TẢN MẠN NINH BÌNH

Giữa con phố ken dày nhà cửa, tiếng xe cộ nối nhau không dứt và những ô cửa kính sáng lên mỗi khi chiều xuống, có những khu vườn nhỏ vẫn âm thầm xanh.

Mùa thu không đến bằng một lời báo trước. Chỉ một sớm thức dậy, thấy nắng ngoài hiên dịu hơn, gió đi qua hàng cây mang theo chút se lạnh, bầu trời xanh và cao hơn thường ngày, Thơ biết thu đã về.

Một sớm đầu Thu heo may se lạnh, Dung về quê thăm dì. Con đường về làng bao năm rồi vẫn thân thuộc như ngày cô còn thơ ấu. Qua cây cầu nhỏ bắc ngang sông, con đường đất men theo triền đê mở ra trước mắt cô một màu hoa dịu dàng. Sau trận mưa đêm, những thảm hoa tóc tiên hồng rực trải dài hai bên lối đi, rung rinh trong gió. Vừa rẽ vào con ngõ nhỏ, Dung đã bắt gặp mùi hương quen thuộc: Hương hoa ngâu!

Cuối tháng Tám, quê tôi chưa có một mùa Thu thật rõ. Nắng vẫn trải vàng trên những triền núi, mặt đường giữa trưa vẫn hắt lên hơi nóng, cánh đồng vẫn mang màu xanh của những ngày cuối Hạ. Nhưng nếu chịu khó đi chậm một chút, bước ra ngoài sớm hơn một chút, ta sẽ nhận ra đất trời đang có những thay đổi rất khẽ. Một làn gió mỏng lướt qua hàng cây. Một buổi sáng dịu hơn hôm qua. Bầu trời như cao hơn, xanh hơn sau những ngày mưa nắng thất thường.

Sớm đầu thu, phố mờ ảo trong màn sương mỏng nhẹ như khói. Hàng sấu ven đường bắt đầu thay màu áo mới. Những chiếc lá vàng xoay tròn trong gió, chao nhẹ xuống vỉa hè. Một chút heo may se lạnh lướt qua vai, khiến Hà bất giác kéo cao cổ áo, vội vã hòa vào dòng người đang tất bật đi học, đi làm. Cho tới khi, một làn hương dịu dàng, thân thuộc bất chợt níu chân cô lại: hương thị mùa thu.

Tháng Tám về thật nhẹ, hương lúa ngọt lành theo gió lan xa. Dưới mái hiên nhà lao xao tiếng chổi tre của mẹ, tiếng võng đu đưa trong buổi trưa lặng gió, khói lam chiều mênh mang gọi đàn chim về tổ. Giữa khoảng lặng của đêm xóm nhỏ vang lên tiếng cha khép cánh cổng tre quen thuộc… Những âm thanh mộc mạc đến mức chẳng ai để ý, chỉ khi đi xa mới hiểu, có những điều bình dị lại trở thành nỗi nhớ neo nắm cả cuộc đời.

Chiều buông chậm rãi tự nhiên như một người quen cũ, chẳng cần gõ cửa mà bước vào. Phía chân trời, Mặt trời dần lặn xuống, để lại trên nền trời một vệt sáng đỏ au. Ráng chiều trải dài, khi thì vàng óng như mật, khi lại đỏ thẫm như than hồng, rồi tím nhạt như một nỗi buồn không gọi thành tên.

Vết chân tròn vẫn đi về trên con đường mòn cát trắng quê tôi / Anh thương binh vẫn đến trường làng / Vẫn ôm đàn dạy các em thơ bài hát quê hương.

Trong miền ký ức tuổi thơ tôi luôn có hình bóng con ngõ nhỏ nơi quê ngoại với hai hàng cau cao vút, thẳng tắp, thấm đẫm hương hoa thanh khiết, dịu ngọt mỗi độ hè về.

“Chiều qua dòng sông lá vàng rơi dáng ai mơ mộng. Chiều qua dòng sông riêng mình ta mòn mỏi chờ mong” (Một cõi tình phai - Ngô Thụy Miên), tiếng ai hát thiết tha vang dài, kéo Thương ra khỏi những suy nghĩ bộn bề. Một chiều hiếm hoi, dứt ra khỏi guồng quay công việc, Thương ngồi lặng giữa triền đê ngắm dòng nước lững lờ trôi, trên đầu là bạt ngàn lau trắng lả lướt xô theo gió. Cũng từ lâu lắm, Thương mới có một chiều thoải mái, thư thả đến thế.

“Đó là mùa của những tiếng chim reo/Trời xanh biếc, nắng tràn trên khắp ngả/Đất thành cây, mật trào lên vị quả/Bước chân người bỗng mở những đường đi”. (Mùa hạ, Xuân Quỳnh).

Sáng Chủ nhật nơi quê nhà, Hạnh thức dậy với mùi khói khen khét từ cành cây, lá khô mẹ đốt và tiếng còi kem mút giòn tan phát ra từ chiếc loa tự động. Theo thói quen, cô chạy ào ra ngõ. Không còn cảnh lũ trẻ vây quanh xe kem, háo hức, rộn ràng, mắt ánh lên vẻ lấp lánh của ngày xưa cũ.

Trưa hè đổ lửa, ngọn tre đầu ngõ tắt gió đứng im phăng phắc; hơi nóng từ trên trời đổ xuống, từ mặt đất bốc lên bỏng rát mặt người. Ấy vậy mà giữa trưa, một đám trẻ lêu nghêu, đen nhẻm, đầu trần vẫn dong nhau chạy hết nhà nọ, xó kia.

Giống như sân gạch, hàng cau, giậu găng, vườn cây ăn trái xum xuê..., ao làng là một mảnh ghép không thể thiếu tạo nên cảnh làng quê Đồng bằng Bắc Bộ. Quê tôi, đồng chiêm trũng, để lập làng, lập ấp, người dân đã phải đào đất, đắp cốt, đắp nền dựng nhà cửa. Ao làng vì thế nối nhau hình thành nên nét quê hương thuần mộc, đậm sâu trong ký ức bao người.

Trong ký ức sâu thẳm của những người sinh ra, lớn lên từ làng, lối ngõ quê nhà luôn là một hình bóng thật gần gũi, thân thương. Chỉ cần mỗi khi những bàn chân xa xứ chạm vào lối ngõ thân quen, lại như thấy cả tuổi thơ, cả một miền nhung nhớ ùa về.

Lâu lắm rồi, Hoài mới về quê thăm mẹ, sau một giấc ngủ êm đềm trong tiếng mưa tí tách gõ trên mặt lá. Cô chợt tỉnh giấc khi nghe bầy chim sẻ ríu rít trên mái hiên, buổi sớm mùa hè nơi quê nhà thật mát lành, trong trẻo...

Tháng Năm về, mang theo cái nắng đầu hạ vàng óng và những cơn gió mát nhẹ làm lòng người chợt xao xuyến. Đó là khoảng thời gian đất trời như dịu dàng hơn, khi khắp các con đường, góc phố bắt đầu ngập trong sắc hoa quen thuộc.

Đêm tháng 5, trời lồng lộng gió đẩy mây bay dạt cả về một góc. Trong những đêm hè như thế thích nhất là khoảnh khắc được ngửa mặt lên trời nhìn ngắm trăng sao. Hàng triệu vì tinh tú lấp lánh đang thi nhau dệt gấm thêu hoa cho trời đêm huyền bí, rộng lớn. Để mỗi vì sao lại kể một câu chuyện, một ước vọng, mong ngóng…

Tháng Năm, không chỉ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, hay được tô thắm bằng sắc đỏ rực rỡ của hoa phượng, mà với những tâm hồn lãng mạn, ưa chút lặng lẽ, tháng Năm còn về trên những cánh hoa mỏng manh, trong sắc tím dịu dàng của loài hoa mùa Hạ: Hoa bằng lăng.

Tháng Tư về, mang theo cái nắng đầu hạ trong trẻo, tươi mới, đánh dấu sự giao thoa dịu dàng giữa hai mùa Xuân và Hạ. Lòng người cũng bất chợt thấy xao xuyến, lâng lâng khi nghe lời bài hát “Tháng Tư về” của nhạc sĩ Dương Thụ: “Tháng Tư về, gió hát mùa hè/ Có những chân trời xanh thế/ Mây xa vời, nắng xa vời/ Con sông xa lững lờ trôi/ Nắng nhẹ nhàng, mây trắng nhẹ nhàng…”. Lời ca, ý nhạc thanh thoát, nhẹ nhàng lay động trái tim mọi người, tựa như khi được ngắm nhìn những đoá loa kèn trắng tinh...

“Người về hò hẹn cùng ai/ Bao năm rời quê tha phương lưu lạc ở đâu/ Tận cuối trời phải cách rời quê xưa/ Quê nhà khuất nẻo hoàng hôn/ Hỏi mây hỏi mây bay sao tới/ Mây nơi nào ở đâu/ Nơi đâu quê nhà"… (Mơ quê - Nguyễn Tài Tuệ).

Dòng sông giờ vẫn còn trong ký ức tuổi thơ tôi, sông như một dải lụa mềm vắt qua làng. Mùa hạ nước sông cuồn cuộn trĩu nặng phù sa, sang thu nước sông trong vắt lặng lẽ hiền hòa.

Tháng ba như thể dậy thì / Lửa hoa gạo sáng cả khi tối trời / Cánh hoa như thể làn môi / Muốn dâng tất cả cho người nụ hôn - Tháng ba hoa gạo (Đặng Bá Tiến)

Bao năm qua, chiếc nón lá luôn gắn với hình ảnh người phụ nữ nông thôn tảo tần, chịu thương, chịu khó. Đó là chiếc nón mê của bà, dù đi qua những mùa mưa nắng khắc nghiệt, vành đã tụt, chóp đã thủng, lá nón đã ngả màu thâm đen... nhưng bà vẫn tiếc không nỡ bỏ đi. Hằng ngày, đi chợ, ra đồng, quét vườn, quét sân... bà vẫn đội chiếc nón mê trên chóp thủng khâu thêm lớp ni lông trắng để tránh ướt... Chiếc nón mới mẹ mua tặng đã lâu vẫn được bà cẩn thận treo trên góc tường nhà, thi thoảng mới mang...

“Mùa xuân là cả một mùa xanh. Giời ở trên cao, lá ở cành” (Mùa xuân là cả một mùa xanh - Nguyễn Bính), xuân về nghe trong không gian tiếng chim ríu rít gọi bầy, tiếng chồi non cựa mình tách vỏ sau giấc ngủ đông dài.

Tháng Giêng về, mang theo chút dịu dàng, êm ái của đất trời sau những ngày Tết rộn ràng. Khắp không gian bừng lên màu xanh mơn mởn, thanh tân của chồi non lộc biếc đang cựa mình trỗi dậy, của cỏ cây hoa lá vừa được tắm đẫm mưa xuân.

Sân ga những ngày cuối năm tấp nập hơn hẳn, người đến kẻ đi ồn ào, náo nhiệt. Nhà ở gần ga, những lúc rỗi rãi Hằng thường vào ga chơi, nói chuyện cùng mấy cô chú làm ở ga. Không hiểu sao Hằng rất thích vào sân ga chơi. Hằng có thể ngồi yên lặng hàng giờ trên những băng ghế ở phòng chờ nhìn ra nơi đoàn tàu đỗ, nhìn ngắm những gương mặt xa lạ lên tàu, xuống tàu và cả những người đến đưa, đón. Mỗi người một vẻ, một tâm trạng trước những chuyến đi, trở về.

Giếng làng tôi nằm ngay đầu đình, bên cạnh gốc đa cổ thụ. Ngày trước, quê nghèo, không đào được giếng dùng riêng, phần lớn các hộ dân trong làng phải ra giếng gánh nước về nấu ăn. Giếng làng bốn mùa nước trong mát, đầy ăm ắp vào mùa hè. Đáy giếng in rõ nền trời cao xanh điểm tô mây trắng mỗi khi thu về.

Sau ba năm sang Úc lập nghiệp, dịp Tết này, Hân mới được về thăm bố mẹ. Bao nhiêu hồi hộp, háo hức, mong chờ tràn ngập trong lòng cô gái trẻ. Khi xe vòng lên đê, cô nhờ anh tài xế hạ cửa kính, để được hít hà thỏa thích mùi hương đồng bãi và ngắm trọn ngôi làng nhỏ bên sông của mình. Thu vào tầm mắt Hân, xen giữa những cánh đồng ngô xanh mướt là cả một vùng bãi bồi rưng rức màu vàng hoa cải. Những kỷ niệm xưa bất chợt ùa về.

Sáng mai, tôi được theo bà đi chợ. Chỉ nghĩ thôi mà lòng đã háo hức. Suốt buổi chiều ấy, tôi ríu rít như chú chim non, lăng xăng giúp bà thu hoạch hoa trái trong vườn để cho phiên chợ sớm mai.

Đã bao năm trôi qua, nhưng hình ảnh bếp lửa ấm áp trong chái bếp đơn sơ nơi quê nhà yêu dấu luôn đậm sâu trong ký ức tôi.

Trong nhịp sống hối hả, đôi khi bắt gặp bông hoa tím mỏng như hơi thở, những chấm hoa vàng như giọt nắng rơi bên vệ đường, cánh hoa trắng rung rinh trong gió… Đó là những loài hoa dại, những mầm xanh không tên. Không cần bàn tay chăm bẵm, những loài hoa dại vẫn mạnh mẽ sinh tồn và khiêm nhường tỏa sắc.

Bố tôi là người rất kiệm lời, hầu như ông không nói quá ba câu liên tục. Vì quá ít nói nên thậm chí tôi nghĩ, hàng ngày những tiếng động phát ra từ việc bố làm đang “đại diện” cho sự hiện diện của ông.

Mỗi lần về quê, lòng tôi lại háo hức, bình yên đến lạ. Cái háo hức, bình yên ấy không chỉ đến từ cánh cổng cũ rêu phong, hay ánh mắt mừng vui của mẹ ở khoảnh sân nhỏ. Nó đến từ thứ hương thơm quen thuộc, vượt lên trên mọi hỗn tạp mùi vị của phố thị, len lỏi vào từng tế bào, khơi dậy cả miền ký ức sâu thẳm. Đó là mùi của bếp củi ấm nồng, hòa quyện cùng vị thanh mát của lá - hương vị duy nhất mà thời gian không thể rửa trôi - chính là hương thơm của nồi nước gội đầu mẹ đun.

Cuối tuần rảnh rỗi, tôi cho bọn trẻ về quê chơi. Bước qua lối ngõ xanh mát bóng cây, hai bên thơm ngát những chùm hoa ngâu nở muộn, lòng chợt bồi hồi khi bàn chân chạm vào khoảng sân gạch cũ thân thương.

Khi cơn gió mùa đầu tiên khẽ lùa qua khe cửa, tôi biết mùa đông đã chạm đến thật gần. Nhẹ nhàng bước ra khỏi thềm nhà, chỉ một thoáng lạnh mảnh như tơ khói thoáng qua vai cũng đủ để lòng dịu lại. Mùa đông luôn khiến người ta nhớ về những điều xưa cũ, nhẹ nhàng mà không thể gọi tên.

Tôi về quê thăm mẹ khi bóng chiều dần buông trên cánh đồng vừa qua mùa gặt. Trong làn khói lam bảng lảng, vài cánh cò chao nghiêng giữa mênh mang những thửa ruộng hun hút gió. Hương rạ rơm thân thuộc của quê nhà bỗng dâng lên ngào ngạt khiến tôi phải dừng lại nơi dốc đê, hít hà một hơi thật sâu cho thỏa niềm thương nhớ!

Lâu lắm rồi, Hân mới trở lại quê ngoại, nơi có khu vườn xanh mướt màu cây lá và mảnh ao trong vắt soi bóng mây trời. Đó là cả một miền ký ức tuổi thơ, nơi cô học được từ bà tình yêu thiên nhiên, biết nhận ra vẻ đẹp bình dị của bông lục bình và hương vị ngái nồng của bùn đất quê hương.

Sáng cuối tuần, đang biếng lười cuộn tròn trong chăn ấm thì nhận được tin nhắn của Hoài: “Quê mình vào đông rồi đấy nhỉ”. Chỉ một dòng ngắn ngủi vậy thôi mà ùa về bao niềm thương nỗi nhớ. Tôi không trả lời mà gửi lại cho Hoài giai điệu da diết của bài hát “Nỗi nhớ mùa đông” mà hai đứa đều rất thích: “Dường như ai đi ngang cửa/ Gió mùa đông bắc se lòng/ Chút lá thu vàng đã rụng/ Chiều nay cũng bỏ ta đi”…

Không biết từ bao giờ, tôi có thói quen đếm mùa bằng những thay đổi rất khẽ: một cánh bằng lăng rụng xuống vỉa hè, một tấm áo mỏng được thay bằng chiếc khăn choàng len, hay chỉ là mùi sương sớm se lạnh thoảng qua góc phố quen. Ở một thành phố nhỏ như nơi tôi sống, mùa không đến vội vã như nơi khác, mà thường chậm rãi, dịu dàng đi ngang phố như một người bạn cũ ghé thăm, chẳng nói lời nào, chỉ lặng lẽ ngồi lại bên nhau thật lâu.

Tùng! Tùng! Tùng... Theo ta suốt những năm tháng tuổi thơ là âm thanh của tiếng trống trường thân thương - thứ âm thanh gắn với biết bao kỷ niệm buồn vui tuổi học trò. Nhớ ngày vào lớp 1, khi tiếng trống trường vang lên rộn rã, các cô cậu học trò ngày đầu tiên đi học đều ngỡ ngàng, ngơ ngác.

Tháng Mười có lẽ là khoảng thời gian đẹp nhất trong năm. Nắng trong vắt như thủy tinh chảy tràn trên màu lá mơ phai. Phố dịu dàng với sương sớm mỏng manh như lụa bảng lảng trên mái ngói rêu phong, với heo may se lạnh gọi về bao ký ức.

“Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình dạt dào. Tình mẹ tha thiết như dòng suối hiền ngọt ngào. Lời mẹ êm ái như đồng lúa chiều rì rào. Tiếng ru bên thềm trăng tà soi bóng mẹ yêu”… (Lòng mẹ - Y Vân), những câu hát ấy, không biết đã bao lần trong giấc ngủ chập chờn thời thơ bé mẹ đã hát cho tôi nghe.

“Chỉ còn mùi hoa sữa nồng nàn trong căn pḥòng nhỏ. Đêm cuối thu trăng lạnh mờ sương. Chỉ còn nỗi im lặng phố khuya. Không gian dạ hương sâu thẳm” (Im lặng đêm Hà Nội - Phú Quang)...

Mặt trời đỏ ối, treo lửng lơ trên bụi tre đầu làng rồi nhẹ nhàng vượt qua những đám mây trườn dần lên lưng chừng trời.

Mỗi độ thu về, khi heo may se lạnh nhuộm thắm lá lộc vừng trước ngõ, hương cốm nếp lại lan tỏa khắp xóm làng, phảng phất trong từng căn bếp nhỏ.

Có những khoảnh khắc trong năm thật khó gọi tên, như tiếng ngân dài của một bản nhạc vừa dứt đã chạm ngay vào nốt tiếp theo. Không ngừng nghỉ mà cũng chẳng tách rời. Giữa hạ và thu chính là khoảnh khắc ấy...

Trong ký ức của những người con sinh ra và lớn lên từ làng đều mang theo những hình bóng thân thuộc. Đó là con đường vàng óng, thơm nức rạ rơm vào vụ gặt; là khoảng ao trong vắt soi bóng mây trời; là lối ngõ xanh mướt màu cây lá; là dải khói lam chiều vấn vít bay lên từ mái bếp thâm nâu… Với riêng tôi, cổng làng chính là một nét hồn quê, là chiếc cầu nối giữa cuộc sống bình yên của quê nhà và những ồn ào, xô bồ, hối hả của thế giới rộng lớn ngoài kia.

Có những sớm mai, khi mở cửa tôi bắt gặp mùa thu đang về rất khẽ ngoài hiên. Không ồn ào, không gõ cửa, chỉ là chút gió se se phả vào mặt, mùi cốm thoảng đâu đó và vệt nắng nghiêng nghiêng như ai đó đặt xuống lòng phố một chiếc khăn voan mỏng.

Mới hôm qua, cái nắng cuối hạ còn chói chang gay gắt. Vậy mà chỉ sau một đêm mưa, thu đã về mang theo hơi lạnh se sắt của gió heo may và làn hương dịu dàng của hoa sữa đầu mùa quyện trong sương sớm.

Đó là cách người dân quê tôi gọi những cơn mưa rào mùa hạ bất chợt đến rồi đi giữa những ngày hè nắng nóng, oi nồng, ngột ngạt.

Nếu ai có hỏi mùa nào là mùa những đứa trẻ thôn quê thế hệ 7X, 8X chúng tôi ngày ấy thích nhất trong năm. Câu trả lời luôn luôn là mùa hạ. Mùa hạ, chúng tôi tạm xa mái trường về nghỉ hè giúp đỡ gia đình và được vui chơi thỏa thích. Mùa hạ, vụ gặt liền với vụ cấy, công việc nhà nông vô cùng bận rộn, khẩn trương...

Rằm tháng bảy, trăng tròn vành vạnh. Ánh trăng trong xanh, dịu dàng mơn trớn những nếp nhà, tung tẩy nghịch đùa cùng gió. Bà Thương ngồi một góc mé sân. Mỏ tóc nhòa lẫn với ánh trăng, bóng trăng ôm lấy bóng người đàn bà gầy khô, bé nhỏ.

Trưa mùa hè mưa dài miên man, nằm trong nhà Hạnh nghe thấy từ chiếc radio cũ kỹ giọng ai ngâm những câu thơ rất ngọt: “Gì sâu bằng những trưa thương nhớ. Hiu quạnh bên trong một tiếng hò!”

Chiều mưa bay lất phất, giữa dòng người vội vã trên đường phố trở về nhà. Mai bỗng khựng lại khi thấy mùi khói thoảng thơm hương đồng bãi từ hàng bán ngô nướng quạt bằng than hoa nơi vỉa hè, làn khói mỏng manh bay lên trong bóng chiều đang dần sẫm lại, không nồng không cay, nhưng khiến mắt cô chợt nhòe đi.

Mỗi khi thấy mệt mỏi vì guồng quay của công việc và cuộc sống ở chốn thị thành ngột ngạt người, xe và khói bụi, tôi thường trở về làng chài ven biển, nơi tôi đã từng sống những năm tháng tuổi thơ êm đềm...

Có những dòng sông không chỉ chảy qua miền đất, mà còn lặng lẽ len vào tâm khảm con người, như sông Hồng đỏ nặng phù sa, sông Đáy lững lờ in bóng hoàng hôn, hay sông Châu Giang đang đưa nhịp chèo. Từ bao đời nay, những dòng sông ấy vẫn âm thầm nối liền bao miền đất, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình.

Tháng sáu khe khẽ gõ cửa bằng tiếng ve râm ran, bằng những tia nắng đầu mùa vừa chói trang, vừa tha thiết, gió hạ len qua ô cửa sổ thổi bay vài cánh phượng đỏ rơi trên bàn phím cũ, bầu trời dường như cao hơn, nắng như trải dài hơn và lòng người dường như cũng xốn xang hơn. Với những người làm báo, tháng sáu không chỉ là khoảnh khắc trong mùa, đó còn là dấu mốc thời gian thiêng liêng, nơi thời gian như ngừng trôi để những dòng ký ức chầm chậm trở về.

Hạ về, vạn vật bừng sáng với những tia nắng mới đầu mùa vàng óng ả, trong trẻo, lấp lánh và tinh khôi tràn ngập khắp không gian, trên tầng cao những áng mây trắng lững lờ trôi, bầu trời xanh ngắt như đang ngân vang một niềm vui sâu thẳm, gió nhẹ nhàng mơn man, tiếng chim thánh thót ngân nga mang theo một cảm xúc lạ kỳ…

Mỗi mùa trong năm đều mang đến đất trời một mùi hương rất riêng, nếu như Thu gợi nhớ bằng hương hoa sữa nồng nàn, Đông vấn vương với cái lạnh buốt của gió bấc, Xuân về thơm nồng những sắc hoa, thì Hạ mùa rực rỡ nhất trong năm lại không có một mùi hương không rõ ràng, nhưng ai đã từng đi qua chẳng thể nào quên.

Không biết từ bao giờ, cái mùa yêu thương ấy đã hằn sâu trong ký ức tôi, trở thành một phần tuổi thơ không thể quên. Mỗi độ tháng sáu về, cả bầu trời kỷ niệm cũng ùa về trong tôi, dịu dàng như cơn gió đầu hạ, len lỏi vào tim, gọi tên tha thiết-mùa lạc.

Mỗi lần về thăm quê, tôi thích cảm giác được rong ruổi đạp xe trên con đường làng mỗi buổi chiều khi hoàng hôn buông tím ngắt không gian. Con đường lượn giữa cánh đồng hai bên đường những khóm xuyến chi dại khẽ lay động, khoe sắc trắng tinh khôi trong làn gió nhẹ trước khi lụi tàn trong cái nóng như thiêu đốt của hè.

Có những khoảnh khắc trong đời khiến ta chỉ muốn dừng chân lại lặng lẽ hít một hơi thật sâu mùi hương của cỏ cây, nghe thật kỹ thanh âm trong veo của thiên nhiên và để mặc lòng mình trôi theo một điều gì đó dịu dàng. Như lúc này đây, giữa mùa hè rực nắng khi ta đứng giữa đại ngàn Cúc Phương ngỡ như vừa bước chân vào một giấc mơ dịu ngọt nơi hàng vạn cánh bướm bay lượn nhẹ tênh, mong manh như một niềm thương nhớ được đánh thức.

Không biết có cái duyên cái cớ gì tôi thường thích những màu hoa sắc tím. Tôi thương lắm một bằng lăng bên sân trường ngập nắng. Tôi lại thích ngắm nhìn những bông hoa ly tím ngát bên vườn. Và rồi tôi lại nao nao khi bắt gặp một dòng sông tím lục bình trôi. Từng chiếc lá xanh thẫm xòe to như bàn tay. Màu hoa biêng biếc dường như thẫm hơn trong chiều nắng nhạt. Màu hoa khiến lòng tôi hoang hoải trong nỗi niềm.

Hạ về! là khi những tia nắng vàng óng áng tải tràn lan trên khắp các con ngõ, nẻo đường. Hạ về! cũng là lúc khúc ca ve ngân vang liên hồi, như một bản nhạc bất tận vang vọng giữa buổi trưa nồng oi ả. Bầu trời mùa hạ cao vời vợi, thỉnh thoảng điểm xuyết những vệt mây trắng bồng bềnh, tựa những con thuyền bông khổng lồ đang du ngoạn.

Tháng tư. Từng sợi nắng mỏng như tơ nhện đã vương hồng lên mái bếp. Mẹ bảo, đấy là nắng non buổi sớm sau những ngày mưa xuân, mưa bụi. Nắng non khiến con người ta rạo rực, ấm áp hơn nhờ các mối tương giao, hòa quyện giữa vạn vật đất trời.

Có những mùa trong năm không chỉ đơn thuần là sự chuyển giao của đất trời mà còn là khoảnh khắc đánh thức những ký ức xưa cũ, nơi lòng người rộn ràng theo nhịp trống hội, nơi những ánh đèn lung linh trong đêm lễ thắp lên bao niềm tự hào quê hương. Mùa lễ hội đến mang theo bao háo hức, nôn nao như một lời hẹn ước từ ngàn xưa vọng về.

Bóng chiều về vướng vít nơi ngọn cau cuối ngõ. Hoàng hôn đổ dài trên những mo cau đứng tuổi, gió lấp loáng gọi mây trời sắp đóng cửa cài then. Chiều về mang lại cho tâm hồn người nhiều nỗi ưu tư lắng đọng, để tìm về những yêu thương.

Cuối xuân thời tiết ẩm ương quá. Mưa vừa mới lây rây rắc bụi se se lạnh, thế mà chỉ lát sau trời đã hưng hửng nắng, hiu hiu gió ấm. Thiên nhiên vừa nồng nàn tinh khôi vừa nhạt nhòa sương khói khiến cho lòng người lúc vật vã suy tư khi lại tĩnh lại trong trẻo ngây thơ như giọt sương mai buổi sớm. Chợt thấy trong cái tiết giao mùa, lòng người chung chiêng đến lạ.

Đã qua rồi những ngày nồm ẩm. Tháng Ba về, mùa Xuân ngập tràn trong nắng non, mưa bụi. Hiên nhà lích chích tiếng chim sâu. Cha ngồi bên tách trà, lặng ngắm từng giọt nước nhỏ giọt bên khung cửa sổ. Mẹ lúi húi trong vườn lặng lẽ chăm sóc từng gốc bưởi.

Tháng ba, tháng của chồi non, lộc biếc. Trời đất lúc này như thiếu nữ má ửng hồng, ánh mắt trong veo, trong mình căng đầy sức sống. Tháng ba dịu dàng đến bên ta với những màu hoa rực rỡ sắc màu trong nắng mới.

Cuộc sống mỗi lúc càng thay đổi. Đôi chân ta hối hả chạy theo guồng quay của cuộc sống. Để đôi khi ta vô tình với những điều giản dị quanh mình. Nhưng sự lãng quên ấy chỉ là tạm thời trong cái khoảng thời gian quá bận bịu. Có những lúc, ta cũng cố len chân khỏi cuộc sống xô bồ hiện tại, mơ về cuộc sống đã xa để rồi một cảm giác cay cay nơi sống mũi. Y hệt cảm giác thời niên thiếu mỗi lần bên bếp củi mờ mờ sương khói, đượm nồng mùi thơm rơm rạ.

Có thế nói, cuối Giêng sang Hai là thời điểm để ta cảm nhận rõ nhất thế nào là mùa Xuân. Đất trời luôn phủ màn mưa bụi, không gian trở nên huyền ảo, cây cối xanh tươi, trăm hoa đua nở.

Từ lâu tôi đã không hào hứng gì với ngày Lễ tình nhân Valentine bởi trong quan niệm của tôi đó là ngày lễ của người Công giáo. Có lẽ tôi đã quá nhiều tuổi để thích những hào nhoáng theo trào lưu, cũng đủ già dặn để hưởng thụ tình yêu một cách trưởng thành chứ không phải mãnh liệt đến mức mù quáng.

Một năm thường có 365 ngày, nhưng nhiều khi người ta bận quá, nên quên ngày, quên tuần, quên tháng. Nhưng dẫu quên gì đi chăng nữa, người ta vẫn nhớ đến mùa Xuân. Dù nhớ, ta cũng chẳng thể làm gì để Xuân tới nhanh hơn ngoài làm việc và chờ đợi.

Những ngày đầu năm tôi thường hay đi lễ chùa. Không phải để cầu công danh, tài lộc mà chủ yếu là cầu bình an, may mắn và có những giây phút thực sự an yên trong tâm hồn khi hít sâu hương trầm trong một không gian đông nhưng không xô bồ, náo nhiệt.

Ai cũng biết Tết là để trở về, để sum vầy và để yêu thương. Nhưng không phải ai cũng làm được như vậy dù hiểu rất rõ. Nhìn dòng người ngược xuôi ngoài kia, có được mấy người là đang trở về với gia đình hay đang oằn lưng với cơm áo gạo tiền, với mưu sinh lo Tết?

Cuộc đời mỗi người, thành công hay thất bại, hạnh phúc hay đau khổ đều do những lựa chọn của chính mình. Ngoài bố mẹ là những người sinh ra ta và sinh tử là quy luật của tạo hóa, ta không thể lựa chọn thì tất cả những biến động sau này, từ công việc, đến gia đình, ở trên đỉnh cao hay chìm sâu trong thất bại, thăng hoa hay nghẹt thở do gánh nặng của cơm áo gạo tiền thì đều là do những lựa chọn của mỗi người.

Những ngày giáp Tết, bao giờ tôi cũng nhớ tới đôi bàn tay cước đỏ của mẹ. Đôi bàn tay cước đỏ vì ngâm lâu trong nước lạnh, dãi dầm trong bùn đất những ngày đông. Đôi bàn tay nứt nẻ, còn bám chặt những muội than mặc cho mẹ chà xát tới bao nhiêu lần. Tần tảo một đời, đôi bàn tay ấy bán mọi nhọc nhằn để mang về mùa xuân cho cuộc đời con trẻ.

Như một thói quen không thể bỏ, kết thúc mỗi năm tôi đều tự thưởng cho mình một vài tiếng đồng hồ ở một không gian thật riêng tư, để ngồi một mình, để nhìn lại những gì đã qua… và khóc. Đó không phải là tiếng khóc của niềm đau, của nỗi buồn, mà để trút bỏ, gột sạch để giọt nước mắt rơi xuống rồi lại bay lên hòa tan vào không khí thành hơi nước.

Khi những chiếc lá bàng rộm đỏ chao đảo rời cành như những cánh diều đứt dây. Trời dải thứ nắng vằng phai mà thấm lạnh, mưa bay lất phất, gió bấc nhoi nhói vút làn hơi lạnh bủa vây bao trùm. Tôi co chiếc khăn quàng chùm túp húp qua đầu cho ấm hai bên mang tai. Cái lạnh làm lòng ta chùng xuống, mênh mang ùa về nỗi bâng khuâng xao xuyến. Chạp về là tết đã cận kề lắm, cảm giác vươn cánh tay đã chạm hồn xuân.

Sáng sớm mùa Đông, xé tờ lịch cũ trên tường, giật mình đã giữa tháng 12. Thế là 365 ngày đã qua, nhiều vết thương cũng đã thành sẹo, nhiều niềm vui cũng đã cất sâu vào một ngách kín của con tim, nhiều con người đã nhạt nhòa dần, có những mối quan hệ cũng chỉ còn trong ký ức mong manh…

Trong ký ức của mỗi người, lửa bếp ngày Tết luôn là một hình ảnh đầy ấm áp và thân thuộc. Lửa bếp ngày Tết còn là nơi chứa đựng những câu chuyện quý giá về gia đình. Mỗi lần quây quần bên bếp lửa là chúng ta cảm nhận được sự gắn kết tình cảm thiêng liêng của ông bà, cha mẹ, con cái. Đó là nơi ta cùng cả gia đình chuẩn bị mâm cỗ, là nơi những món ăn truyền thống được chế biến với tất cả tình yêu, sự chăm chút và quan tâm đến nhau.

Tôi có một thói quen chỉ dùng facebook cho cuộc sống cá nhân chứ không để cho công việc, nếu thực sự công việc đòi hỏi, tôi sẽ dùng một nick khác bởi tôi nghĩ trang cá nhân đúng nghĩa nó là một phần của tâm hồn, tính cách của mình. Trên đó có đủ cảm xúc vui, buồn, hờn, giận; đủ cả những hỷ, nộ, ái, ố mà thoáng qua người ta cũng biết thật-ảo dù có đeo mặt nạ dày đến cỡ nào và dùng các phần mềm chỉnh sửa ảnh diệu kỳ đến bao nhiêu. Tình yêu trên facebook cũng thế.

Những ngày tháng 11, biết bao thế hệ học trò đã trở về dưới những mái trường lưu giữ tất cả thơ ấu và thanh xuân của mỗi người, nơi những cánh chim được tôi rèn để đủ bản lĩnh tung cánh bay khắp bốn phương trời.

Những ngày cuối thu, trời mưa như ngâu tháng 7, não nề, đặc quánh như ly cà phê đặc. Không gian và thời gian như trùng lắng xuống với giai điệu chậm của cuộc sống, với những tiếng thở dài khe khẽ trong mưa. Những bước chân như vội hơn, những guồng máy như hối hả chạy đua với thời gian để né những khắc nghiệt của thời tiết. Mưa kèm theo lạnh khiến người ta tê tái chỉ muốn ở trong vòng tay ai đó để được yêu thương, vỗ về.

Tháng mười một vừa chạm qua bằng những cơn gió lạnh đầu mùa se se trong sự giao thoa giữa hanh hao gió, nhàn nhạt mây và bảng lảng sương. Hình như đã chớm đông nhưng lại bắt đầu những chuỗi ngày nóng hơn bao giờ hết cho những kế hoạch cuối cùng trong năm, cho những bộn bề của công việc, trong nhịp đi rất vội của thời gian.

Sáng nay, trong một chút ngẫu hứng thu, đê mê bởi cái nắng ngọt và cái mơn man của gió mà em đã vượt một trăm cây số để về với thu Hà Nội. Không phải công việc, cũng chẳng bởi nhớ ai đó, mà thèm cảm giác ngồi một mình bên ly cà phê trứng sóng sánh, rồi thả hồn mình theo những sợi thu.

Tôi sinh ra ở thành phố, nhưng tuổi thơ thì lại gắn bó với quê, với làng, gắn bó với dòng sông, con đò, bến nước. Những năm tám mươi của thế kỷ trước, khi mà cả đất nước còn khó khăn, gian khổ, thiếu thốn, bố đành gửi tôi về làng ở với ông bà. Mãi cho đến sau này kí ức của tôi về quê, về làng, về những người nông dân hiền lành, chất phác có lẽ sẽ không bao giờ phai nhạt trong tâm trí tôi.

Tháng Mười đã bước vào hành trình của nó trong cái se lạnh của trời Thu, trong cái hanh hao của nắng, cái gượng gạo của mưa, nhịp lỡ dở của gió và bâng khuâng của lòng người. Tháng Mười, tháng của những nỗi nhớ niềm thương; tháng của những ngày mải miết không chờ đợi, tháng để người ta đủ cảm nhận về sự khắc nghiệt của thời gian và nhận ra: Lại sắp hết 365 ngày rồi

Một người phụ nữ hạnh phúc khác hẳn với khái niệm hạnh phúc của phụ nữ. Phụ nữ hạnh phúc khi nào và định nghĩa thế nào là một người phụ nữ hạnh phúc khá trừu tượng và nhiều đáp án; nó còn thông qua lăng kính của người quan sát cũng như quan điểm, cách nghĩ của từng người.

Những ngày vừa qua, người ta nói nhiều đến chuyện “phông bạt”, chuyện làm từ thiện và có những vấn đề đáng để suy ngẫm.

Ngoài thềm hoa thiên lý đã nở, từng chùm treo lơ lửng nhìn như những chiếc chuông nhỏ đong đưa trong gió, tỏa hương thơm đánh thức mùa thu. Em dịu dàng đến bên tôi chỉnh lại tư thế ngồi và kiểm tra khóa xe lăn một lần nữa.

Chưa năm nào mà trong khoảnh khắc bước sang tuổi mới tôi không viết gì cho chính mình như năm nay. Phải chăng mùa thu năm nay mưa nhiều quá, mưa cuốn trôi cảm xúc, cuốn đi cả những mỏi mệt và buồn vui, cuốn đi cảm hứng và sở thích viết lách vốn rất dạt dào tưởng như không thể cạn kiệt trong tôi.

Tôi vẫn có một quan điểm khá thú vị và gây nhiều tranh cãi trong bạn bè là: Bất công là động lực của sự phát triển, giống như quy luật thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập trong triết học. Xã hội càng phát triển thì càng tồn tại bất công, song song với sự công bằng, vấn đề chúng ta nhìn nhận nó ở góc độ nào để thấy cuộc sống không bất công mà có giá trị và ý nghĩa.

Dự báo thời tiết, nghe tin có một cơn bão vừa hình thành trên biển Đông và đang di chuyển tiến về đất liền. Mùa bão vẫn đang về, mùa của những lo lắng, suy tư, trắc trở. Cũng không còn giữ thói quen uống cà phê mà thay vào đó là mỗi buổi sáng, việc làm đầu tiên là cập nhật tình hình bão lũ và nhìn ra ngoài trời với hy vọng không thấy hạt mưa rơi.

Sớm mai mở ô cửa, tưởng như chạm được tay vào khoảng trời thu trong xanh, vài dải mây trắng vẽ lên nền trời hình hài khoảng sân, con ngõ, mái nhà xưa, rồi bềnh bồng bên thềm cánh võng của bà chao nghiêng, từng nhịp từng nhịp lời ru, bức tranh quê hiện ra đong đầy miền kí ức.

Gần đây trên mạng xã hội hot mấy câu đại loại như “Gặp đúng người thì không cần lớn nữa” hay “Có anh nên không cần trưởng thành”… với sự tự hào và hạnh phúc của người đăng, chủ yếu là người trẻ. Tôi thấy rất lạ bởi trưởng thành là một món quà, một chặng đường mà chúng ta phải nỗ lực mới có được…

Khi tôi sinh ra, bố tôi không có ở nhà mà đang tham gia chiến đấu tại Lai Châu nên tôi được gọi âu yếm là “Gấu Lai Châu” từ bé. Một năm tuổi, bố mới biết mặt tôi và cũng là khi tôi biết có một người là bố.