lieke Kuiper (Erasmus) heeft biomarkers onderzocht waarmee je kunt voorspellen hoe oud je wordt. Vanwege Valentijnsdag onderzoekt Jort de liefde met dr. Marieke Dewitte (Maastricht). Waarom groeit het aantal singles zo hard? Hebben we nog wel zin in een relatie?  

Steeds meer mensen in Europa stemmen uiterst rechts. Was dat in de jaren '90 nog 5%, inmiddels is dat aantal gestegen naar 25% . Het afzwakken van die stijgende lijn is nog niet in zicht. Verandert onze democratie en kunnen we parallelen trekken met het interbellum? Of begaat Jort Kelder hier een 'godwin'? Te gast in deze nazit zijn historicus prof. dr. Frank van Vree(voormalig directeur van het NIOD) en politicoloog prof. dr. Matthijs Rooduijn (onderzoekt o.a. populisme). 

De reductio ad Hitlerum‑argumenten vliegen weer rond nu ICE de straten van Minneapolis onveilig maakt. Maar hoeveel is er eigenlijk waar van de fascisme‑beschuldigingen aan het adres van Donald Trump? Prof. dr. Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Conflict en Herinnering aan de Universiteit van Amsterdam, legt uit waarom Amerika geen fascistische staat is zoals nazi‑Duitsland of Mussolini‑Italië. Volgens hem opereerden de fascisten van de jaren twintig en dertig in een specifiek tijdsgewricht, onder totaal andere omstandigheden. Om de ultraconservatieve en nationalistische agenda van politici zoals Orbán, Wilders en Trump beter te kunnen duiden is het concept illiberalisme volgens de professor passender.

Artikel van Frank van Vree over illiberalisme: https://www.groene.nl/artikel/de-illiberalen-van-nu-zijn-niet-de-fascisten-van-toen

Het 'fascistische' affiche van Jort: https://www.adformatie.nl/marketing/merkstrategie/wel-knap-als-je-in-een-recalcitrante-groen-liberale-dandy-als-jort-kelder-een-bruin-gevaar-ziet

Dubieuze figuren op de kandidatenlijst, feestjes waar extreemrechtse gasten op afkomen: hoe gevaarlijk is Forum voor Democratie? Te gast erover is prof. dr. Matthijs Rooduijn, politicoloog en hoogleraar Transdisciplinaire Sociale Wetenschap aan de UvA. Rooduijn is gespecialiseerd in uiterst rechtse politieke partijen en ziet een versnipperd landschap. Gaan de vijf radicaal-rechtse partijen zich verenigen en het de kersverse ministers moeilijk maken? Of zijn de partijen JA21, BBB, PVV, FvD en Groep Markuszower onverenigbaar? En wat is de rol van de politieke beweging van FvD? 

Lees hier meer over politiek op de site van de politicologen in Nederland: StukRoodVlees

Kijk hier naar de laatste tellingen over de populisten in Europa, een site van Rooduijn - The PopuList

Kijk hier de docu 'Wakker in Paraguay' 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Don Ceder (CU) over de vraag waarom een kiesdrempel toch geen goed idee is. Te gast is politicoloog prof. dr. Matthijs Rooduijn (UvA) over de rechtse oppositie; hoe eensgezind zijn die en kunnen ze een blok vormen? De jonge dr. Kristell Penfornis (Universiteit Leiden) heeft een methode ontwikkeld om te stoppen met roken en heeft die onderzocht. En leven we nu weer in 1933 en ligt het fascisme op de loer, met prof. dr. Frank van Vree, emeritus hoogleraar Geschiedenis van Oorlog, Conflict en Herinnering. 

Wat gebeurt er als de onderhandelingen tussen de VS en Iran nergens op uitlopen en Trump de ayatollahs uit Iran verdrijft? Staat de zoon van de sjah dan klaar in de coulissen? Of zit het huidige regime ondanks protesten en (militaire) druk van Trump nog stevig in het zadel? Aan tafel bij Jort voor deze XL-aflevering zitten dr. Pooyan Tamimi Arab, universitair hoofddocent seculiere en religiewetenschappen aan de Universiteit Utrecht, en Midden-Oostenexpert Paul Aarts, gastdocent Internationale Betrekkingen aan de Universiteit van Amsterdam. 

Een nieuw kabinet en een nieuwe koers? Jort Kelder praat met filosoof en oud-Kamerlid prof. dr. Ronald van Raak en econoom prof. dr. Bas Jacobs over ons politieke systeem en de geluiden dat de staat harder moet ingrijpen om orde op zaken te stellen bij verschillende vastgelopen dossiers. Maar wat is er mis met dat 'neoliberalisme' dat alle kabinetten Rutte wordt verweten? Hoe kan het beter, zowel de woningbouw, de uitgaven voor defensie als het bankwezen?  

Het stoïcisme van Marcus Aurelius wordt omarmd door de manosphere. Op TikTok leggen jongens in korte filmpjes uit hoe je moet leven volgens de dagboeken van de Romeinse keizer. Hoe kijkt een hoogleraar Filosofie naar deze trend? Is het blasfemie van een tweeduizend jaar oude filosofische stroming? Prof. dr. Ronald van Raak is erover te gast in deze Jortcast. Ook heeft hij het over zijn nieuwe boek "Geen land van grote woorden", over de Nederlandse filosofische traditie. Hij vertelt over de invloed op de Newtoniaanse filosofie, Spinoza, Erasmus en Descartes. 

Terwijl in Den Haag op dit moment het coalitieakkoord van 'Jetten I' onder vuur ligt bij het eerste debat hierover met de oppositiepartijen, bladert Jort Kelder er nog eens doorheen met prof. dr. Bas Jacobs, hoogleraar overheidsfinanciën aan de VU. Hoe beoordeelt econoom Jacobs de plannen van ons toekomstige kabinet? Zetten we genoeg in op herstel van het toeslagenstelsel, investeren we genoeg in vergroening en de problemen met onze netcongestie? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Silvio Erkens (VVD) over de regel in het coalitieakkoord dat we in Nederland ambtenaren met bijzondere kennis ook beter willen belonen, naar het model van Singapore. Dat betekent dus het einde van de Balkenende-norm. Te gast is econoom prof. dr. Bas Jacobs die kritisch heeft gekeken naar de plannen van het coalitieakkoord. Onze jonge dr. Paul van Vulpen (UU) is net gepromoveerd op een onderwerp dat ook in de plannen van Jetten I veelvuldig terugkomt: hoe worden we digitaal autonoom? Denk aan bijvoorbeeld het huidige dilemma rondom DigiD. En heeft Nederland grote denkers? Ja, zegt prof. dr. Ronald van Raak (hoogleraar Nederlandse filosofie aan de Erasmus Universiteit). Hij schreef een boek over onze filosofen getiteld "Geen land van grote woorden" dat volgende week verschijnt.  

Hoe verandert onze wereldorde en wat betekent dat voor ons leiderschap? Worden we geregeerd door narcisten of zijn 'we' simpelweg te volgzaam geworden doordat we overspoeld worden met AI gegenereerde doemscenario's? Welke rol speelt angst in leiderschap en politieke communicatie? Te gast in deze nazit zijn prof. dr. Claes de Vreese (UvA - politieke communicatie en de rol van AI hierin) en prof. dr. Mark van Vugt (VU - leiderschap). 

In Davos waren vorige week alle ogen gericht op de internationale elite. Macron paradeerde zelfverzekerd rond met een kek pilotenmontuurtje, Trump bulderde als vanouds richting zijn voormalige Europese bondgenoten en Rutte bewoog met zijn bekende joligheid tussen de groten der aarde, als ware het een doodgewone JOVD-borrel. Toch, zegt prof. dr. Mark van Vugt, doet het er allemaal minder toe dan we denken. Een opvallend geluid van iemand die aan de VU het zogeheten Leadership Lab leidt, maar hij legt graag uit waarom dat niet tegenstrijdig is. Zijn aandacht gaat ditmaal uit naar het peloton dat minzaam achter de koplopers aan fietst. Want wat is een leider zonder volgers? Waarom klinkt ‘volgzaam zijn’ — volgens Van Vugt ten onrechte — als iets dat je beter kunt afleren? En wat zegt de evolutionaire psychologie over wie we volgen, en waarom?

Artikel van Vugt in HP/De Tijd: https://www.hpdetijd.nl/columns-opinie/column/47689/volgers-maken-de-geschiedenis

De Deense professor legt het ons nog één keer uit In het radeloze Nederland varen media en politici de laatste maanden nog maar op één man. In de volksmond schijnt hij ‘die dekselse Deen’ genoemd te worden, bij de Jortcast kennen wij hem als prof. dr. Claes de Vreese. De communicatiedeskundige van de UvA doet onderzoek naar AI en desinformatie, maar is in Nederland inmiddels het geopolitiek orakel over alles wat Groenland raakt. Tussen de media-optredens door wordt hij veelvuldig ontboden naar Den Haag om het aanstaande minderheidskabinet van de nodige adviezen te voorzien, want ook dáár heeft hij als Deen verstand van. Kortom: de ideale gast om de actualiteiten van afgelopen week mee door te nemen. Over Groenland, de uiteenlopende politieke communicatiestijlen in Davos en hoe journalisten en Kamerleden zich moeten opstellen om een minderheidsregering te doen slagen. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Gidi Markuszower, die samen met 6 anderen afgelopen week uit de PVV zijn gestapt. Aan tafel is prof. dr. Claes de Vreese (UvA) die afgelopen week ook in Den Haag was om de formerende partijen nog eens te adviseren over een minderheidskabinet. De Vreese is gespecialiseerd in politieke communicatie en weet, als Deen, ook hoe een minderheidskabinet goed kan functioneren. De jonge dr. Sandra Zuiker is gepromoveerd op het fenomeen 'excelleren' (Erasmus Universiteit). En prof. dr. Mark van Vugt (VU), hoogleraar evolutionaire psychologie heeft de volgers van o.a. politieke leiders onderzocht. Waarom klapt iedereen voor Trump, terwijl hij liegt en beledigt? 

In deze nazit ontmoet Star Wars de wetenschap. Wij maken ons hier druk over een eiland dat bedolven ligt onder het ijs (Groenland), maar in de ruimte woedt een veel grotere strijd.  Aangeschoven bij Jort Kelder zijn prof. dr. Ignas Snellen(hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en wetenschappelijk directeur van Sterrewacht Leiden) en dr. Tim Sweijs (wetenschappelijk directeur van HCSS). Snellen speurt naar exoplaneten en hoopt vergelijkbare planeten zoals de aarde te vinden met mogelijk leven. Dr. Tim Sweijsheeft meegeschreven aan het boek 'The Oxford Handbook of Space Security' (2024) waarin hij de vraagstukken bespreekt en concepten aandraagt voor de toekomst van ons heelal; van wie is deze ruimte en hoe houden we het militair veilig? Of zweeft er al van alles boven ons hoofd rond dat ons in luttele momenten volledig kan vernietigen? 

Jort Kelder gaat met beiden het gesprek aan over de toekomst van ons heelal, de zoektocht naar buitenaards leven en de strijd om de kolonisatie van andere planeten (waar verschillende landen op dit moment hard mee bezig zijn). Welk effect hebben deze discussiepunten op het wetenschappelijk onderzoek? 

Tussen sciencefiction en wetenschap blijft één vraag hangen: gaan we buitenaards leven ontmoeten? Dat zou al binnen tientallen jaren kunnen gebeuren, meent prof. dr. Ignas Snellen, hoogleraar Observationele Astrofysica aan de Universiteit Leiden en Spinozaprijswinnaar in 2022. Hij onderzoekt exoplaneten ver buiten ons zonnestelsel. Terwijl hij en zijn collega’s naar verre sterrenstelsels turen en proberen te ontdekken of planeten daar tekenen van leven vertonen, groeit boven ons hoofd echter de invloed van miljardairs en militaire organisaties. Snellen is kritisch over de groei van commerciële satellietconstellaties, deals van SpaceX met de Amerikaanse Space Force en de snelle expansie van de ruimte-economie. 

Europa heeft decennialang vertrouwd op de Verenigde Staten als grote beschermheer. Inmiddels lijkt Trump volgens defensiespecialist dr. Tim Sweijs meer op een feodale leenheer. Maar de gebeurtenissen rondom Groenland laten zien dat het bondgenootschap niet vanzelfsprekend is. De onderzoeksdirecteur van het Haags Centrum voor Strategische Studies, en schrijver van boeken zoals ‘Beyond Ukraine - Debating the Future of War’ en ‘De oorlog van morgen’, legt bij Dr Kelder en Co uit dat we ons als Europa moeten ontworstelen van de VS onder leiding van Trump. Wij zijn een satellietstaat geworden en moeten stoppen Trump als een keizer te behandelen. Het is de tijd van een nieuwe wereldorde, maar wie worden nu onze nieuwe bondgenoten?  

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Nathalie van Berkel (D66) over de verplichting om cash geld te accepteren. Te gast is dr. Tim Sweijs(HCSS) over de toekomst van de NAVO en of we ook zonder de VS kunnen. De jonge dr. Willemijn van den Houtheeft onderzocht hoe huisartsen beter het gesprek in de spreekkamer kunnen openen over obesitas bij patiënten. En hoe speuren we naar buitenaards leven? Met prof. dr. Ignas Snellen (Sterrewacht Leiden) die onderzoek doet naar exoplaneten.  

Nederland stuurt één soldaat naar Groenland om de Denen te steunen. Maar wat heb je aan dit smeltende eiland? Hoe zinvol is het voor Trump om het voor miljarden te kopen als er ook gevaarlijke stoffen vrijkomen bij de opwarming en/of dat het een nog dikkere ijslaag krijgt door de verandering van de AMOC (de stroming van de Atlantische Oceaan)? Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers (onderzoeksjournalist, gespecialiseerd in defensie, lees haar stukken ook hier), dr. Geerten Waling (historicus en kwam toevallig langs) en dr. René van Westen, klimaatwetenschapper aan de UU en gespecialiseerd in de AMOC. Zijn onderzoek over de gevolgen van de verandering van de zeestroom waardoor we in Nederland en de rest van Noord-Europa een nieuwe ijstijd krijgen, mogelijk al over 60 jaar, lees je hier.   

Tot groot genoegen van menig klimaatontkenner werd Nederland deze week eindelijk weer eens gehuld in een witte donsdeken. Diezelfde types zullen vast en zeker smullen van het onderzoek van dr. René van Westen, oceanograaf aan de Universiteit Utrecht. Volgens zijn berekeningen zou Nederland als gevolg van haperende oceaanstromen wel eens te maken kunnen krijgen met een nieuwe ijstijd. Niets opwarming van de aarde dus, zou u denken, maar dit is slechts een deel van zijn conclusie. Krijgt het noordelijk halfrond met het stilvallen van de zogeheten AMOC namelijk te maken met dalende temperaturen, het zuidelijk deel van de wereld wordt dan juist geteisterd door een verzengde hitte. Of dat oprukkende ijs Nederland zal bereiken en wanneer legt Van Westen uit aan Jort Kelder

Met Donald Trump als president van de Verenigde Staten zijn onberekenbare tijden aangebroken. Wie had een ontvoering van Maduro of die serieuze dreiging van de annexatie van Groenland (dat onder bestuur van NAVO-land Denemarken valt) verwacht en dit allemaal in een week tijd? Wat betekent dit voor de toekomst van de NAVO en voor onze internationale rechtsorde? Te gast bij dr Kelder en Co is politicologe en journalist dr. Dieuwertje Kuijpers, die schrijft over veiligheid en defensie. Volgens haar is er een nieuwe wereldorde in de maak en zal Europa moeten reageren. Maar wie moet daar de leiding nemen? Frankrijk, Duitsland of toch het VK? En hoe de onvoorspelbare uitspraken van de Amerikaanse president te interpreteren? Dr. Dieuwertje beantwoordt al uw vragen.

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met hoogleraar politicologie prof. dr. Tom van der Meer (UvA) over de kans van slagen van dit minderheidskabinet. Ook belt hij met Tweede Kamerlid Laurens Dassen (VOLT) over de terugtrekking van Trump uit het belastingverdrag van de OESO-landen om te voorkomen dat bedrijven hun geld wegsluizen. Te gast is dr. Dieuwertje Kuijpers over de poging van Trump om zijn grondgebied via Venezuela en Groenland uit te breiden en het antwoord van Europa hierop. Dr. René van Westen (UU) doet onderzoek naar de AMOC, de stroming in de Atlantische Oceaan, die bij klimaatverandering zal stilvallen en daardoor krijgen we veel koudere winters. 

In deze onrustige wereld blijft de invloed van BigTech stabiel, want we worden steeds afhankelijker van AI en van de grote datacentra. En dat is allemaal geconcentreerd rondom een paar Amerikaanse bedrijven. Kan de politiek dit tegenhouden met wetten? En wat zijn de gevolgen voor de consument? In deze reeks over AI in 2026 zijn te gast prof. dr. Daniel Mügge (UvA), prof. ir. Deborah Nas (TU Delft) en dr. Ruud Hortensius.  

Hoe ziet onze toekomst met AI eruit als we steeds meer vragen aan chatbots, van dagelijks kookrecepten tot het delen van intieme levensvragen? Is het een goedlopend experiment met inmiddels bijna een miljard gebruikers of kunnen en zullen we deze toepassing van AI, naast alle andere, beter moeten reguleren? Te gast hierover bij Jort Kelder zijn drie wetenschappers: prof. Deborah Nas (TU Delft), prof. dr. Daniel Mügge (UvA) en dr. Ruud Hortensius (UU).  

Over de rechtszaak van de moerder tegen Google-chatbot Character is vandaag dit nieuws verschenen. De techreus heeft een schikking getroffen: 

https://abcnews.go.com/Technology/wireStory/google-chatbot-maker-character-settle-lawsuit-alleging-chatbot-128999965

In 2026 zal AI vermoedelijk wel wat impact maken. Drie gasten denken na over de manier waarop. In dit eerste deel komen de arbeidsmarkt, geopolitiek en de strijd tegen de eenzaamheid met humanoïde robots aan bod. Prof. ir. Deborah Nas bestudeert aan de TU Delft waarom de ene technologische toepassing wel tot hoop leidt, en de andere niet. Waar hoop is, sluimert als altijd vrees – een emotie die psycholoog dr. Ruud Hortensius van de Universiteit Utrecht probeert te ontleden. Enige angst lijkt in elk geval terecht voor de economische bubbel die AI momenteel veroorzaakt. Daarover, en over aanverwante economische AI-vragen buigt prof. dr. Daniel Mügge van de UvA zich in zijn onderzoek.

Dit is de gehele uitzendingg van dr Kelder en Co, waar Jort Kelder praat met drie wetenschappers dei onderzoek doen naar AI. Want deze nieuwe techniek die 2025 overheerste, zal in 2026 verder ons leven beinvloeden. Kunnen we als Nederland nog weerstand bieden tegen de techreuzen van de VS en China. En praten we straks nog wel met onze vrienden of alleen nog maar met een chatbot? Te gast zijn prof. dr. Daniel Mügge (hoogleraar Political Arithmetic - UvA), dr. Ruud Hortensius  (universitair hoofddocent Psychologie - UU) en prof. ir. Deborah Nas (hoogleraar Strategisch ontwerpen voor technologiegedreven innovatie  - TU Delft). 

Ook is de jonge dr. Jan Jacob Vogelaar (UU) te gast die onderzoek heeft gedaan naar de overheid als investeerder. Kunnen ambtenaren, in plaats van burgers, (belasting)geld steken in nieuwe technologiën? 

Om te vieren dat we duizend Jortcasts hebben gemaakt, wordt Jort Kelder in deze podcast zelf ondervraagd door twee redacteuren van het programma, doctorsassistente Milou Brand en Mara Werner. Wat hebben al die doctoren hem geleerd? 

Jort Kelder praat met prof. dr. Andreas Kinneging (hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden) over onze eigen samenleving en onze positie ten opzichte van Oekraïne. Waarom moeten we volgens Kinneging een voorbeeld nemen aan landen als Hongarije en waarom is Jort Kelder het daar niet mee eens? 

We blikken terug op een jaar waarin links-liberaal de verkiezingen won, maar rechts-conservatief oprukte onder jongeren. Meer over deze staat van verwarring in de Jortcast met prof. dr. Andreas Kinneging, hoogleraar rechtsfilosofie te Leiden. Kinneging noemt zichzelf niet rechts maar reactionair, maakt zich zorgen over de polarisatie in ons land en vreest voor een burgeroorlog. Wat is het Nederland dat Kinneging voor ogen heeft?

(deel II verschijnt aanstaande donderdag)

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder in gesprek gaat met rechtsfilosoof prof. dr. Andreas Kinneging over onze politiek en de groei van het conservatisme onder jongeren. Ook belt Jort met Amerika-kenner drs. Koen Petersen over het jaar van Trump. Is Trump in 2026 nog steeds zo invloedrijk na de midterms?  

We hebben iets te vieren, want we hebben duizend Jortcasts gemaakt en jullie, luisteraars hebben ook geluisterd. Bedankt!

Om dat te celebreren hebben we onze vier favoriete gasten uitgenodigd (en publiek) om een quiz te spelen en tussendoor vragen te stellen over de wetenschap; kun je gelovig zijn als wetenschapper? En mag of moet je fouten maken als onderzoeker?

Aan deze heresengymnastiek spelen mee prof. dr. Marcel Levi (UvA en NWO), prof. dr. Iris Sommer (RuG), prof. dr. Ronald van Raak (Erasmus) en dr. Jelle van Baardewijk (Nyenrode). 

Zelensky verkeerd in zwaar weer: de Russen boeken terreinwinst, Trump voert de druk op en dan zijn er ook nog verhalen van corruptie rondom de president. Te gast hierover is dr. Nicolaas Kraft van Ermel-Nijland, historicus verbonden aan het Groninger Instituut voor Midden- en Oost-Europese Studies. Waar blijven de Oekrainse verkiezingen? Hoe populair is Zelensky eigenlijk nog in eigen land? Waarom zijn er zo weinig protesten in Rusland? En wil Poetin werkelijk Europa aanvallen of is dat slechts oorlogshitserij? 

De val van een kabinet dat langzaam leegliep door vertrekkende partijen, de verrassende verkiezingswinst van D66 en het beleid van borden plaatsen bij de grens. Dit is de opsomming van belangrijke kantelpunten in ons politieke landschap.

Is er werkelijk iets veranderd met de verkiezingen van 2025 of zijn de meeste partijen nog steeds bezig met beeldvorming in plaats van beleid? Dr. Merijn Oudenampsen doceer die politicologie doceert aan de UvA en onderzoek doet naar de ideologieën van politieke partijen, blikt met Jort Kelder terug op 2025.

Dit is de gehele uitzending van dr kelder en Co waar Jort Kelder belt met Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) over maatregelen tegen de vogelgriep. Dr. Merijn Oudenampsen doceert politicologie aan de UvA en blikt terug op het politieke jaar 2025. Onze jonge dr. Sanne Groothuis (VU) onderzocht  waarom ons de-radicaliseringsbeleid ook zorgt voor discriminatie. En we kijken vooruit naar de mogelijke verkiezingen in Oekraïne met historicus dr. Nicolaas Kraft van Ermel - Nijland (verbonden aan de RuG).   

We kijken met grote ogen naar de VS, niet alleen vanwege de onvoorspelbaarheid van Trump, maar ook omdat we altijd wat jaloers zijn op hun culturele invloed. Amerika is het land van de blockbusters, de grote popsterren en de podcasts met een miljoenenbereik. Hoe gaat het met deze industrie nu er een overnamestrijd woedt tussen de verschillende streaming- en filmproductiehuizen? Wat is het effect van grote mediamagnaten zoals Musk en Bezos, ook op economisch vlak? Is er een hellend vlak als het gaat om geld verdienen met creativiteit? Jort Kelder vraagt het in deze nazit aan de mediawetenschapper dr. Dan Hassler-Forest (UU) en macro-econoom dr. Jasper Lukkezen (UU).  

Er woedt een overnamestrijd in de filmwereld. Zowel Netflix als Paramount azen op mediabedrijf Warner Bros. Enkele dagen na het opnemen van deze podcast lijkt de voorkeur van aandeelhouders uit te gaan naar het bod van Netflix. Dr. Dan Hassler-Forest, universitair docent aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in popcultuur, media-industrieën en films, vertelt waarom deze strijd ertoe doet. Volgens Hassler-Forest beïnvloedt de monopoliepositie van mediabedrijven de filmindustrie. Minder ruimte voor creativiteit en meer politieke druk. Hoe dat precies werkt? Ligt hij toe in de Jortcast.

Dat er iéts moet gebeuren aan onze kwakkelende economie en ons ongezellige vestigingsklimaat is duidelijk. Wat precies, onderzocht oud ASML-baas Peter Wennink. Zijn conclusie: om relevant te blijven moet Nederland zo’n 150 tot 180 miljard investeren. Waar moet dat geld vandaan komen? We moeten vooral durven investeren, niet alleen als overheid maar ook privaat. Macro-econoom dr. Jasper Lukkezenis te gast in deze Jortcast en praat ons bij over het rapport-Wennink. Hoe kan de wens van meer private investeringen in onze economie ook werkelijkheid worden? 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Silvio Erkens (VVD) die een nota gaat indienen waar hij een voorstel doet voor een kleinere overheid. Macro-econoom dr. Jasper Lukkezen is te gast over het rapport Wennink dat vrijdag 12 december is verschenen. Hoe kan Nederland bijvoorbeeld de investeringen in R&D opkrikken? De jonge dr. Joachim Kraaij heeft onderzoek gedaan naar de vertalingen van Plato. En Jort Kelder spreekt met mediawetenschapper dr. Dan Hassler-Forest over de gevolgen van de mogelijke fusie van grote Amerikaanse filmbedrijven. Hoe groot wordt de politieke invloed op de populaire cultuur?  

We kennen allemaal de uitspraak 'geen actieve herinnering', maar sprak Mark Rutte die woorden werkelijk uit? Of herinneren wij ons als toeschouwers een woordkeuze die er niet was? Wat is liegen, wat is verdraaien en waarom laat je bewust woorden weg in de politiek? Prof. dr. Wim Voermans, hoogleraar Staats- en bestuursrecht te Leiden en een 'politieke junkie', legde al deze herinneringen en verdraaiingen nog eens naast elkaar en schreef er een boek over, getiteld 'Actieve Herinnering. De normen en waarden van weten en vergeten'. Met Jort Kelder bespreekt Voermans de regels en normen die we hebben voor onthouden en herinneren en dan met name in het Haagse. 

Begrijp jij de titel van deze podcast? Of heb je net als Jort geen idee wat deze woorden betekenen? Dr. Kristel Doreleijers, taalwetenschapper aan het Meertens Instituut, geeft in deze Jortcast een lesje jongerentaal. Deze is volgens de taalwetenschapper vluchtig, Engels en soms totaal betekenisloos. Woorden die niks betekenen dus, of toch wel, als je ze tenminste in de goede context weet te gebruiken. Doreleijers is gepromoveerd op het hyperdialect, het uitvergrote dialect dat Brabantse jongeren spreken. Gaat onze taal steeds meer op elkaar lijken of is er meer dan ooit ruimte voor dit soort taalvariatie? En zijn deze variaties een verrijking of een verloedering van onze taal? 

Er wordt achter gesloten deuren verder over de formatie overlegd, maar het lijkt er na de persconferentie van maandag 8 december op dat we in Nederland ook een minderheidskabinet krijgen. Waarom functioneert het goed in andere landen en hebben we dan aanpassingen nodig in onze Grondwet ? Staatsrechtgeleerde prof. dr. Wim Voermans (Universiteit Leiden) legt aan Jort Kelder uit hoe dat mogelijke kabinet van D66, CDA en VVD zou kunnen functioneren.  

Shownote: 

https://stukroodvlees.nl/minderheidsregeringen-hoeven-niet-minder-stabiel-te-zijn/

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Michiel Hoogeveen (JA21) over de bevroren Russische miljarden. Te gast is prof. dr. Wim Voermans die de mogelijkheden van een minderheidskabinet aftast. De jonge dr. Louise Pigeaud is gepromoveerd op de overmatige alcoholconsumptie van jongeren (het zogenaamde 'comazuipen') dat toeneemt. Over dialecten en jongerentaal is dr. Kristel Doreleijers van het Meertens Instituut aangeschoven. 

Wanneer gaat Europa de krachten bundelen en samenwerken qua defensie-industrie? Is dat mogelijk en wat zou dat betekenen voor onze banden met de Amerikanen en de positie van de NAVO? En welke Amerikaanse figuren zitten er nu aan de onderhandelingstafel met Oekraïne en Rusland? Nieuw is de hardliner Dan Driscoll, een goede vriend van JD Vance. Wat dat betekent voor de vredesonderhandelingen legt prof. dr. Han Bouwmeester, verbonden aan de Nederlandse Defensie Academie, uit aan Jort Kelder. 

De mogelijkheden op de online datingmarkt zijn eindeloos, maar vind je er ook de ware? Volgens dr. Janneke Schokkenbroek hebben apps er geen baat bij dat jij snel een partner vindt; eindeloos scrollen daarentegen, dat is waar ze aan verdienen. Schokkenbroek is gespecialiseerd in de invloed van technologie op relaties en schreef het boek Appily ever after. Door het digitale doolhof van daten en relaties.Wat doet het met je relatie als je 24/7 kan zien waar je partner zich bevindt? En raken mensen die vaak zijn geghost, gedesillusioneerd in de liefde? Jort Kelder vraagt het de relatie-expert.

Wil Poetin wel echt vrede? Met de 28 punten die Trump uit Russische staatsdocumenten kopieerde, dacht hij de Oekraïners wel even tot vrede te dwingen. Dat aantal is intussen tot 19 gereduceerd, en waar nodig in overeenstemming gebracht met de wensen van Zelensky en zijn Europese bondgenoten. Of de Russen hier dan weer mee akkoord gaan, is zeer de vraag. Prof. dr. Han Bouwmeester van de Nederlandse Defensie Academie twijfelt überhaupt aan de intenties van Poetin om over te willen gaan tot duurzame vrede. Wat is er nodig om een einde te maken aan het voortdurende geopolitieke dilemma dat de wereldmachten in zijn greep houdt? En valt ons Europeanen wellicht ook enige hypocrisie te verwijten? 

(vrijdag posten we het vervolg op dit gesprek)

Shownotes: 

Interview met Derk Sauer bij Frontlinie (VPRO) : https://www.youtube.com/watch?v=VZ0b2ab2gtw

Bloomberg over Witkoff: 

https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-25/witkoff-discusses-ukraine-plans-with-key-putin-aide-transcript

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met Pieter Grinwis(CU) over zijn aangenomen ammendement over wijzigingen in Box 3. Te gast is prof. dr. Han Bouwmeester over de pogingen een vredesdeal te sluiten tussen de Russen en de Oekraïners. De jonge dr. Marijn Knieriem promoveerde op de gevolgen van gentrificatie in Rotterdam en Brussel en dr. Janneke Schokkenbroek doet onderzoek naar de rol van technologie in romantische relaties. 

Hoe betweterig zijn we in Nederland? Hoort het bij onze traditie van politici zoals Bolkestein en Baudet én bij het bedrijfsleven zoals (het ons inmiddels verlaten) Unilever? Jort Kelder praat in deze nazit met prof. dr. Arnoud Visser (gespecialiseerd in de historie van pedanterie) en prof. dr. Henk Volberda die het Nederlandse ondernemersklimaat op internationaal vlak onderzoekt. 

Naslagwerk:

https://www.economist.com/business/2025/01/14/why-elite-mba-graduates-are-struggling-to-find-jobs

Weet jij het net als Jort altijd nét iets beter dan je gesprekspartner? Dan is deze podcast voor jou! Te gast over de geschiedenis van de betweter, is prof. dr. Arnoud Visser, hoogleraar Tekstuele Cultuur in de Renaissance aan de Universiteit Utrecht. Onlangs verscheen zijn boek “On pedantry, a cultural history of the know-it-all”, waarin hij uiteenzet waarom we in Nederland zo'n hekel hebben aan betweters. Van de sofisten in de Griekse Oudheid tot Thierry Baudet: waarom irriteert kennis soms zo? En hoe zou de samenleving er eigenlijk uit zien zonder betweters? 

Graag willen we jullie wijzen op twee nieuwe podcasts van AVROTROS. ‘De Laatste Dagen Van… David Bowie’ belicht het kleurrijke leven en de geheimzinnige laatste dagen van deze legendarische superster. In ‘Zeg Paus, waar is m’n kunst?’ gaat Olga Majeau op zoek naar de verdwenen kunstcollectie van haar Hongaarse voorouders; wat is er gebeurd, valt er nog kunst terug te vinden of misschien zelfs te claimen?

Alle afleveringen zijn al te beluisteren in de NPO Luister app; op externe platforms (Spotify, Apple Podcasts, etc) verschijnt wekelijks een nieuwe aflevering.

We dalen in de rankings als land om in te investeren. Bedrijven als Shell, Unilever, AkzoNobel en misschien wel Philips trekken weg. En dan hebben we internationaal ook nog een rel met Nexperia dankzij onze demissionaire minister Karremans. Of was die ingreep juist wel verstandig en trekken die Chinezen wel weer bij?

Zitten we in een lijnrechte val naar beneden of komt het wel goed met de bedrijvigheid? Jort Kelder vraagt het aan  prof. dr. Henk Volberda,  hoogleraar Strategie & Innovatie aan de UvA. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met liberaal Kamerlid Eric van der Burg(VVD) over het 28-puntenplan over Oekraïne. Te gast is prof. dr. Henk Volberda (hoogleraar Strategie en Innovatie, UvA) over het Nederlandse investeringsklimaat.  Dejonge dr. Eugenie van Heijgenheeft onderzoek gedaan naar de jacht en de invloed daarvan op ons Nederlands landschap. En we hebben het over pedanterie, ofwel betweterigheid. waarom ergeren we ons zo aan deze mensen en waar komt dat historisch vandaan? Jort doet pogingen prof. dr. Arnoud Visser(hoogleraar tekstuele cultuur in de Renaissance - UU) uit te laten spreken en het uit te leggen. Het boek van Visser heet ‘On pedantry, a cultural history of the know-it-all'. 

Waar moet je aan voldoen als Nederlandse minister-president en kan uiteindelijk iedereen premier worden, zoals het volgens onze democratische principes zou moeten? En welke lessen kunnen we uit het verleden trekken hoe we ons internationaal zouden moeten profileren? Jort Kelder vraagt het in de nazit aan prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit en tevens directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis. Kroeze werkte mee aan het onlangs verschenen boek ‘De minister-president. Een ambt in ontwikkeling’.

Lopende onderzoeken naar nieuwe medicijnen voor Alzheimer beloven veel, maar de ziekte blijft vrijwel onbehandelbaar. Het blijft wachten op een eerste stap om het ziekteproces te stoppen. Professor Philip Scheltens, emeritus hoogleraar cognitieve neurologie aan het UMC en oprichter van het Alzheimer Centrum is pionier in het Alzheimeronderzoek. Hij onderzoekt een nieuwe behandelmethode voor patiënten: Lecanemab. Of het een wonderpil is en hoe het medicijn precies werkt, legt de emeritus hoogleraar uit in de Jortcast.

Waar moet onze nieuwe minister-president aan voldoen? En waarom zijn ze vaak zo visieloos?  Er is een lijn te ontdekken in wat al deze bestuurders gemeenschappelijk hebben. Dus luister goed, Rob Jetten, want zo regeren we in Nederland. Prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit en tevens directeur van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis, werkte mee aan het boek ‘De minister-president. Een ambt in ontwikkeling’. Hij legt uit hoe de functie van premier door de jaren heen is veranderd en waarom iemand als Rutte er, ondanks de kritiek van zijn visieloosheid, precies tussen past. 

Dit is de gehele uitzending van dr Kelder en Co waar Jort Kelder belt met vers CDA-Kamerlid Jeltje Straatman over gokken op politiek. Met prof. dr. Ronald Kroeze, hoogleraar parlementaire geschiedenis aan de Radboud Universiteit schetsen we een beeld van de typische Nederlandse minister-president. De jonge dr. Jan Peter van Bruggen (Universiteit Tilburg) deed onderzoek naar de moraliteit van soldaten. En kunnen we Alzheimer genezen en wat kost dat ons? Met prof. dr. Philip Scheltens, neuroloog en oprichter van Alzheimercentrum Amsterdam. 

Dit is de nazit waar Jort Kelder in gesprek gaat met prof. dr. Paul Bovend'Eert (emeritus hoogleraar staatsrecht) sociaalwetenschapper dr. Linda Duits (én politicoloog) en jonge dr. Ruben Ros, de hisoricus die in Leiden het veranderde taalgebruik in het politieke debat heeft onderzocht. 

Het onderwerp van het gesprek is of er genoeg ruimte is voor politieke vernieuwing en of die wel noodzakelijk is? Waar is het debat over de ideologie? Is die wel nodig als je je vooral op feiten kunt baseren? Of is de Kamer nu juist bij uitstek de plek waar feiten juist niet de richting moeten bepalen? Jort Kelder en dr. Ruben Ros hebben hierover duidelijk andere standpunten.   

Er waait een frisse wind door de politiek. Met een brede glimlach, positiviteit en de frase ‘het kan wel’ behaalde Jetten de verkiezingsoverwinning. Zo ook Zohran Mamdani, burgemeesterskandidaat in New York. De kiezer wil vrolijkheid in plaats van negativiteit. We zijn in de ban van het woord ‘leuk’, maar er hangt ook een negatieve connotatie omheen. Op ‘leuk’ wordt neergekeken, leuk is in de ogen van sommigen een ‘havo-woord’, aldus sociaalwetenschapper dr. Linda Duits. Van Duits verschijnt deze week het boek ‘Leuk!’, een pleidooi voor plezier’ waar ze dit fenomeen verder onderzocht.